Filmon lojtaret në dush: Ish-arbitri zviceran dënohet në Austri

Një skandal në botën e futbollit të femrave ka shpërthyer në Austri, pasi një ish-arbitër zviceran është dënuar për filmimin e fshehtë të futbollisteve të Altach në zhveshtore dhe nën dush.

Më shumë vëmendje ka marrë dënimi i dhënë, pasi i njëjti mori shtatë muaj burg me kusht dhe një gjobë prej 13 mijë koronash, e barabartë me rreth 944 euro.

Ngjarjen e kishin denoncuar viktimat duke zbuluar shkeljen e privatësisë së tyre dhe ndjenjën e pasigurisë të krijuar në një ambient që duhet të jetë i mbrojtur dhe i sigurt.

Mesfushorja Eleni Rittmann, shprehu zemërimin e saj për butësinë e dënimit dhe për mesazhin shqetësues që ai transmeton: “Kjo do të dekurajojë autorë të tjerë të mundshëm të bëjnë diçka të ngjashme?”, shkroi ajo. “Imagjinoni të shkoni në zhveshtoren e një skuadre pas stërvitjes, të doni të bëni dush me shoqet tuaja dhe pastaj të zbuloni se jeni filmuar dhe fotografuar”, u shpreh Rittmann, teksa shpjegoi se kontrolloi menjëherë zhveshtoret në kërkim të kamerave, por akti i kryer nga ish-arbitri la një shenjë të thellë: jo vetëm në planin personal, por edhe në ndjenjën e besimit në sportin e femrave, ku episode të tilla vazhdojnë të ndodhin, transmeton albinfo.ch.

Ekonomia zvicerane u rimëkëmb lehtë në tremujorin e katërt të vitit 2025

Ekonomia zvicerane rifitoi njëfarë vrulli në tremujorin e katërt të vitit të kaluar, me produktin e brendshëm bruto (PBB) që u rrit me 0.2% krahasuar me tre muajt e mëparshëm.

Këto ishin gjetjet e Sekretariatit Shtetëror për Çështjet Ekonomike (Seco) të premten, duke konfirmuar vlerësimin e tij fillestar. Zhvillimet sipas sektorëve ishin të përziera, me kërkesën e brendshme që mbështeste aktivitetin.

Ekonomistët prisnin që PBB-ja zvicerane të rritej me 0.1% dhe 0.4% në tremujorin e fundit, sipas agjencisë AWP.

Në tremujorin e tretë të vitit 2025, ekonomia zvicerane u rëndua nga një rënie e ndjeshme në industritë kimike dhe farmaceutike si rezultat i taksave doganore, duke bërë që PBB-ja (e rregulluar për ngjarjet sportive) të tkurrej me -0.4%, kundrejt një vlerësimi të Seco prej -0.5%. Rritja ishte 0.2% në tremujorin e dytë.

Megjithatë, gjatë vitit në tërësi, ekonomia zvicerane u rrit me 1.4%, pas 1.2% vitin e kaluar dhe 1.3% në vitin 2023. Ashtu si në tremujorin e fundit, kërkesa e brendshme mbështeti rritjen, falë zgjerimit të fortë të konsumit privat. Në të njëjtën kohë, tregtia e jashtme frenoi rritjen e PBB-së, me eksportet që shënuan rritje nën mesataren, ndërsa importet u rritën ndjeshëm, shkruan swissinfo, transmeton albinfo.ch.

Pas një rënieje të ndjeshme midis korrikut dhe fundit të shtatorit, industria kimike dhe farmaceutike u rikthye në rritje të moderuar (+1.9%), në një sfond të rritjes së eksporteve. Shitjet dhe eksportet e ngadalta, megjithatë, ndikuan në degë të tjera të industrisë prodhuese që pësuan një rënie prej -1.3% të vlerës së shtuar.

Në përgjithësi, vlera e shtuar në sektorin industrial ngeci, ndërsa eksportet e mallrave u rimëkëmbën pak (+0.6%) pas dy tremujorëve radhazi të rënies. Kërkesa e brendshme përfundimtare (+0.5%) luajti një rol stabilizues. Konsumi privat shënoi përsëri një rritje të fortë (+0.4%), veçanërisht blerjet e veshjeve dhe këpucëve, si dhe shpenzimet për strehim, energji dhe shëndetësi. Përveç kësaj, investimet në ndërtim (+1.0%) u rritën ndjeshëm si rezultat i zgjerimit të aktivitetit ndërtues, duke nxitur krijimin e vlerës në sektorin e ndërtimit (+0.6%). Shpenzimet për mallra kapitale gjithashtu u rritën (+0.6%), të nxitura kryesisht nga investimet në kërkim dhe zhvillim. Në mbështetje të kërkesës së brendshme të lartë, importet u rritën në përgjithësi (+2.7%).

Në cilat rrethana mund ta humbasësh shtetësinë zvicerane?

Një burri iu hoq shtetësia zvicerane në shkurt 2026 për shkak se kishte gënjyer në testin e natyralizimit. Çfarë tjetër mund t’i shtynte autoritetet të ndërmerrnin një hap kaq drastik?

Burrit në fjalë, në të 40-at, iu hoq natyralizimi pasi u zbulua se ai nuk kishte zbuluar vepra penale të kaluara gjatë aplikimit për shtetësi në Neuchâtel.

Megjithatë, kantoni përfundimisht zbuloi se ai tashmë kishte një precedent penal – të cilin e kishte fshehur gjatë procedurave të natyralizimit – duke i hequr shtetësinë zvicerane.

Ai lejohet të qëndrojë në Zvicër, por si shtetas i huaj.

Fakti që ai ka shtetësi të dyfishtë ua bëri të mundur autoriteteve zvicerane revokimin e pasaportës së tij zvicerane, sepse heqja e shtetësisë së dikujt është e mundur vetëm nëse personi ka një shtetësi të dytë. Përndryshe, Zvicra do të krijonte njerëz pa shtetësi, një veprim i ndaluar nga e drejta ndërkombëtare.

Pra, nëse jeni shtetas i Zvicrës dhe i asnjë vendi tjetër – me fjalë të tjera, nuk keni shtetësi të dyfishtë – atëherë pavarësisht gjërave të tmerrshme që bëni, pasaporta juaj është e sigurt.

Cilat veprime dhe sjellje mund të rezultojnë në humbjen e shtetësisë zvicerane?

Siç e shpjegon Sekretariati Shtetëror për Migracionin (SEM), “shtetasve të dyfishtë mund t’u revokohet shtetësia zvicerane nëse sjellja e tyre dëmton seriozisht interesat ose reputacionin e Zvicrës”.

Një shembull se kur mund të merret një hap kaq drastik dhe i pakthyeshëm është në rastin e personave të dënuar për krime lufte, terrorizëm ose tradhti.

Ekpatriacione “masive” ndodhën në këtë vend midis viteve 1940 dhe 1947, kur 80 shtetas zviceranë u privuan nga shtetësia e tyre sepse bashkëpunuan me nazistët.

Kohët e fundit, në vitin 2019, një shtetas turko-zviceran me shtetësi të dyfishtë humbi shtetësinë e tij zvicerane pasi u dënua nga Gjykata Federale Penale për anëtarësim në Shtetin Islamik (ISIS).

Rasti i fundit i tillë, në vitin 2020, përfshin një grua që ka lindur dhe është rritur në Gjenevë, por që ka edhe një pasaportë franceze përveç asaj zvicerane, raporton thelocal, përcjell albinfo.ch. Ajo i çoi dy vajzat e saj të vogla për të jetuar në enklavën e ISIS në Siri pa dijeninë e baballarëve të tyre përkatës.

Në të dyja këto raste, autoritetet ua hoqën shtetësinë, duke ua ndaluar kthimin në Zvicër dhe duke paraqitur ndoshta një kërcënim për sigurinë brenda vendit.

Sipas Institutit të Politikave të Migracionit, më shumë se 130 vende në të gjithë botën kanë legjislacion të tillë, përfshirë 19 anëtarë të BE-së.

Kjo në thelb do të thotë se cilido vend i shtetësisë që e heq pasaportën i pari, tjetri nuk ka zgjidhje tjetër veçse të pranojë shkelësin e ligjit.

Në rastin e një gruaje nga Gjeneva, zviceranët i mundën francezët në goditje.

Ka edhe situata të tjera kur shtetësia mund të humbasë:

Gënjeshtra gjatë natyralizimit

Nëse një i huaj jep informacion të rremë ose fsheh fakte të rëndësishme gjatë procedurës së natyralizimit, ai rrezikon që shtetësia e tij të revokohet – siç dëshmon rasti i cituar më sipër.

Kjo është e mundur deri në tetë vjet pas natyralizimit, sipas SEM.

