Për herë të parë, banorët e Zvicrës mbi moshën 65 vjeç janë më të shumtë se ata nën moshën 20 vjeç. Fenomeni mund të ketë pasoja serioze në të ardhmen e vendit, si dhe në politikat qeveritare.

Shifrat e publikuara nga Zyra Federale e Statistikave (FSO) më 2 prill tregojnë se “plakja demografike është përshpejtuar në vitet e fundit” dhe “barra e të moshuarve vazhdon të rritet”.

Konkretisht, në vitin 2025, kishte 32.9 individë të moshës 65 vjeç e lart për çdo 100 persona nga 20 deri në 64 vjeç; ky raport ishte 25.7/100 në vitin 2005.

Të paktën dy arsye shpjegojnë këtë evolucion.

E para, shkalla e ulët e lindjeve e viteve të kaluara kishte rënë më tej në vitin 2025, ndërsa më pak njerëz vdiqën.

Së dyti, jetëgjatësia e Zvicrës – një nga më të lartat në botë – u rrit më tej në vitin 2025: me 0.4 vjet për gratë dhe 0.3 vjet për burrat, duke arritur përkatësisht në 86.3 dhe 82.7 vjet.

Ndërsa këto zhvillime janë pozitive në vetvete, ato paralajmërojnë lajme të këqija për sa i përket të ardhmes së Zvicrës.

Kjo sepse, sipas organizatës Avenir-Suisse, “rritja e jetëgjatësisë dhe rënia e shkallës së lindjeve kanë pasoja të rëndësishme në pensionin shtetëror”.

Raymond Kohli, ekspert i demografisë dhe migracionit në FSO, u pajtua.

Të kesh më shumë pensionistë sesa punëtorë krijon “një sfidë të rëndësishme për financat e pensioneve”, tha ai.

Kjo konfirmohet edhe në një raport qeveritar të vitit 2025.

Ai përmend se “popullsia në plakje do të paraqesë sfida të ndryshme, veçanërisht për prosperitetin, funksionimin e tregut të punës, financat publike, pensionet e pleqërisë dhe sistemin e kujdesit shëndetësor”.

Çfarë mund të bëhet për të korrigjuar këtë situatë?

Si raporti i qeverisë ashtu edhe Kohli i FSO-së sugjerojnë të njëjtën zgjidhje: më shumë të huaj në moshë pune.

“Rinovimi i popullsisë punëtore duhet të ndodhë kryesisht përmes imigracionit gjatë dekadave të ardhshme”, vuri në dukje Kohli, raporton thelocal.

Sa i përket Këshillit Federal, ai tha se “rritja e vazhdueshme e popullsisë, e nxitur kryesisht nga migrimi ekonomik, paraqet një mundësi unike në adresimin e këtyre sfidave”.

Mesazhi është i qartë, por a do t’i kushtohet vëmendje?

Ndërsa qeveria, ekonomistët, shoqata e punëdhënësve dhe partitë politike theksojnë të gjithë rëndësinë e fluksit të vazhdueshëm të punëtorëve të huaj për të ardhmen e ekonomisë së Zvicrës, një parti thotë të kundërtën.

Partia Popullore Zvicerane (SVP) e krahut të djathtë argumenton se imigracioni i vazhdueshëm do të jetë i dëmshëm për infrastrukturën kryesore të Zvicrës, siç janë strehimi, transporti publik, sistemi shëndetësor dhe shkollat, të cilat nuk do të jenë në gjendje t’i rezistojnë rritjes së popullsisë, që pritet të arrijë në 10 milionë deri në vitin 2045.

Prandaj, ata kanë nisur një iniciativë, e cila do të votohet në një referendum më 14 qershor – për të ulur numrin e emigrantëve që lejohen të vijnë në Zvicër.

Mund të ketë edhe një zgjidhje tjetër.

Qeveria do të donte që njerëzit në Zvicër të vazhdonin të punonin përtej moshës së pensionit të përcaktuar me ligj prej 65 vjeç, transmeton albinfo.ch.

Ndërsa kjo masë nuk do të shkaktonte rritjen e popullsisë, ajo do të vazhdonte të rrjedhte para në fondin e pensioneve.

