Qyteti i Lozanës po ofron kompensime që nga e marta për bizneset dhe institucionet publike të prekura nga projektet e punimeve publike. Kjo ishte një kërkesë kryesore e tregtarëve të kryeqytetit të kantonit Vaud. Shuma mesatare vjetore e këtyre subvencioneve vlerësohet mbi tre milionë franga.

Bizneset, shërbimet personale dhe kopshtet që operojnë me jo më shumë se tre pika shitjeje në Lozanë dhe të cilat ndjejnë ndikimin e ndërprerjeve të lidhura me ndërtimet për më shumë se tre muaj, janë të pranueshme për ndihmë financiare që mbulon deri në 50% të qirasë mujore (me kufi 3,000 franga në muaj). Punimet duhet të jenë brenda 10 metrave nga ambientet ose të pengojnë ndryshe aksesin në to.

“Kufiri prej tre muajsh u vendos në bashkëpunim me tregtarët, të cilët na thanë se në përgjithësi mund të përballojnë tre muaj, pasi zakonet e klientëve ende nuk kanë ndryshuar. Por mbi tre muaj punimesh, zakonet ndryshojnë dhe rikthimi në normalitet zgjat shumë më gjatë,” shpjegoi Pierre-Antoine Hildbrand, këshilltar municipal për ekonominë, gjatë prezantimit të projektit më 23 janar.

Ndikim i rëndësishëm

Punimet kanë një ndikim të madh në funksionimin e bizneseve. “Nuk ka më vende parkimi, njerëzit mund të vijnë vetëm në këmbë. Kemi humbur midis 15 dhe 20% të xhiros,” dëshmon një tregtar italian i cili përballet me punimet për ngrohjen qendrore.

Lozana është qyteti i parë që i përgjithëson këto subvencione, por vetëm për projektet për të cilat është vetë pronar.

Disa produkte të etiketuar si “pa gluten” kanë shënimin shtesë “mund të përmbajnë gjurmë gluten”, gjë që ka krijuar konfuzion tek personat me sëmundje celiake. Një vajzë alergjike ndaj glutenit vendosi të mos hajë produktin, pasi informacioni ishte kontradiktor.

Shoqata Zvicerane e Celiakisë e konsideron këtë etiketim të paqartë dhe të papranueshëm. Autoritetet zvicerane për sigurinë ushqimore thonë se përdorimi i të dy termave nuk është i ndaluar, por paralajmërimi për gjurmët e mundshme të glutenit është vullnetar dhe nuk ndryshon faktin që produkti është ligjërisht “pa gluten”.

Prodhuesit shpjegojnë se produktet plotësojnë standardet ligjore, por nuk prodhohen në linja ekskluzivisht pa gluten, ndaj përdoret paralajmërimi shtesë për të mbrojtur personat më të ndjeshëm.

Komunat në rajonin Jura Arc po përballen me vështirësi financiare për shkak të varësisë së lartë nga tatimpaguesit e mëdhenj, veçanërisht në një periudhë të pasigurisë ekonomike. Rënia e të ardhurave nga bizneset po detyron disa komuna të marrin masa të vështira, përfshirë rritjen e taksave.

Në Saint-Imier, qyteti më i madh i Jurës Bernese, autoritetet komunale kanë paralajmëruar rritje të taksave për vitin 2027. Sipas kryetarit të komunës, Corentin Jeanneret, të ardhurat nga tatimi mbi kompanitë kanë rënë ndjeshëm gjatë katër viteve të fundit, duke rrezikuar humbje vjetore deri në tre milionë franga.

Një situatë e ngjashme është regjistruar edhe në Boncourt, në kantonin Jura, pas largimit të kompanisë British American Tobacco në vitin 2023. Kjo i ka hequr komunës disa milionë franga nga buxheti, duke i dhënë fund një periudhe stabiliteti financiar.

Për të shmangur rreziqe të tilla, autoritetet lokale po theksojnë rëndësinë e diversifikimit ekonomik. “Të mbështetesh në një burim të vetëm të madh të ardhurash është gabim,” deklaron kryetari i Boncourt, Lionel Maître, duke nënvizuar nevojën për një bazë më të gjerë tatimore.

Në kantonin e Neuchâtel-it, disa komuna kanë zbatuar një sistem solidariteti fiskal, ku një e treta e tatimeve mbi kompanitë grumbullohet në një fond të përbashkët dhe rishpërndahet sipas numrit të vendeve të punës në secilën komunë. Megjithatë, ekspertët paralajmërojnë se edhe ky mekanizëm ka kufizime në rast të përkeqësimit të përgjithshëm ekonomik.