Agjencia nuk publikon të dhëna se sa njerëz janë kapur duke gënjyer, por mesazhi është i qartë: mos e bëni.

Humbje automatike

Sipas SEM, një fëmijë i lindur jashtë vendit nga një prind zviceran dhe që ka një shtetësi tjetër, humbet automatikisht shtetësinë zvicerane në moshën 25 vjeç, përveç nëse është regjistruar në një autoritet zviceran ose ka deklaruar me shkrim se dëshiron të mbajë shtetësinë e tij zvicerane.

Shtetësia mund të hiqet dorë edhe vullnetarisht

Shtetasit zviceranë që jetojnë jashtë vendit, të cilët janë gjithashtu shtetas të një vendi tjetër, mund të aplikojnë në ambasadën ose konsullatën më të afërt zvicerane për t’u liruar nga shtetësia e tyre zvicerane, thotë SEM.

“Kërkesa do t’i kalohet nëpërmjet SEM autoritetit përgjegjës për lehtësimin e shtetësisë zvicerane në kantonin e origjinës së personit.”

A mund të rivendoset shtetësia zvicerane?

Në raste të caktuara, po, megjithëse ky proces nuk është as i lehtë dhe as i shpejtë.

Në thelb, ju mund të kualifikoheni për rivendosje në të njëjtat kushte si kur aplikoni për shtetësi në radhë të parë.

Këto janë kriteret e SEM:

  • Të jeni të integruar me sukses nëse jetoni në Zvicër;
  • Të keni lidhje të ngushta me Zvicrën nëse jetoni jashtë vendit;
  • Të tregoni respekt për sigurinë dhe rendin publik;
  • Të tregoni respekt për vlerat e sanksionuara në Kushtetutën Federale; dhe
  • Të mos përbëni kërcënim për sigurinë e brendshme ose të jashtme të Zvicrës.

Nëse e keni humbur shtetësinë zvicerane më pak se 10 vjet më parë, mund të aplikoni për rivendosje pavarësisht nëse jetoni jashtë vendit apo në Zvicër.

Pas kësaj periudhe, mund të aplikoni për rivendosje vetëm nëse keni jetuar vazhdimisht në Zvicër për të paktën tre vjet me qëllim që të qëndroni këtu përgjithmonë.

A e mbulon sigurimi shëndetësor zviceran trajtimin në një kanton tjetër?

Ndërsa sigurimi shëndetësor bie nën një ligj federal zviceran, çdo kanton është përgjegjës për administrimin e sistemit në territorin e vet. Çfarë ndodh nëse duhet të konsultoheni me një mjek ose të shtroheni në spital në një zonë tjetër?

Ndërsa në disa vende mund të jeni të kufizuar nga vizitat te disa mjekë, në përgjithësi, sistemi i sigurimeve shëndetësore i Zvicrës bazohet në parimin e zgjedhjes së lirë.

Çfarë do të thotë kjo?

Sipas Zyrës Federale të Shëndetit Publik (FOPH), “një pacient ka në thelb të drejtë të zgjedhë lirisht profesionistin e kujdesit shëndetësor ose institucionin e kujdesit publik”.

Kjo do të thotë që në formën e tij standarde, sigurimi bazë i detyrueshëm – KVG në gjermanisht dhe LaMal në frëngjisht dhe italisht – u lejon mbajtësve të policave të zgjedhin mjekët e tyre të përgjithshëm dhe të konsultohen me specialistë sipas zgjedhjes së tyre pa një referim.

Këto të drejta janë të kufizuara vetëm nëse blini një plan më të lirë dhe më kufizues si modeli i Organizatës së Mirëmbajtjes së Shëndetit (HMO), Telmed ose Mjekut të Familjes, të cilat kërkojnë që të merrni miratimin paraprak të mjekëve për kujdes jo-urgjent.

Po në lidhje me marrjen e trajtimit në një kanton tjetër?

E gjitha varet nga lloji i ndihmës mjekësore që kërkoni.

Për shembull, nëse, për çfarëdo arsye dëshironi të konsultoheni me një mjek ose të kryeni një ndërhyrje kirurgjikale zgjedhore në një kanton tjetër, sigurimi juaj shëndetësor nuk do t’i mbulojë plotësisht kostot.

KVG / LaMal do të paguajë vetëm për trajtimin (si ambulator ashtu edhe spitalor) në kantonin ku jeton pacienti.

Megjithatë, ky rregull vlen vetëm për situata jo urgjente; rastet emergjente trajtohen ndryshe.

Nëse lëndoheni duke bërë ski ose keni nevojë për ndërhyrje kirurgjikale urgjente gjatë vizitës në një kanton tjetër dhe nuk mund të transferoheni lehtësisht në një spital afër shtëpisë tuaj, atëherë sigurimi juaj do të mbulojë të gjitha kostot e trajtimit mjekësor.

“Në rast urgjence, mund të shkoni në çdo spital në Zvicër”, tha FOPH, duke shtuar se duhet të jetë një strukturë e autorizuar shëndetësore publike, dhe jo një klinikë private, e cila në parim nuk mbulohet nga sigurimi bazë, raporton thelocal, transmeton albinfo.ch.

Ai e përcakton “urgjencën” si një situatë kur “gjendja juaj shëndetësore nuk ju lejon të çoheni në një spital në kantonin ku jetoni. Do të transferoheni në një spital në kantonin ku jetoni sa më shpejt që kjo të jetë e mundur dhe e arsyeshme”.

FOPH gjithashtu lejon trajtim jashtë kantonit për “arsye të veçanta mjekësore” – domethënë, nëse kujdesi i kërkuar nuk mund të ofrohet në një strukturë publike të kujdesit shëndetësor në kantonin tuaj të banimit.

A do të mbulojë sigurimi ndonjë kosto mjekësore nëse vendosni të zgjidhni një trajtim jo-urgjent në një kanton tjetër?

Nëse trajtoheni në një strukturë publike të miratuar të shëndetit, sigurimi juaj bazë do të paguajë diferencën midis tarifës së ngarkuar nga ai spital dhe tarifës së ngarkuar për të njëjtin trajtim në një spital në kantonin tuaj të banimit.

Nëse trajtimi në kantonin tjetër është më i shtrenjtë se në kantonin tuaj të origjinës, do të duhet të paguani vetë diferencën, sipas FOPH.

Megjithatë, nëse keni një mbulim privat ose tjetër plotësues përveç KVG / LaMal, këto plane shtesë mund të mbulojnë diferencën e pakthyeshme, por kontrolloni më parë me operatorin tuaj.

Sektori zviceran i shërbimeve shton vende pune ndërsa punësimi në industri bie

Punësimi në Zvicër vazhdoi të rritet pak në tremujorin e katërt të vitit 2025. Rritja u nxit përsëri nga sektori i shërbimeve, ndërsa vendet e punës në industri vazhdojnë të bien.

Perspektiva e punësimit është pozitive në përgjithësi, sipas barometrit të punësimit të publikuar nga Zyra Federale e Statistikave (FSO).

Në përgjithësi, numri i personave të punësuar u rrit me 0.2% nga viti në vit në 5.544 milionë, tha barometri. Krahasuar me tremujorin e mëparshëm, pati një rritje të rregulluar sezonalisht prej 0.2%.

Në sektorin e shërbimeve, u krijuan 9,700 vende të reja pune midis tetorit dhe dhjetorit, një rritje prej 0.2% krahasuar me të njëjtën periudhë të vitit të kaluar. Në të njëjtën kohë, 1,100 vende pune u humbën në industri dhe ndërtim, një rënie prej 0.1%, shkruan swissinfo. Kjo vazhdoi trendin e tremujorit të mëparshëm, transmeton albinfo.ch.

Më pak vende të lira pune

Rënia e numrit të vendeve të lira të punës vazhdoi. Kompanitë raportuan 86,000 vende të lira pune në tremujorin e katërt, që është 4.3% më pak se një vit më parë.

Megjithatë, vështirësitë në rekrutimin e fuqisë punëtore të kualifikuar kanë ndryshuar pak kohët e fundit, shkruan FSO.

Ndërkohë, perspektivat afatshkurtra të punësimit janë zhvilluar pozitivisht sipas FSO-së. Përqindja e kompanive që planifikojnë të rrisin stafin u rrit pak krahasuar me tremujorin e mëparshëm në 10.1%, ndërsa ato që po shqyrtojnë një reduktim ranë pak në 5.2%.

Kështu, treguesi për perspektivat e punësimit u rrit pak në 1.03.

E djathta ekstreme nis sulmin kundër martesave të kushërinjve midis të huajve në Zvicër

Në ofensivën e saj të re kundër imigracionit, Partia Popullore Zvicerane (SVP) e krahut të djathtë po synon martesat midis kushërinjve, të cilat, sipas partisë, janë të zakonshme midis të huajve.