Në një formë nxitjeje, Këshilli Federal dëshiron të rrisë pagesën e kontributeve.

Aktualisht, kushdo që vazhdon të punojë përtej moshës së pensionit të përcaktuar me ligj duhet të paguajë kontribute të sigurimeve shoqërore për të ardhurat mbi 16,800 në vit.

Megjithatë, qeveria shpreson që rritja e kësaj shume të përjashtuar nga kontributet (në një shumë ende të papërcaktuar) do ta bëjë punësimin pas daljes në pension më tërheqës.

Pavarësisht anulimeve të disa fluturimeve, linja ajrore kombëtare e Zvicrës, SWISS, do të operojë fluturime shtesë në një numër destinacionesh të njohura me distanca të shkurtra.

Vetëm disa ditë pasi konfirmoi anulimin e 326 fluturimeve me distanca të gjata për shkak të mungesës së avionëve dhe stafit, linja ajrore njoftoi më 1 prill se do të operojë 74 fluturime shtesë midis majit dhe shtatorit në destinacione të ndryshme evropiane, transmeton albinfo.ch.

Ky zgjerim është bërë i mundur nga kapaciteti i liruar – domethënë, aeroplanët që aktualisht nuk fluturojnë për në Lindjen e Mesme do të “vendosen në një mënyrë të synuar në rrugë me kërkesë të fortë”, tha linja ajrore, shkruan thelocal.

Si kujtesë, SWISS ka pezulluar këto fluturime për në Lindjen e Mesme:

Dubai deri më 31 maj

Tel Aviv deri më 31 maj

Abu Dhabi deri më 24 tetor

Aman deri më 24 tetor

Bejrut deri më 24 tetor

Dammam deri më 24 tetor

Riyadh deri më 24 tetor

Erbil deri më 24 tetor

Muskat deri më 24 tetor

Teheran deri më 24 tetor

Cilat rrugë evropiane do të zgjerohen?

Në total, 74 fluturime shtesë do të operojnë midis majit dhe shtatorit.

“Oferta po forcohet aty ku është më e nevojshme nga një perspektivë sezonale,” tha SWISS.

Në veçanti, linja ajrore do të rrisë operacionet për në Malaga, Alicante, Stokholm, Athinë, Maltë, Porto, Palma de Mallorca, Palermo, Nicë, Selanik dhe Venecia.

Një fluturim i gjatë gjithashtu

Konflikti i Iranit e ka shtyrë gjithashtu linjën ajrore të rrisë fluturimet e saj për në Indi.

Meqenëse anulimi i fluturimeve të planifikuara për në Lindjen e Mesme po kufizon aksesin në Azi, SWISS po shton, nga 1 prilli deri më 31 maj, një tjetër fluturim ditor nga Cyrihu për në Delhi:

Fluturime të rregullta (çdo ditë)

LX146: Cyrihu 12:10 pasdite – Mbërritja në Delhi 12:35 pasdite
LX147: Delhi 01:05 paradite – Cyrihu 6:20 paradite

Fluturime shtesë (çdo ditë)

LX2646: Cyrihu 19:35 pasdite – Delhi 7 paradite
LX2647: Delhi 8:40 paradite – Cyrihu: 14 pasdite

Pashkët janë shumë afër dhe me to disa ditë pushimi për shumë njerëz. Parashikimi i motit është i shkëlqyer, duhet të bëhet gjithnjë e më ngrohtë në ditët në vijim. Nga e diela, priten 20 gradë e më shumë në Mittelland, dhe duhet të ketë nëntë gradë në 2000 metra mbi nivelin e detit.

Në të njëjtën kohë ka shumë borë të freskët në male. Kjo çon në kushte pjesërisht të pasigurta sa i përket situatës së ortekëve.

Policia kantonale e Innerrhode, për shembull, paralajmëron se situata në Alpstein – rajoni përreth Säntis – është “pjesërisht kritike”. Alpinistët gjithashtu do të duhet të presin ortekë në çdo kohë. Prandaj, policia dhe organizatat lokale të turizmit këshillojnë kundër “aktiviteteve në Alpstein”.

“Shumë borë ka rënë në dy periudhat e fundit të reshjeve, veçanërisht në shpatin verior të Alpeve”, thotë parashikuesi i ortekëve Thomas Stucki nga SLF.