Autoritetet lokale theksojnë se ndërtimi i rezervave financiare, diversifikimi i ekonomisë dhe planifikimi afatgjatë janë tashmë të domosdoshme për të siguruar stabilitet financiar në kohë pasigurie ekonomike.

Një muaj pas zjarrit tragjik në Crans-Montana, 23 persona të plagosur vazhdojnë të trajtohen në spitale në Zvicër, ndërsa 41 viktima të tjera po marrin kujdes mjekësor jashtë vendit. Mes tyre janë 19 shtetas zviceranë.

Sipas të dhënave të siguruara të hënën nga spitalet zvicerane për agjencinë Keystone-ATS, bilanci i viktimave nga tragjedia e njohur si “Constellation” është përditësuar të dielën në 41 të vdekur, përfshirë 23 shtetas zviceranë, si dhe 115 të plagosur.

Prej rreth dy javësh, disa pacientë – numri i saktë i të cilëve nuk është bërë publik – kanë lënë spitalet dhe janë transferuar në klinika rehabilitimi, përfshirë ato të SUVA-s në Bellikon (AG) dhe në Sion.

Asnjë pacient më në Gjenevë

Në Qendrën Spitalore Universitare të Lozanës (CHUV), numri i pacientëve të shtruar ka mbetur i pandryshuar prej një muaji, me gjithsej nëntë persona. Ndërkohë, në Spitalet Universitare të Gjenevës (HUG) nuk ka më asnjë pacient që po trajtohet për pasojat e kësaj tragjedie.

Qendra Spitalore e Valais Romand (CHVR) ka refuzuar të publikojë numrin e të plagosurve që trajton aktualisht, duke argumentuar se “identiteti i disa pacientëve mund të deduktohet nga vendndodhja e tyre”. Sipas rrjetit kombëtar të mjekësisë së fatkeqësive KATAMED, katër persona vazhdojnë të jenë të shtruar në spital në Sion.

Në Zvicrën gjermanofolëse, Spitali Universitar i Zyrihut po trajton ende pesë pacientë, të cilët, sipas institucionit, “vazhdojnë të jenë në gjendje kritike”. Po ashtu, pesë të rinj janë të shtruar në Spitalin e Fëmijëve (Kinderspital) në Zyrih, dy prej tyre në kujdes intensiv.

Dy motrat nga Valais, të cilat po trajtoheshin në Spitalin Universitar të St. Gallenit, janë transferuar tashmë në klinika rehabilitimi në Zvicrën frëngjishtfolëse, njëra në Morges (VD) dhe tjetra në Sion.

19 shtetas zviceranë ende në trajtim jashtë vendit

Në planin ndërkombëtar, numri i shtetasve zviceranë që po trajtohen jashtë vendit është rritur krahasuar me bilancin e 19 janarit. Aktualisht, 19 viktima zvicerane të zjarrit në Crans-Montana po marrin trajtim jashtë Zvicrës, sipas KATAMED.

Në total, 41 viktima të kësaj tragjedie vazhdojnë të trajtohen në:

Gjermani: 7 persona

Belgjikë: 5 persona

Francë: 17 persona

Itali: 12 persona

Disa nga të plagosurit kanë pësuar djegie shumë të rënda, që mbulojnë deri në 60% të sipërfaqes së trupit.

Duke filluar nga vjeshta e vitit 2027, historia e artit nuk do të jetë më lëndë e detyrueshme në shkollat e mesme të kantonit të Gjenevës. Ajo do të ofrohet vetëm si lëndë zgjedhore, në kuadër të reformës së maturës gjimnaziale zvicerane.

Vendimi është marrë nga Departamenti i Arsimit Publik (DIP), i cili argumenton se ndryshimi është i domosdoshëm për të garantuar njohjen zyrtare të diplomave, pasi lista e disiplinave bazë përfshin “artet pamore”, por jo historinë e artit si lëndë të veçantë.

Ky vendim ka ngjallur shqetësim në qarqet akademike dhe kulturore. Historianë arti, profesorë dhe drejtues muzeesh paralajmërojnë se heqja e historisë së artit nga programi i detyrueshëm mund të ndikojë negativisht në formimin kulturor të të rinjve dhe në të ardhmen e studimeve dhe institucioneve kulturore.

Sipas Sekretariatit Shtetëror për Arsimin, kantonet kanë ende njëfarë hapësire për ta integruar historinë e artit brenda lëndës “artet pamore” ose për ta ofruar si disiplinë kantonale. Aktualisht, disa kantone zvicerane vazhdojnë ta përfshijnë historinë e artit në programet e tyre mësimore.

Shkencëtarët zviceranë kanë zhvilluar një mjet të inteligjencës artificiale (IA) të aftë të njohë arinjtë individualë kafe. Ai lejon gjurmimin e saktë të sjelljes së arinjve, duke u kursyer studiuesve kohë të çmuar.