Gjatë viteve, SVP ka nxitur një numër propozimesh kundër të huajve, duke përfshirë lëvizjen (deri më tani të pasuksesshme) për t’i detyruar emigrantët të paguajnë një taksë të lartë për privilegjin e të jetuarit në Zvicër, si dhe përpjekjen e saj të fundit për të frenuar numrin e shtetasve të BE-së që vijnë për të punuar në Zvicër, e cila do të votohet në një referendum më 14 qershor.

Tani partia ka dalë me një ide tjetër të diskutueshme: që qeveria të hetojë martesat e lidhura midis kushërinjve, shkruan thelocal, përcjell albinfo.ch.

Kjo praktikë nuk është e paligjshme në Zvicër, por SVP po e sulmon atë në kontekstin e migracionit.

Në një letër drejtuar Ministres së Shëndetësisë Elisabeth Baume-Schneider, udhëheqja e partisë pohon se bashkimet midis kushërinjve të parë rrisin rrezikun e sëmundjeve gjenetike tek fëmijët e tyre.

Në fakt, ekzistojnë prova shkencore që tregojnë se fëmijët e lindur nga të afërm të ngushtë kanë më shumë gjasa të preken nga çrregullimet e spektrit të autizmit – pavarësisht nga kombësia e prindërve.

Por kjo nuk është mënyra se si e sheh SVP-ja: në letrën e tyre, partia theksoi se ky lloj martesash “kontraktohen dukshëm më shpesh nga shtetas të huaj”.

Politikanë të tjerë nuk janë entuziastë për qëndrimin e SVP-së.

Deputetja Franziska Roth, për shembull, tha se ajo ka frikë nga stigmatizimi i grupeve të caktuara të emigrantëve për këtë çështje.

Argumentet e SVP-së janë “trumpiane” në natyrën e tyre, tha ajo, duke shtuar se “është populizëm i pastër të shoqërosh gjenetikën me kombësitë ose fetë”.

Dhe megjithëse “nuk ka asgjë të keqe që partia dëshiron të informojë publikun se martesa të tilla shoqërohen me rreziqe të rritura gjenetike, SVP po shfrytëzon fëmijët e huaj me autizëm për të sulmuar emigrantët”.

Iniciativa popullore “për ushqim pa OMGJ” dorëzohet me më shumë se 130,000 nënshkrime

Rregullimi i OMGJ-ve në ushqim do të kthehet në votime. Iniciativa popullore “Për ushqime pa organizma të modifikuar gjenetikisht (iniciativa për mbrojtjen e ushqimit)”, me më shumë se 137,000 nënshkrime, u paraqit në Kancelarinë Federale të premten.

Teksti bën thirrje për ruajtjen e kontrolleve pas skadimit të Moratoriumit mbi OMGJ-të. Ai gjithashtu kërkon liri zgjedhjeje për konsumatorët, mbrojtjen e bujqësisë pa OMGJ dhe sigurinë përballë rreziqeve të inxhinierisë gjenetike, veçanërisht për bujqësinë organike.

“Njerëzit në Zvicër duan të vazhdojnë të vendosin vetë se çfarë vendosin në pjatën e tyre”, tha Martin Graf, president i Shoqatës për ushqim pa OMGJ, i cituar në deklaratë. Dhe për të shtuar se liria e zgjedhjes dhe për këtë arsye opsioni “pa OMGJ” janë pjesë e mentalitetit të konsumatorëve.

Përveç kësaj lirie zgjedhjeje, komiteti i iniciativës dëshiron të vendosë “vija të kuqe” që garantojnë parimin paraprak. Ai dëshiron të kundërshtojë propozimin e Këshillit Federal për një ligj të veçantë mbi inxhinierinë gjenetike të paraqitur pothuajse një vit më parë. Ky projekt nuk i mbron mjaftueshëm njerëzit, kafshët dhe mjedisin, sipas nismëtarëve, raporton RTS, transmeton albinfo.ch.

Mbështetje në mjediset bujqësore

Që nisma të ketë sukses, kërkohen 100,000 nënshkrime të vlefshme. Shoqata mbështetet nga 50 organizata. Këto përfshijnë Bio Suisse, Greenpeace, Swissaid, Shoqatën e Fermerëve të Vegjël, si dhe organizatat e mbrojtjes së konsumatorit, individët dhe politikanët nga UDC, Qendra, PEV, PS dhe të Gjelbrit.

Çështja e OMGJ-ve shqetëson njerëzit, veçanërisht në qarqet bujqësore, tha komiteti nismëtar. Pavarësia e prodhuesve duhet të ruhet nëse ata duan të prodhojnë pa OMGJ. Një “sinjal i qartë duhet të jepet kundër të drejtës së kalimit të dhënë shumëkombësheve në inxhinierinë gjenetike”.

Ambasada amerikane në Jerusalem evakuon personelin jo-thelbësor

Shtetet e Bashkuara të Amerikës kanë rekomanduar sot që personeli jo-thelbësor në ambasadën e tyre në Jerusalem të largohet nga Izraeli, në sfondin e kërcënimeve të SHBA-së për sulme në Iran.

Ky njoftim erdhi një ditë pas një sesioni të tretë bisedimesh në Gjenevë nën ndërmjetësimin e Omanit midis Iranit dhe Shteteve të Bashkuara, i perceptuar si një nga shanset e fundit për të shmangur një luftë, pas vendosjes më të madhe ushtarake amerikane në Lindjen e Mesme në dekada.

Në veçanti, Uashingtoni ka vendosur dy transportues aeroplanësh, përfshirë Gerald Ford, më i madhi në botë, i cili pritet në brigjet e Izraelit pasi u largua nga Kreta të enjten.

Ndërsa Teherani kishte kryer sulme hakmarrëse ndaj Izraelit në qershor gjatë luftës së shkaktuar nga një sulm izraelit në Iran, ambasada e SHBA-së në Jerusalem u bëri thirrje punonjësve qeveritarë “jo-thelbësorë” të vendosur në Izrael të largohen nga vendi për shkak të “rreziqeve për sigurinë e tyre”.

Në një njoftim për udhëtarët, ambasada u bëri thirrje këtyre punonjësve të largohen “për sa kohë që fluturimet komerciale janë të disponueshme”.

New York Times raportoi të premten se Ambasadori i SHBA-së në Izrael, Mike Huckabee, i kishte dërguar një email stafit të ambasadës duke treguar se ata që donin të largoheshin “duhej ta bënin SOT”.

Zëvendëspresidenti i SHBA-së JD Vance donte të siguronte bashkësinë ndërkombëtare të enjten duke thënë se nuk kishte “asnjë shans” që një sulm ndaj Iranit të çonte në një luftë të zgjatur në rajon, në një intervistë me Washington Post, transmeton albinfo.ch.

Por Komisioneri i Lartë i Kombeve të Bashkuara për të Drejtat e Njeriut, Volker Türk, tha të premten se ishte “jashtëzakonisht i shqetësuar për rrezikun e përshkallëzimit ushtarak rajonal”. Dhe Kina i ka këshilluar shtetasit e saj që ndodhen aktualisht në Iran të evakuohen “sa më shpejt të jetë e mundur”.

Ndalimi i pasurimit të uraniumit, një vijë e kuqe

Të premten, Ministri i Jashtëm iranian Abbas Araghchi u bëri thirrje Shteteve të Bashkuara të shmangin “çdo kërkesë të tepërt” në diskutimet e tyre, duke zbutur optimizmin e shfaqur një ditë më parë në fund të bisedimeve. Diplomati, i cili po udhëheq diskutimet për Teheranin, nuk specifikoi se për cilat kërkesa po i referohej.

Shtetet e Bashkuara këmbëngulin në një ndalim të plotë të pasurimit të uraniumit nga Irani, një “vijë e kuqe” për Teheranin, i cili mbron të drejtën e tij për energji bërthamore civile.

Beograd: Gjykata dënon ish-pjesëtarin e UÇK-së në mungesë me 15 vjet burgim

Një gjykatë në Beograd e ka dënuar në mungesë ish-pjesëtarin e Ushtrisë Çlirimtare të Kosovës (UÇK) Gjelosh Krasniqi me 15 vjet burgim nën akuzat për krime gjatë luftës në Kosovë.

Më 26 shkurt, Krasniqi është shpallur fajtor për vrasjen e tre personave dhe plagosjen e një civili serb në qershor të vitit 1999 në fshatin Bellopojë afër Pejës.

Fondi për të Drejtën Humanitare në Serbi ka thënë se aktakuza kundër Krasniqit bazohet kryesisht në deklarata të dëshmitarëve dhe prova të kufizuara forenzike dhe mjeko-ligjore dhe se avokati mbrojtës, sipas detyrës zyrtare, nuk kishte kontakt me të pandehurin.

