Gjeneralmajor Ozkan Utulash sot mori detyrën si Komandant i Misionit të NATO-s në Kosovë, KFOR, në një ceremoni në bazën e kësaj force në Prishtinë, përcjell albinfo.ch.

Gjeneralmajor Utulash nga Ushtria e Turqisë rikthehet në këtë detyrë pas një viti. Kjo ndodh për herë të parë që një ish-Komandant rikthehet për të marr detyrën në krye të KFOR-it.

Detyrën ia dorëzoi Komandanti i deritashëm i KFOR-it, Gjenealmajor Enrico Barduani nga Ushtria italiane.

Gjeneralmajori i ushtrisë italiane, Enrico Barduani, në fjalën e tij të fundit si komandant i KFOR-it derisa theksoi se situata e sigurisë në Kosovë është përmirësuar ndjeshëm që nga viti 1999, ka shtuar se ka shqetësime për shkak të disa çështjeve të pazgjidhura.

Presidentja e Kosovës, Vjosa Osmani, ka theksuar se siguria e Evropës lidhet ngushë me sigurinë e Ballkanit Perëndimor, përcjell albinfo.ch.

Në tryezën me liderë evropianë në temën e sigurisë, në Samitin e Liderëve të EPC-së në Kopenhagë, Osmani ka thënë se Evropa duhet ta përqendrojë vëmendjen e saj në rajonin e Ballkanit. 

“Në Samitin e Liderëve të EPC-së në Kopenhagë, në tryezën me liderë evropianë të fokusuar në temën e sigurisë, theksova se siguria e Evropës është e ndërlidhur ngushtë me sigurinë e Ballkanit Perëndimor. Prandaj, Evropa duhet të përqendrojë vëmendjen e saj në këtë rajon, duke investuar në parandalimin e taktikave destabilizuese të Serbisë, si hap kyç për një siguri të qëndrueshme dhe afatgjatë”, ka thënë ajo.

Të enjten, Osmani ka përmendur Rusinë e Serbinë si kërcënim për Kosovën, teksa i ka bërë thirrje Bashkimit Evropian që të mos e përkëdhelë Serbinë, duke thënë se ajo është satelit i Rusisë në Ballkanin Perëndimor.

Në deklarimin për media më 2 tetor, para fillimit të Samitit të Komunitetit Politik Evropian në Danimarkë, Osmani ka thënë se Rusia e Serbia paraqesin kërcënim për Kosovën.

Presidentja e Komisionit Evropian, Ursula von der Leyen, pritet ta vizitojë Kosovën me datën 15 tetor në kuadër të një turneu nëpër të gjitha gjashtë shtetet e Ballkanit Perëndimor. Këtë e mëson Koha nga burimet e saja në Bruksel.

Do të jetë kjo vizita e saj e parë në rajon në mandatin e dytë në krye të Komisionit Evropian, përcjell albinfo.ch

Ajo ishte në Kosovë edhe para një viti, më saktësisht me 24 tetor, në fund të mandatit të saj të parë. Por që atëherë dihej se ajo do të jetë në krye të Komisionit Evropian edhe për një mandat të ri pesëvjeçar.

Vizita e para një viti e saj në Kosovë ishte plot entuziazëm. Ajo në konferencë për shtyp pat shprehur urime për qeverinë dhe kryeministrin Albin Kurti për një punë të mrekullueshme në agjendën e reformave dhe kishte premtuar se deri në fund të atij viti, pra të vitit 2024, Komisioni do të realizoj pagesën e parë në vlerë prej mbi 60 milionë eurosh për Kosovën nga Plani i Rritjes për Ballkanin Perëndimor.     

Por një vit më vonë, Von der Leyen do e gjejë Kosovën në një situatë krejt të ndryshme në një ngërç politik, pa institucione të formuara sipas zgjedhjeve të fundit, ndërsa pagesa e mjeteve të para financimit nga Pakoja e Rritjes jo vetëm se nuk janë realizuar në vitin 2024 por nuk mund të realizohen as këtë vit, e pikëpyetje është se kur do të mund të realizohen. Kosova në këtë mënyrë po e paguan çmimin e mungesës së një Kuvendi të konstituuar dhe një qeverie e cila do të mund të kryente miratimin dhe ratifikimin e marrëveshjes me BE-në për pagesat nga ky plan. Kosova, krahas Bosnje e Hercegovinës, ka mbetur e vetmja që nuk i ka marrë pagesat e para nga ky plan.

