Gjykata Evropiane e Drejtësisë vendosi se shtetet e BE-së mund të kërkojnë që të huajt nga vendet jashtë Bashkimi Evropian të kenë leje afatgjatë qëndrimi në mënyrë që të përfitojnë ndihma sociale të cilat nuk lidhen me punësimin.

Ky vendim vlen veçanërisht për përfitimet sociale të financuara nga fondet shtetërore, si shtesa për pensionistët me të ardhura të ulëta, dhe jo për ndihmat e lidhura me kontributet e punës.

Vendimi u mor pas padisë së një gruaje shqiptare që jetonte ligjërisht në Itali për dhjetë vjet me djalin e saj, thotë DW, transmeton albinfo.ch.

Ajo kishte leje qëndrimi dyvjeçare dhe leje pune, por nuk kishte punuar kurrë. Kur aplikoi për shtesën e pensionit bazë, kërkesa u refuzua sepse nuk kishte leje qëndrimi afatgjatë. Gjykata Kushtetuese italiane ia referoi çështjen Gjykatës Evropiane, e cila interpretoi ligjet e BE-së mbi trajtimin e barabartë në sigurimet shoqërore.

Gjykata shpjegoi se shtesat e tilla janë ndihmë sociale e pavarur nga kontributet dhe financohen nga fondet shtetërore për të mbrojtur individët nga vështirësitë ekonomike. Prandaj, shtetet mund të vendosin kushte që tregojnë një nivel të caktuar integrimi, si për shembull leja e qëndrimit afatgjatë.

Edhe qytetarët e BE-së mund të kërkojnë ndihma sociale vetëm nëse kanë të drejtë të qëndrojnë përgjithmonë në vendin përkatës.

Çmimet e energjisë elektrike në tregjet evropiane po luhaten në mënyrë të jashtëzakonshme gjatë ditës, ndërsa ndërprerjet në furnizimin me gaz të shkaktuara nga lufta me Iranin po përforcojnë paqëndrueshmërinë në rritje të tregjeve të energjisë në Evropë, në një kohë kur përdorimi i energjisë së rinovueshme po zgjerohet me shpejtësi.

Çmimet me shumicë në tregje si Holanda, Danimarka dhe Gjermania po rriten dhe bien me qindra euro për megavat-orë brenda vetëm disa orësh pasditeje, sipas të dhënave nga Montel Analytics.

Kjo ndodh pasi prodhimi i madh i energjisë nga panelet diellore gjatë ditës zëvendësohet nga prodhimi me gaz natyror kur dielli perëndon. Pas kulmit të kërkesës në mbrëmje, çmimet bien sërish, shkruan Monitor, transmeton albinfo.ch.

Më 4 mars, çmimet ditore në Danimarkë u rritën nga 26 euro për megavat-orë në orën 14:00 në pothuajse 430 euro në orën 17:45, më pak se katër orë më vonë. Në Holandë, çmimet u rritën nga 24 euro në 450 euro gjatë të njëjtës periudhë, ndërsa luhatje të ngjashme të mëdha u regjistruan edhe në Belgjikë dhe Gjermani.

Çmimet me shumicë të energjisë në Evropë janë bërë më të paqëndrueshme vitet e fundit për shkak të rritjes së energjisë së rinovueshme, e cila është e ndërprerë nga natyra. Kur ka erë dhe diell, çmimet bien për shkak të prodhimit të lartë; kur kërkesa mbulohet nga karburantet fosile, çmimet rriten.

Kjo prirje është përforcuar edhe më shumë këtë javë për shkak të ndërprerjeve në furnizimin me gaz nga Lindja e Mesme, të cilat kanë rritur koston e gazit për centralet elektrike. “Po shohim çmime shumë të ulëta ose edhe negative pasdite, pasi energjia diellore e nxjerr gazin jashtë tregut,” tha Jean-Paul Harreman, drejtor në Montel. “Pastaj në mbrëmje duhet të fillojë prodhimi me gaz, por me ato çmime më të larta për shkak të luftës me Iranin. Kjo krijon këto luhatje masive të çmimeve.”

Ai shtoi se hendeku midis çmimeve ka gjasa të zgjerohet ndërsa afrohet pranvera dhe prodhimi nga energjia diellore rritet. Kjo situatë pritet të jetë shumë pozitive për pronarët e asetepve të ruajtjes së energjisë, si bateritë. “Për ata që kanë një aset fleksibël, ky është një lajm i shkëlqyer,” tha ai.