Kjo organizatë joqeveritare ka thënë se bashkëpunimi me institucionet gjyqësore të Kosovës është i domosdoshëm për ndjekjen penale të krimeve kundër serbëve në Kosovë.

“Sidomos për faktin se Krasniqi është dënuar për krime kundër civilëve nga Gjykata e Qarkut e Pejës në vitin 2009”, është thënë në deklaratë.

Aty përmendet edhe se gjykimet në mungesë në rastet e krimeve të luftës në Kosovë po bëhen gjithnjë e më të shpeshta dhe se “krijohet përshtypja se motivet për fillimin e procedurave të tilla rrjedhin pjesërisht nga hakmarrja ligjore dhe jo ekskluzivisht nga dëshira për të arritur drejtësi për viktimat”.

Fondi ka rikujtuar se Zyra e Prokurorit të Krimeve të Luftës në Serbi deri më tani ka ngritur shtatë padi kundër personave që nuk janë në dispozicion të gjyqësorit serb dhe se pesë prej tyre janë kundër qytetarëve të Kosovës, për krime të kryera kundër popullsisë joshqiptare.

Që nga viti 2014, Zyra e Prokurorit të Krimeve të Luftës nuk ka ngritur asnjë padi të re për krime në Kosovë kundër personave që janë shtetas të Serbisë.

Në përgjigje të këtyre kritikave, Zyra e Prokurorit të Krimeve të Luftës i ka thënë më parë Radios Evropa e Lirë se “ata fillojnë dhe zhvillojnë procedurat në përputhje me provat dhe ligjin”.

Serbia, përveç ngritjes së padive dhe gjykimeve në mungesë, ka vazhduar të ndalojë qytetarët e Kosovës në pikat kufitare.

Arrestimi i fundit ndodhi më 5 shkurt, kur një ish-anëtar i UÇK-së u arrestua në pikën kufitare midis Serbisë dhe Kroacisë. Komisioni Evropian paralajmëroi në atë kohë se arrestimi dhe ndjekja penale e një shtetasi të Kosovës nga autoritetet serbe përfaqësonte një tjetër shkelje të detyrimeve të Serbisë sipas marrëveshjeve të arritura në kuadër të dialogut me Kosovën, me ndërmjetësim të Bashkimit Evropian në Bruksel.

“Serbia është zotuar të mos fillojë hetime penale ose ndjekje penale për krime të dyshuara të kryera në Kosovë, përveç nëse kërkohet nga autoritetet e Kosovës”, tha një zëdhënës i Komisionit Evropian për Radion Evropa e Lirë.

Ai shtoi se akuzat për krime lufte dhe krime të tjera të rënda janë brenda juridiksionit të institucioneve të Kosovës dhe i bëri thirrje Serbisë të përmbushë detyrimet e saj./REL

Supremja vërteton dënimin me burgim të përjetshëm ndaj Dardan Krivaqës

Kolegji gjyqësor i Gjykatës Supreme ka marrë vendim lidhur me ankesën e paraqitur nga mbrojtja e të akuzuarit Dardan Krivaqa për veprën penale vrasje e rëndë.

Në njoftim thuhet se në seancën e mbajtur më 22 dhjetor 2025, kolegji i shkallës së tretë, pas shqyrtimit të shkresave të çështjes, pretendimeve të paraqitura në ankesë, propozimit të Prokurorisë së Shtetit dhe përgjigjes së përfaqësuesit të palëve të dëmtuara, me shumicë votash ka marrë aktgjykim me të cilin refuzohet si e pabazuar ankesa e mbrojtësit të të akuzuarit, ndërsa vërtetohen aktgjykimi i Gjykatës Themelore në Ferizaj dhe aktgjykimi i Gjykatës së Apelit.

“Me aktgjykimin e shkallës së parë, i akuzuari Dardan Krivaqa ishte shpallur fajtor për veprën penale vrasje e rëndë dhe ishte dënuar me burgim të përjetshëm. Aktgjykimi ishte vërtetuar edhe nga gjykata e shkallës së dytë”, thuhet në njoftim, transmeton albinfo.ch.

Duke shqyrtuar pretendimet e paraqitura nga mbrojtja e të akuzuarit, Kolegji i Gjykatës Supreme konstaton se aktgjykimet e gjykatave të shkallës së parë dhe të dytë, nuk përmbajnë shkelje esenciale të dispozitave të procedurës penale dhe se janë dhënë arsye të qarta për vendimmarrjen.

Kolegji gjyqësor vlerëson se gjykatat më të ulëta kanë analizuar në mënyrë të detajuar të gjitha provat e administruara gjatë shqyrtimit gjyqësor, përfshirë dëshmitë, raportet e ekspertizave dhe provat materiale, duke përfshirë edhe video-incizimet e administruara nga banesa ku kanë qëndruar i akuzuari dhe viktima.

“Nga këto prova është konstatuar se viktima, Marigona Osmani ka qenë në gjendje të rënduar fizike gjatë periudhës kritike dhe se lëndimet e saj janë shkaktuar si rezultat i veprimeve të dhunshme të të akuzuarit”, thuhet në njoftim.

Po ashtu, Kolegji Gjyqësor i Gjykatës Supreme ka vlerësuar raportin e autopsisë dhe deklarimet e ekspertëve mjeko-ligjorë, sipas të cilëve vdekja e viktimës ka ardhur si pasojë e lëndimeve të shumëfishta trupore (politraumë) të shkaktuara nga goditje me mjet të fortë. Ndaj, është konstatuar se viktima ka përjetuar dhimbje të rënda fizike gjatë kohës kur janë shkaktuar lëndimet, gjë që mbështetë kualifikimin juridik të veprës si vrasje e kryer në mënyrë mizore.

Kolegji gjyqësor ka shqyrtuar gjithashtu pretendimet e mbrojtjes lidhur me procedurën e rigjykimit, ekspertizën psikiatrike të të akuzuarit dhe pretendimet për ndikim të substancave narkotike, duke konstatuar se këto pretendime nuk janë mbështetur me prova që do ta vinin në dyshim ligjshmërinë e vendimeve të gjykatave më të ulëta. Nga raporti i Institutit të Psikiatrisë Forenzike është konstatuar se tek i akuzuari nuk është gjetur ndonjë çrregullim mendor i karakterit psikotik dhe se ai ka qenë i aftë të kuptojë veprimet e tij.

Kolegji gjyqësor i Gjykatës Supreme konstaton se dënimi me burgim të përjetshëm i shqiptuar nga gjykata e shkallës së parë dhe i vërtetuar nga gjykata e shkallës së dytë është në përputhje me ligjin dhe me rrethanat e çështjes, duke marrë parasysh natyrën e rëndë të veprës penale, shkallën e përgjegjësisë penale dhe pasojat e saj.

Elisa Spiropali reagon pas shkarkimit nga detyra e ministres së Jashtme

Elisa Spiropali ka reaguar për herë të parë pas shkarkimit nga detyra e ministres së Jashtme një ditë më parë nga kryeministri Edi Rama, përcjell albinfo.ch.

Në një postim në Facebook, Spiropali shprehu mirënjohjen ndaj Partia Socialiste e Shqipërisë dhe kryeministrit Rama, duke shtuar se përfundimi i këtij mandati nuk shënon përfundimin e rrugëtimit të saj politik.

“Vendimet politike janë pjesë e një vizioni më të gjerë dhe si të tilla respektohen, por historia personale e secilit prej nesh nuk matet me kohëzgjatjen e një mandati, as me fuqinë e përkohshme politike, por me gjurmën që lë në kulturën politike dhe morale të vendit”, shkruan Spiropali.

Ky reagim tregon që ish-ministrja synon të vazhdojë të jetë aktive në politikë, duke e vendosur përvojën dhe ndikimin e saj mbi kulturën politike si prioritet.

Postimi i plotë:

Dje përfundoi një detyrë, por jo një rrugëtim. Në jetën publike funksionet mbyllen me një vendim, ndërsa përgjegjësia vazhdon me ndërgjegjen.

Politika është një territor ku koha lëviz shpejt, por kujtesa lëviz ngadalë. Në fund ajo që mbetet nuk është posti që ke mbajtur, por mënyra se si e ke mbajtur atë dhe çfarë peshe i ke dhënë fjalës dhe qëndrimit tënd.

Shërbimi ndaj Shqipërisë për mua ka qenë dhe është i lidhur pazgjidhshmërisht me dashurinë për Shqipërinë, zgjedhje e vetëdijshme dhe jo aksident karriere, një akt besimi se vendi ynë mund dhe duhet të qëndrojë në anën e duhur të historisë, ashtu siç në momentet kyçe të saj Shqipëria ka ditur të zgjedhë orientimin perëndimor, edhe kur kjo zgjedhje ka qenë e vështirë. Nga koha kur rilindasit kërkonin dritë në Europë, te vendimi historik për anëtarësimin në NATO dhe rruga drejt Bashkimit Europian, projekti ynë kombëtar ka qenë gjithmonë projekt për t’u bërë pjesë e qytetërimit politik që ndërtoi shtetin e së drejtës, dinjitetin institucional dhe njerëzor.

