Nëse jeni shtetas i Zvicrës (i lindur ose i natyralizuar) dhe përdorni pasaportën tuaj zvicerane për udhëtim, ka një gjë të rëndësishme që duhet të dini për të shmangur problemet gjatë kalimit të kufijve.

Nëse udhëtoni brenda zonës Shengen – domethënë, 25 shtete anëtare të Bashkimit Evropian dhe tre vende të EFTA-s (Norvegjia, Islanda dhe Lihtenshtajni) – atëherë nuk keni nevojë fare për pasaportën tuaj.

Mjafton të keni kartën tuaj zyrtare të identitetit për të hyrë në cilindo prej këtyre shteteve dhe për t’u kthyer në Zvicër më pas.

Megjithatë, nëse planet tuaja të udhëtimit përfshijnë vende të treta, veçanërisht ato për të cilat kërkohet vizë hyrjeje (dhe kjo përfshin ESTA për Shtetet e Bashkuara), vetëm një kartë identiteti nuk do të mjaftojë.

Do t’ju duhet pasaporta juaj biometrike zvicerane për të udhëtuar jashtë BE-së/EFTA-s.

Në rastet kur duhet të kërkoni vizë ose të regjistroheni në internet me linjën ajrore, do t’ju duhet të jepni të gjitha detajet e përfshira në pasaportën tuaj: emrin tuaj, datën e lindjes, datën e skadimit të pasaportës, si dhe numrin e saj.

Kjo tingëllon mjaft e thjeshtë, por në rastin e një pasaporte zvicerane, nuk është, transmeton albinfo.ch.

Dëshifrimi i numrit

Le të themi, për shembull, se numri i pasaportës suaj është S0A00A00.

Po, por a është kjo një shkronjë ‘o’ apo një numër ‘zero’?

Gabimi i njërës me tjetrën mund të shkaktojë problem me mbërritjen tuaj në një vend të huaj, duke supozuar se gabimi është vërejtur para ose gjatë procesit të kontrollit të pasaportave dhe, varësisht se sa miqësor (ose jo) është vendi ndaj Zvicrës, ky gabim mund t’ju fusë në telashe.

Për shembull, mund t’ju refuzohet hyrja dhe të ktheheni në Zvicër me fluturimin tjetër.

Nuk ka statistika zyrtare nëse kjo ka ndodhur vërtet (domethënë, refuzimi i hyrjes për shkak të numrave të pasaportave të deklaruar gabimisht), ose sa herë, shkruan thelocal.

Por konfuzioni në lidhje me numrat duhet të jetë mjaftueshëm i përhapur që Policia Federale (FedPol) ta adresojë këtë çështje.

Çfarë thonë ata?

“Shkronjat O (Oscar) dhe I (India) nuk përdoren në numrat e kartave të identitetit ose të pasaportave zvicerane”, tregon mesazhi në faqen e tyre të internetit. “Numri 0 (zero) përmban një pikë në qendër”, si kjo:

“Ju lutemi ta mbani mend këtë kur futni numrin e kartës suaj të identitetit – për shembull, kur rezervoni fluturime.”

Gjithashtu mbani mend se ky është një rregull për pasaportat zvicerane.

Nëse udhëtoni me një të huaj, informohuni nga autoriteti lëshues i pasaportave në vendin tuaj nëse përdoren si shkronja ‘o’ ashtu edhe numri ‘zero’ dhe, nëse po, si t’i dalloni ato.

Në gusht të vitit 2025, Posta vendosi të përshpejtojë oraret e mbledhjes për disa qindra kuti postare publike. Gjatë ditëve të javës, deri në orën 10:00 të mëngjesit, 60% e kutive postare janë mbledhur tashmë. Deri në mesditë, 75%. Pas orës 18:30, është e vështirë të gjesh një kuti postare që nuk është mbledhur ende.

Posta Zvicerane operon 14,000 kuti postare publike në Zvicër, duke përfshirë 4,000 në Zvicrën frëngjishtfolëse. Ndërsa këto kuti postare janë të disponueshme 24/7, oraret e mbledhjes së postës janë zvogëluar. Një masë e nevojshme “për të kursyer burime dhe për të rritur fitimprurësinë”, thuhet në njoftimin për shtyp nga gjigandi i verdhë. Si rezultat, postierët po mbledhin postën gjithnjë e më herët. Sipas anketës On en parle, tre të katërtat e kutive postare të verdha të Zvicrës janë mbledhur tashmë deri në mesditë gjatë ditëve të javës. Deri në orën 18:30, me disa përjashtime, pothuajse të gjitha 14,000 kutitë postare publike janë mbledhur tashmë (97.7%).