Hartat e përditësuara tregojnë se në disa vende ka rënë deri në një metër e më shumë borë në shtatë ditët e fundit në 2000 metra.

Për shkak se gjatë reshjeve të borës frynte një erë e fortë nga veriu, akumulimet e borës së dendur duhet të merren parasysh në vlerësimin e rrezikut, sipas Stucki-t. “Sidomos në veri, njerëzit mund të shkaktojnë orteqe që mund të rriten shumë.”

Situata në Valais qendrore dhe jugore, si dhe në Graubünden, është bërë më e qëndrueshme, por për shkak të shtresave të dobëta më të thella në mbulesën e borës, shkaktimi i orteqeve të mëdha është gjithashtu i mundur në vende atje, sipas parashikuesit të orteqeve Stucki, raporton SRF, transmeton albinfo.ch.

Për skiatorët variantë, përveç shpateve të shënuara, kjo do të thotë: “Duhet të vlerësoni situatën lokale të orteqeve dhe të jeni në gjendje të lexoni terrenin në mënyrë që të zgjidhni një rrugë që ka rrezik sa më të ulët të jetë e mundur.”

Në fakt, kërkohet kujdes i madh në nivelin e paralajmërimit 3, veçanërisht në terren të pjerrët me një pjerrësi prej më shumë se 30 gradë.

E njëjta gjë vlen edhe për turistët e skive: Këtu Stucki rekomandon që të planifikoni saktësisht itinerarin dhe gjithashtu të konsultoheni me mjetet e disponueshme në internet si whiterisk.ch ose skitourenguru.com.

Dhe: “Në vend, duhet të vlerësoni vazhdimisht situatën lokale dhe ta krahasoni atë me informacionin që keni mbledhur gjatë përgatitjes.”

Duke pasur parasysh zhvillimin e pritur të motit gjatë ditëve të Pashkëve, rreziku i ortekëve të thatë po zvogëlohet, sipas Stuckit. Nga ana tjetër, me rritjen e temperaturave, rreziku i rrëshqitjes së borës dhe ortekëve të lagësht rritet.

“Për momentin, priten ortekë bore, veçanërisht në nivele mesatare, ku bora e freskët ka rënë në tokë”, thotë Stucki. Nëse bëhet edhe më ngrohtë, mund të ndodhin edhe ortekë bore të lagësht – këto janë ortekë spontane që ndodhin kryesisht në gjysmën e dytë të ditës.

Pra, duhet të filloni turin e skive herët në mëngjes në mënyrë që të zbrisni nga mali rreth mesditës, kur të bëhet ngrohtë.

Një gjë është e qartë: Moti i bukur i Pashkëve do të tërheqë shumë njerëz në male – por këshillohet kujdes kur qëndroni jashtë rrugës, si dhe gjatë tureve me ski dhe udhëtimeve të ndryshme.

Administrata e Presidentit të Shteteve të Bashkuara, Donald Trump, po përgatitet të vendosë tarifa 100% për disa ilaçe. Financial Times raporton se tarifat mund të shpallen më vonë sot dhe do të zbatohen për kompanitë farmaceutike që nuk kanë arritur një marrëveshje me Shtëpinë e Bardhë.

Detyrimet e reja do të vendosen nëpërmjet Seksionit 232, i cili parashikon nisjen e një hetimi përpara se të vendoset nëse do t’i miratohen ato.

Në dhjetor 2025, Trump njoftoi marrëveshje me nëntë firma farmaceutike, duke përfshirë Novartis të Zvicrës dhe Genentech (një degë e gjigantit zviceran Roche), për të ulur çmimin e disa produkteve mjekësore, transmeton albinfo.ch.

Si pjesë e marrëveshjes, Novartis do të angazhohej për të zbatuar disa masa për të mbështetur prioritetet e qeverisë amerikane për të përmbajtur çmimet e ilaçeve. Këto përfshijnë një angazhim për të sjellë ilaçe të reja në vendet me të ardhura të larta me çmime të krahasueshme.

