Qiramarrësit në Zvicër nën presion: Të drejtat rrallë zbatohen

Shumë qiramarrës në Zvicër po përballen me presion financiar të madh, por shpesh nuk guxojnë të kërkojnë të drejtat e tyre. Sipas Barometrit të Qirasë të Institutit Sotomo, pothuajse 40% e pjesëmarrësve shpenzojnë më shumë se 30% të të ardhurave të tyre për qira – mbi nivelin e rekomanduar nga organizata “Budget Switzerland”.

Disa qiramarrës madje deklarojnë se shpenzojnë mbi gjysmën e të ardhurave për strehim. Më të prekur janë gratë beqare dhe personat mbi 55 vjeç, ndërsa nuk ka ndryshime të mëdha mes qyteteve dhe zonave rurale.

Megjithatë, shumë pak qiramarrës kërkojnë ulje qiraje, edhe pas rënies së disa herë të normës referencë të interesit. Shumë prej tyre shmangin konfliktet me pronarët nga frika e përjashtimit ose e vështirësisë për të gjetur një banesë tjetër.

Asociacioni i Qiramarrësve të Zvicrës kërkon ndërhyrje më aktive nga autoritetet, duke monitoruar rregullisht nivelin e qirave dhe duke detyruar pronarët që të aplikojnë automatikisht ulje kur është e mundur.

Rriten çmimet e transportit publik në Zvicër nga dhjetori 2026

Çmimet e transportit publik në Zvicër do të rriten sërish në fund të vitit 2026, tre vite pas rritjes së fundit. Këshilli strategjik i Aleancës Swisspass ka vendosur për një rritje mesatare prej 3.9%, duke u bazuar në situatën ekonomike dhe nevojën për investime për të përballuar kërkesën në rritje.

Sipas përfaqësuesve të sektorit, inflacioni ka vazhduar të rritet që nga fundi i vitit 2023, ndërsa kostot për materiale dhe personel janë shtuar ndjeshëm. Po ashtu, çmimet e energjisë mbeten të larta.

Në të njëjtën kohë, kërkesa për transport publik është në rritje, çka kërkon investime të reja. Kompanitë e transportit nuk mund t’i përballojnë më këto kosto vetëm përmes efikasitetit të brendshëm, theksohet nga Aleanca Swisspass.1

Bileta vjetore kalon mbi 4000 franga

Rritja e çmimeve do të zbatohet në mënyrë të diferencuar. Ofertat për fëmijë, të rinj dhe familje do të mbeten të pandryshuara ose do të pësojnë vetëm rritje minimale. Ndërkohë, çmimi i abonimit të përgjithshëm vjetor do të rritet më shumë se ai i biletave të vetme, ndërsa abonimi me gjysmë çmimi do të rritet me 5 franga, transmeton albinfo.ch.

Bonusi për paketat “Half Fare PLUS” do të mbetet i pandryshuar. Ndryshime do të ketë edhe për biletat e biçikletave dhe të qenve. Detajet e plota të çmimeve pritet të publikohen në pranverën e vitit 2026.

Çmimet e reja do të hyjnë në fuqi me ndryshimin e orarit në dhjetor 2026, ndërsa rrjetet rajonale do të vendosin vetë për tarifat e tyre.

 

Rregullatori i çmimeve nuk ishte i informuar

Rrjetet rajonale të transportit vendosin në mënyrë të pavarur për ndryshimet e çmimeve. Aleanca Swisspass pritet të bëjë një njoftim të plotë rreth muajit qershor. Vonesa lidhet me afatin 30-ditor për ankesa që ka rregullatori i çmimeve.

 

Nga ana tjetër, rregullatori i çmimeve Stefan Meierhans nuk ishte në dijeni për planet konkrete të sektorit dhe ka bërë të ditur se do të shqyrtojë vendimin sipas mandatit ligjor.

Kritika ndaj rritjes së çmimeve

Shoqata për Transport dhe Mjedis (ATE) ka reaguar ashpër ndaj kësaj rritjeje, duke paralajmëruar se mund të dëmtohet progresi i arritur në rritjen e numrit të udhëtarëve. Sipas saj, masat e kursimit të miratuara së fundmi po reflektohen tashmë në shpenzimet e qytetarëve.

 

Investimet dhe sfidat financiare

 

Përfaqësuesit e sektorit pranojnë se rritja e çmimeve është çështje e ndjeshme për qytetarët, por e konsiderojnë të domosdoshme për të garantuar cilësinë dhe zhvillimin afatgjatë të transportit publik.

Ata theksojnë se vendimet politike kanë ndikuar negativisht në financa, përfshirë heqjen e rimbursimit të taksës mbi karburantet nga viti 2027 dhe kufizimet në financimin e transportit rajonal.

Megjithatë, transporti publik do të vazhdojë investimet në mjete moderne, infrastrukturë dhe përmirësimin e shërbimeve. Mes risive përfshihet zgjerimi i linjave, shërbimet më të shpeshta dhe një rrjet i ri natën gjatë fundjavave, si dhe zgjerimi më i madh i shërbimeve në veriperëndim të Zvicrës në 20 vitet e fundit.