Këto luhatje pasqyrojnë transformimin e formës së tregjeve të energjisë në shumë vende evropiane për shkak të rritjes shumë të shpejtë të energjisë diellore, e cila ka tejkaluar ndjeshëm zhvillimin e kapaciteteve të ruajtjes së energjisë në bateri.

Bashkimi Evropian kishte rreth 406 gigavat kapacitet të instaluar të energjisë diellore deri në fund të vitit të kaluar. Në qershor të vitit të kaluar, për herë të parë, energjia diellore u bë burimi më i madh i prodhimit të energjisë elektrike në BE. Në atë muaj, Holanda prodhoi rreth 40 për qind të energjisë së saj nga dielli; ndërsa në Gjermani dhe Danimarkë energjia diellore përbënte më shumë se 20 për qind të prodhimit.

Numri i paneleve diellore është tashmë aq i madh në disa tregje saqë centralet me gaz nuk janë të nevojshme gjatë mesditës, kur panelet prodhojnë sasi të mëdha energjie elektrike.

Megjithatë, pjesa më e madhe e kësaj energjie nuk mund të ruhet ende. Si rezultat, çmimet bien ndjeshëm dhe shpesh bëhen negative, duke bërë që prodhuesit të paguajnë konsumatorët për të marrë energjinë, në mënyrë që të shmangin ndalimin e kushtueshëm të prodhimit.

Kur dielli perëndon, centralet me gaz ose qymyr duhet të hyjnë në punë për të përmbushur kërkesën, shpesh me çmime më të larta se në të kaluarën, sepse ato duhet të gjenerojnë fitim edhe pse operojnë për më pak kohë.

Sipas të dhënave nga S&P Global Commodity Insights, në dhjetë tregje evropiane, përfshirë Britaninë e Madhe dhe Gjermaninë, çmimet e energjisë u bënë negative një rekord prej 2,821 herë gjatë verës së kaluar, ndërsa numri i orëve me çmime shumë të larta gjithashtu u rrit ndjeshëm. Kjo dinamikë është bërë veçanërisht e fortë këtë javë, sepse çmimi i gazit është rritur ndjeshëm pasi Katari, prodhuesi i dytë më i madh në botë i gazit natyror të lëngshëm (LNG), ndaloi prodhimin pas sulmeve ndaj infrastrukturës së tij dhe pasi Ngushtica e Hormuzit u bë pothuajse e pakalueshme.

Kjo situatë ka çuar gjithashtu në rritjen e çmimeve të qymyrit, pasi kompanitë e energjisë në Evropë dhe në Azinë verilindore po kërkojnë alternativa ndaj gazit për të siguruar furnizimin me energji elektrike.

Çmimet e karburantit në Itali kanë vijuar rritjen. Çmimi mesatar i benzinës arriti në 1.724 euro për litër në qytete, kundrejt 1.672 euro të hënën dhe 1.836 euro në autostrada, kundrejt 1.778 euro të hënën.

Çmimet e naftës janë rritur edhe më tej: 1.818 euro për litër në qytete nga 1.727 euro të hënën dhe 1.948 euro në autostrada nga 1.727 euro të hënën.

Sipas statistikave, ky është niveli më i lartë që nga marsi i vitit 2024, shkruan Scan, transmeton albinfo.ch.

Codacons (shoqata italiane e mbrojtjes së konsumatorit) ka raportuar rritje prej 2.50 euro për litër për naftën në autostradë dhe ka theksuar se ulja e taksës së akcizës mund të zbusë çmimet.

Adoc (shoqata italiane e mbrojtjes së konsumatorit) i ka konsideruar këto lëvizje si “spekulime” nga kompanitë e naftës.

Shoqata i ka dërguar një raport Ministrit të Transportit, duke kërkuar masa për të frenuar rritjen, “duke filluar me fenomenet spekulative të raportuara ” dhe për transparencë maksimale në lidhje me rritjet, të cilat shoqata i vlerëson deri në 30 cent.

Ministri i Sipërmarrjeve, ka thirrur dy takime të Komisionit të Alarmit të Shpejtë të Çmimeve, të kryesuar nga rregullatori italian. Takimi i parë do të përqendrohet në ecurinë e tregut të energjisë, me fokus në produktet e naftës dhe i dyti do të përqendrohet në ndikimet e mundshme inflacioniste.

Me një udhëzim të fundit, monitorimi i karburantit është rritur që nga fillimi i javës dhe gjetjet fillestare i janë përcjellë Guardia di Finanza. Gjithashtu, rregullatori u ka kërkuar kompanive kryesore të naftës sqarime mbi ndryshimet e fundit të çmimeve, veçanërisht rritjet e shpejta të çmimeve.