Si do t’i ndihmojë shteti qytetarët e prekur nga përmbytjet?

Shtëpi, lokale, oborre dhe vetura të përmbytura nga uji janë disa nga pamjet që ditëve të fundit janë shënuar në shumë komuna të Kosovës.

Si pasojë e reshjeve të dendura të shiut, të cilat nisën më 5 janar, janë shkaktuar vërshime që kanë sjellë dëme në prona private, infrastrukturë publike, evakuime të qytetarëve si dhe bllokim të rrugëve.

Fushë-Kosova, Malisheva, Rahoveci, Klina, Mitrovica e Jugut, Vushtrria, Drenasi, Skenderaj dhe Gjakova, sipas Agjencisë për Menaxhimin e Emergjencave (AME), janë komunat më të prekura nga këto vërshime.

Të gjithë qytetarët që kanë pësuar dëme në të mira materiale si pasojë e këtyre vërshimeve, duhet t’u drejtohen komunave përkatëse për kompensim, tha për Radion Evropa e Lirë (REL), drejtori ekzekutiv i Asociacionit të Komunave të Kosovës (AKK), Sazan Ibrahimi.

Sipas rregullores për metodologjinë e vlerësimit të dëmeve nga fatkeqësitë natyrore, në të mira materiale përfshihen: objekte banimi, objekte tjera përcjellëse, pajisje, mjete të punës, kafshë, prodhimtaria aktuale bujqësore, mallra, mjete të transportit të te gjitha llojeve, orenditë, gjësendet shtëpiake dhe të gjitha mjetet dhe pajisjet që përdoren për jetën dhe punën e qytetarëve dhe bizneseve.

Disa komuna kanë njoftuar tashmë qytetarët për fillimin e aplikimeve për vlerësimin e dëmeve nga vërshimet, ndërsa disa të tjera ende s’e kanë bërë.

Komunat e Skenderajt, Pejës, Drenasit, Rahovecit dhe Klinës, përmes njoftimeve të publikuara në faqet e tyre zyrtare në Facebook, kanë ftuar qytetarët të paraqesin kërkesa për vlerësim të dëmeve.

Në njoftime janë të publikuara edhe dokumentacionet e nevojshme për aplikim, si: të dhënat personale të aplikuesit (emri, mbiemri, numri personal, adresa dhe numri kontaktues), kopja e letërnjoftimit, llogaria bankare dhe fotografi që dëshmojnë gjendje reale të dëmeve, të realizuara nga vendi i dëmtuar.

Afati për aplikim është nga tetë deri në dhjetë ditë, varësisht nga komuna.

Në Komunën e Skenderajt, deri në mesditën e së premtes, janë paraqitur dhjetë kërkesa për vlerësim të dëmeve, ka bërë të ditur Amir Lushtaku, zëdhënës i kësaj komune.

Ndërkohë, komunat e Fushë-Kosovës dhe Obiliqit kanë formuar të premten komisionet për vlerësimin e dëmeve, konfirmuan kryetarët e këtyre komunave, Valon Prebreza, dhe Halil Thaqi, përkatësisht.

REL-i, deri në publikimin e këtij teksti, nuk ka pranuar përgjigje lidhur me nisjen e procesit të aplikimit për vlerësimin e dëmeve materiale nga komunat e Malishevës, Mitrovicës së Jugut, Gjakovës dhe Vushtrrisë.

Sipas Sazan Ibrahimit, komisionet komunale përpilojnë raportet e dëmeve, ato miratohen në Kuvendet Komunale dhe më pas dorëzohen në institucionet qendrore.

“Niveli lokal është përgjegjës për analizimin e situatës dhe vlerësimin e dëmeve në ekonomitë familjare, bizneset dhe infrastrukturë. Komisioni komunal harton raportin bazuar në dëmet e argumentuara nga qytetarët, i cili miratohet në Kuvendin Komunal dhe më pas i dërgohet AME-së”, tha ai.

Më pas kjo agjenci bën verifikimin e vërtetësisë së dëmeve të vlerësuara, përgatitë raportin përmbledhës për dëmet e vlerësuara dhe ia dorëzon Qeverisë së Kosovës për shqyrtim dhe miratim.

Ibrahimi tha se deri në kompensimin e dëmeve nga Qeveria, qytetarët janë të detyruar të gjejnë zgjidhje vetanake.

“Komunat kanë vullnet për t’i ndihmuar të prekurit, por nuk kanë buxhet të mjaftueshëm, ndërsa përgjegjësia për kompensimin e dëmeve është obligim ligjor i Qeverisë”, tha ai.

Disa qytetarë në fshatin Kuzmin të Fushë-Kosovës janë detyruar të evakuohen për shkak të përmbytjeve. Disa prej tyre madje janë detyruar të gjejnë një vendbanim tjetër me qira.

Ndryshe, edhe gjatë vitit 2023 disa komuna të Kosovës u përballën me vërshime, të cilat shkaktuan dëme të konsiderueshme materiale.

Ndër komunat e prekura ishin Skenderaj, Istogu, Klina dhe Mitrovica e Jugut.

Zyra e kryeministrit të Kosovës dhe Agjencia për Menaxhimin e Emergjencave nuk kanë dhënë përgjigje lidhur me vlerën totale të këtyre dëmeve dhe nëse ato janë kompensuar.

Megjithatë, sipas të dhënave të komunave në atë kohë, vlera e përgjithshme e dëmeve vlerësohej rreth 26 milionë euro.

Sazan Ibrahimi tha se komunat vazhdojnë të ankohen se bizneset që pësuan dëme nga vërshimet e atij viti ende nuk janë rimbursuar.

Vetëm në komunën e Skenderajt, dëmet e shkaktuara nga vërshimet e janarit 2023 arritën vlerën 12.2 milionë euro, duke përfshirë dëmet në ekonomitë familjare, bizneset, kulturat bujqësore dhe infrastrukturën rrugore.

Zëdhënësi i kësaj komune, Amir Lushtaku, tha se deri më tani janë kompensuar rreth 1.5 milion euro, kryesisht për dëmet në ekonomitë familjare, ndërsa nuk ka pasur asnjë kompensim për dëmet në biznese, infrastrukturë publike dhe sektorin e bujqësisë.