Turqia kalon në epërsi ndaj Kosovës në minutën e 52-të

Në finalen e “play-off”-it për Botërorin, që po luhet në stadiumin “Fadil Vokrri”, pjesa e dytë ka nisur me intensitet të lartë. Në minutën e 52-të, Turqia shënoi golin e parë, duke kaluar në epërsi ndaj Kosovës.

Pjesa e parë kishte përfunduar pa gola, ku Kosova kishte krijuar disa raste të rrezikshme, përfshirë një të Fisnik Asllanit në minutën e 29-të, ndërsa portieri Muriç dhe mbrojtja kosovare kishin ruajtur portën të paprekur.

Si funksionon mbrojtja nga zjarri në kompani në Zvicër?

Në Zvicër, standardet, trajnimet dhe sistemet e mbrojtjes nga zjarri janë të avancuara. Programi i RTS “Basik” analizoi tregun zviceran për mbrojtjen nga zjarri në vendet e punës.

Si qindra biznese çdo vit, fabrika e djathit Moléson kaloi një inspektim të sigurisë nga zjarri në nëntor të kaluar. Për të përmirësuar sigurinë e rreth njëqind punonjësve, kompania familjare angazhoi një firmë të specializuar.

“Një auditim kushton rreth 10,000 franga, por në kantonin tonë ECAB subvencionon një pjesë,” shpjegon Fabrice Grossrieder, drejtues i mirëmbajtjes në fabrikën e djathit në Friburg. Kompania familjare do të shpenzojë rreth 50,000 franga për të bërë ndryshimet dhe për të trajnuar stafin.

Kontrolli dhe trajnimet e detyrueshme

Kurset ofrohen nga disa institucione kantonale ose kompani private si Richard Conseils. Në Zvicër, rregulloret e mbrojtjes nga zjarri përcaktohen nga udhëzimet e Shoqatës së Institucioneve Kantonal të Sigurimeve nga Zjarri (AEAI).

Këto rregullore fillojnë që në fazën e projektimit të ndërtesës dhe vazhdojnë gjatë gjithë funksionimit të saj. Disa biznese duhet të kenë edhe një zyrtar të sigurisë i trajnuar për mbrojtjen nga zjarri, si për shembull shtëpitë e të moshuarve, spitalet, ndërtesat mbi 10,000 m² ose akomodimet me kapacitet mbi 100 persona.

“Kërkesat për një fabrikë kimike janë të ndryshme nga ato për një spital,” shton Julianne Bertschy, drejtoreshë e Richard Conseils dhe eksperte e mbrojtjes nga zjarri. Trajnimi për t’u bërë “zyrtar i sigurisë kundër zjarrit” zgjat pesë ditë dhe kushton 1,550 franga.

Ndërsa kurset ofrojnë njohuri teknike, kualifikimi merret pas kalimit të një provimi. Ekzistojnë edhe programe të tjera për t’u bërë specialist ose ekspert i mbrojtjes nga zjarri.

Vegla për identifikimin e rreziqeve

Mirëmbajtja e instalimeve është përgjegjësi e pronarit dhe operatorit të ndërmarrjes. Për të ndihmuar bizneset, ka ofrues të specializuar.

Fire System SA ka zhvilluar një program për lokalizimin dhe hartimin e zonave të rrezikshme, duke përdorur kode QR që regjistrojnë informacion si materialet, data e punimeve të fundit dhe foto të ndërtesës. Këto të dhëna krijojnë plane digjitale të detajuara, të aksesueshme në çdo kohë përmes një aplikacioni.

Universiteti i Friburgut (UNIFR) ka instaluar këtë sistem në 50 ndërtesat që menaxhon. “Është ‘live’ dhe nëse ka elemente për riparim, dërgohet një tiket për riparim tek firma. Është shumë më e lehtë për ne dhe një ngarkesë më pak,” thotë arkitekti Alex Kaszorowski-Rusca.

Qasja në platformë kushton të paktën 450 franga në vit dhe rritet sipas numrit të pikave të regjistruara. Firma ka instaluar tashmë rreth 3,000 sisteme në Zvicër, dhe kërkesa është rritur 30–40% që nga fillimi i vitit 2026, tregon Loïc Estoquié, drejtues i Fire System SA.

Zgjedhja e shuarësit të duhur

Një pajisje e domosdoshme në çdo kompani është shuarësi i zjarrit. Kompania Primus, një nga liderët e tregut zviceran, ka pasur kërkesa të jashtëzakonshme pas tragjedisë në Crans-Montana.

“Furnitorët tanë duhet të anulonin porosi për klientë të tjerë në Europë për të furnizuar Zvicrën,” tregon Jordan Schoch, drejtor i Primus SA. Përpara vitit 2026, kompania kontrollonte 300,000 shuarës çdo vit dhe shiste 50,000.

Por jo çdo shuarës është i përshtatshëm për çdo lloj zjarri. Është e rëndësishme të zgjidhet klasa e duhur sipas materialeve në kompani. Në Zvicër, më i përdoruri është shuarësi me shkumë. Zgjedhja e substancës së gabuar mund të shkaktojë pasoja dramatike, përfshirë shpërthime.