Sistemi u zhvillua nga Instituti Federal Zviceran i Teknologjisë në Lozanë (EPFL) dhe po testohet në Alaska.

Identifikimi i një ariu kafe me siguri nuk është aq i thjeshtë sa duket. Madhësia, pesha dhe qimet e një ariu ndryshojnë me stinët, duke e bërë identifikimin vizual të ndërlikuar, madje edhe për ekspertët me përvojë. Për të kapërcyer këtë vështirësi, studiuesit i janë drejtuar IA-së.

Mjeti bazohet në një sistem njohjeje të fytyrës të trajnuar për të dalluar tiparet specifike për secilin ari kafe.

I testuar në një mjedis natyror kërkues, algoritmi ka demonstruar besueshmëri të lartë, duke hapur rrugën për një mënyrë të re të gjurmimit të popullatave të egra.

Mjeti u testua në Parkun Kombëtar të Lumit McNeil në Alaska, shkruan swissinfo. Shkencëtarët kishin një bazë të dhënash me më shumë se 70,000 fotografi, të marra gjatë viteve nga kamerat kurth të instaluara në zonat e kalimit të arinjve, transmeton albinfo.ch.

Falë analizës së automatizuar të imazheve, algoritmi klasifikon fotot sipas kritereve shumë të sakta: forma e surratit, balli, veshët dhe madje edhe shenjat e dukshme.

Këto janë të gjitha elementë që bëjnë të mundur dallimin midis individëve që përndryshe janë shumë të ngjashëm me syrin e zhveshur.

Në total, u identifikuan në mënyrë të besueshme 150 arinj kafe. Ky identifikim individual u ofron biologëve informacion të vlefshëm në lidhje me sjelljen, lëvizjet dhe ndërveprimet shoqërore të kafshëve me kalimin e kohës.

Mjeti gjithashtu zvogëlon ndjeshëm kohën e nevojshme për renditjen dhe analizimin e imazheve, një detyrë që më parë ishte e gjatë dhe e lodhshme. Kjo u lejon studiuesve të përqendrohen më shumë në interpretimin shkencor të të dhënave.

Parimi i njohjes së automatizuar mund të zbatohet edhe për specie të tjera shtazore, me një shkallë të lartë saktësie dhe kursime të konsiderueshme burimesh.

Në planin afatgjatë, ky lloj mjeti mund të ndihmojë kërkimin në ekologji dhe ruajtje, duke lehtësuar monitorimin e popullatave të kafshëve në mjedise natyrore që ndonjëherë janë të vështira për t’u aksesuar.

Sezoni i polenit është gati të fillojë në Zvicër. Sapo dielli të rifitojë vendin e tij në qiell dhe temperaturat të kalojnë pesë gradë, poleni do të fillojë të fluturojë në ditët në vijim.

Qendra Zvicerane e Alergjisë njoftoi të hënën se njerëzit alergjikë ndaj polenit duhet të marrin ilaçet e tyre dhe të monitorojnë me kujdes situatën.

Në dhjetor, polenet e para të lajthisë u matën në mënyrë të izoluar dhe në nivel lokal. Aktualisht, përqendrimi i polenit po rritet dhe sipas Qendrës së Alergjisë, njerëzit alergjikë ndaj lajthisë duhet ta ndiejnë veçanërisht këtë rritje në Ticino dhe, gjithnjë e më shumë, në Pllajë, shkruan RTS, transmeton albinfo.ch.

“I ftohti dhe shiu aktualisht po ngadalësojnë shpërndarjen e polenit, por sapo moti të zbutet, përqendrimi do të rritet me shpejtësi, veçanërisht në pasditet me diell”, thotë Roxane Guillod, një eksperte në Qendrën e Alergjisë. Verri gjithashtu ka filluar të lulëzojë.

Në disa qytete, verri i purpurt është mbjellë vitet e fundit përveç specieve lokale të verit të zi, gri dhe të gjelbër. Sipas qendrës së alergjologjisë, kjo specie lulëzon më herët se speciet vendase. Poleni i verit të kuq është zbuluar tashmë në dhjetor. Nga pikëpamja alergologjike, kjo specie peme nuk rekomandohet, sepse zgjat kohëzgjatjen e ekspozimit të personave alergjikë.

Megjithatë, sipas Roxane Guillod, fakti që sezoni i polenit fillon në janar po bëhet “norma e re”. Për disa vite tani, ka pasur një zhvendosje të sezonit të polenit drejt muajit janar.

Qendra këshillon njerëzit që aktualisht teshtijnë pa e ditur nëse është ftohje apo alergji të testohen.