Trafiku hekurudhor në linjën Gjenevë–Lozanë është i kufizuar ndërmjet Coppet dhe Nyon, pasi një person është goditur nga një tren. Kufizimi pritet të zgjasë deri në orën 17:30.

Shërbimet e emergjencës në vendngjarje kanë autorizuar funksionimin e pjesshëm të disa trenave në një binar. Trenat RE33 do të mund të qarkullojnë sërish ndërmjet Coppet dhe Nyon. Trenat e tjerë mbeten të anuluar për momentin, sipas faqes zyrtare të Hekurudhave Federale Zvicerane (SBB/CFF/FFS).

Linjat IC, IC1, IR15, IR57, IR90 dhe IR95 janë të prekura. Priten vonesa dhe anulime.

Shërbimet e Léman Express funksionojnë normalisht deri në stacionin Coppet. Gjithashtu, trenat shuttle vazhdojnë të qarkullojnë ndërmjet Gjenevës dhe Aeroportit të Gjenevës.

Inteligjenca artificiale (IA) është e kudondodhur: Së shpejti IA mund të përdoret edhe në sistemin e azilit. Me një shtytje, fraksioni FDP dëshiron të nisë një program pilot përkatës në Sekretariatin Shtetëror për Migracionin (SEM) dhe Zyrën Federale të Doganave dhe Mbrojtjes së Kufijve (FOCS). Në veçanti, “sistemet e ndihmës të mbështetura nga IA” do të testohen në pjesë të zgjedhura të pritjes së azilit.

Këshilli Federal dhe Këshilli Kombëtar mbështetën projektin: Nëse Këshilli i Shteteve gjithashtu miraton propozimin, qeveria e shtetit dëshiron të fillojë programin pilot brenda 24 muajve. Kjo periudhë është e nevojshme për përgatitje, për shembull për krijimin e një baze ligjore.

I frymëzuar nga Kanadaja dhe BE: Ja se si duhet të përdoret IA

Procedura e azilit është nën presion të lartë, prandaj një efikasitet më i madh është shumë i mirëpritur duke pasur parasysh shumë procedura të azilit në pritje, FDP justifikon shtytjen e saj. Në këtë mënyrë, IA mund të marrë përsipër detyrat rutinë dhe t’i përshpejtojë ato: Në terma konkretë, duhet të arrihet një njohje më e mirë e falsifikimit të dokumenteve, përdorim më efikas i përkthyesve dhe përzgjedhje më e shpejtë e rasteve. Në të njëjtën kohë, kjo krijon më shumë burime njerëzore për vendime më komplekse.

FDP dëshiron të ndjekë pionierët ndërkombëtarë si Kanadaja: Përvoja atje do të tregonte se IA mund të përdoret në mënyrë të arsyeshme edhe për sistemet e triazhit dhe asistencës dixhitale – gjithmonë nën kontroll të rreptë njerëzor, shkruan 20minuten. Hulumtimet gjithashtu konfirmojnë se IA në vendet e BE-së përdoret tashmë në proceset e azilit për verifikimin e dokumenteve ose vlerësimin e moshës.

Këshilltari Kombëtar i Gjelbër, Balthasar Glättli, është kritik ndaj projektit. “Vendimet rreth asaj se cilat ndikojnë në të drejtat e rëndësishme ligjore nuk duhet të merren nga një IA. Kjo është edhe më e vërtetë kur bëhet fjalë për të drejtat themelore”, thekson ai. Përveç kësaj, mund të ketë edhe probleme me përdorimin e pjesshëm të IA-së, pasi propozimi i IA-së shpesh thjesht refuzohet nga zyrtarët. Kjo është problematike sepse edhe sistemet e IA-së shpesh kanë një paragjykim, argumenton Glättli, duke iu referuar një skandali të përfitimeve për fëmijë në Holandë, transmeton albinfo.ch.

Prandaj, politikani i Gjelbër bën thirrje për përmbajtje në inteligjencën artificiale: “Para se SEM të prezantojë IA-në, ajo ende duhet të bëjë detyra të mëdha shtëpie në dixhitalizimin normal. Ka shumë gjëra të gabuara me të. Vetëm me të dhëna fillestare me cilësi të mirë një IA mund të trajnohet në një mënyrë të përshtatshme.