“Fatkeqësisht, kemi ende tre vdekje në vit për shkak të përdorimit të gabuar, si për shembull derdhja e ujit mbi një friteze që digjet,” shpjegon Nedo Milosevic, trajner në Primus SA.

Mbrojtja nga zjarri është detyrë e përbashkët: punëdhënësi duhet të jetë në rregull dhe punonjësi i informuar.

Kosovë-Turqi 0-0, mbyllet pjesa e parë me tension dhe raste të shumta

Në finalen e “play-off”-it për Botërorin, e luajtur në stadiumin “Fadil Vokrri”, pjesa e parë përfundoi pa gola. Kosova tregoi karakter, duke krijuar disa raste të rrezikshme, përfshirë një goditje të Fisnik Asllanit që u ndal në minutën e 29-të.

Nga ana tjetër, Turqia ishte pranë golit disa herë, por portieri Muriç dhe mbrojtja kosovare ruajtën portën të paprekur. Ndeshja u karakterizua edhe nga tension në fushë, me disa ndërhyrje të forta dhe kartonë të verdhë për lojtarët nga të dyja ekipet.

Formacionet zyrtare:

Kosova: Muriç; Dellova, Hajrizi, Hajdari, Gallapeni, Vojvoda, Hoxha, Rexhbeçaj, Muslija, Muriqi, Asllani. Trajner: Franko Foda

Turqia: Çakir; Kabak, Bardakçi, Kadioglu, Celik, Calhanoglu, Juksek, Jilldiz, Gyler, Kokçu, Akturkoglu. Trajner: Vinçenzo Montela

Sigurimi shtesë shëndetësor: vështirësitë e rimbursimit vazhdojnë

Në kantonet Vaud dhe Gjenevë, njerëzit me sigurim shtesë gjysmë-privat dhe privat vazhdojnë të kenë vështirësi për të marrë rimbursime në klinikat private, pavarësisht marrëveshjeve të shpallura mes siguruesve dhe klinikave.

Në vitin 2025, FINMA, autoriteti zviceran i mbikëqyrjes së tregut financiar, kërkoi më shumë transparencë për të siguruar që tarifat e faturuara siguruesve të sigurimeve shëndetësore shtesë ishin të justifikuara. Megjithatë, siguruesit, mjekët dhe klinikat nuk arritën të binin dakord mbi çështjet e çmimeve. Si pasojë, shumica e pacientëve me sigurim privat dhe gjysmë-privat në kantonet Vaud dhe Gjenevë nuk morën më rimbursim ose morën vetëm pjesërisht.

Një vit më vonë, programi radiofonik “On en parle” mori një dëshmi që tregon se situata ende nuk ka përmirësuar. Mélanie, një dëgjueshme me sigurim gjysmë-privat nga Swica dhe që vuante nga endometrioza, u detyrua të paguante disa mijëra franga nga xhepi i saj pas një operacioni. Kompania e saj e sigurimit, që ishte dashur të mbulonte këto shpenzime, e njoftoi disa ditë para operacionit se nuk do të mbuloheshin të gjitha shpenzimet.

Siguruesi, megjithatë, deklaron në faqen e tij se është arritur një marrëveshje me klinikat private, përfshirë atë të zgjedhur nga audituesi… me kusht që mjeku të pranojë modelin e çmimeve “Medicalculis”. Ky informacion i ishte komunikuar edhe Mélanie-s, por kirurgu i saj nuk përdor këtë sistem.

Modelet e çmimeve dhe sfidat për mjekët

Sipas Shoqatës Mjekësore të Gjenevës, shumica e mjekëve në kanton refuzojnë t’i bashkohen “Medicalculis”. Kirurgu i Mélanie-s shpjegoi për programin “On en parle” se ky sistem ka kufizime të mëdha, veçanërisht mbi lirinë për të vendosur tarifat dhe pavarësinë mjekësore. Secili rast kirurgjik është unik, dhe tarifat standarde shpesh nuk reflektojnë realitetin e praktikës kirurgjikale.

Sondazhi i kryer me sigurues të tjerë tregoi të njëjtën gjë: për të marrë rimbursim, duhet të ekzistojë një kontratë mes siguruesit dhe mjekut, dhe mjeku duhet të përdorë një listë specifike tarifash. Për shembull, sipas sigurimit CSS, rreth gjysma e mjekëve në Gjenevë kanë nënshkruar marrëveshje, ndërsa në kantonin Vaud, shumica e mjekëve kanë kontrata të nënshkruara.

Avokati i specializuar në drejtësinë shëndetësore, Marc Balavoine, shpjegon se gjatë një viti situata e pacientëve nuk ka ndryshuar shumë. “Numri i rasteve mbetet i lartë. Shumë pacientë kërkojnë ndihmën e një avokati për të zgjidhur çështjet e rimbursimit,” tha ai për “On en parle”.