Ndër firmat që kanë arritur marrëveshje me Shtëpinë e Bardhë për të rritur investimet në SHBA dhe për të ulur çmimet e ilaçeve në këmbim të një armëpushimi mbi tarifat janë Pfizer, AstraZeneca, Eli Lilly dhe Novo Nordisk.

Lufta në Lindjen e Mesme prish tregtinë e gazit. Në Katar, uzina më e madhe e gazit natyror të lëngshëm në botë është mbyllur për dhjetë ditë. Ngushtica e Hormuzit, përmes së cilës normalisht kalon çdo ditë 20% e gazit natyror në botë, është gjithashtu pothuajse në një ndalesë. Si rezultat, çmimi i megavat-orës në tregjet në Evropë është pothuajse dyfishuar brenda një muaji.

Nga ana tjetër, furnizimi në vendin tonë nuk është i kërcënuar. Zvicra furnizohet nga partnerë evropianë, gazi i të cilëve vjen kryesisht nga Norvegjia dhe Shtetet e Bashkuara. Më pak se 10% vjen nga Katari. Prandaj, situata nuk është kritike për momentin.

Pa përmendur që, që nga lufta në Ukrainë, Zvicra u ka kërkuar furnizuesve të rezervojnë të paktën 15% të konsumit vjetor. Disa prej tyre kanë ribërë rezervat e tyre para se çmimet të rriten.

“Ne blemë vëllime me një çmim të rënë dakord para krizës, më të ulët se tregu aktual. Ato do të dorëzohen këtë verë”, shpjegon Frédéric Rivier, drejtor tregtar i kompanisë Gaznat, të enjten për RTS, transmeton albinfo.ch.

Aktualisht, çmimi i blerjes së gazit për Evropën dhe Zvicrën, edhe nëse jemi larg rekordeve të vitit 2022, është rritur brenda një muaji nga 30 në më shumë se 50 euro për megavat orë. Kjo rritje pritet të vazhdojë në afat të shkurtër.

Rreziku i varësisë nga Shtetet e Bashkuara

“Nëse situata nuk ndryshon, vlerësohet se megavat ora mund të arrijë gati 90 euro brenda tre muajve. Edhe nëse lufta ndalet së shpejti, çmimet do të mbeten të larta gjatë vitit 2026”, parashikon Sami Ramdani, mësues-hulumtues në Institutin për Marrëdhënie Ndërkombëtare dhe Strategjike.

Në Zvicër, disa industri do të preken – metalurgjia, kimia, ndërtimi – dhe gati 20% e ndërtesave që ngrohen me gaz.

Shtetet e Bashkuara planifikojnë të dyfishojnë prodhimin e gazit natyror të lëngshëm këtë vit, gjë që mund të lehtësojë presionin mbi çmimet në afat të mesëm. Por ky partneritet mbart një rrezik, paralajmëron Sami Ramdani.

“Shtetet e Bashkuara përbëjnë 25% të furnizimit me gaz të Evropës. Varësia nga partneri rus tek partneri amerikan është zhvendosur. Sot, situata në Hormuz forcon aftësinë e Shteteve të Bashkuara për të na bërë të këndojmë. Administrata Trump mund të dekretojë masa për të kufizuar tregtinë midis prodhuesve amerikanë dhe konsumatorëve evropianë.”

Më shumë se tre të katërtat e popullsisë së rritur në Zvicër (76%) përdorin mjete të inteligjencës artificiale në jetën e tyre të përditshme. Kjo shifër është rritur ndjeshëm krahasuar me vitin e kaluar (62.4%), zbulon një anketë e publikuar të enjten nga portali i krahasimit në internet Comparis.

Sipas anketës, të rinjtë, të diplomuarit, personat me të ardhura të larta dhe zviceranët që flasin frëngjisht janë veçanërisht të prirur për inteligjencën artificiale (IA). Në grupmoshën 18-35 vjeç, shkalla e përdorimit është 90.1%, krahasuar me vetëm 52.1% midis personave mbi 55 vjeç.

Ekzistojnë gjithashtu dallime të theksuara në varësi të nivelit të arsimit: 82.5% e njerëzve me një nivel të lartë arsimimi përdorin këto mjete, krahasuar me 69.4% të atyre me një nivel më të ulët arsimimi. Dallimet midis grupeve me të ardhura të larta dhe të ulëta janë po aq të theksuara. Anketa tregon gjithashtu se 81.6% e njerëzve në Zvicrën që flet frëngjisht përdorin mjete të IA-së, krahasuar me 74.1% në rajonet gjermanishtfolëse të vendit.