Për shkak të numrit të madh të pacientëve me djegie të rënda, kapaciteti për trajtimin më të mirë të mundshëm afatgjatë në Zvicër nuk është i mjaftueshëm, sipas një njoftimi për media nga Zyra Federale për Mbrojtjen Civile BABS.

Për këtë arsye, 35 persona mund të transferohen në klinika të specializuara në Evropë: shtatë persona në Belgjikë, shtatë persona të tjerë në Gjermani, 15 persona në Francë dhe gjashtë persona në Itali. Tre pacientë pritet të transportohen sot në Itali dhe Francë, shkruan 20minuten, transmeton albinfo.ch.

Gjatë transferimeve, si shtetas të huaj ashtu edhe pacientë zviceranë u sollën jashtë vendit. Për këta të fundit, vendet në spitale u prioritizuan sa më afër Zvicrës. Gjuha dhe çdo lidhje familjare në vendin e destinacionit ishin gjithashtu të rëndësishme. Zhvendosjet u kryen me pëlqimin e të afërmve.

Avionë ambulance dhe helikopterë me specialistë nga Italia, Franca, Rumania dhe Luksemburgu, si dhe Rega, u përdorën për transportimin e pacientëve.

Një zjarr i natës së Vitit të Ri në një bar në Valais merr dhjetëra viktima, dhe një deputet zviceran kërkon rregulla më të ashpra gjuhësore për natyralizim, janë ndër lajmet që morën më shumë vëmendje këtë javë.

Zjarri vdekjeprurës i natës së Vitit të Ri në një vendpushim zviceran merr dhjetëra jetë

Të paktën 45 persona kanë vdekur dhe 115 u plagosën kur një zjarr përfshiu një bar në vendpushimin e skive të Crans-Montana natën e 31 dhjetorit.

Anëtarët e dëshpëruar të familjes ende po kërkojnë të dashurit e tyre – shumë prej tyre adoleshentë dhe të rinj – ndërsa zyrtarët përballen me detyrën e vështirë të identifikimit të të vdekurve, dhe të plagosurit janë dërguar në njësi të specializuara djegieje në spitalet zvicerane dhe të huaja.

Autoritetet thanë se priten më shumë viktima sepse djegiet e rënda mund të çojnë në vdekje brenda orësh dhe ditësh pas zjarrit.

Deputeti kërkon rregulla më të ashpra gjuhësore për shtetësinë zvicerane

Në një mocion të kohëve të fundit parlamentar, deputeti Jean-Luc Addor njoftoi se po kërkonte kritere më të ashpra të aftësisë gjuhësore për natyralizim.

Addor, nga Partia Popullore Zvicerane (SVP/UDC), argumentoi në mocionin e tij – i cili do të diskutohet nga kolegët e tij ligjvënës gjatë një sesioni të ardhshëm parlamentar – se njohja e gjuhës kombëtare të rajonit të kandidatit është “një faktor vendimtar në integrim, si dhe në autonomi dhe pavarësi”.

Edhe pse disa kantone kishin vendosur tashmë rregullat e tyre më të ashpra të aftësisë gjuhësore, Addor dëshiron që këto kërkesa më të larta të vendosen edhe në nivel federal.

Banorët e pasur të Cyrihut aplikojnë për natyralizim më shpesh se të tjerët

Të dhënat e reja zbulojnë se komunat e pasura të Cyrihut regjistrojnë më shumë aplikime për shtetësi zvicerane, pavarësisht një përqindjeje të ulët të banorëve të huaj të kualifikuar.

Nuk është çudi që ata vijnë nga ‘Gold Coast’ – një zonë e pasur e vendosur në bregun e poshtëm lindor të Liqenit të Cyrihut.

Sipas një analize të shifrave zyrtare të kryera nga media zvicerane, shumica e aplikimeve për natyralizim dorëzohen në zyrat komunale të komuniteteve më të begata të Gold Coast.

Parashikim ‘rritës’ për ekonominë e Zvicrës në vitin 2026

Sipas Sekretariatit Shtetëror për Çështjet Ekonomike (SECO), “Grupi i Ekspertëve të Qeverisë Federale për Ciklet e Biznesit ka rishikuar paksa lart parashikimin e tij për rritjen ekonomike në vitin 2026”.

Produkti i brendshëm bruto (PBB) zviceran pritet të rritet me 1.1 përqind në vitin 2026 – më i lartë se një vlerësim i mëparshëm prej 0.9 përqind.