Dilema e pacientëve

Pacientët shpesh përballen me një zgjedhje të vështirë: të zgjedhin mjekun që duan dhe të paguajnë pjesërisht shpenzimet, ose të drejtohen tek mjekë me marrëveshje me siguruesin. “Në raste të tilla, nëse pacienti dëshiron të trajtohet nga një specialist i veçantë, ai mund të duhet të paguajë nga xhepi i tij,” shpjegon avokati.

Megjithatë, Balavoine thekson se një sigurim shtesë ende mund të vlejë. “Shumica e tarifave, përfshirë ato të klinikave, mbulohen ende. Situata nuk është perfekte, por është më mirë se më parë dhe pritet të zgjidhet me kohë.”

Çfarë mund të bëjnë pacientët?

Avokati këshillon që personat me sigurim privat ose gjysmë-privat të informohen para një trajtimi të rëndësishëm ose hospitalizimi. “Duhet të pyesin mjekun nëse ai ka marrëveshje me siguruesin. Nëse jo, mjeku duhet të japë një vlerësim të kostove që më pas prezantohet siguruesit për të përcaktuar saktësisht pjesën e mbuluar.”

Ligji obligon mjekun të informojë pacientët për këtë çështje para hospitalizimit, por praktikisht shpesh i thuhet pacientit të kontaktojë vetë siguruesin për të sqaruar nëse tarifat mbulohen pjesërisht ose plotësisht.

Kush janë super të pasurit në Zvicër?

Presioni në rritje ndaj super të pasurve në mbarë botën po përqendrohet gjithnjë e më shumë në një pyetje kyçe: a duhet të tatohen më shumë pasuritë e tyre? Në këtë kontekst, podcasti Le Point J analizon familjet jashtëzakonisht të pasura që jetojnë në Zvicër, në një bisedë me Matthieu Leimgruber, profesor i historisë bashkëkohore në Universitetin e Cyrihut.

“Bota e super të pasurve është një botë pasurie që, për shumicën dërrmuese të popullsisë, mbetet krejtësisht e panjohur,” shpjegon Leimgruber. Sipas tij, bëhet fjalë për individë që zotërojnë dhjetëra, madje edhe qindra milionë franga zvicerane. Ai thekson se kjo kategori përfaqëson vetëm një pjesë shumë të vogël edhe brenda 10% më të pasur të popullsisë zvicerane.

Një elitë me përbërje ndërkombëtare

Çdo vit, revista ekonomike Bilan publikon listën e 300 personave më të pasur në Zvicër. Një nga veçoritë kryesore të kësaj liste është karakteri i saj ndërkombëtar: nga gjysma deri në dy të tretat e super të pasurve janë me origjinë të huaj.

Pasuria që trashëgohet

Sipas Leimgruber, shumica e super të pasurve janë trashëgimtarë. “Ata zakonisht janë në të gjashtëdhjetat ose të tetëdhjetat dhe pasuria e tyre është krijuar ndër breza,” shpjegon ai. Ndërkohë, rastet e miliarderëve të rinj që kanë ndërtuar pasuri përmes Bitcoin-it apo internetit mbeten të rralla.

Mërgata nga Zvicra mbështet studentët e UP-së me bursa mujore

Përfaqësues të Fondacionit “Vildana”, i themeluar nga diaspora kosovare në Zvicër, kanë vizituar Universitetin e Prishtinës, së bashku me disa studentë përfitues të bursave nga ky fondacion.

Gjatë një takimi me drejtuesit e universitetit, koordinatori i fondacionit për Kosovë, Maqedoni të Veriut dhe Shqipëri, Labinot Kunushevci, bëri të ditur se që nga themelimi në vitin 2021, Fondacioni “Vildana” ka ndarë gjithsej 50 bursa për studentë shqiptarë, prej të cilave 40 janë për studentë të UP-së.

Sipas tij, veçantia e këtyre bursave qëndron në faktin se ato ndahen në baza mujore dhe vazhdojnë deri në përfundimin e studimeve, duke përfshirë nivelet bachelor dhe master, njofton Universiteti i Prishtinës.

Përfituesit e bursave nuk duhet të jenë përfitues të ndonjë burse tjetër, ndërsa përparësi në përzgjedhje kanë studentët nga familje me më shumë studentë, ata që janë pa njërin prind, si dhe ata që ndjekin programe studimi me kosto më të lartë. Thirrja për aplikim publikohet çdo vit në muajin shtator, para fillimit të vitit akademik.

Kunushevci theksoi se diaspora shqiptare beson në potencialin e studentëve të UP-së, duke e cilësuar investimin në arsim si ndër më të sigurit.

Delegacioni i fondacionit, së bashku me studentët përfitues Shkumbin Haxha, Elza Nuredini, Anika Fonda, Zana Morina dhe Art Gjuli, u prit nga rektori Arben Hajrullahu dhe prorektorja Albana Berisha-Qehaja.

Fondacioni “Vildana” është themeluar për të nderuar kujtimin e një gruaje kosovare me të njëjtin emër, e cila jetoi dhe veproi në Zvicër. Përveç familjes së saj, fondacioni mbështetet edhe nga kontributet e mërgatës shqiptare.