Qeveria e Kosovës, në tetor të vitit 2023, ka ndarë nëntë milionë euro për rimëkëmbjen e ekonomive familjare të prekura nga fatkeqësitë natyrore në komunat e goditura./REL

Banka Kombëtare Zvicerane arrin një fitim prej 26 miliardë frangash

Banka Kombëtare Zvicerane (SNB) ka shënuar përsëri një fitim të lartë në vitin 2025. Qeveria dhe kantonet do të përfitojnë në përputhje me rrethanat.

Në mënyrë specifike, sipas llogaritjeve të përkohshme, SNB raporton një fitim prej rreth 26 miliardë CHF për vitin 2025. Në vitin 2024, ajo raportoi një tepricë rekord prej 80.7 miliardë CHF.

Sipas një deklarate të së premtes, çmimi i lartë i arit dha një kontribut të konsiderueshëm në këtë: SNB shënoi një fitim vlerësimi prej 36.3 miliardë CHF në zotërimet e saj të arit, transmeton albinfo.ch.

Banka qendrore raportoi një humbje prej rreth 9 miliardë CHF në pozicionet e saj në valutë të huaj. Pozicionet në frangat zvicerane shënuan një humbje prej 900 milionë CHF.

Sipas SNB, ndarja për rezervat valutore do të arrijë në 12.7 miliardë CHF. Pas marrjes në konsideratë të rezervës së shpërndarjes prej 12.9 miliardë CHF, kjo rezulton në një fitim bilanci prej rreth 26 miliardë CHF.

Kjo do të mundësojë një pagesë dividendi prej 15 CHF për aksion, që korrespondon me shumën maksimale të përcaktuar me ligj, si dhe një shpërndarje të fitimit për qeverinë dhe kantonet që arrin në total 4 miliardë CHF, sipas deklaratës. Kjo krahasohet me 3 miliardë CHF në vitin e kaluar.

Raporti i detajuar mbi pasqyrat financiare vjetore me shifrat përfundimtare do të publikohet më 2 mars.

Nestlé kryen ‘tërheqjen më të madhe të produkteve në historinë e saj’

Me tërheqjen e saj në mbarë botën të formulës për foshnje, Nestlé po kryen tërheqjen më të madhe të produkteve në historinë e saj, sipas autoriteteve austriake. Më shumë se dhjetë fabrika janë të përfshira.

Nestlé, e kontaktuar nga agjencia AWP, nuk e ka konfirmuar këtë. “Në total, tërheqja ka të bëjë me më shumë se 800 produkte nga më shumë se dhjetë fabrika Nestlé. Ky është tërheqja më e madhe e produkteve në historinë e kompanisë”, sipas një njoftimi për shtyp nga Ministria Federale Austriake e Shëndetësisë, e transmetuar nga OJQ-ja Foodwatch në Austri dhe në Francë, transmeton albinfo.ch.

Gjigandi zviceran i ushqimit ka një fabrikë në Konolfingen në kantonin e Bernës, e cila specializohet në ushqyerjen e foshnjave dhe prodhon markat BEBA Bio dhe Alfamino. Nestlé gjithashtu ka një fabrikë në Boué, në Francën veriore, e cila prodhon formulat Guigoz dhe Nidal. Në Gjermani, grupi prodhon qumësht BEBA në fabrikën Biessenhofen në Bavari. Alarmi filloi nga një vetëkontroll i kryer në fabrikën Nunspeet në Holandë, në lindje të Amsterdamit.

Industria farmaceutike zvicerane përgatitet për trazira

Politika tregtare e Shteteve të Bashkuara e ka ekspozuar industrinë farmaceutike zvicerane ndaj një periudhe trazirash, sipas Interpharma, e cila përfaqëson firmat farmaceutike të Zvicrës të bazuara në kërkime.

Zvicra aktualisht ndodhet në një udhëkryq, tha presidenti i Interpharma, Jörg-Michael Rupp, në konferencën vjetore për median e shoqatës.

Peizazhi për industrinë farmaceutike në Zvicër ka ndryshuar rrënjësisht dhe konkurrenca në pjesën tjetër të botës po bëhet gjithnjë e më e ashpër. “Ndërsa ende nuk jemi prapa konkurrencës, gradualisht po humbasim pozicionin tonë udhëheqës”, tha Rupp.

Folësit, përfshirë drejtorin ekzekutiv të Interpharma, René Buholzer, theksuan të gjithë zhvillimet gjeopolitike dhe rregullat e reja ndërkombëtare të lojës. Ata theksuan se konkurrueshmëria, forca inovative dhe atraktiviteti i vendit po vihen në provë.

Prandaj, politikëbërësit thirren të forcojnë pozicionin e Zvicrës në mënyrë të qëndrueshme dhe të sigurojnë që pacientët në Zvicër të vazhdojnë të kenë qasje në ilaçe inovative.

Industria farmaceutike po operon në një mjedis të tensionuar. Kompanitë në tregje të mëdha si SHBA-ja dhe Kina po detyrohen gjithnjë e më shumë të investojnë shumë në kërkim dhe prodhim për të siguruar qasje në këto tregje kyçe, shkruan swissinfo. Kjo, nga ana tjetër, ushtron presion mbi Zvicrën si një qendër farmaceutike.

Një çështje qendrore për industrinë është gjithashtu regjimi i “Kombit Më të Favorizuar”, i cili i trajton partnerët e huaj tregtarë në mënyrë të barabartë dhe nuk lejon diskriminimin. Përfshirja e Zvicrës si një vend referimi për përcaktimin e çmimeve të barnave në SHBA krijon kushte krejtësisht të reja për lançimin global të barnave inovative, paralajmëron shoqata, transmeton albinfo.ch.

“Kjo paraqet sfida të mëdha për kujdesin ndaj pacientit, veçanërisht në tregjet e vogla si Zvicra, e cila ka çmime më të ulëta se vendet fqinje kur përshtaten për fuqinë blerëse.”

Anthony Schläpfer, nga firma konsulente Executive Insight, shpjegoi se kjo paraqet rreziqe më të mëdha për lançimet e ardhshme në treg.

Kjo ndodh sepse çmimet jashtë SHBA-së ndikojnë drejtpërdrejt në shitjet në SHBA – tregu më fitimprurës. Rreth 46% e shitjeve globale farmaceutike gjenerohen atje, krahasuar me vetëm 0.5% në Zvicër.