Kërkime në internet në kërkesë

IA përdoret më së shpeshti për të kryer kërkime në internet (41.6%) si zëvendësim për një motor kërkimi konvencional. Inteligjenca artificiale përdoret gjithashtu gjerësisht në punën e përditshme, për shembull, në shkrimin e teksteve (31.4%) dhe në tregtinë online (26.9%).

Korespondenca me një chatbot po rritet në popullaritet, me 61.9% të të anketuarve që thanë se ishte një mundësi interesante.

Megjithatë, të anketuarit ishin skeptikë ndaj transmetimit të të dhënave personale, veçanërisht informacionit në lidhje me problemet shëndetësore. Nga të anketuarit, 55.5% thanë se nuk do t’i besonin kurrë problemet psikologjike një chatboti, ndërsa 52.5% konsiderojnë se ekziston një kufi në mbledhjen e të dhënave personale nga një chatbot që vepron si një trajner shëndetësor.

Sondazhi përfaqësues u krye nga instituti i kërkimit të tregut Innofact në emër të Comparis në mars 2026. Në të morën pjesë gjithsej 1,035 persona nga të gjitha rajonet e Zvicrës.

Çmimet e konsumit në Zvicër u rritën me 0.3% nga viti në vit në mars, të nxitura kryesisht nga kostot e strehimit, thotë Zyra Federale e Statistikave. Inflacioni më parë kishte arritur kulmin në 0.1% si në janar ashtu edhe në shkurt.

Duke përbërë një të katërtën e mirë të shpenzimeve familjare, kostot e strehimit dhe energjisë u rritën me 1.3%, tregoi Zyra e Statistikave në një raport të publikuar të enjten.

Kujdesi shëndetësor dhe transporti, në të kundërt, regjistruan rënie prej 0.2% dhe 0.8%, me pesha përkatëse prej 17% dhe 11%.

Duke përjashtuar qiranë, e cila u rrit me 1.4%, inflacioni do të kishte qenë zero, sipas Zyrës Federale të Statistikave.

Në bazë mujore, indeksi i çmimeve të konsumit u rrit me 0.2%. Kostoja e produkteve të naftës u rrit me më shumë se 10%, por përbën vetëm 2.1% të shpenzimeve të marra në konsideratë nga statisticienët federalë, transmeton albinfo.ch.

Rritja mbetet modeste krahasuar me parashikimet e ekonomistëve të anketuar nga agjencia e lajmeve AWP, të cilët kishin parashikuar shifra që varionin nga 0.3% në 0.6%.

Një ishull stabiliteti

Inflacioni në Zvicër mbetet dukshëm më i moderuar se në vendet fqinje, me eurozonën që raportoi të mërkurën një rritje vjetore prej 2.5% në mars, pas 1.9% në shkurt.

“Rritja modeste e inflacionit në mars […] konfirmon qëndrueshmërinë relative të Zvicrës ndaj shokut të naftës”, tha GianLuigi Mandruzzato, një ekonomist në EFG, i cili gjithashtu theksoi peshën e ulët të çmimeve të karburantit në indeksin e çmimeve të konsumit.

“Dinamika e çmimeve mbetet e dominuar nga faktorët vendas”, tha Arthur Jurus, kreu i investimeve në Oddo BHF Zvicër, duke përmendur qiranë si nxitësin kryesor. “Mallrat e importuara vazhdojnë të ushtrojnë presion deflacionist, të nxitur nga një frang strukturorisht i fortë”, shtoi ai.

Zviceranët po hanë më shumë djathë. Konsumi total u rrit me më shumë se 7,000 ton në vitin 2025 krahasuar me vitin e kaluar. Kjo korrespondon me një konsum mesatar për frymë prej 23.71 kg.

Shifra totale, duke përfshirë produktet vendase dhe të importuara, arriti në 217,596 ton, raportoi të enjten organizata ombrellë e fermerëve të qumështit, Producteurs Suisses de Lait (PSL). Krahasuar me vitin 2024, kjo përfaqëson një rritje prej 590 g ose 2.5% për frymë, transmeton albinfo.ch.