Begaj mbështet Kosovën para ndeshjes vendimtare për Botëror

Presidenti i Shqipërisë, Bajram Begaj, ka shprehur përkrahjen e tij për Kosovën në prag të sfidës së rëndësishme ndaj Turqisë, ndeshje që mund të sigurojë kualifikimin në Kampionatin Botëror.

Në një mesazh të shkurtër, ai u shpreh: “Me zemër në Prishtinë. Forca, Kosovë”.
Kombëtarja e Kosovës do të luajë sonte në stadiumin “Fadil Vokrri” në Prishtinë, në një përballje vendimtare për historinë e saj.
“Dardanët” janë vetëm një hap larg një arritjeje të madhe – sigurimit të pjesëmarrjes në Botërorin e këtij viti.

Norvegji-Zvicër, pa gola e pa shumë emocione

Miqësorja ndërmjet Norvegjisë dhe Zvicrës ka përfunduar pa gola në Oslo, shkruan albinfo.ch.

Ndeshja kishte pak emocione e pak raste. Ardon Jashari luajti në pjesën e parë, kurse Granit Xhaka është i lënduar.

Zvicra ka siguruar pjesëmarrjen në Kampionatin Botëror, që zhvillohet gjatë verës në SHBA, Kanada dhe Meksikë.

Formacioni i kuqezinjve në miqësoren kundër Ukrainës

Shqipëria luan sot ndaj Ukrainës. Ky takim miqësor do të nisë në orën 20:45.

Formacioni zyrtar i Shqipërisë është publikuar tashmë, transmeton albinfo.ch.

Në mesfushë dhe sulm ka vetëm një ndryshim nga trajneri Silvinjo, që ka ulur në stol Nedim Bajramin për të aktivizuar Armando Brojën si titullar.

Formacionet zyrtare: Kosova-Turqia

Janë publikuar formacionet e ndeshjes Kosova-Turqia, që zhvillohet nga ora 20:45 në Stadiumin e Prishtinës, ku interesimi ka qenë i jashtëzakonshëm, shkruan albinfo.ch.

Ndeshja është e vlefshme për një vend në Kupën e Botës.

Formacionet

Kosova: Muric; Dellova, Hajrizi, Hajdari; Vojvoda, Hoxha, Rexhbecaj, Muslija, Gallapeni; Asllani, Muriqi;

Turqia: Ugurcan, Kadioglu, Bardakci, Kabak, Celik; Calhanoglu, Kokcu, Yuksek; Yildiz, Guler, Akturkoglu.

Rritja e qirave rëndon familjet në Zvicër

Rritja e qirave në Zvicër po bëhet një barrë gjithnjë e më e rëndë për familjet, sipas të dhënave të fundit nga Shoqata Zvicerane e Qiramarrësve. Situata në tregun e banesave është përshkruar si e tensionuar në të gjithë vendin, si në zonat urbane ashtu edhe në ato rurale, shkruan swissinfo.ch, transmeton albinfo.ch.

Sipas një ankete me mbi 34 mijë pjesëmarrës, rreth 40% e familjeve shpenzojnë më shumë se 30% të të ardhurave mujore për qira, një nivel që konsiderohet i rrezikshëm financiarisht dhe mbi rekomandimet zyrtare.

Madje, rreth një në 20 persona shpenzon më shumë se gjysmën e të ardhurave për kostot e banimit, duke e bërë situatën edhe më alarmante për shtresat me të ardhura të ulëta.

Problemet nuk ndalen vetëm te çmimet. Rreth 70% e të anketuarve raportojnë vështirësi me pronarët e banesave, por shumica hezitojnë të ndjekin rrugë ligjore nga frika e përkeqësimit të marrëdhënieve.

Edhe pse tre të katërtat e qytetarëve nuk janë aktualisht në kërkim të banesës, mbi dy të tretat e tyre kanë deklaruar se gjetja e një banese ka qenë shumë e vështirë herën e fundit që kanë kërkuar. Situata paraqitet veçanërisht problematike në kantonet si Gjeneva dhe Ticino.

Ekspertët paralajmërojnë se, nëse trendi i rritjes së qirave vazhdon, presioni mbi buxhetet familjare do të rritet edhe më shumë, duke e bërë çështjen e strehimit një nga sfidat kryesore sociale në Zvicër.

Rrugët më të sigurta në Gjenevë

Siguria rrugore po përmirësohet në Gjenevë, me më pak aksidente dhe viktima të regjistruara vitin e kaluar.

Policia thotë se 2,631 aksidente rrugore u raportuan në vitin 2025, më pak se njëqind krahasuar me vitin e kaluar, ndërsa numri i vdekjeve ra në nëntë, transmeton albinfo.ch.

Por autoritetet paralajmërojnë se përdoruesit e pambrojtur të rrugës mbeten në rrezik. Të gjitha viktimat përfshinin këmbësorë, çiklistë ose motoçiklistë, me dhjetëra incidente të regjistruara edhe në kalimet për këmbësorë.