Konkurrueshmëria e vendit tani varet nga sa shpejt dhe me vendosmëri politikëbërësit dhe industria i përgjigjen këtyre sfidave së bashku. “Ne kemi nevojë për modele moderne çmimesh të përshtatura sipas fuqisë blerëse, një kuadër tërheqës për lançimin e shpejtë të produkteve të reja dhe bashkëpunim konstruktiv midis të gjithë palëve të interesuara për të siguruar dhe zhvilluar më tej Zvicrën si një qendër kërkimore dhe prodhimi”, tha Interpharma.

Gjykata Kushtetuese shfuqizon vendimet për miratimin e 13 ligjeve pas ankesës së PDK-së

Gjykata Kushtetuese në Kosovë sot ka shfuqizuar për shkelje procedurale vendimet për miratimin e 13 ligjeve, përfshirë Ligjin për Byronë Shtetërore për Verifikimin dhe Konfiskimin e Pasurisë së Pajustifikueshme, që u miratuan në Kuvend më 5 dhjetor të vitit 2024.

Në publikimin e bërë të premten, Kushtetuesja ka njoftuar se ka shfuqizuar vendimet për miratimin e Ligjit për Byronë Shtetërore për Verifikimin dhe Konfiskimin e Pasurisë së Pajustifikueshme, Ligjeve për Shërbimet e Pagesave, atë kundër dukurive negative në sport, për parandalimin e pastrimit të parave dhe luftimin e financimit të terrorizmit, për provimin e maturës shtetërore, për banim social dhe të përballueshëm, për kontabilitet, raportim financiar dhe auditim, për sigurimin e detyrueshëm të kujdesit shëndetësor, për Prokurorinë Speciale, për Inspektoratin Qendror të Trashëgimisë Kulturore, për Financimin e Menaxhimit të Resurseve Ujore, për Inspektoratin Qendror të mjedisit dhe atë për Lojërat Mesdhetare, transmeton albinfo.ch. Ndërkaq i ka konstatuar si në përputhje me Kushtetutën vendimet për miratimin e Ligjit për Bankat, për Inspektoratin Qendror të Mbikëqyrjes së Tregut dhe atë për Gjykatën Administrative.

Partia Demokratike e Kosovës ishte ankuar në Kushtetuese për shmangie nga afatet procedurale në seancën e 5 dhjetorit të vitit 2024.

Kuvendi atë ditë pati miratuar 20 ligje teksa votimi ishte bërë pa praninë e opozitës e duke iu shmangur afateve të përcaktuara me Rregulloren e Kuvendit. Rregullorja përcakton se shqyrtimi i dytë i një projektligji nuk mund të bëhet më herët se 72 orë nga dita e miratimit të tij në parim. Kjo përjashtohet vetëm në rast të gjendjes së jashtëzakonshme. Por, pa ndonjë gjendje të tillë emergjente, deputetët e pushtetit miratuan 13 ligje në të dy leximet. 7 të tjerat u miratuan në lexim të dytë, prej tyre 4 u futën në rend dite me mocion. Këto i ka theksuar edhe Kushtetuesja.

Ceremonia përkujtimore në nderim të viktimave të zjarrit në Crans-Montana

Ceremonia përkujtimore për viktimat e zjarrit në Crans-Montana u zhvillua sot, të premten, më 9 janar 2026 në Martigny. Familjarët e viktimave u ulën në rreshtat e parë, së bashku me anëtarët e njësive të ndërhyrjes së shpejtë të zjarrfikësve.

Në orën 14:00 u mbajt një minutë heshtje në mbarë Zvicrën, e ndjekur nga kumbimi i kambanave të kishave për pesë minuta nëtë gjithë vendin.

Në ceremoni morën pjesë Presidenti francez Emmanuel Macron dhe Presidenti italian Sergio Mattarella, si dhe tre anëtarë tëKëshillit Federal Zviceran, përfshirë Presidentin e KonfederatësZvicerane, Guy Parmelin. Të pranishëm ishin gjithashtupërfaqësues politikë nga 32 shtete, Bashkimi Evropian dheParlamenti Evropian.

Zjarri vdekjeprurës i Vitit të Ri mori 40 jetë: 22 shtetaszviceranë dhe 18 shtetas të huaj. Viktimat ishin të moshës nga14 deri në 39 vjeç, me gjysmën që ishin të mitur. Në total, 116 persona pësuan djegie dhe ndodhen ende në spital, përfshirë 21 vajza zvicerane dhe 47 djem zviceranë. Tetëdhjetë e tre viktimame djegie të rënda vazhdojnë të marrin trajtim spitalor.

Në kuadër të hetimeve në vijim, dy pronarët e hotelitConstellation janë marrë sot në pyetje për herë të parë si tëdyshuar për vrasje nga pakujdesia. Njëri prej të pandehurve, Jacques Moretti, u la në paraburgim pas seancës dëgjimore tëzhvilluar sot, sipas informacioneve të raportuara nga 24 Heures, transmeton albinfo.ch.

Inflacioni zviceran u ngadalësua ndjeshëm në vitin 2025

Inflacioni u ngadalësua në 0.2% në Zvicër vitin e kaluar, pasi një përshpejtim i qirave u kompensua nga një rënie e kostove të energjisë.

Ky trend mund ta inkurajojë Bankën Kombëtare Zvicerane (SNB) të ruajë status quo-në monetare.

Inflacioni u përshpejtua me një mesatare prej 0.2% në vitin 2025, pas një rritjeje prej 1.1% në vitin e kaluar, tha Zyra Federale e Statistikave (FSO) në një njoftim për shtyp.

Rritja gjatë vitit të kaluar u nxit nga qiratë, mallrat ushqimore si kafeja dhe çokollata, dhe çmimet e restoranteve, shkruan swissinfo. Nga ana tjetër, çmimet e energjisë elektrike, benzinës, ilaçeve dhe makinave të dorës së dytë ranë, thanë statistikistët federalë, transmeton albinfo.ch.

Vetëm në dhjetor, inflacioni ishte zero nga viti në vit, pas një rënieje prej 0.2% në nëntor. Megjithatë, gjatë një muaji, ai u përshpejtua me 0.1%. Ndërsa çmimet e produkteve vendase u rritën pak, ato të mallrave të importuara ranë falë efekteve të favorshme të kursit të këmbimit për frangun zviceran.