Në këtë kuptim, detyra ime si Ministre e Jashtme nuk ishte thjesht funksion, por vazhdim i një narrative historike që e sheh Shqipërinë si pjesë të pandashme të Perëndimit politik.

I jam mirënjohëse Partisë Socialiste dhe Kryeministrit për besimin e dhënë ndër vite, sepse mirënjohja është kulturë politike dhe jo nënshtrim personal.

Ne kemi ndërtuar së bashku një model që e ka zhvendosur Shqipërinë nga psikologjia e tranzicionit drejt normalitetit europian, duke zgjedhur reforma kur ishte më e lehtë të zgjidhej kompromisi me mediokritetin dhe duke zgjedhur përgjegjësinë kur populizmi ofronte duartrokitje të shpejta. Ky model nuk është i përsosur, por është i qartë në orientim dhe i vendosur në qëllim.

Kam besuar dhe vazhdoj të besoj se politika nuk është zotërim apo pronësim, por kujdestari e përkohshme. Institucionet janë më të mëdha se individët, por janë individët ata që u japin atyre frymë, ton dhe karakter. Në çdo funksion që më është besuar, si deputete, kryetare Kuvendi e ministre, kam zgjedhur të jem zë me bindje dhe jo jehonë pa peshë, sepse dinjiteti i shtetit mbrohet jo vetëm me marrëveshje e dokumente, por me qëndrimin që mban kur përfaqëson flamurin tënd përballë të tjerëve. Në Europën politike, nga De Gasperi te Schuman, modeli që mbeti ishte ai i burrështetasit që ndërton mbi parime dhe jo mbi kalkulime afatshkurtra, dhe ky mbetet edhe për mua standardi ideal i shërbimit publik.

Vendimet politike janë pjesë e një vizioni më të gjerë dhe si të tilla respektohen, por historia personale e secilit prej nesh nuk matet me kohëzgjatjen e një mandati, as me fuqinë e përkohshme politike, por me gjurmën që lë në kulturën politike dhe morale të vendit. Në histori, figurat që mbeten nuk janë ato që mbajnë më gjatë pushtetin, por ato që nuk relativizojnë kurrë karakterin, sepse dinjiteti nuk është dekoratë ceremoniale, por qëndrueshmëri përballë kohës dhe aftësi për të mos u frikësuar as nga e kaluara, as nga e ardhmja.

Socialistëve u detyrohem gjithmonë besnikëri ndaj idealeve dhe jo ndaj komoditetit, sepse e majta europiane që kemi synuar të ndërtojmë në Shqipëri nuk është retorikë, por përpjekje për drejtësi sociale, shtet funksional dhe integrim të pakthyeshëm në Bashkimin Europian. Këto janë busulla që nuk ndryshojnë me rrethanat dhe nuk zbehen me rotacionin e detyrave.

Forca e një projekti politik matet nga aftësia për të prodhuar modele që qëndrojnë edhe kur rrethanat ndryshojnë, sepse modelet nuk rrëzohen me dekrete, ato provohen me kohën.

Shqipëria është më e rëndësishme se çdo rol dhe Partia është më e rëndësishme se çdo individ, por dinjiteti personal mbetet themeli mbi të cilin ndërtohet çdo shërbim publik i ndershëm dhe i qëndrueshëm. Në këtë kuptim, për mua përfundimi i një detyre nuk është tërheqje, por vazhdim i angazhimit me të njëjtën bindje dhe të njëjtën përgjegjësi.

Mesazhet tuaja më të shumta në largim, se në marrjen e detyrës, ma përforcojnë detyrimin dhe vendosmërinë për të dhënë më shumë.

Sepse pozicionet janë kalimtare, ndërsa gjurma është zgjedhje e vetëdijshme.

Qeveria e Aargau-t kundër ndalimit të përgjithshëm të shamisë në shkolla

Qeveria e Kantonit të Aargau-t ka hedhur poshtë kërkesën për një ndalim të përgjithshëm të shamisë dhe simboleve të tjera fetare në shkollat fillore, duke theksuar se një masë e tillë do të përballej me pengesa serioze ligjore dhe kushtetuese, përcjell albinfo.ch.

Kërkesa për ndalim ishte ngritur nga deputetë të FDP, EDU, Mitte-Partei dhe SVP. Megjithatë, Këshilli Qeveritar ka bërë të ditur se do ta shqyrtojë temën më gjerësisht, por pa mbështetur një ndalim të përgjithshëm.

Sipas qëndrimit të publikuar të premten, arsyet kryesore për refuzimin janë barrierat ligjore, dyshimet kushtetuese dhe praktika aktuale gjyqësore e Bundesgericht.

Qeveria thekson se, bazuar në praktikën ekzistuese, një ndalim kantonal i përgjithshëm i shamisë për nxënëset ka gjasa të larta të konsiderohet antikushtetues, pasi do të përbënte një ndërhyrje të rëndë në lirinë e besimit dhe të ndërgjegjes.

Autoritetet kantonale nënvizojnë se çdo rregullim në këtë fushë duhet të jetë proporcional, i bazuar në raste konkrete dhe në përputhje me Kushtetutën federale dhe jurisprudencën e gjykatave zvicerane./Albinfo.ch

Ish-këshilltari i qeverisë së Cyrihut, Christian Huber, ka ndërruar jetë.

Politikani i dikurshëm i SVP u tërhoq nga posti në vitin 2004 pas përplasjeve me udhëheqjen e partsë, përcjell albinfo.ch.

Ish-anëtari i Qeverisë së Kantonit të Cyrihut, Christian Huber, ka ndërruar jetë të dielën e kaluar në moshën 81-vjeçare, pas një sëmundjeje të shkurtër. Lajmin e ka konfirmuar familja e tij për gazetën Tages-Anzeiger, shkruan srf.

Huber ishte rritur në Cyrih dhe kishte studiuar drejtësi në të njëjtin qytet. Gjatë karrierës së tij shërbeu si prokuror, gjyqtar i lartë dhe president i Gjykatës së Jurisë. Ai u bë i njohur për publikun e gjerë kur drejtoi procesin gjyqësor ndaj autorit të krimeve seksuale, René Osterwald.

Në vitin 1999, Huber u zgjodh në Qeverinë e Kantonit të Cyrihut si përfaqësues i SVP, ku për gjashtë vite mbajti postin e drejtorit të Financave. Qëndrimin e tij politik e përshkruante si liberal-konservator.

Dorëheqja pas përplasjeve me partinë

Në shtator të vitit 2004, ai njoftoi papritur dorëheqjen, duke përmendur konflikte me udhëheqjen e partisë. Në atë kohë, Huber theksonte se nuk kishte problem me partinë si të tillë dhe se mbështeste programin e saj, por shtonte: “Kam probleme me udhëheqjen e partisë.”

Gjatë mandatit të tij, tensionet me drejtuesit e partisë ishin shtuar për shkak të dallimeve në konceptimin e rolit politik. Sipas raportimeve të asaj kohe, deklaratat e dy deputetëve kantonalë të SVP-së, Alfred Heer dhe Claudio Zanetti, të cilët kërkuan uljen e pagave të anëtarëve të qeverisë, ishin ndër faktorët që çuan përfundimisht në vendimin e tij për t’u tërhequr.

Me ndarjen nga jeta të Christian Huber, skena politike e Cyrihut humb një figurë që për vite me radhë ka ndikuar në politikën financiare të kantonit.

Dy të lënduar nga shpërthimi i eksplozivëve në Zvicër

Dy persona kanë mbetur të lënduar lehtë dhe disa ndërtesa janë dëmtuar këtë javë si pasojë e një shpërthimi të fuqishëm që ndodhi gjatë përpjekjes për asgjësimin e disa qindra kilogramëve eksplozivë, njoftoi policia zvicerane, përcjell albinfo.ch.

Ngjarja ka ndodhur në një objekt rural për trajtimin e eksplozivëve dhe për trajnime të sigurisë nga zjarri, rreth 15 kilometra në perëndim të Cyrih, në komunën Illnau-Effretikon.

Sipas një deklarate të Policisë Kantonale të Cyrihut, pak pas orës 13:00 një kompani private e specializuar për prishje kishte nisur procesin e asgjësimit të disa qindra kilogramëve eksplozivë në qendrën testuese dhe trajnuese Tatsch.

Eksplozivët, të cilët parashihej të digjeshin në mënyrë të kontrolluar, shpërthyen papritur. Si pasojë u krijua një krater me diametër disa metra, ndërsa vala goditëse shkaktoi dëme të konsiderueshme në disa ndërtesa dhe strehimore brenda kompleksit.