Pak agime mbrëmjeje, kantoni i Vaud-it është më i miri në Zvicrën frëngjishtfolëse

Në Valais frëngjishtfolëse, vetëm një kuti postare e verdhë pranon postë deri në orën 6:30 të mbrëmjes. Ndodhet në stacionin e trenit Sion. Vini re se në Jura-n e Bernës, mbledhja e fundit është në orën 6 të mbrëmjes, transmeton albinfo.ch.

Në orën 7 të mbrëmjes gjatë ditëve të javës, një kuti postare për çdo kanton frëngjishtfolës ende pranon postë. Kantoni i Vaud-it është më mirë: në orën 7 të mbrëmjes, banorët e Vaud-it ende kanë gjashtë kuti postare për të lënë postën e tyre A-post. Vetëm një kuti postare në Zvicrën frëngjishtfolëse lexohet në orën 8 të mbrëmjes, ajo e qendrës së klasifikimit Eclépens, shkruan RTS.

Jura në disavantazh gjatë fundjavave

Në Jura-n e Bernës, duhet të zgjoheni herët: në Tavannes dhe Moutier, mbledhja e fundit e fundjavës bëhet në orën 11:30 të mëngjesit të shtunën. Nëse dëshironi ta dërgoni letrën tuaj të dielën në kantonin Jura, duhet të shkoni në stacionin e trenit Delémont para orës 3 pasdite, e vetmja kuti postare që mblidhet atë ditë.

Në kantonet e Gjenevës, Neuchâtel dhe Vaud, kutitë postare publike janë të disponueshme deri në orën 5 pasdite të dielave. Gjithashtu vini re se të dielave, zyra kryesore postare në Lozanë është e hapur deri në orën 6:30 pasdite. Ky është vendi i vetëm në Zvicrën frëngjishtfolëse ku mund ta lini letrën tuaj me postë A kaq vonë për ta dorëzuar të hënën në mëngjes. Përndryshe, duhet të shkoni në zyrën postare qendrore në Bernë, ku do të gjeni të vetmen kuti postare në Zvicër që pranon postë deri në orën 8 të mbrëmjes, si gjatë ditëve të javës ashtu edhe në fundjavë.

Ulni kostot

Pse të përshpejtohet koha e marrjes së kutive postare publike? “Ka gjithnjë e më pak letra. Po shohim një rënie prej rreth 5% në vit”, u përgjigj Stefan Dauner, zëdhënës i Postës Zvicerane, në programin On en parle më 25 gusht 2025. “Në një të tretën e 14,000 kutive postare në vendin tonë, ka më pak se dhjetë letra në ditë. Ne tashmë ndërmorëm një hap të parë në vitin 2021, ku e shtymë kohën e mbledhjes për rreth 3,000 kuti. Kjo u lejon postierëve të zbrazin kutitë në mëngjes gjatë dorëzimit. Kjo do të thotë se kemi më pak nevojë të bëjmë udhëtime speciale pas orës 12:00 ose në mbrëmje. Qëllimi është pra të ulim kostot dhe të bëhemi më efikasë, duke ruajtur cilësinë.”

Stefan Dauner shton se shërbimi universal i Postës Zvicerane financohet nga të ardhurat e saj. “Posta Zvicerane është e detyruar ligjërisht të ofrojë të paktën një kuti postare për çdo vendndodhje në Zvicër dhe ta zbrazë atë një herë në ditë, nga e hëna në të premte. Pra, ajo që bëjmë gjatë fundjavave janë shërbime shtesë. […] Posta Zvicerane bën shumë më tepër sesa kërkohet me ligj. Ka shumë shërbime. Zakonisht, kutitë postare dhe makinat e pakove që ofrojmë nuk kanë të bëjnë fare me shërbimin universal, por ne e bëjmë këtë për të përmbushur kërkesën e klientëve.”

Paketimet si kutitë e qumështit ose qeset plastike me mish të tharë zakonisht përfundojnë sot në plehra, pasi ato as nuk mblidhen dhe as nuk riciklohen në të gjithë vendin. Por kjo mund të ndryshojë së shpejti, pasi Këshilli Federal synon t’i riciklojë ato, ashtu si PET ose qelqi.