Ekonomistët e anketuar nga AWP prisnin që indeksi i çmimeve të konsumit (IÇK) të rritej me 0% deri në 0.2% nga viti në vit në dhjetor. Ndryshimi mujor pritej të ishte midis -0.1% dhe +0.1%.

Kërkesa për pajisje zjarrfikëse shpërthen në Zvicër

Tragjedia e Crans-Montanës duket se i inkurajon autoritetet zvicerane të forcojnë masat e tyre të sigurisë nga zjarri. Disa kompani të intervistuara nga SRF panë një rritje të ndjeshme të kërkesës.

Shitësi online Digitec Galaxus tha se që nga fillimi i vitit, janë blerë tetë herë më shumë fikës zjarri sesa gjatë së njëjtës periudhë të vitit të kaluar. “Profibedarf.ch”, një dyqan tjetër online gjithashtu raporton një rritje të ndjeshme. Ne gjithashtu shohim se ka më shumë kërkesa për këshilla mbi produktet e mbrojtjes nga zjarri sesa zakonisht.

Obi Zvicër gjithashtu vëren shifra më të larta shitjesh në ditët e fundit për fikës zjarri, detektorë zjarri dhe detektorë rreziku. Jumbo, nga ana tjetër, njofton një kërkesë “jo shumë të lartë”.

Kompanitë e specializuara në mbrojtjen nga zjarri gjithashtu vërejnë rritje të kërkesës, siç është Minimax AG, e cila ka njëmbëdhjetë degë në Zvicër dhe selia e së cilës ndodhet në Dübendorf, në kantonin e Cyrihut. Si numri i kërkesave ashtu edhe porositë aktuale janë rritur “ndjeshëm” ditët e fundit, tha Silvan Betschart, anëtar i menaxhmentit në zyrën editoriale të SRF. Ai shton se dega e Visiège në Valais aktualisht po merr shumë kërkesa. Pronarët e restoranteve janë gjithashtu më të interesuar për mbrojtjen nga zjarri tani, transmeton albinfo.ch.

Kërkesa nga profesionistë, por edhe nga individë

E njëjta zile bie nga ana e kompanisë së mbrojtjes nga zjarri Primus AG të Lyss. Ka një kërkesë më të madhe se zakonisht, pikërisht nga Valais dhe kantoni i Vaud. Dhe aktualisht, një numër jashtëzakonisht i lartë i fikësve të zjarrit raportohet për qëllime mirëmbajtjeje. Ndoshta sepse shumë njerëz nuk e kanë servisuar fikësin e tyre të zjarrit për një kohë të gjatë dhe tani po e plotësojnë ritmin. Kërkesa në rritje për produkte vjen si nga individë ashtu edhe nga kompani, shkruan Primus AG., por edhe nga shumë ambiente karnavalesh që po dalin dhe kërkojnë mbështetje.

E njëjta pamje po shfaqet në kompaninë Abrifeu SA, aktive në mbrojtjen nga zjarri, në Riddes pranë Sion. Edhe ajo ka pasur shumë punë ditët e fundit: “Për tre ditë, pajisjet e mbrojtjes nga zjarri kanë qenë jashtëzakonisht të kërkuara”, thotë menaxheri teknik Pierre-Alain Cottier. Një kërkesë kaq e lartë është e rrallë. Shumë fikës zjarri aktualisht sillen për mirëmbajtje. Po shfaqen individë, por edhe kafene dhe restorante.

Papunësia në Zvicër vazhdon të rritet

Situata në tregun zviceran të punës po përkeqësohet. Numri i të papunëve vazhdoi të rritet në dhjetor. Shkalla mesatare e papunësisë gjithashtu u rrit ndjeshëm gjatë vitit 2025 në tërësi.

Në fund të dhjetorit, një total prej 147,275 personash u regjistruan si të papunë në qendrat rajonale të punësimit (RAV) në të gjithë Zvicrën, tha të premten Sekretariati Shtetëror për Çështjet Ekonomike (SECO). Kjo ishte 8,415 më shumë se në nëntor dhe 16,982 më shumë se në fund të vitit 2024.

Në këtë sfond, shkalla e papunësisë u rrit në 3.1% në dhjetor pas 2.9% në muajin e kaluar. Megjithatë, e rregulluar për efektet sezonale, shkalla mbeti në 3%.

Trendi i shifrave të papunësisë paksa në rritje i vërejtur që nga viti 2023 vazhdoi vitin e kaluar, shtoi SECO, raporton swissinfo. Shkalla e papunësisë e rregulluar sezonalisht u rrit gradualisht nga 2.7% në janar në nivelin 3% në fund të vitit, transmeton albinfo.ch.

Shkalla mesatare vjetore e papunësisë u rrit me 0.4 pikë përqindjeje në 2.8%. Mesatarisht, 133,712 persona u regjistruan gjithashtu si të papunë. Kjo ishte 21,149 më shumë se në vitin 2024.

Më shumë njerëz që kërkonin punë

Numri i punëkërkuesve gjithashtu vazhdoi të rritej. Në dhjetor, një total prej 231,624 punëkërkuesish u regjistruan në RAV, 5,740 më shumë se në nëntor. Në të njëjtën kohë, numri i vendeve të lira të punës në RAV u rrit gjithashtu. Ato u rritën me 3,720 ose 10% në 35,940.

Ndërkohë, situata në lidhje me punën me kohë të shkurtër është përkeqësuar. Të dhënat e publikuara me vonesë në fund të shtatorit tregojnë një rritje prej një të katërtës së numrit të personave të prekur nga puna me kohë të shkurtër në 10,785.

Shifrat e punës me kohë të shkurtër vijnë në një kohë pasigurie të madhe në tregtinë me SHBA-në. Në fillim të gushtit, administrata Trump vendosi një tarifë prej 39% për importin e shumë mallrave zvicerane. Kjo erdhi si një tronditje, veçanërisht për industritë e orientuara drejt eksportit. Një tarifë prej 15% ka qenë në fuqi që nga mesi i nëntorit.

Kantoni zviceran ndalon piroteknikën në bare dhe restorante

Pas tragjedisë në Crans-Montana, qeveria kantonale e Vaud po merr masa për të përforcuar sigurinë në institucionet publike. Përdorimi i pajisjeve piroteknike do të ndalohet në bare, klube nate dhe restorante. Kontrollet do të shtohen.