Dy punonjës të kompanisë pësuan lëndime të lehta dhe morën trajtim mjekësor në vendin e ngjarjes.

Autoritetet kanë nisur hetimet për të sqaruar rrethanat e plota të incidentit.

Dobësimi i dollarit nuk ndal valën e turistëve amerikanë drejt Zvicrës

Dobësimi i dollarit amerikan dhe kursi jo i favorshëm i këmbimit mes frangut zviceran dhe dollarit nuk e kanë zbehur interesimin e turistëve nga Shtetet e Bashkuara të Amerikës për të vizituar Zvicra, përcjell albinfo.ch.

Ndërkohë që gjithnjë e më pak zviceranë po udhëtojnë drejt SHBA-së, fluksi i vizitorëve amerikanë në Zvicër mbetet i lartë. Brenda dhjetë viteve të fundit, numri i turistëve nga SHBA-ja është më shumë se dyfishuar.

Sa i përket qëndrimeve me netë fjetjeje, SHBA-ja renditet tashmë shumë pranë vendit të parë, që mbahet nga Gjermania, e cila tradicionalisht sjell numrin më të madh të vizitorëve të huaj në Zvicër.

Sipas të dhënave të Tourism Monitor Switzerland, turistët amerikanë shquhen edhe për besnikërinë ndaj destinacionit: mbi 10 për qind e tyre e kanë vizituar Zvicrën më shumë se pesë herë.

Këto shifra konfirmojnë se Zvicra vazhdon të jetë një nga destinacionet më tërheqëse për turistët amerikanë, pavarësisht sfidave valutore.

Rritet numri i punëtorëve ndërkufitarë në Zvicër

Në fund të dhjetorit 2025, në Zvicra ishin të punësuar rreth 411 mijë punëtorë ndërkufitarë me leje pune G, që paraqet një rritje prej 1.1 për qind krahasuar me tremujorin e katërt të vitit 2024, përcjell albinfo.ch.

Pjesa më e madhe e këtyre punëtorëve jetojnë në Franca, me 58.2 për qind, të ndjekur nga Italia me 22.2 për qind, dhe Gjermania me 16.4 për qind.

Të dhënat tregojnë se në pesë vitet e fundit numri i punëtorëve ndërkufitarë është rritur ndjeshëm. Nga 341 mijë persona në tremujorin e katërt të vitit 2020, ky numër ka arritur në 411 mijë në fund të vitit 2025, duke shënuar një rritje neto prej 20.5 për qind.

Kjo rritje reflekton rëndësinë në rritje të fuqisë punëtore ndërkufitare për tregun zviceran të punës, veçanërisht në sektorë kyç që varen nga mobiliteti rajonal i punëtorëve. /Albinfo.ch

ZPS: Kemi nëntë audio-incizime të Thaçit në qendrën e paraburgimit në Hagë

Prokurori Joshua Hafetz tha se ka dëshmi të shumta kundër Thaçit dhe të akuzuarve, përfshirë nëntë audio-incizime në qendrën e paraburgimit në Hagë, thirrje telefonike, urdhra të gjykatës që pretendohet se janë shkelur dhe ekspertizë që dëshmojnë se dokumentet që u gjetën në Kosovë ishin printuar nga printeri që përdorte Thaçi në Hagë, përcjell albinfo.ch.

Gjatë seancës u shfaq edhe një audio-incizim i Thaçit dhe Fazliut në takimin e tyre më 2 korrik 2023 në Hagë.

Prokuroria tha se ata po flisnin për dëshminë e komandant Remit.

“Thuaj shkurt, po, jo, mos filozofo”, dëgjohet Thaçi në këtë audio-incizim.

Më vonë, ai thotë se të dëshmojë shkurt e jo 12 orë siç ishte planifikuar. “Shkurt jo 12 orë, se 12 orë pa rrëshqit diku nuk e lë”, tha Thaçi, sipas audio-incizimit të ZPS-së.

ZPS po ashtu shfaqi mesazhe të Mustafës dhe Fazliut, që këmbyen me t’u kthyer Fazliu në Kosovë, ku edhe ishin takuar.

Prokuroria publikon pjesë të audio-incizimeve të takimit të Thaçit me Kilajn dhe Kryeziun

Prokuroria publikoi një audio-incizim që pretendoi se është nga takimi i 6 tetorit në qendrën e paraburgimit në Hagë mes Thaçit, Kilajt dhe Vllaznim Kryeziut.

ZPS tha se Thaçi aty jep udhëzime për Kilajn dhe Kryeziun e si dëshmitari 4 – dëshmitar i mbrojtur i ZPS-së – të ndryshonte pjesë të dëshmisë.

“Faqja 7, pjesa 6, rreshti 9”, dëgjohet Thaçi duke thënë, pohoi Prokuroria, duke shtuar se këto pjesë duhej që ky dëshmitar t’i “korrigjonte” para se të dilte në gjykatore, përkatësisht gjatë seancës përgatitore me ZPS-në.

President, Presidente apo zgjedhje të reja në Kosovë?

Kosova ndodhet përballë një momenti vendimtar politik: zgjedhja e Presidentes apo Presidentit të ri të vendit ose shkuarja në zgjedhje të jashtëzakonshme parlamentare. Afati kushtetues po afrohet, ndërsa partitë politike ende nuk kanë arritur të gjejnë një emër konsensual.

Presidentja aktuale, Vjosa Osmani, ka shprehur gatishmërinë për të kandiduar edhe për një mandat pesëvjeçar. Megjithatë, për kandidimin e saj nevojiten të paktën 30 nënshkrime deputetësh – të cilat ende nuk janë konfirmuar publikisht si të siguruara.

Pas një takimi me të ngarkuarën me punë të Ambasadës amerikane në Prishtinë, Anu Prattipati, Osmani theksoi rëndësinë e përmbylljes së proceseve kushtetuese dhe konsolidimit institucional në funksion të stabilitetit demokratik.

LVV pa kandidat, pa 80 vota

Shumica parlamentare e udhëhequr nga Lëvizja Vetëvendosje ka 66 vota në Kuvend, të pamjaftueshme për zgjedhjen e Presidentit në dy rundet e para, ku kërkohen 80 vota.

Zëvendëskryeministri i parë, Glauk Konjufca, ka deklaruar se mazhoranca nuk beson se një kandidat i njëanshëm do të siguronte votat e opozitës, prandaj kërkohet konsensus i gjerë.

Opozita kërkon unitet

Kryetari i Partia Demokratike e Kosovës, Bedri Hamza, ka theksuar se zgjedhja e Presidentit duhet të jetë proces gjithëpërfshirës dhe jo partiak, duke kërkuar kandidaturë që përfaqëson unitetin qytetar.

Në të njëjtën linjë, kryetari i Lidhja Demokratike e Kosovës, Lumir Abdixhiku, ka kërkuar përgjegjësi politike dhe kompromis, duke theksuar se Presidenca duhet të mbetet institucion unifikues, jo vazhdim i shumicës qeverisëse. Sipas tij, nëse nuk arrihet konsensus, vendi mund të përballet me zgjedhje të panevojshme.

Shoqëria civile kundër zgjedhjeve të reja

Një grup i gjerë organizatash të shoqërisë civile u janë drejtuar me letër publike partive parlamentare, duke kërkuar zgjidhje dhe shmangie të zgjedhjeve të përsëritshme.

Analisti Blerim Burjani vlerëson se mungon gatishmëria për kompromis dhe se zgjedhjet e reja do të dëmtonin stabilitetin institucional, duke krijuar pasiguri të panevojshme në vend.

Çfarë thotë Kushtetuta?

• Kandidati duhet të sigurojë të paktën 30 nënshkrime deputetësh.

• Në dy rundet e para kërkohen 80 vota (dy të tretat e 120 deputetëve).

• Në rundin e tretë mjaftojnë 61 vota.

• Në rast dështimi, vendi shkon në zgjedhje të jashtëzakonshme parlamentare.

Parlamenti duhet ta zgjedhë Presidenten apo Presidentin më së largu deri më 4 mars 2026, 30 ditë para përfundimit të mandatit të Vjosa Osmanit, i cili mbaron më 4 prill 2026.

Kosova tashmë është në një udhëkryq politik: konsensus institucional apo zgjedhje të reja. Ditët në vijim do të jenë vendimtare për stabilitetin e vendit.

Gjermania po plaket dhe po tkurret më shpejt nga sa mendohej

Në parashikimet më të fundit shihet një rënie e ndjeshma mee e popullsisë. Një arsye: po lindin shumë pak fëmijë. Edhe rritja e imigracionit nuk mund ta kompensojë këtë, përcjell albinfo.ch.