Gabimi njerëzor vazhdon të jetë shkaku kryesor, duke përbërë rreth 90 përqind të aksidenteve, duke përfshirë shpejtësinë, mungesën e vëmendjes dhe mosrespektimin e të drejtës së kalimit.

Kosova fiton miliona nëse kualifikohet në Botëror

Play-offi për kualifikim në Botëror ka rëndësi shumë të madhe edhe në aspektin financiar.

Nëse Kosova kualifikohet në Botëror, FFK-ja do të shpërblehet nga FIFA me plot 9 milionë euro.

FIFA ndan për federata nga 1,3 milionë euro për të mbuluar shpenzimet e logjistikës në Botërorin në SHBA, transmeton albinfo.ch.

Ndërkohë kualifikimi në Botëror shpërblehet me 9 milionë euro të tjerë. Pra të garantuara për çdo federatë që e ka përfaqësuesen të kualifikuar janë 9 milionë euro.

Ndërkohë suksesi në Botëror sjell të hyra të tjera milionëshe.

Kosova është në finale të play-offit. Luan sonte me Turqinë nga ora 20:45 në Prishtinë.

“Corriero dello sport”: Kosova ëndërron Botërorin

Gazeta italiane “Corriero dello sport” i ka kushtuar vëmendje finales së “play off” për Kupën e Botës, mes Kosovës dhe Turqisë, duke e bërë një portret të ekipit të Kosovës dhe duke u përqendruar te elementi italian i skuadrës.

“Kosova për historinë, kombi i vogël ëndërron Botërorin: nga Muric te Zhegrova, sa shumë Itali!”, është titulli i artikullit të gazetës italiane, ku pastaj shtrihet panorama e origjinës së trajnerit, Franco Foda, prekja e kampionatit italian nga Vedat Muriqi dhe prania momentale në Serie A e Amir Rrahmanit, Edon Zhegrovës, Mërgim Vojvodës, Arijinet Muric.

“Kosova për historinë, kombi i vogël ëndërron Botërorin: nga Muric te Zhegrova, sa shumë Itali!

Kjo përrallë ballkanike është një përzierje rrënjësh, largimesh, kthimesh dhe fëmijësh të shpërndarë në të gjithë Evropën. Kosova ëndërron Botërorin e saj të parë dhe sot Amerika nuk duket më kaq larg. Fitorja e pabesueshme në Sllovaki, 4-3, i ka dhënë edhe më shumë fuqi ambicies së një kombëtare të re si shtet, por tashmë të pasur me histori, identitet dhe përkatësi.

Dhe brenda këtij ëndrre ka edhe pak Napoli, sepse kapiteni është Amir Rrahmani, i lënduar, por që nesër në Prishtinë do të mbështesë shokët e tij. Më shumë se një kombëtare, Kosova është pothuajse një hartë sentimentale. Nga njëzet e tre të grumbulluarit, trembëdhjetë kanë lindur jashtë dhe vetëm dhjetë në vend. Zvicër, Gjermani, Suedi, Kroaci, edhe Belgjikë: kjo është harta e Kosovës, nga fëmijët e diasporës dhe të emigracionit që janë rritur larg, por mbeten të lidhur me një fanellë që për shumë prej tyre ka kuptime më të thella se vetë futbolli.

Është një skuadër e ndërtuar mbi dy shpirtra: në atë të të qëndruarve dhe në atë të të larguarve. Dhe ndoshta pikërisht kjo është forca e saj.

Trajneri Franco Foda gjithashtu është një figurë që tregon mirë këtë ide të identitetit “të përzier”. I lindur në Gjermani, me origjinë italiane nga babai, familje nga Vittorio Veneto, ai gjithmonë ka pasur brenda më shumë botë. Si lojtar dhe pastaj si trajner ka bërë disiplinën markën e tij, por në Kosovë ka gjetur diçka tjetër: një skuadër për t’u formuar jo vetëm taktikisht, por edhe emocionalisht. Ai ka qenë trajner i Austrisë në Euro 2020, por që nga 2024 drejton një dhomë zhveshje ku bashkëjetojnë aksente, rrugë dhe shkolla të ndryshme futbolli, të bashkuara nga një uri e përbashkët.

Zemra teknike e skuadrës rreh kryesisht mes sulmit dhe mesfushës sulmuese. Ish-laciali, “pirati” Vedat Muriqi, mbetet referenca kryesore ofensive dhe fytyra më e njohur e grupit. Pranë tij është talent i pastër si juventini Edon Zhegrova, i lindur në Gjermani, por rritur edhe në Kosovë, një lojtar që ndez imagjinatën, por që ka qëndruar në stol gjatë nëntëdhjetë minutave të gjysmëfinales kundër Sllovakisë.

Në portë, portieri i Sassuolos, Arijinet Muric; në mbrojtje, Mërgim Vojvoda nga Como. Në mesfushë, eksperiencë dhe shpejtësi me Valon Berishën, tjetër bir i diasporës, dhe cilësi të shpërndara në një grup që përzien fizikalitetin ballkanik me formimin e evropian.