Kantoni Vaud është goditur veçanërisht rëndë nga ngjarjet që ndodhën në Crans-Montana në natën e Vitit të Ri, kur një zjarr në një bar vrau 40 persona dhe plagosi 116 të tjerë. Në këtë sfond, qeveria, e cila do të jetë e pranishme në Martigny të premten si pjesë e homazhit kombëtar, ka marrë “masa të ndryshme urgjente për të kontrolluar dhe garantuar sigurinë në rreth 4,000 vendet e shërbimit të ushqimit dhe argëtimit në Vaud”.

“Qëllimi është të qetësohet popullsia dhe t’u jepet përgjigje pyetjeve të shumta që kanë lindur që nga 1 janari” dhe tragjedia në Valais, shkroi qeveria kantonale në një njoftim për shtyp të enjten.

Ajo dëshiron të theksojë se operatorët dhe pronarët e institucioneve publike janë kryesisht përgjegjës për zbatimin e masave të mbrojtjes nga zjarri dhe mbrojtjes brenda institucioneve të tyre. Sa i përket mbikëqyrjes së lokaleve të ngrënies dhe argëtimit, kjo është kryesisht përgjegjësi e komunave, në përputhje me nenin 47 të ligjit të Vaud-it mbi hanet dhe pub-et (LADB).

“Një letër do t’u dërgohet komunave në ditët në vijim për t’u kujtuar atyre burimet e ndryshme në dispozicion për t’i mbështetur ato në ushtrimin e përgjegjësive të tyre dhe në cilësinë e tyre si autoritete mbikëqyrëse”, shpjegon qeveria.

Kontrolle më të rrepta

Përveç forcimit të mbikëqyrjes së ushtruar nga komunat, qeveria kantonale ka vendosur gjithashtu të kryejë kontrolle shtesë “në lokalet me rrezik më të lartë”. Këto do të koordinohen nga Policia Tregtare Kantonale dhe Enti i Sigurimeve Kantonale (ECA).

Qeveria gjithashtu do t’u kërkojë autoriteteve lokale të shtojnë kontrollet e paparalajmëruara për të siguruar që rregulloret e mbrojtjes nga zjarri po respektohen në lokalet që janë ende në funksion. Këto kontrolle më të rrepta do të jenë përveç atyre të kryera gjatë procedurave të autorizimit ose gjatë lëshimit të licencave.

Nën kujdesin e ECA-s, do të organizohen fushata ndërgjegjësimi mbi parandalimin e zjarreve për të gjithë operatorët e lokaleve publike dhe zyrtarët komunalë në kantonin Vaud. Do të kryhet gjithashtu një analizë e kërkesave të policisë së zjarrfikësve të bashkive për të gjitha institucionet publike.

Trajnimi që ofrohet aktualisht nga ECA, i cili është i detyrueshëm si pjesë e procesit të licencimit, do të zgjerohet, transmeton albinfo.ch.

Rishikimi i kuadrit ligjor

“Për të siguruar që kuadri ligjor është i fortë dhe i qartë, kantoni do të kryejë gjithashtu një analizë të detajuar të bazave rregullatore dhe ligjore në fuqi. Qëllimi do të jetë të vlerësohen çdo boshllëk dhe ndryshime të nevojshme, veçanërisht në lidhje me frekuencën e inspektimeve nga bashkitë sipas LADB [lëshimit të licencave]”, shton ai.

Përveç të gjitha këtyre masave, qeveria kantonale ka vendosur gjithashtu të ndalojë përdorimin e të gjitha pajisjeve piroteknike brenda institucioneve që i nënshtrohen LADB. Ajo i ka udhëzuar Departamentit të Mjedisit, Rinisë dhe Sigurisë të propozojë një ndryshim në dispozitat ligjore sa më shpejt të jetë e mundur. Kushtet e zbatimit dhe çdo përjashtim do të diskutohen me sektorin përkatës.

Parmelin: Viti 2026 duhej të ishte i gëzuar, por një natë tragjike e shkatërroi

Presidenti Federal i Zvicrës, Guy Parmelin, mori sot fjalën në ceremoninë përkujtimore që po mbahet në Crans-Montana për viktimat e tragjedisë së zjarrit. Në fjalimin e tij, Parmelin theksoi se ngjarja e rëndë e ka kthyer gjithë Zvicrën në një familje në zi, shkruan albinfo.ch.

Ai u shpreh se mendimet e tij janë me të gjithë të prekurit dhe familjet e viktimave, duke nënvizuar se vendi përkulet me respekt për ata që humbën jetën dhe qëndron pranë të plagosurve në rrugën e tyre të gjatë të rimëkëmbjes. Parmelin shtoi se kujtimet e kësaj tragjedie tashmë lidhen me fytyrat e 156 viktimave dhe të plagosurve.

Presidenti Federal theksoi gjithashtu se zbardhja e plotë e së vërtetës është një imperativ moral dhe një detyrë e shtetit. Duke përdorur një metaforë prekëse, ai tha se viktimat, të cilat humbën jetën në një bar të emëruar sipas një yjësie, do të vazhdojnë të “shkëlqejnë në kujtimet tona”. /Albinfo.ch

Video – https://www.blick.ch/schweiz/westschweiz/wallis/40-tote-116-verletzte-dieser-tag-gehoert-den-opfern-von-crans-montana-id21580780.html

Të mbijetuarit e tragjedisë së zjarrit mbajnë një fjalim emocionues

Teksa Zvicra po mban ditë zie kombëtare për viktimat e katastrofës së zjarrit në Crans-Montana, tre të rinj që i shpëtuan flakëve po ndajnë për herë të parë përjetimet e tyre nga nata tragjike në barin Le Constellation, ku humbën jetën 40 persona, shkruan albinfo.ch.

“Shkuam për një pije të fundit dhe gjithçka u shndërrua në një makth”, rrëfen Marie Albrecht, duke përshkruar momentet e tmerrit që pasuan.

Sipas saj, skenat që u zhvilluan ishin të padurueshme, me britma, kaos dhe një erë të fortë djegieje që mbulonte gjithë zonën.

Në emër të të rinjve, njëri prej të mbijetuarve theksoi se kujtimet nga ajo natë do të mbeten të pashlyeshme. “Imazhet ishin apokaliptike dhe dhimbja është e thellë. Flasim hapur për të kujtuar të gjithë ata që u prekën nga kjo tragjedi”, u shpreh ai, duke dërguar edhe një mesazh solidariteti për familjet e viktimave dhe për brezin e ri të vendit.