1.35 është numri që duhet t’i alarmojë politikanët. Statistikisht, çdo grua në Gjermani lind 1.35 fëmijë. Kjo është larg shifrës statistikore prej 2.1 të nevojshme për të ruajtur popullsinë. Kjo është sipas llogaritjeve aktuale nga Zyra Federale e Statistikave.

Në vitin 2025, lindën afërsisht 650,000 fëmijë në Gjermani. Në vitin 2024, shifra ishte rreth 677,000. Rreth një milion njerëz vdiqën në secilin prej këtyre dy viteve. Më 31 dhjetor 2025, një total prej afërsisht 83.5 milion njerëz jetonin në Gjermani – 100,000 më pak se një vit më parë.

Dëshira për fëmijë pengohet nga rrethanat e jetës. “Të kesh një familje është ende e rëndësishme për njerëzit”, tha C. Katharina Spieß, drejtoreshë e Institutit Federal për Kërkime të Popullsisë, në prezantimin e statistikave të popullsisë në Berlin.

“Njerëzit ende duan fëmijë, dhe tani pyetja është, pse nuk ka më shumë fëmijë?” Nëse dëshira për fëmijë e shprehur nga të rinjtë e moshës 19 deri në 29 vjeç në anketa do të ishte faktori vendimtar, shkalla e lindjeve në Gjermani do të ishte 2.4, thotë Spieß. “Siguria është një faktor thelbësor në përmbushjen e dëshirës për të pasur fëmijë. Krizat e shumta kanë bërë që njerëzit të mos i realizojnë në të vërtetë dëshirat e tyre”.

A JANË FËMIJËT NJË FAKTOR RREZIKU PËR VARFËRINË?

Përveç pasigurisë së përgjithshme të shkaktuar nga situata globale, ka dhe probleme konkrete: mungesa e banesave, rritja e qirave dhe mungesa ose kujdesi i paqëndrueshëm për fëmijët. Frika nga rënia financiare po rritet sepse prindërit në përgjithësi duhet të zvogëlojnë orët e tyre të punës. Është gjithnjë e më e zakonshme të dëgjosh nga ata të prekur se thjesht nuk mund të përballojnë më fëmijët në Gjermani.

Zyra Federale e Statistikave llogarit rregullisht se si do të zhvillohet popullsia në dekadat e ardhshme. Politika dhe biznesi kanë nevojë për këto shifra sepse e ardhmja e vendit varet ndjeshëm nga numri i njerëzve dhe mosha e tyre. Parashikimi i fundit shtrihet deri në vitin 2070. Një gjetje e re krahasuar me llogaritjet e mëparshme është se popullsia mund të tkurret me rreth 10 për qind. Imigracioni nuk do të jetë në gjendje ta kompensojë këtë rënie.

DALJA NË PENSION

Një popullsi më e vogël në përgjithësi nuk do të ishte domosdoshmërisht problem. Por vendi po plaket. Ndërsa numri i fëmijëve dhe të rinjve është në rënie, numri i personave shumë të moshuar do të rritet ndjeshëm, parashikon Karsten Lummer, kreu i departamentit të popullsisë në Zyrën Federale të Statistikave. Aktualisht, të ashtuquajturit “baby boomers” po dalin në pension. Këta janë njerëzit e lindur në vitet 1960. Pas këtyre viteve, shkalla e lindjeve ra ndjeshëm.

“Edhe tani, ka 33 persona në moshë pensioni për çdo 100 persona në moshë pune”, thotë Lummer. Deri në vitin 2035, afërsisht një në katër persona në Gjermani do të ketë tejkaluar moshën e pensionit prej 67 vjeç. Deri në vitin 2050, numri i personave mbi 80 vjeç do të rritet nga rreth gjashtë milionë sa është aktualisht në afërsisht nëntë milionë.

SISTEMI SOCIAL PO ARRIN KUFIJTË E TIJ

Këto janë shifra që janë veçanërisht alarmante për ekonomistët dhe shkencëtarët socialë. “Rënia dhe plakja e përshpejtuar e popullsisë duhet të merret parasysh sot në vendimet politike me pasoja afatgjata, për shembull, në shëndetësi dhe kujdes afatgjatë”, kërkon ekonomisti Joachim Ragnitz nga Instituti IFO në Dresden. Sistemi i pensioneve po vihet gjithashtu nën presion të madh, veçanërisht pasi tendenca është drejt mungesës së fuqisë punëtore.

Karsten Lummer nga Zyra Federale e Statistikave e shpreh edhe më drejtpërdrejt: “Kemi një shkallë të ulët lindjeje, por një sistem social që ende vepron sikur të kemi natalitetin e lartë”.

Pyetja se si duhet të duket sistemi social në të ardhmen duhet të ishte përgjigjur shumë kohë më parë. “Ne nuk arritëm ta bëjmë këtë”. Aktualisht, rreth 40 për qind e personave mbi 80 vjeç kërkojnë një formë kujdesi. Me rritjen e numrit të personave shumë të moshuar, nevoja për punonjës kujdesi po rritet gjithashtu. Rreth 280,000 njerëz aktualisht punojnë në kujdesin ambulator për të moshuarit. Sipas Lummer, 690,000 do të nevojiten deri në vitin 2049.

IMIGRACIONI NË TREGUN E PUNËS

Në vitet e fundit, shkalla e uljes së lindjeve dhe emigrimi nga Gjermania janë kompensuar nga imigracioni. Gjermania është rritur vazhdimisht që nga viti 1990. Një total prej njëmbëdhjetë milionë emigrantësh kanë ardhur në Gjermani. Shifrat ishin mbi mesataren në vitet 2015/2016 dhe përsëri pas vitit 2022 për shkak të luftërave në Siri dhe Ukrainë. Megjithatë, integrimi i shpejtë në tregun e punës është arritur rrallë.

Martin Werding, nga Këshilli Gjerman i Ekspertëve Ekonomikë, i cili këshillon qeverinë federale, e sheh këtë si një dështim të politikës.

“Qasja gjermane është shumë e fokusuar në përvetësimin e gjuhës dhe në shkollim. Shpesh shpenzon shumë kohë duke vlerësuar kualifikimet ekzistuese në vend që të vlerësojë njohuritë e personave”, thotë profesori i ekonomisë. Dhjetë vjet pas valës së migrimit të viteve 2015/2016, dy të tretat e refugjatëve tani janë të punësuar, sipas një studimi nga Instituti për Kërkime të Punësimit. Femrat nga Ukraina janë punësuar me rreth 31 për qind.

SHUMË UKRAINAS DUAN TË QËNDROJNË

Më shumë se një milion ukrainas tani jetojnë në Gjermani. Pas turqve, ata formojnë grupin e dytë më të madh jo-gjerman. “Ata kanë kontribuar në një ndryshim masiv në strukturën e popullsisë gjermane”, thotë ekspertja e popullsisë C. Katharina Spieß. Shoqëria duhet të pyesë veten: A mund të mbështetemi tek ata, apo duhet të ketë zgjidhje të tjera?

Instituti i Spieß kryen anketa dy herë në vit. “Qëllimi i ukrainasve për të qëndruar është rritur ndjeshëm; 42 për qind duan të qëndrojnë”. Por pasiguria po rritet edhe brenda grupit. “Sot më shumë njerëz thonë se nuk e dinë. Midis fëmijëve dhe të rinjve, shumë thonë se nuk mund ta imagjinojnë të qëndrojnë këtu përgjithmonë”.

A PO RRITET APO PO ZVOGËLOHET IMIGRACIONI?

Edhe Zyra Federale e Statistikave nuk mund ta parashikojë të ardhmen me siguri. Prandaj, parashikimet e popullsisë llogariten duke përdorur shifra të ndryshme, bazuar në tre komponentët demografikë: shkallën e lindjeve, jetëgjatësinë dhe migrimin neto.

Skenarët kanë një të përbashkët: problemet e Gjermanisë mund të lehtësohen, jo të zgjidhen, vetëm përmes imigracionit. Realisht, nuk do të jetë e mundur të gjendet numri i nevojshëm i punëtorëve, dhe kështu kontribuesve në sistemet shëndetësore dhe të pensioneve, vetëm përmes migrimit.

Sipas Karsten Lummer të Zyrës Federale të Statistikave, mbajtja e të moshuarve në formë për sa më gjatë të jetë e mundur është më e pakta që mund të bëhet. “Mund të shpresojmë për përparim mjekësor”, thotë ai dhe shton: Njerëzit duhet të ushtrojnë më shumë dhe të ulin ndjeshëm konsumin e alkoolit dhe pirjen e duhanit. (DW)

Wom Travel: Shqipëria, një destinacion që të befason me autenticitet dhe bukuri natyrore

Shqipëria të befason me autenticitetin dhe ngrohtësinë e saj, me ujëra të kristalta, peizazhe magjepsëse dhe fshatra të lashtë me bukuri të paprekur. Një vend ku natyra dhe tradita ndërthuren në mënyrë harmonike, duke e shndërruar çdo udhëtim në një përvojë të paharrueshme, shkruan revista italiane e udhëtimit “Wom Travel”, përcjell albinfo.ch.