Edhe pse tregtia e jashtme pritet të ofrojë një stimul pozitiv, megjithëse të moderuar, për ekonominë, grupi i ekspertëve të qeverisë parashikon që kërkesa e brendshme të mbetet nxitësi kryesor i rritjes.

Për më tepër, inflacioni parashikohet të jetë mesatarisht 0.2 përqind – e njëjta normë e ulët si në vitin 2025 – dhe kjo do të thotë se “konsumi privat pritet të mbetet i fortë”.

Valuta zvicerane do të ruajë forcën e saj legjendare në vitin 2026

Nuk është çudi që, duke pasur parasysh forcën e saj të kaluar, franga pritet të ruajë trendin e saj rritës edhe këtë vit.

UBS parashikon që kursi i këmbimit EUR/CHF do të rritet në 0.94, ndërsa USD/CHF duhet të stabilizohet rreth 0.78.

Kjo për shkak të stabilitetit të vazhdueshëm politik të Zvicrës, borxhit të ulët, normës shumë të ulët të inflacionit, si dhe një ekonomie të fortë dhe shumë inovative, tha UBS, shkruan thelocal, transmeton albinfo.ch.

Dhe, në një kthesë të çuditshme, franga bëhet edhe më e fortë gjatë trazirave ekonomike që ndodhin përtej kufijve të Zvicrës.

Tarifat e shkollimit në universitetet zvicerane do të rriten

Universitetet publike në Zvicër, të cilat varen nga kontributet qeveritare, do të ndikohen nga shkurtime drastike në një buxhet federal midis viteve 2027 dhe 2029.

Në mënyrë specifike, do të ketë 120 milionë franga në vit më pak për universitetet kantonale dhe 78 milionë franga më pak për Institutet Federale të Teknologjisë në Cyrih (ETH) dhe Lozanë (EPFL).

Në shumicën e universiteteve, studentët e huaj do të duhet të paguajnë tarifa më të larta se homologët e tyre zviceranë.

Autoritetet që hetojnë një zjarr të Vitit të Ri në një bar në resortin zviceran të Crans-Montanës kanë identifikuar 24 nga 40 personat e vrarë, përfshirë 11 të mitur dhe gjashtë shtetas të huaj, tha policia të dielën, ndërsa pronarët e tij u hetuan për vrasje nga pakujdesia.

Një re e madhe pikëllimi përshkoi qytetin ndërsa qindra njerëz ecën në heshtje drejt një faltoreje pushimi pranë vendit të ngjarjes pas një shërbimi përkujtimor për viktimat e një zjarri që la gjithashtu 119 persona të plagosur – shumë prej tyre të djegur rëndë – dhe e la komunitetin vendas të shqetësuar.

“Media botërore është përqendruar në resortin tonë. I falënderojmë ata që kërkojnë dhembshurinë për të cilën familjet e të plagosurve dhe të ndjerëve kanë kaq shumë nevojë”, tha Peshkopi Jean-Marie Lovey i Sionit gjatë një shërbimi të planifikuar.

Zvicra ka shpallur një ditë zie kombëtare për 9 janarin, me të gjitha kambanat e kishave në vend që të bien në orën 14:00 (13:00 GMT). Është planifikuar gjithashtu një moment heshtjeje.

“Shumë nga viktimat ishin praktikantë, nxënës të shkollave të mesme dhe studentë universiteti”, tha Pastori Gilles Cavin, duke përfaqësuar Kishën e Reformuar të Zvicrës në meshën përkujtimore.

Policia lokale, e cila kishte identifikuar tashmë tetë viktima zvicerane, njoftoi më parë se kishte identifikuar 10 shtetas të tjerë zviceranë – katër gra dhe gjashtë burra të moshës 14 deri në 31 vjeç, si dhe dy italianë 16-vjeçarë, një francez 39-vjeçar, një 16-vjeçar me shtetësi të dyfishtë të Italisë dhe Emirateve të Bashkuara Arabe, një rumun 18-vjeçar dhe një turk 18-vjeçar.

Vdekjet e identifikuara deri më sot përfshijnë 11 të mitur.

Meqenëse Crans-Montana është një destinacion popullor për turistët ndërkombëtarë, shumë shtetas të huaj janë midis të lënduarve në flakë.