Presidentët Mattarella dhe Macron bëjnë homazhe në Crans-Montana

Sot në Crans-Montana, në kantonin Valais, presidenti i Italisë Sergio Mattarella dhe presidenti i Francës Emmanuel Macron kanë bërë homazhe në ceremoninë përkujtimore për viktimat e tragjedisë së ndodhur natën e 1 janarit 2026, shkruan albinfo.ch.

Prania e dy presidentëve thekson solidaritetin dhe mbështetjen ndërkombëtare për familjet e viktimave dhe për popullin zviceran. Në ceremoni morën pjesë edhe përfaqësues të tjerë të lartë shtetërorë dhe figura ndërkombëtare. Kujtojmë se nga kjo ngjarje tragjike humbën jetën të paktën 40 persona, ndërsa mbi 100 të tjerë u plagosën.

Ceremonia e sotme shënohet me vendosjen e trëndafilave të bardhë

Sot në Crans-Montana, në kantonin Valais, po mbahet një ceremoni përkujtimore në nderim të viktimave të tragjedisë së ndodhur natën e 1 janarit 2026, shkruan albinfo.ch.

Gjatë ceremonisë, të gjithë të pranishmit po vendosin nga një trëndafil të bardhë si simbol paqeje, respekti dhe solidariteti.

Në këtë ngjarje po marrin pjesë edhe figura të shumta kombëtare dhe ndërkombëtare nga Zvicra dhe më gjerë, duke shprehur mbështetjen e tyre për familjet e viktimave.

Kujtojmë se gjatë festimeve të Vitit të Ri në Crans-Montana humbën jetën të paktën 40 persona, ndërsa mbi 100 të tjerë mbetën të plagosur. /Albinfo.ch

Dita e Zisë Kombëtare në Zvicër: masa dhe akte përkujtimore të planifikuara për sot

Zvicër, 9 janar 2026 – Sot në të gjithë vendin po shënohet Dita e Zisë Kombëtare, në nderim të viktimave të tragjedisë së rëndë tëndodhur në Crans-Montana gjatë natës së Vitit të Ri.

Në kuadër të kësaj dite përkujtimore, janë paraparë masa dheakte simbolike të koordinuara në mbarë territorin zviceran:

Ora 13:45  Në stacionet hekurudhore dhe në mjetet e transportitpublik transmetohet njoftimi paraprak informues, përmessistemeve zanore dhe ekraneve digjitale, me qëllim përgatitjen e udhëtarëve për momentin përkujtimor.

Ora 14:00 Në të gjithë vendin mbahet një minutë heshtjejekombëtare, e shoqëruar nga kambanat e kishave, si shenjënderimi, reflektimi dhe solidariteti. Flamujt kombëtarë janë ulurnë gjysmë shtize në institucionet federale, kantonale dhekomunale.

Koordinimi në sektorin e transportit publik realizohet nga SVV, në bashkëpunim me operatorët anëtarë. Në këtë kuadër, SBB dhe kompani të tjera të transportit publik respektojnë zyrtarishtminutën e heshtjes dhe informojnë udhëtarët në mënyrëinstitucionale.

Për albinfo.ch Luljeta Ademi

 

Kur dhe pse shpallen ditë zie kombëtare në Zvicër? Një praktikë e rrallë në një shtet federal

Shpallja e një dite zie kombëtare në Zvicër mbetet një praktikë e rrallë dhe jo e institucionalizuar juridikisht, ndryshe nga ajo që njihet në shumë shtete të tjera evropiane. Dita e zisë kombëtare e 9 janarit 2026, e shpallur pas tragjedisë së rëndë në Crans-Montana, ka rikthyer në vëmendje mënyrën se si Konfederata Zvicerane e koncepton dhe e ushtron zyrtarisht aktin e zisë shtetërore, si një gjest etik e shoqëror më shumë sesa një mekanizëm normativ.

Sipas historianit Sacha Zala, të cituar nga e përditshmja zvicerane Tages-Anzeiger, mungesa e një tradite të fortë të zisë kombëtare në Zvicër lidhet drejtpërdrejt me strukturën federale të vendit. Kompetencat e shpërndara mes Konfederatës, kantoneve dhe komunave kanë bërë që aktet simbolike shtetërore të jenë historikisht të kufizuara. Megjithatë, siç thekson Zala, zhvillimet dhe praktikat në vende të tjera nuk kanë kaluar pa lënë gjurmë edhe në realitetin zviceran, duke ndikuar gradualisht në mënyrën se si shoqëria reagon ndaj tragjedive të mëdha.

Në kontrast, shtete si Britania e Madhe kanë një traditë të konsoliduar të zisë shtetërore, me protokolle të qarta dhe masa të mirëpërcaktuara. Rasti më i fundit ishte vdekja e Mbretëreshës Elizabeth II, pas së cilës u shpallën disa ditë zie zyrtare në nivel kombëtar. Në Zvicër, një qasje e tillë e centralizuar nuk ekziston; përkundrazi, pesha e aktit qëndron te vullneti shoqëror dhe te kultura e konsensusit.

Edhe Kancelaria Federale ka sqaruar se dita e zisë kombëtare nuk përbën një institucion juridik. Këshilli Federal mund të ftojë popullsinë në një akt zie ose përkujtimi, por nuk ka kompetencë ligjore për të detyruar kantonet, institucionet apo subjektet private që ta zbatojnë atë në mënyrë formale. Si rrjedhojë, masa të tilla si pushimi i detyrueshëm nga puna apo detyrime financiare nuk mund të imponohen pa një bazë ligjore federale. Ky realitet e vendos theksin te përgjegjësia qytetare dhe te pjesëmarrja vullnetare.

Megjithatë, edhe pse rrallë, Zvicra ka njohur më herët momente zie dhe përkujtimi kombëtar, zakonisht të lidhura me ngjarje me ndikim të jashtëzakonshëm shoqëror. Gjatë pandemisë Covid-19 në vitin 2021, më 5 mars, kambanat e kishave ranë në mbarë vendin për të përkujtuar viktimat. Po ashtu, pas atentatit në Zug më 27 shtator 2001, u organizuan ceremoni zie dhe një minutë heshtjeje më 1 tetor. Pas cunamit shkatërrues në Azinë Juglindore në fund të vitit 2004, 5 janari 2005 u shënua si ditë zie kombëtare në Zvicër, në shenjë solidariteti ndërkombëtar.