“Zvogëlimi i paketimit plastik është një kërkesë në rritje nga shoqëria civile dhe gjithashtu do të ndihmonte në uljen e emetimeve të CO₂”, është argumenti i paraqitur nga Këshilli Federal. Një mocion i miratuar në Parlament në linja të ngjashme e shtyu qeverinë këtë verë të nisë një konsultim mbi një ordinancë të re për paketimin. Prandaj, palët e prekura, bizneset dhe shoqatat ftohen të paraqesin mendimet e tyre deri në mesin e tetorit.

Kjo është hera e parë që një rregull kombëtar ka imponuar riciklimin e plastikës dhe kutive të pijeve. Sipas Christiane Wermeille, drejtuese e Divizionit të Mbeturinave dhe Lëndëve të Para në Zyrën Federale për Mjedisin, objektivat janë vendosur tashmë. “Për paketimin plastik njëpërdorimësh, Këshilli Federal ka vendosur një objektiv riciklimi prej 55% dhe 70% për kutitë e pijeve”, shpjegoi ajo të hënën në La Matinale. Megjithatë, qeveria po u jep palëve të interesuara private lirinë për t’u organizuar për të arritur këto objektiva. “Nëse ato nuk përmbushen, do të jetë e nevojshme të vlerësohet se cilat masa shtesë do të ishin të nevojshme,” shtoi ajo.

Ndarja do të evoluojë deri në vitin 2027

Nëse afati përmbushet, rregulli i ri duhet të hyjë në fuqi në janar 2027. Një qese specifike do të vihet në dispozicion për të mbledhur këto mbeturina, me pika lënieje të vendosura në të gjithë Zvicrën, shkruan RTS, transmeton albinfo.ch.

Për rreth dhjetë vjet, disa komuna e kanë ofruar tashmë këtë lloj ndarjeje. Kompania Recypac ofron qeset për këtë mbledhje. Por në Zvicër, ky riciklim mbetet shumë i kufizuar, thotë drejtoresha e saj Odile Inauen: “Vetëm 3% e paketimit plastik riciklohet, pjesa tjetër digjet. Kjo tregon nevojën urgjente për të zbatuar një sistem uniform mbledhjeje në të gjithë vendin, me qëllim rritjen e vëllimeve dhe përmirësimin e cilësisë së riciklimit.”

Shitësit me pakicë do të preken gjithashtu nga këto rregulla të reja, pasi ata do të duhet të pranojnë kthimin e paketimit. Për shembull, kamionët e ushqimit do të duhet të ofrojnë një mundësi kthimi. Gastrosuisse është skeptik për këtë: klientët nuk hanë brenda dhe do të kenë vështirësi në kthimin e paketimit të tyre. Organizata ombrellë gjithashtu beson se objektivat e vendosura janë shumë të larta për industrinë e hoteleve dhe restoranteve.

Rimendimi i paketimit që nga faza e projektimit

Një tjetër veçori e re ka të bëjë me të gjitha llojet e paketimit, pavarësisht nga materiali. Qëllimi është të zvogëlohet sasia e tyre. Formatet që janë shumë komplekse ose qëllimisht të tepërta për qëllime marketingu do të duhet të zhduken, ashtu si edhe paketimet me shumë hapësirë ​​bosh, siç janë kutitë gjysmë të mbushura me drithëra.

Ambalazhi gjithashtu do të duhet të përmbajë sa më shumë materiale të riciklueshme. Por në disa raste, kjo mund të jetë e vështirë për t’u zbatuar, paralajmëron Jérôme Bovet, delegat frëngjishtfolës për organizatën ombrellë për paketimin në Zvicër: “Kjo përfaqëson një sfidë, veçanërisht për produktet e përbëra nga disa shtresa. Mund të mendojmë për kutitë e qumështit, të cilat kanë të paktën gjashtë shtresa: plastikë, alumin (thelbësor për barrierën) dhe karton të shtypur. […] Ndarja e këtyre shtresave kur riciklimi është mjaft e komplikuar.”

Rezistenca ndaj përdorimit të vetëm

Ndërsa ordinanca është ende në proces konsultimi, disa kritika tashmë po shfaqen. Greenpeace shpreh keqardhje që teksti përqendrohet në një sistem që do të përjetësonte paketimin njëpërdorimësh, kur, sipas organizatës, ajo që nevojitet është të zhvillohet një sistem shpërndarjeje i bazuar në paketimin e ripërdorshëm.

Fundi i plastikës njëpërdorimëshe duket ende shumë larg. Disa javë më parë, Gjeneva priti negociata ndërkombëtare kundër ndotjes nga plastika. Nuk u arrit asnjë marrëveshje dhe nuk u morën angazhime konkrete.