Ata përfshijnë 71 shtetas zviceranë, 14 francezë – ministria e jashtme franceze dha një numër prej 16 të shtunën – 11 italianë, katër serbë, një belg, një boshnjak, një person nga Luksemburgu dhe gjithashtu një polak dhe një portugez, shkruan thelocal, transmeton albinfo.ch.

Në meshën përkujtimore, Pastori Cavin i tha një kishe të mbushur plot se “jemi këtu për të thënë se përballë të patreguarës, përballë brutalitetit të vdekjes dhe vuajtjes, refuzojmë të largojmë shikimin. Jemi këtu për të shprehur dhembshurinë, solidaritetin tonë”.

Kisha, e vendosur rreth 300 metra (jard) larg barit, ishte e mbushur plot shumë kohë para fillimit të meshës, e cila u transmetua në një ekran gjigant jashtë.

Pavarësisht se temperaturat ranë në -9° Celsius, qindra njerëz qëndruan jashtë, disa mbanin buqeta me lule, të tjerë nga një trëndafil i vetëm i kuq.

Lidhur me shkakun e mundshëm të zjarrit, autoritetet kanë drejtuar gishtin te fishekzjarrët e ndezur të bashkangjitur në shishet e shampanjës që ndezin shkumë në tavan.

Çifti francez Jacques dhe Jessica Moretti zotëronin dhe menaxhonin barin Le Constellation, i cili ishte i mbushur me të rinj që festonin kur një flakë filloi në një bodrum të mbushur rreth orës 1:30 të mëngjesit (00:30 GMT) të enjten.

Një hetim penal është hapur kundër çiftit. Ata akuzohen për vrasje nga pakujdesia, lëndim trupor nga pakujdesia dhe zjarrvënie nga pakujdesia.

Hetimet do të përqendrohen në respektimin e standardeve të sigurisë.

Jacques Moretti këmbënguli për shtypin zviceran të premten se të gjitha normat e sigurisë ishin ndjekur në bar, i cili sipas faqes së internetit të Crans-Montana kishte një kapacitet prej 300 personash plus 40 në tarracën e tij.

Pamjet video që kanë dalë nga tragjedia tregojnë të rinj që përpiqen me dëshpërim të largohen nga vendi i ngjarjes, disa prej të cilëve thyejnë dritare për të dalë me forcë.

Një video e shpërndarë në mediat sociale tregoi tavanin e ulët prej druri – të mbuluar me shkumë izoluese nga zhurma – duke u përfshirë në flakë dhe flakët u përhapën me shpejtësi, ndërsa festuesit vazhduan të kërcenin.

Duke parë imazhet e ngjarjes, ekspertët sugjeruan se shkuma “shumë e ndezshme” mund të ketë shkaktuar një shpërthim – një ndezje pothuajse të njëkohshme të gjithçkaje në një hapësirë ​​të mbyllur.

Tmerr dhe zemërim

Kryetari i bashkisë së Crans-Montana, Nicolas Feraud, siguroi transmetuesin publik zviceran RTS se nuk kishte pasur neglizhencë nga ana e bashkisë.

Për Patricia Mazzoni-n, një zvicerane 55-vjeçare me pushime në Crans-Montana, ajo që ndodhi është thjesht e pakuptueshme:

“Si është e mundur kjo, veçanërisht në Zvicër? Nuk do ta kisha imagjinuar kurrë.

“Jam e mbushur me një zemërim të ftohtë”, i tha ajo AFP-së.

Nata bie shumë herët dhe është një provë e vështirë për një të tretën e shoferëve sipas TCS. Dritat e gabuara të makinës dhe teknologjia LED janë pjesë e problemit. Mund të merren masa politike, teknologjike dhe individuale.

Cila makinë do ta verbojë atë? Është pak si një lotari natën për Florian Vuigner. Në timonin e makinës së tij, ai dëshmoi në orën 7:30 të mbrëmjes për RTS: “Nëse krahasojmë, në këtë rrugë për shembull, ka disa makina me drita halogjene (portokalli), por vetëm ato që janë të gabuara të rregulluara më verbojnë. Por ato janë më pak agresive se dritat ksenon dhe LED.”

Në Zvicër, 36% e përdoruesve të rrugës thonë se verbohen rregullisht nga dritat e makinave që vijnë në drejtim të kundërt, sipas një ankete ndërkombëtare dhe përfaqësuese të kryer nga TCS dhe Klubi tjetër Touring në vitin 2024.