Në këtë kontekst, dita e zisë kombëtare e 9 janarit 2026renditet mes atyre momenteve të rralla kur Zvicra, përtej ndarjeve federale dhe kompetencave të decentralizuara, zgjedh të flasë me një zë të vetëm. Ajo nuk përbën një detyrim ligjor, por një akt të qartë institucional dhe shoqëror, përmes të cilit e gjithë shoqëria zgjedh të bashkohet në reflektim të përbashkët dhe përgjegjësi kolektive, duke e shndërruar dhimbjen në kujtesë publike dhe heshtjen në një shprehje dinjitoze të ndërgjegjes qytetare.

Për albinfo.ch Luljeta Ademi

 

Shqipëri: Mbi 13 mijë hektarë tokë e përmbytur dhe 1.587 banesa nën ujë

Në ditën e katërt nga moti i keq, në Shqipëri janë 1.587 banesa dhe 13.211 hektarë tokë të përmbytura, përcjell albinfo.ch.

Bilanci u shpall në mbledhjen e këshillit të Emergjencave Civile të cilin e drejtori kryeministri i vendit, Edi Rama.

Për situatën e krijuar janë vënë në dispozicion 50 milionë euro, dhe sipas kreut të ekzekutivit, do dëmshpërblehen banorët e prekur.

Ndërkohë sot është shfaqur që përmirësim i situatës në disa zona, ku ka nisur tërheqja e ujit.

Presidenti i Zvicrës, Guy Parmelin: Dhimbja e përbashkët kërkon përgjegjësi dhe veprim

Sot, Zvicra shënon ditën kombëtare të zisë në kujtim të viktimave të zjarrit shkatërrues në Crans-Montana. Presidenti i Konfederatës, Guy Parmelin, i drejtohet popullsisë me një letër të hapur, ku thekson se pasojat e kësaj tragjedie po nxirren dhe se përgjegjësia institucionale ndaj viktimave mbetet e pandashme nga veprimi konkret.

“Në këtë ditë, Zvicra është e bashkuar në zi dhe në zemër”, deklaron Presidenti i Konfederatës. Ai nënvizon se respekti, kujtimi dhe angazhimi për të bërë gjithçka që është e mundur për të parandaluar përsëritjen e një katastrofe të tillë janë detyrim moral ndaj personave të prekur, familjeve dhe të afërmve të tyre. Letra botohet sot në periodikun SchweizerIllustrierte.

Në të njëjtën kohë, autoritetet e drejtësisë po hetojnë nëse dhe në ç’masë janë shkelur rregulloret e sigurisë. “Këtë ua detyrohemi viktimave dhe të dashurve të tyre”, thekson Këshilltari Federal, duke shprehur ngushëllimet e tij dhe solidaritetin me të mbijetuarit, të cilët sot ndodhen në fillim të një rruge të gjatë fizike dhe psikologjike rimëkëmbjeje.

Hetimet po marrin edhe dimension ndërkombëtar. Prokuroria e Romës hap një procedurë për zjarrin në Crans-Montana, pas nismave të ngjashme në Francë dhe Belgjikë. Në tragjedinë e Vitit të Ri humbin jetën gjashtë shtetas italianë, ndërsa 14 nga 114 të plagosurit janë italianë. Hetimi iniciohet nga prokurorët publikë të Romës, të cilët kanë juridiksion për rastet që përfshijnë shtetas italianë jashtë vendit. Në ditët në vijim, ambasadori italian në Bernë, Gian Lorenzo Cornado, takohet me Prokuroren e Përgjithshme të Kantonit Valais për të shkëmbyer informacione mbi ecurinë e hetimeve.

Në kuadër të zisë kombëtare, sot në orën 14:00 mbahet një minutë heshtje në të gjithë vendin. Kambanat e kishave bien për pesë minuta, ndërsa flamujt në ndërtesat e Parlamentit dhe ato federale ulen në gjysmë shtize.

Martigny zhvillohet ceremonia qendrore përkujtimore, ku marrin pjesë Presidenti i Konfederatës Guy Parmelin, Këshilltarët Federalë Beat Jans dhe Ignazio Cassis, si dhe anëtarët e Qeverisë KantonaleValais. Ceremonia mbledh edhe përfaqësues të vendeve të origjinës së viktimave dhe të plagosurve, si dhe shtete që ofrojnë ndihmë. Mes të pranishmëve janë Presidenti i Italisë Sergio Mattarella dhe Presidenti i Francës Emmanuel Macron.

Media publike RSI transmeton sot programe të posaçme informative dhe lidhje të drejtpërdrejta nga ceremonia, duke e shndërruar këtë ditë zie në një akt të përbashkët kombëtar kujtese dhe ndërgjegjësimi.

Në heshtjen e kësaj dite, Zvicra jo vetëm vajton humbjen e jetëve njerëzore, por riafirmon edhe përgjegjësinë për ta kthyer dhimbjen në veprim, kujtimin në drejtësi dhe solidaritetin në garanci për jetën.

Në nderim të viktimave: Nuk do të ketë fluturime aeroplanësh në orën 14:00

Duke shënuar Ditën e Kombëtare të Zisë të shpallur nga kreu i shtetit, sot, e premte, në Pallatin Federal në Bernë dhe në shumë vende të tjera në të gjithë Zvicrën, flamujt jnë ulur në gjysmështizë. Në disa kryeqytete kantonale, edhe flamuri i Kantonit të Valisit do të valëvitet në gjysmë shtize të premten në shenjë solidariteti, transmeton albinfo.ch.

Hekurudhat Federale Zvicerane (SBB) po marrin pjesë gjithashtu në ditën kombëtare të zisë. Makinistët e trenave janë të autorizuar të akivizojnë sirenat e tyre në orën 13:58 për të shprehur pjesëmarrjen e tyre në pikëllimin për viktimat e Krans Montanës, shkruan srf.ch.

Në rajonin e Bernës, tramvajet dhe autobusët do të ndalen në orën 14:00, dhe të gjitha automjetet e transportit publik Bernmobil do të ndalen për 20 sekonda. Asnjë aeroplan nuk do të ngrihet nga aeroportet zvicerane gjatë minutës së heshtjes.

Masa të gjera sigurie do të ndërmerren në ceremoninë që do të zhvillohet në Martigny për shkak të mysafirëve të rangut të lartë.