Kualifikimi për Botërorin 2026, Kosova beson

Nuk është rastësi që Kosova, edhe pse një realitet i ri në futbollin ndërkombëtar, ka ndërtuar tashmë një identitet të vetin. Nuk ka thellësinë e skuadrave të mëdha, por ka entuziazëm, intensitet dhe motivim të veçantë. Për shumë nga këta djem, arritja në Botëror do të thoshte shumë më tepër se pjesëmarrja në një turne: do të ishte përmbushja e një identiteti sportiv dhe kombëtar ende në ndërtim.

Dhe atëherë, po, ëndrra është reale. Jo e lehtë, por reale. Kosova beson dhe ngjitet tek trembëdhjetë mijë shikuesit e Prishtinës, por edhe tek fëmijët e saj të shpërndarë në kontinent”.

Zvicër: Shumica preferojnë pagesa pa para në dorë

Pagesat pa para në dorë janë ende mënyra më e popullarizuar për të paguar në Zvicër, por paratë në dorë nuk po shkojnë askund.

Një anketë e re nga Banka Kombëtare Zvicerane tregon se kartat e debitit mbeten metoda më e përdorur, e ndjekur nga paratë në dorë dhe aplikacionet e pagesave, transmeton albinfo.ch.

Pavarësisht rritjes së pagesave dixhitale, shumica e njerëzve thonë se ende duan të vazhdojnë të përdorin para në dorë, veçanërisht për blerje më të vogla.

Studimi gjithashtu zbulon se të rinjtë dhe ata që fitojnë më shumë kanë më pak gjasa të paguajnë me para në dorë, ndërsa aplikacionet mobile përdoren kryesisht për blerje online.

Vetëm një pakicë e vogël, rreth dy përqind, mbështesin heqjen dorë tërësisht nga paratë në dorë.

Zvicër: Shkalla e lindjeve shkakton krizë në shkolla

Shkollat ​​në të gjithë vendin janë në krizë – prindërit në komunën Hinwil të Cyrihut po luftojnë për të shpëtuar një shkollë që ka ekzistuar për më shumë se 170 vjet.

Shkolla Unterbach do të mbyllet, me kostot e rinovimit të vlerësuara në mbi 700,000 CHF. Banorët e kanë çuar çështjen deri në Gjykatën Supreme Federale, transmeton albinfo.ch.

Por nuk është një rast i izoluar. Në të gjithë vendin, shkollat ​​po mbyllen për shkak të rënies së shkallës së lindjeve, mungesës së personelit dhe rregulloreve të reja.

Në Melchtal në kantonin Obwalden, një shkollë fshati do të mbyllet ndërsa familjet po mendojnë të largohen.

Në Thun, një grup kujdesi ditor u shpërbë për shkak të rregullave të personelit, ndërsa një shkollë tjetër fillore është bosh.

Shumë komuna po kërkojnë të mbyllin shkollat ​​për shkak të shkallës së ulët të lindjeve.

BBC me reportazh për Dardanët: Dita më e rëndësishme në historinë e kombit që nga Pavarësia

Dhjetë vjet më parë, Kosova nuk kishte luajtur kurrë një ndeshje kualifikuese për Kupën e Botës kurse tani janë 90 minuta larg kualifikimit për finalet e kësaj vere.

Kosova e cila shpalli pavarësinë nga Serbia në vitin 2008 dhe u njoh zyrtarisht nga FIFA dhe UEFA në vitin 2016, pret Turqinë në ndeshjen eliminatore të së martës.

Ndeshja do të zhvillohet në stadiumin “Fadil Vokrri” në Prishtinë. “Ne kemi një stadium vetëm për 13,000 spektatorë, por nëse do të ishte e mundur, do të kishte 100,000”, tha trajneri i Kosovës, Franco Foda, pas fitores 4-3 kundër Sllovakisë të enjten në gjysmëfinalet e ndeshjeve play-off.

“Të martën do të kemi një ndeshje historike. Jemi në eufori, por duhet ta luajmë ndeshjen e fundit me qetësi. Në atë rast gjithçka është e mundur. Kemi tifozë emocionalë, por duhet të jemi të kujdesshëm dhe të mos lejojmë veten të bëjmë gabime”, tha Foda.

Turqia, e cila nuk është kualifikuar për Kupën e Botës që kur arriti vendin e tretë në vitin 2002, është e 23-ta në renditje, 55 vende mbi Kosovën.

Pasi filloi me një humbje 4-0 ndaj Zvicrës, Kosova mbeti e pamposhtur në pesë ndeshjet e tjera të grupit, duke përfshirë fitoret në shtëpi dhe jashtë fushe ndaj Suedisë dhe një fitore dhe një barazim kundër Sllovenisë, përpara se të barazonte me Zvicrën për të kaluar në fazën eliminatore.

“Kur doli shorti dhe pamë kundërshtarët, nuk kishim shumë shpresë, veçanërisht kur humbëm ndeshjen e parë 4-0”, tha komentatori Arben Berisha.