Nxënësit në kantonin zviceran të Cyrihut duhet që në të ardhmen të mësojnë frëngjisht vetëm nga shkolla e mesme ose e lartë e tutje, vendosi parlamenti kantonal.

Të hënën, parlamenti kantonal miratoi një mocion për këtë qëllim me 108 vota pro dhe 64 kundër.

Këshilli kantonal udhëzoi qeverinë e Cyrihut që të krijojë bazën e nevojshme ligjore brenda dy viteve për të siguruar që frëngjishtja të mësohet vetëm nga shkolla e mesme e lartë e tutje – dhe jo nga viti i pestë, siç është aktualisht rasti.

Qeveria kantonale e kishte hedhur poshtë mocionin.

“Futja e hershme e gjuhës së dytë kombëtare nuk e ka arritur qëllimin e saj”, tha autorja e mocionit parlamentar Kathrin Wydler, shkruan RSI. Fillimi i mësimeve të frëngjishtes më vonë duhet të përmirësojë rezultatet e të nxënit, të nxisë motivimin dhe të shmangë kërkesat e tepërta, transmeton albinfo.ch.

Për njëfarë kohe, mësuesit e shkollave fillore dhe të mesme të ulëta janë ankuar për njohuritë modeste të nxënësve të frëngjishtes në fund të shkollës fillore, argumentuan autorët e mocionit.

Mësimi i frëngjishtes në shkollat ​​fillore po vihet në pikëpyetje në kantone të tjera gjermanishtfolëse, si Basel-Country, St Gallen dhe Thurgau. Parlamenti i Appenzell Outer Rhodes miratoi një mocion për këtë qëllim marsin e kaluar.

Norma referuese e interesit të hipotekës zvicerane që përdoret për të përcaktuar qiratë për qiramarrësit ka rënë nga 1.5% në 1.25%.

Ulja u njoftua nga Zyra Federale e Strehimit (BWO) të hënën.

Në mënyrë specifike, norma mesatare e interesit relevante për normën e interesit referues ra me 7 pikë bazë në 1.37% dhe kështu pak nën vlerën prag prej 1.38%, e cila është vendimtare për uljen. Norma e interesit rrumbullakoset komercialisht dhe rregullohet me 25 pikë bazë nëse tejkalon ose bie nën pragun, transmeton albinfo.ch.

Norma referuese e interesit për qiratë e banesave u ul për herë të fundit në 1.5% në mars 2025, pas dy rritjeve në mes dhe në fund të vitit 2023. BWO përcakton normën referuese të interesit bazuar në normën mesatare tremujore të interesit të kredive hipotekare vendase të bankave zvicerane.

Ulje të mundshme të qirasë

Sipas BWO, ulja e normës referuese të interesit tani u jep qiramarrësve një të drejtë bazë për një ulje prej 2.91% nëse qiraja e mëparshme bazohej në një normë referuese interesi prej 1.5%.

Megjithatë, përveç ndryshimit në normën referuese të interesit, faktorë të tjerë të kostos, në veçanti inflacioni, mund të luajnë një rol në strukturën e qirasë.

Sfida e lëvizshmërisë “31DAYS Basel” fillon sot.

Sipas njoftimit, kjo sfidë zgjat deri më 31 nëntor, shkruan thelocal, transmeton albinfo.ch.

Bëhet e ditur, se një gjë e tillë funksionon kështu: Nëse hiqni dorë nga makina juaj për një muaj brenda këtij afati kohor, do të keni të drejtë të përdorni transportin publik falas gjatë kësaj periudhe.

Zyrtari i BE-së u tregon zviceranëve pse duhet të pranojnë emigracionin dhe trazirat e dhunshme që tronditin Lozanën  këto janë ndër lajmet kryesore nga Zvicra këtë javë. Mund të gjeni gjithçka në këtë përmbledhje javore.

I dërguari i BE-së u tregon zviceranëve pse kanë nevojë për emigracionin

Petros Mavromichalis, ambasadori në largim i BE-së në Bernë, e bëri këtë javë një pikë për ata në Zvicër që duan në mënyrë drastike të frenojnë fluksin e të huajve që vijnë në vend.

“Imigracioni nuk është rezultat i lëvizjes së lirë, por i rritjes ekonomike. Nëse ekonomia ka nevojë për punëtorë, do t’i gjejë ata”, tha Mavromichalis.

“E vetmja mënyrë për të zvogëluar emigracionin është zhvendosja e kompanive zvicerane në Shtetet e Bashkuara, siç dëshiron presidenti amerikan. Nuk do të keni më nevojë për punëtorë të huaj në Zvicër”, tha diplomati.

