Pavarësisht refuzimit të zviceranëve frankofonë, heqja e vlerës së qirasë kalon lehtësisht testin e referendumeve.

Zviceranët kanë miratuar heqjen e vlerës së qirasë me 57.7% të votave. Ky “po” nënkupton heqjen e vlerës së qirasë për pronarët që banojnë në shtëpitë e tyre.

Vlera e qirasë do të hiqet për banesat kryesore dhe të dytë.

Banorët e kantonit Ticino kanë votuar për të ulur tarifat e sigurimeve shëndetësore. Të dielën, ata aprovuan dy iniciativa – njërën të Partisë Socialiste dhe tjetrën të Lëvizjes Lega – që synojnë të lehtësojnë barrën financiare për qytetarët.

Iniciativa socialiste, e cila kërkon që tarifat e sigurimeve shëndetësore të mos tejkalojnë 10% të të ardhurave të disponueshme të një familjeje, mori mbështetje me 57.08% të votave. Për të arritur këtë qëllim, iniciatorët propozojnë rritjen e kontributit të kantonit në uljen e këtyre tarifave.

Ndërkohë, iniciativa e Lega-s, e cila synon rritjen e shumat maksimale të shpenzimeve të zbritshme, u miratua me 60.51% të votave. Deduktimet do të rriten nga 5,500 në 9,000 franga për individë të vetëm dhe nga 10,900 në 18,000 franga për çiftet e martuara, duke përfshirë edhe pensionistët.

Këshilli i Madh i Ticino-s dhe qeveria kantonale kishin rekomanduar refuzimin e të dy iniciativave. Pjesëmarrja në votim arriti 51.64%.

Ky vendim tregon një përpjekje të qartë të banorëve të Ticino për të përmirësuar qasjen në shëndetësi dhe për të reduktuar shpenzimet personale për sigurimet shëndetësore.

Të dielën, votuesit zviceranë miratuan shfuqizimin e vlerës së qirasë me 59%, duke arritur shumicën e dyfishtë të kantoneve dhe popullit. Të gjitha kantonet frankofone votuan kundër.

Identiteti elektronik shtetëror (e-ID) u miratua ngushtë me 50.4%, pas rezultateve të kantonit të fundit, Cyrihut, duke vendosur një diferencë prej vetëm 20,000 votash në nivel federal. Rezultati ishte surprizues, pasi sondazhet kishin parashikuar një mbështetje më të gjerë.

Banorët e kantonit Schwyz kanë votuar për të rritur pagat fillestare të mësuesve, me qëllim shtimin e numrit të tyre në shkollat fillore.

Më 28 shtator 2025, rreth 53% e votuesve miratuan propozimin për të rritur pagat vjetore të mësuesve me kohë të plotë në shkollat fillore nga 78,500 CHF në 87,100 CHF.

Me këtë rritje, Schwyz afrohet më shumë me kantonet përreth, ku pagat janë dukshëm më të larta. Aktualisht, mësuesit në Schwyz paguhen më pak se në kantonet fqinje; për shembull, në Cyrih, mësuesit fillorë marrin mbi 19,000 CHF më shumë në vit.

Kjo rritje page do të sjellë një kosto shtesë prej rreth 3.3 milionë CHF në vit, e cila do të ndahet në mënyrë të barabartë mes kantonit dhe autoriteteve shkollore.

Propozimi u miratua në parlamentin kantonal me 59 vota pro dhe 33 kundër. Vetëm Partia Popullore Zvicerane (SVP) votoi kundër.

Një vendim i Gjykatës Administrative në Bern ka sjellë lehtësim për disa të moshuar, të cilët rrezikonin humbjen e përfitimeve shtesë. Zyra e kompensimeve i kishte klasifikuar studiot e tyre në shtëpinë e të moshuarve Neuhaus si “banesa të përbashkëta”, çka do t’i detyronte të paguanin vetë një pjesë të madhe të qirasë prej 1,200 frangash.

91-vjeçari Hans Mäder dhe 69-vjeçarja Renate Böser apeluan vendimin, duke kaluar muaj të tërë në pasiguri. Gjykata vendosi se këto studio me kuzhinë dhe banjo janë apartamente të mirëfillta dhe jo banesa të përbashkëta.

Drejtori i shtëpisë së moshuarve, Daniel Schmied, kritikoi burokracinë dhe procedurat e zgjatura, duke theksuar se ky vendim u jep siguri banorëve dhe familjeve të tyre.

Për Hans Mäder, kjo është një mundësi për të jetuar i qetë vitet e mbetura në banesën ku ndihet në shtëpi.

Banorët e kantonit Fribourg janë shprehur të dielën në votimin kantonal me dy qëndrime të qarta: refuzuan nismën “Për mbrojtjen e Liqenit Gruyère dhe brigjeve të tij” dhe miratuan financimin për zgjerimin e burgut Bellechasse.

Pas numërimit të votave në 120 nga 122 komunat, iniciativa e parë, e njohur si “Shpëto Laviaux”, u refuzua nga 59.77% e votuesve. Qytetarët duket se ndoqën qëndrimin negativ të Këshillit të Shtetit, të Këshillit të Madh si dhe të komunave përreth, të cilat e konsideruan tekstin “tepër kufizues”.

Propozimi i dytë, i cili parashikon një kredi prej 53.1 milionë frangash për ndërtimin e një burgu të ri qendror në Bellechasse, u miratua me 67.53% të votave. Ky projekt, që i nënshtrohej një referendumi financiar të detyrueshëm, nuk hasi në asnjë kundërshtim dhe u cilësua nga autoritetet si një “zgjidhje e sigurt, e thjeshtë dhe ekonomike”.

Pjesëmarrja në votim arriti rreth 45% të trupës elektorale.

Votuesit në kantonin e Gjenevës refuzuan të dielën dy ligje të ashtuquajtura “korse”, që synonin të kufizonin shpenzimet publike dhe krijimin e vendeve të reja të punës, si dhe një nismë për mbrojtje shtesë të policisë.

Sipas rezultateve paraprake nga votimi me postë, që përfshinte rreth 95% të elektoratit, mbi 53% e votuesve thanë “jo” për kufizimet buxhetore. Edhe nisma e UDC-së “PO, unë mbroj policinë që më mbron mua!” u refuzua bindshëm, me 67% kundër.

Në të kundërt, banorët e Gjenevës miratuan me 60.12% një nismë që synon rritjen e banesave kooperative. Sipas saj, deri në vitin 2030, 10% e stokut të banesave në kanton duhet të jenë në pronësi të kooperativave, duke përdorur edhe të drejtat e parablerjes dhe shpronësimit nëse është e nevojshme.

Ndërkohë, iniciativa e të Gjelbërve për krijimin e korridoreve të mëdha këmbësore dhe zonave shtesë për këmbësorë u rrëzua (57.20% kundër). Por kundër-propozimi i Këshillit të Madh, që përmirëson aksesin në rrugë këmbësore për personat me aftësi të kufizuara, u miratua me 56.97%.

Rezultatet tregojnë një tjetër fitore të së majtës dhe sindikatave, të cilat kishin udhëhequr fushatën kundër ligjeve kufizuese, ndërsa kantoni vazhdon të debatojë mbi menaxhimin e shpenzimeve publike dhe zhvillimin urban.