Zvicra sot në zi kombëtare, ceremoni shtetërore dhe homazhe mbarëkombëtare për viktimat e Crans-Montana

Në një heshtje të rrallë kombëtare, Zvicra ndalon sot ritmin e përditshëm për t’u përkulur me dinjitet përpara jetëve të humbura në tragjedinë e rëndë të Crans-Montana. 9 janari 2026 shënohet si ditë zie kombëtare, një moment reflektimi i thellë, solidariteti njerëzor dhe përgjegjësie kolektive, ku dhimbja private shndërrohet në kujtesë publike dhe heshtja merr kuptim shtetëror.

Zia kombëtare po shënohet sot në të gjithë vendin me ceremoni përkujtimore, momente heshtjeje dhe gjeste simbolike solidariteti. Ceremonia qendrore shtetërore zhvillohet nga ora 13:45 në Qendrën e Ekspozitave dhe Tubimeve CERMMartigny, rreth 50 minuta larg nga Crans-Montana. Ajo organizohet nga autoritetet federale në bashkëpunim me Kancelarinë Shtetërore të Valais dhe Kishat Kombëtare, dhe përfshin lexime përkujtimore, gjeste simbolike, interpretime muzikore dhe fjalime zyrtare.

Në ceremoni marrin pjesë Presidenti i Konfederatës Zvicerane, Guy Parmelin, këshilltarët federalë Ignazio Cassisdhe Beat Jans, si dhe kancelari federal Viktor Rossi. Të ftuar janë familjarët e viktimave, përfaqësues fetarë dhe delegacione nga shtete që janë prekur drejtpërdrejt nga tragjedia ose kanë ofruar mbështetje. Nga jashtë vendit pritet pjesëmarrja e Presidentit të Francës, Emmanuel Macron, Presidentit të Italisë, Sergio Mattarella, si dhe Presidentes së Parlamentit Evropian, Roberta Metsola.

orën 14:00, në mbarë vendin mbahet një minutë zie kombëtare. Kambanat e kishave bien në të gjitha kantonet, duke shënuar një moment të përbashkët ndalese dhe reflektimi. Autoritetet federale dhe komunitetet fetare kanë ftuar qytetarët që këtë çast ta kushtojnë kujtimit të viktimave, solidaritetit me të plagosurit dhe familjet e tyre, si dhe mirënjohjes për të gjitha shërbimet emergjente.

Dita e zisë po shënohet edhe përmes aktiviteteve përkujtimore lokale. Në Cyrih, qytetarët janë ftuar në një minutë heshtjeje në Münsterhof, e ndjekur nga një aktivitet përkujtimor në Fraumünster. Në Bazel, autoritetet dhe qytetarët mblidhen në sheshin përpara komunës, ndërsa në mbrëmje zhvillohet një reflektim ekumenik.

Edhe transporti publik është përfshirë në përkujtim. Swiss Federal Railways (SBB) ka ulur flamujt në gjysmë shtize në stacionet hekurudhore dhe po informon gjatë gjithë ditës për ditën e zisë përmes ekraneve, njoftimeve zanore dhe aplikacionit. Në orën 14:00, muzika e sfondit në stacione ndërpritet, ndërsa sinjalet e trenave dëgjohen si shenjë nderimi.

Ceremonia qendrore në Martigny transmetohet drejtpërdrejt në televizion dhe radio, përfshirë SRF, RTS dhe RSI, duke u mundësuar qytetarëve në mbarë vendin dhe diasporës ta ndjekin ceremoninë në kohë reale. Njëkohësisht, shumë kisha në të gjithë Zvicrën mbeten të hapura gjatë gjithë ditës për heshtje, lutje dhe përkujtim personal.

Në shenjë respekti dhe solidariteti ndërkombëtar, edhe përfaqësitë diplomatike shqiptare në Zvicër kanë ulur flamujt kombëtarë në gjysmë shtize, duke iu bashkuar zyrtarisht zisë kombëtare dhe duke shprehur mbështetje ndaj institucioneve dhe popullit zviceran.

Dita e sotme mbetet një shenjë e fortë se, përballë tragjedisë, Zvicra zgjedh unitetin, dinjitetin dhe humanizmin. Nga institucionet federale te qytetarët, nga përfaqësitë diplomatike te komunitetet fetare, vendi flet sot me një zë të vetëm: respekt për jetën, solidaritet me të prekurit dhe përkushtim që kujtesa e viktimave të mos shuhet në heshtje, por të shërbejë si ndërgjegje mabarënjerëzore për të ardhmen.

Për albinfo.ch Luljeta Ademi

Ditë kombëtare zie në Zvicër: Ambasada e Shqipërisë në Bernë ul flamurin në gjysmë shtize

Në shenjë respekti dhe solidariteti me popullin e Zvicrës, në Ditën Kombëtare të Zisë të shpallur pas tragjedisë së rëndë të ndodhur në Crans-Montana, Ambasada e Republikës së Shqipërisë në Bernë ka ulur flamurin kombëtar në gjysmë shtize.

Ky akt simbolik përfaqëson një shprehje të qartë empatie dhe ndarjeje të dhimbjes me familjet e viktimave, si dhe me të gjithë ata që janë prekur nga kjo ngjarje e rëndë, e cila ka tronditur opinionin publik zviceran dhe më gjerë.

Në një moment zie kolektive, gjesti i Ambasadës shqiptare riafirmon marrëdhëniet e mira dhe lidhjet e ngushta të miqësisë mes Shqipërisë dhe Zvicrës, si dhe solidaritetin njerëzor përtej kufijve shtetërorë. Në këto çaste të vështira, shprehen ngushëllimet më të sinqerta për familjet që kanë humbur të dashurit e tyre dhe mbështetje për të gjithë të prekurit nga kjo tragjedi.

 

9 futbollistë të rinj nga Zvicra perëndimore midis të vdekurve

Nëntë lojtarë të rinj zviceranë të futbollit vdiqën në zjarrin në Crans-Montana, njoftoi Federata Zvicerane e Futbollit. Viktimat ishin nga tre klube rajonale në Zvicrën perëndimore. Të tjerë u plagosën, transmeton albinfo.ch.

Sot është ditë zie në Zvicër për shkak të rastit tragjik, derisa edhe Federata e Futbollit ka ngushëlluar familjet dhe të gjithë të prekurit nga ky rast.