I dërguari e krahasoi “mbipopullimin” për të cilin disa ankohen në Zvicër në lidhje me emigracionin me situatën në ishujt e Greqisë së tij të lindjes.

“Gjithmonë shoh më shumë turistë. Më duhet të bëj rezervime në restorante. Nuk mund të gjej gjithmonë një çadër falas në plazh. Është e pakëndshme. Por nuk është faji i turistëve. Greqia jeton nga turizmi. Nëse ndërton hotele, vijnë turistët. Është e njëjta gjë në Zvicër. Ke kompani që krijojnë vende pune. Ke nevojë për njerëz për t’i mbushur këto vende pune.”

Lozana është tronditur nga trazirat dhe kritikat ndaj policisë së saj

Kryeqyteti i Vaud ishte goditur nga trazira të dhunshme të të rinjve këtë javë, me forcën policore lokale që u përball me kritika pas vdekjes së një adoleshenti që përpiqej t’i shmangej me një skuter të vjedhur.

Këto incidente  të paprecedentë në një qytet normalisht të qetë  ndodhën ndërsa vëmendja u hodh mbi policinë e Lozanës, me katër oficerë të pezulluar pas zbulimit të mesazheve raciste, seksiste dhe diskriminuese që ata shkëmbyen në grupe private në WhatsApp, transmeton albinfo.ch.

Ekonomia zvicerane do të dobësohet në vitin 2026

Vitin tjetër, ekonomia zvicerane ka të ngjarë të rritet më ngadalë se sa pritej më parë, për shkak të tarifave masive të importit të vendosura nga Presidenti i SHBA-së Donald Trump.

Për shkak të tarifave prej 39% që Trump vendosi ndaj Zvicrës që nga 1 gushti, Sekretariati Shtetëror për Çështjet Ekonomike (SECO) tha se tani po shqyrtonte një rritje më të dobët.

Që në qershor, parashikohej një rritje nën mesataren për ekonominë zvicerane: 1.3% këtë vit dhe 1.2% në vitin 2026.

Megjithatë, “Me futjen e tarifave më të larta amerikane për importet nga Zvicra, perspektiva është përkeqësuar më tej”, tha SECO.

Nuk mund të dërgoni më pako në SHBA

Nga e marta, 26 gusht, Posta Zvicerane ka ndaluar përkohësisht pranimin e dërgesave në Shtetet e Bashkuara.

Arsyeja është se në fund të korrikut, Donald Trump nënshkroi një urdhër ekzekutiv për t’i dhënë fund një përjashtimi global tarifor për mallrat e dërguara në vend, duke hequr limitin e përjashtimit prej 800 dollarësh amerikanë për mallrat e importuara në SHBA.

Ndërsa synon të ndalojë dërgesat e mallrave të lira nga Kina dhe tregje të tjera, masa në fund të fundit prek këdo që dëshiron të dërgojë mallra te miqtë ose të afërmit në SHBA.

Punonjësit zviceranë mund të humbasin mijëra vende pune për shkak të tarifave amerikane

Një studim i ri i UBS vlerëson se deri në 20,000 punonjës mund të humbasin vendet e tyre të punës në Zvicër si rezultat i tarifave prej 39% që Donald Trump vendosi mbi importet zvicerane.

Tre kantone në veçanti kanë pjesën më të lartë të eksporteve të destinuara për tregun amerikan dhe, për këtë arsye, do të preken më shumë nga humbjet e vendeve të punës.

Ato janë Bazeli, qendra e industrisë farmaceutike, si dhe Neuchâtel dhe Jura, qendra e prodhimit të orëve.

Gratë me fëmijë kanë paga më të ulëta se homologët e tyre meshkuj

Sipas një raporti të publikuar nga Këshilli Federal, gratë e martuara me fëmijë që punojnë si në sektorin privat ashtu edhe në atë publik fituan 21% më pak se burrat e martuar me fëmijë në vitin 2022.

Gratë e martuara pa fëmijë fituan 16% më pak se burrat e martuar, ndërsa hendeku gjinor i pagave ishte 1.3% për beqarët.

Por ka disa lajme të mira për ata me fëmijë. meqenëse prindërimi në fakt rrit të ardhurat për të dyja gjinitë, veçanërisht për ata në pozicione drejtuese të nivelit të mesëm deri të lartë: burrat me fëmijë fitonin 21.4 përqind më shumë se burrat pa fëmijë, por ndryshimi ishte vetëm 6.6 përqind për gratë.