“Pastaj gjithçka ndryshoi dhe ne bëmë diçka të pabesueshme dhe të papritur. Fitorja kundër Sllovakisë është quajtur një moment historik për ekipin kombëtar dhe Kosovën si komb. Ishte fitorja më e rëndësishme e siguruar ndonjëherë”, shtoi ai.

Artikulli i ‘BBC’ tregon se pas Luftës së Kosovës të viteve 1998-1999, Kosova festoi ditën e çlirimit më 12 qershor 1999, pas tërheqjes së forcave serbe dhe hyrjes së trupave paqeruajtëse të udhëhequra nga NATO, shkruan TCH, transmeton albinfo.ch.

Pavarësia erdhi nëntë vjet më vonë, megjithëse, që nga dhjetori i vitit 2025, nga 193 shtete anëtare të Kombeve të Bashkuara, vetëm 110 e njohin Kosovën si një komb të pavarur.

Disa e kanë quajtur të martën ditën më të madhe në historinë e Kosovës që kur Kosova shpalli pavarësinë në vitin 2008.

Kosova u lejua të luante ndeshjen e saj të parë nga FIFA në mars të vitit 2014, një barazim 0-0 me Haitin.

Më 5 shtator 2016, Kosova luajti ndeshjen e saj të parë kualifikuese për Kupën e Botës dhe barazoi 1-1 në Finlandë, por kjo u pasua nga nëntë humbje radhazi, pasi Kosova përfundoi e fundit në grup, duke shënuar vetëm tre gola në 10 ndeshje.

Por Kosova, e aftë të thërriste lojtarë të kualifikuar të lindur në vende të tjera evropiane si Gjermania, Zvicra dhe Suedia, u përmirësua shpejt. Në kualifikueset e Euro 2020, ata morën kryesimin në një ndeshje jashtë fushe kundër Anglisë përpara se të humbnin 5-3 , por përfunduan të tretët dhe u mposhtën nga Maqedonia e Veriut në gjysmëfinalet e play-off-eve.

Në një intervistë me BBC World Service, Anel Rashkaj, kapiteni i Kosovës në atë barazim 0-0 me Haitin, shpjegoi se si ishte të luaje për kombin në hapat e tij të parë.

“Isha 17 ose 18 vjeç dhe ëndrra ime ishte të luaja për ekipin kombëtar, pasi të vija nga një luftë”, tha Rashkaj.

“Na u desh të luftonim me klubet tona për të luajtur sepse ata thoshin, ‘nuk është një ekip kombëtar’ dhe ‘nuk është një takim i UEFA-s’. Nuk kishim para për të organizuar kampe dhe hotele. Të gjitha këto gjëra u organizuan nga njerëz të Kosovës që jetojnë në Evropë. Ishte stresuese të prisja kaq gjatë. Isha ndoshta i pari që i thashë ‘po’ ekipit kombëtar dhe arrita të isha kapiten në këtë ndeshje të parë zyrtare”, tha ai.

“Na bën krenarë që njerëzit shohin se populli i Kosovës ka shumë për të kontribuar në botë”, shtoi ai pak para ndeshjes me Kosovën.

Mallorca në përkrahje të Muriqit: Një hap larg Botërorit

Kombëtarja e Kosovës do të përballet sonte me Turqinë në play-off-in për Kupën e Botës 2026. Para kësaj ndeshjeje vendimtare, klubi spanjoll Mallorca ka uruar sulmuesin e tyre, Vedat Muriqi, për sukses dhe kualifikim të mundshëm, përcjell albinfo.ch.

Përmes një postimi në rrjetet sociale, Mallorca shkroi:

“Muriqi, një hap larg Kampionatit Botëror.”

Mesazhi i klubit spanjoll vjen si një mbështetje morale për lojtarin, i cili pritet të luajë një rol kryesor në përpjekjet e Kosovës për të arritur ëndrrën historike të pjesëmarrjes në Botëror./Albinfo.ch

Tifozët nga Shqipëria nisen drejt Kosovës

Shumë tifozë nga Shqipëria janë nisur sot drejt Prishtinës, për të qenë pranë kombëtares së Kosovës në ndeshjen e saj historike ndaj Turqisë. Finalja, që zhvillohet në stadiumin Fadil Vokrri me fillim nga ora 20:45, është një hap i madh drejt ëndrrës së madhe: kualifikimi në Kupën e Botës 2026, përcjell albinfo.ch.

Dardanët kanë treguar përgatitje maksimale për këtë sfidë, ndërsa tifozët shqiptarë kanë zgjedhur të jenë pjesë e atmosferës dhe mbështetjes. Një video që po qarkullon në rrjetet sociale tregon automjete të shumta të dekoruara me flamuj shqiptarë që lëvizin drejt Kosovës, duke krijuar një emocion të veçantë dhe të bashkuar mes dy vendeve.

Një kualifikim i Kosovës në Kupën e Botës do të përfaqësonte realizimin e një ëndrre të madhe, jo vetëm për futbollin, por edhe për historinë dhe krenarinë e një shteti të ri, i cili ka kaluar shekuj të vështirësive dhe sakrificash./Albinfo.ch