Në vitin 2025, djathi quark, fromage frais dhe djathi gjysmë i fortë përbënin më shumë se dy të tretat e konsumit total. Ky trend mund të shpjegohet “pjesërisht duke ndryshuar zakonet e kuzhinës: djathi quark dhe fromage frais, siç është mocarela, përdoren gjithnjë e më shumë”, tha PSL. Për aperitivët, djathrat gjysmë të fortë dhe djathrat malorë dhe alpinë mbeten shumë të popullarizuar, shtoi organizata.

Pothuajse dy të tretat e konsumit të djathit vijnë nga Zvicra, një përqindje që ka mbetur “gjerësisht e qëndrueshme” gjatë tre viteve të fundit.

Megjithatë, përqindja e qumështit që konsumohet përmes djathit tenton të jetë në rënie. Kjo për shkak të një rënieje në konsumin e djathit të fortë, i cili kërkon midis 10-13 kg qumësht (krahasuar me 4-10 kg për gjizë ose fromage frais).

Në vitin 2025, 574 personave në Zvicër iu ndryshua gjinia në regjistrin e gjendjes civile, sipas të dhënave të përkohshme të publikuara të enjten. Një ndryshim i tillë ka qenë i mundur në vendin alpin që nga viti 2022.

Zyra Federale e Statistikave tha se autoritetet bënë 312 ndryshime të gjinisë nga “burrë” në “grua” në vitin 2025. Anasjelltas, 262 ndryshime u ndryshuan nga “grua” në “burrë”.

Numri më i madh i ndryshimeve të gjinisë ndodhi në kantonin e Cyrihut (120), ndërsa asnjë nuk u regjistrua në kantonin e vogël lindor të Appenzell Inner Rhodes.

Sipas Zyrës së Statistikave, më shumë se gjysma e kërkesave (56%) u bënë nga persona nën moshën 25 vjeç. Atyre nën moshën 16 vjeç u kërkohet pëlqimi i përfaqësuesit të tyre ligjor për të kërkuar një ndryshim të tillë.

Regjistri zviceran i personave njeh gjinitë mashkullore dhe femërore. Regjistrimi bëhet në lindje dhe është i detyrueshëm: domethënë, duhet të bëhet edhe nëse gjinia nuk mund të përcaktohet qartë, shkruan swissinfo. Qeveria federale ishte shprehur kundër një regjistrimi të tretë të gjinisë ose mosregjistrimit të një regjistrimi të tillë në vitin 2022, transmeton albinfo.ch.

Çdo vit, në Zvicër lindin midis 20-100 fëmijë, seksi biologjik i të cilëve nuk mund të përcaktohet qartë. Numri i personave transgjinorë që jetojnë në Zvicër nuk dihet zyrtarisht. Organizata “Transgender Network Switzerland”  thekson se vlerësimet nga jashtë vendit variojnë midis 26,400 dhe 740,000 personave.

Që nga 1 janari 2022, aplikimet për një ndryshim në regjistrimin e gjinisë në regjistrin e personave kanë qenë të mundura duke plotësuar një deklaratë. Ky formular duhet të dorëzohet në zyrën e gjendjes civile. Para vitit 2022, çdo ndryshim i regjistrimit të gjinisë duhej të merrej përmes procedurave gjyqësore. Praktika e re është hapi i fundit në një proces të gjatë dhe të dhimbshëm, tha Ministrja e Drejtësisë Karin Keller-Sutter në vitin 2020.

Shumica e ndryshimeve u miratuan menjëherë pasi praktika e re hyri në fuqi: 1,117 hyrje gjinore në regjistrin e personave u ndryshuan në vitin 2022 dhe një total prej 713 në vitin 2023.

Që atëherë, numri i ndryshimeve vjetore është ulur në rreth 600 raste në vit, tha një zëdhënës i Zyrës së Statistikave për agjencinë e lajmeve Keystone-SDA. Përqindja e personave nën moshën 25 vjeç që kërkojnë ndryshimin ka mbetur relativisht e qëndrueshme me kalimin e kohës.