Në vitin 2026, Shqipëria po konfirmohet si destinacioni më “hot” i Evropës, duke tërhequr një numër rekord vizitorësh nga e gjithë bota.

Me çmime të përballueshme, eksperienca autentike dhe një kombinim unik mes bregdetit mesdhetar dhe qyteteve plot jetë si Tirana, vendi po fiton terren me ritme të shpejta në hartën turistike evropiane. Fluksi në rritje po e kthen Shqipërinë në surprizën më të madhe të sezonit.

Tirana, kryeqyteti shqiptar

Qyteti të surprizon: ngjyra të gjalla, sheshe të gjera, ish-bunkerë të kthyer në muze, kafene plot me studentë. Është si të hapësh një dritare dhe të lejosh të hyjë ajri i pastër – një ndërthurje mes Evropës kreative dhe traditës ballkanike që sot shkon drejt e në zemër.

Një kryeqytet ende i freskët, një arratisje “e zgjuar” dhe një ndjesi lirie që ndihet sapo mbërrini në aeroport: Tirana është xhevahiri i fshehur i Mesdheut, që nuk ka kosto të lartë dhe që të dhuron histori të pasur!

Në Tiranë, Sheshi Skënderbej është pika fillestare e turit: pamje skenografike, linja të pastra, mozaik gjigant në Muzeun Historik Kombëtar, që rrëfen vendin me një shikim të vetëm.

Xhamia e Et’hem Beut të çon pas në kohë me afresket e saj delikate, ndërsa ndërtesat moderne rrëshqasin në sfond. Tirana nuk ka një “bukuri perfekte” – por është e gjallë.

Surpriza 36-orëshe: lagje, art, pamje panoramike

Blloku është ndalesa e parë: dikur lagjja e elitës, sot është shndërruar në “hotspot-in” kreativ.

Mes vitrinave të pavarura dhe bareve të koktejleve, atmosfera është e mrekullueshme, dhe çmimet mbeten të arsyeshme.

Piramida e Tiranës, ish-mauzoleu i Enver Hoxhës, sot është kthyer në një qendër kulturore dhe simbol i rilindjes urbane: shkallë për t’u ngjitur, instalacione, evente.

Pak minuta më tej, ndodhe Bunk’art, që të çon nën tokë për një rrëfim të fuqishëm të shekullit XX shqiptar: drita, tinguj, dëshmi. Përvojë intensive, por e domosdoshme.

Për të marrë frymë lirisht mes gjelbërimit, Parku i Madh i Tiranës – me liqenin artificial është perfekt: vrap, kafe, familje.

Më pas bëni një ndalesë në Pazarin e Ri, tregun e rinovuar – mes frutave shumëngjyrëshe, erëzave dhe djathërave të malit.

Për një këndvështrim ndryshe, merrni teleferikun “Dajti Express” drejt Malit të Dajtit: 10 minuta udhëtim dhe më pas Tirana do të gjendet e tëra nën këmbët tuaja-  me atë dritë që ndryshon shpejt dhe të bën të duash të rrish edhe një ditë më shumë.

Pikat më të rëndësishme për të vizituar:

  • Sheshi Skënderbej, Xhamia Et’hem Bej, Muzeu Historik me mozaikun e madh
  • Blloku mes galerive dhe lokaleve kreative, me vibe shumë “young”
  • Piramida dhe Bunk’Art, e shkuara dhe e ardhmja krah për krah
  • Pazari i Ri për shije dhe suvenire gastronomike
  • Mali i Dajtit për pamje panoramike mbi qytet

Shije shqiptare, çmimë të përballueshme

Tirana ofron ushqime të shijshme dhe me çmime të arsyeshme: byreku ende i ngrohtë, tava e kosit kremoze, bakllavaja shqiptare që mban aromë arre dhe shurupi.

Në një tavernë tradicionale, një drekë e plotë varion mesatarisht nga 8 deri në 12 euro; në kafenetë e Bllokut, një kafe ekspres apo kapuçino rrallë e kalon 2 euro.

Një kuzhinë që përzien Mesdheun me Ballkanin, me pjata mishi dhe sallatra të freskëta. E bukura? Mund të eksplorosh pa u trembur nga fatura!

Në treg gjenden fruta stine, mjaltë dhe djathëra me shije barishtesh mali.

Një kilogram ullinj vendas kushton rreth 3 euro, djathërat artizanalë fillojnë nga 5 euro kilogrami.

Në mbrëmje mund të vizitoni restorantet që rishpikën traditën me një prekje moderne: porcione të balancuara, prezantim i kuruar, atmosferë “easy”. Hani mirë dhe shpenzoni pak – një kombinim i rrallë.

Periudha më e mirë për të vizituar Shqipërinë

Qendra e Tiranës përshkohet më këmbë, për distanca më të gjata ka autobusë urbanë me biletë 0,50 euro.

Taksitë kanë tarifa të arsyeshme, por është mirë të kërkosh një vlerësim para nisjes.

Nga aeroporti, autobusi kushton rreth 2 euro dhe për 30 minuta të çon në qendër: i thjeshtë, i pastër, funksional.

Kartat përdoren gjerësisht, por jo kudo – është ide e mirë të mbash para cash. Shumë të rinj flasin anglisht.

Kur duhet ta vizitoni Shqipërinë? Pranvera dhe fillimi i vjeshtës janë stinët ideale: temperatura të ngrohta, dritë e bukur, qiell i kthjellët.

Në verë qyteti ka temperatura të nxehta, por parqet dhe tarracat ofrojnë atmosferë të freskët.

Siguri e mirë, mjedis i qetë, kujdes normal si në çdo kryeqytet tjetër në botë.

Për një pushim në fundjavë, rezervoni fluturimet dhe akomodimin pak më herët dhe zgjidhni një vendqëndrim pranë Sheshit Skënderbej ose Bllokut: nuk do të humbisni kohë

Rregulla të reja për udhëtim në Britaninë e Madhe: Hyrja vetëm me autorizim ETA

Prej sot, hyrja në Britania e Madhe nuk është më e mundur pa plotësuar dhe paraqitur dokumentin e ashtuquajtur Autorizim Elektronik Udhëtimi (ETA). Masa e re prek shtetasit e 85 vendeve, përfshirë edhe ata nga Gjermania dhe vendet e tjera të Bashkimit Evropian.

Sipas Ministria e Brendshme e Mbretërisë së Bashkuar, udhëtarët nga këto vende duhet të aplikojnë paraprakisht për ETA përpara se të nisen drejt Mbretërisë së Bashkuar. Përjashtim bëjnë vetëm qytetarët irlandezë.

Sistemi ETA është modeluar sipas sistemit ESTA që përdoret për hyrje në Shtetet e Bashkuara të Amerikës.

Aplikimi për ETA kushton 16 paund (rreth 19 euro). Me këtë autorizim, udhëtarët mund të qëndrojnë në Mbretërinë e Bashkuar deri në gjashtë muaj. Dokumenti është i vlefshëm për dy vjet dhe lejon hyrje të pakufizuara gjatë kësaj periudhe.

Autoritetet britanike theksojnë se masa synon të forcojë kontrollin kufitar dhe sigurinë, duke e bërë procesin e hyrjes më të strukturuar dhe të digitalizuar.

Gjermania anulon mbi 8 mijë leje qëndrimi në 2025, Shqipëria ndër vendet me më shumë raste

Autoritetet në Gjermania kanë anuluar 8,232 leje qëndrimi për shtetas të huaj gjatë vitit 2025, një shifër më e ulët krahasuar me 9,277 raste të regjistruara në vitin 2024, përcjell albinfo.ch.

Të dhënat janë bërë publike përmes një përgjigjeje të qeverisë së koalicionit, nën drejtimin e kancelarit Friedrich Merz, pas një pyetjeje parlamentare të raportuar nga agjencia gjermane e lajmeve.

Sipas shifrave zyrtare, shumica e urdhrave të dëbimit të lëshuara gjatë këtij viti lidhen me shtetas nga Gjeorgjia (671 raste), Shqipëria (661 raste) dhe Turqia (618 raste).

Të njëjtat shtete kryesonin listën edhe në vitin 2024, kur qytetarët shqiptarë regjistruan numrin më të lartë të rasteve, me 923 urdhra dëbimi.

Të dhënat tregojnë një rënie të lehtë të përgjithshme të anulimeve krahasuar me vitin e kaluar, por Shqipëria mbetet ndër vendet kryesore sa i përket rasteve të regjistruara.