Në rastin e Florian Vuigner, kjo situatë mbetet vetëm e papërshtatshme. Por për disa njerëz, bëhet një hendikep i vërtetë. Ai shpjegon në orën 7:30 të mbrëmjes: “Për shembull, një nga të afërmit e mi nuk i pëlqen më të ngasë makinën natën, sepse shikimi i tij bie dhe verbohet shumë më shpejt”, shkruan RTS, transmeton albinfo.ch.

Thirrja e RTS për dëshmi shkaktoi shumë reagime në Facebook. Disa njerëz shmangin ose ndalojnë së ngari makinën natën. Të tjerë njohin një virtyt në dritat e reja LED, si ky përdorues i cili shpjegon: “Më pëlqejnë dritat LED në makinën time kur ngas natën, por pranoj se edhe ato të të tjerëve më shqetësojnë”.

Disa faktorë verbues

Frenat e reja LED janë pjesë e problemit të shkëlqimit që ndihet gjithmonë më i fortë. Syri i njeriut ka më shumë vështirësi të përshtatet me dritën e tyre të bardhë dhe më intensive, shpjegon Laurent Pignot, zëdhënës i Touring Club Zvicër. Por në të njëjtën kohë, nëse teknologjia LED funksionon siç duhet, këto drita “mund të kontrollohen më saktë, në mënyrë adaptive dhe dinamike, gjë që parandalon ose të paktën zvogëlon shkëlqimin e trafikut që vjen përballë”.

“Ka disa faktorë që hyjnë në lojë në shkëlqim, përveç teknologjisë”, shton ai në orën 19:30. “E para është rregullimi i keq i dritave të përparme. E dyta është lartësia e automjeteve që është rritur, veçanërisht SUV-ve. Pastaj kemi edhe dritat e përparme ose xhamat e përparmë të ndotur.” Asfalti i lagësht gjithashtu e përkeqëson situatën.

Këshilla për të mbrojtur veten dhe të tjerët

Për të shmangur verbimin e të tjerëve, Byroja e Parandalimit të Aksidenteve (BPA) rekomandon që shoferët “të kontrollojnë rregullimin e dritave të tyre të përparme dhe që ato të jenë të orientuara siç duhet”.

Dhe nëse vuani nga kjo shkëlqim verbues, Lucien Combaz, zëdhënës i BPA-së, ofron disa këshilla në orën 7:30 të mbrëmjes: “Rekomandimi kryesor është të shmangni fiksimin direkt të burimit të dritës, dhe më mirë ta drejtoni shikimin tuaj në skajin e djathtë të rrugës. Një element tjetër i rëndësishëm është të siguroheni që të keni një xhami të pastër, i cili shmang reflektimin, i cili tenton të rrisë rrezikun e shkëlqimit verbues.”

Së fundmi, në rast të vështirësive në shikim gjatë drejtimit natën, BPA rekomandon kontrolle të rregullta të shikimit dhe, nëse është e nevojshme, përdorimin e syzeve anti-reflektuese.

Një problem rregullator?

Zyra Federale e Rrugëve (OFROU) thotë se është në dijeni të problemeve të shkëlqimit të shkaktuar nga dritat e përparme të rregulluara dobët dhe dritat LED. Ajo specifikon se studimet ndërkombëtare janë duke u zhvilluar dhe se rekomandimet e tyre do të duhet të zbatohen “në nivel ndërkombëtar, sepse automjetet që përfitojnë nga miratimi i përgjithshëm i BE-së pranohen gjithashtu drejtpërdrejt në trafik në Zvicër”.

TCS mbështet një përshtatje të rregulloreve: “Rregulloret e UNEEC-EC bazohen në vlerat e përcaktuara në vitet 1950 dhe janë të pamjaftueshme dhe joefektive për sistemet moderne dhe kompakte LED. Rekomandohet të forcohen diapazoni i lejuar i rregullimit (p.sh. nga ±0.5% në ±0.25%)”.

Çështja ngriti pyetje edhe në Angli këtë vjeshtë. Në një studim të porositur nga Departamenti i Transportit, 33% e përdoruesve të rrugës të anketuar shpjeguan zvogëlimin ose ndalimin e drejtimit natën, sipas BBC.