Pritet që Von der Leyen gjatë qëndrimit në Kosovë të takohet me presidenten Vjosa Osmani dhe po ashtu edhe me kryeministrin në detyrë Albin Kurti. Hollësitë për agjendën e saj në Kosovë janë duke u koordinuar nga Zyra e BE-së në Prishtinë prandaj diplomatët evropianë nuk janë të sigurt se në cilin objekt Von der Leyen do të takojë Kurtin. Zyra e BE-së para disa muajsh kishte vendosur që pjesëtarët e qeverisë në detyrë të mos i takoj nëpër zyra të qeverisë pas një vendimi të Gjykatës se ata nuk mund të mbajnë paralelisht poste edhe në Kuvend edhe në qeveri.

Vizita e presidentes së Komisionit Evropian vjen vetëm disa javë para miratimit të Raporteve vjetore të  progresit për vendet e zgjerimit. Kjo vizitë, sipas burimeve në Bruksel, ka qenë një prej arsyeve pse këto raporte nuk do të miratohen në mesin e muajit tetor por në javën e parë të muajit nëntor.

Von der Leyen do të përsërit përkushtimin e Komisionit Evropian për rajonin dhe perspektivën e tyre për anëtarësim në BE. Por me përjashtim të Shqipërisë dhe Malit të zi asnjë vend tjetër i rajonit nuk ka avancuar fare në këtë proces. Von der Leyen vizitën në vendet e rajonit pritet ta nis në Tiranë me 13 tetor ndërsa do të vizitoj edhe Malin e zi, Maqedoninë e Veriut, Serbinë dhe Bosnje e Hercegovinën.            

Bllokada politike e krijuar në Kuvend përveç se ka futur Kosovën në një kolaps politik, ajo po shkakton edhe pasoja ekomomike. Pa një qeveri legjitime dhe pa kuvend të konstituuar veç telasheve ekonomike me të cilat ballafaqohet Kosova në vazhdimësi, ajo po rrezikon që të hyjë në vitin 2026 pa buxhet të aprovuar. Ministria e Financave tha se aktualisht është duke e përgatitur ligjin për buxhetin e vitit 2026 dhe se pret që ta aprovoj brenda afateve ligjore, përcjell albinfo.ch.

“Ministria e Financave, Punës dhe Transfereve aktualisht është në proces të zhvillimit të dëgjimeve buxhetore me organizatat buxhetore për projektbuxhetin e vitit 2026. Aprovimi i Ligjit për Buxhetin pritet të bëhet brenda afateve të përcaktuara me ligj”, grafikë nga Ministria e Financave.

Afati i fundit për aprovimin e buxhetit për vitin 2026 në qeverinë e Kosovës është më 31 tetor. Pas aprovimit të ligjit për buxhetin në qeveri, ai dërgohet për votim në Kuvendin e Kosovës. Ky ligji mund të votohet me shumicë të thjeshtë parlamentare. Por në situatën aktuale kur ende kuvendi i Kosoves nuk është konstituuar vështirë se buxheti do të miratohet së shpejti!

Ish-ministri i Financave, Haki Shatri thotë se nëse nuk aprovohet ligji për buxhetin dhe nëse nuk dërgohet në Kuvend për votim, Kosova nga 1 janari nuk do të ketë mundësi të shfrytëzojë asnjë një cent nga buxheti i shtetit.

“Siç e dini nuk kemi as qeveri e as kuvend dhe nëse nuk arrihet ky ligj të aprovohet me kohe pas një janarit shteti i Kosovës nuk do të ketë mundësi të shfrytëzojë asnjë pagesë nga buxheti i saj…”, tha Shatri.

Hulumtuesi i IKD-së, Naim Jakaj, thekson se ligji për buxhetin duhet të miratohet nga një qeveri legjitime. Ai ka ngritur dilema nëse një qeveri në detyrë ka të drejtë ligjore që ta përgatisë dhe miratojë buxhetin për vitin 2026.

“Po rrezikojmë të mos kemi buxhet për vitin tjetër fiskal. Sipas Ligjit për menaxhimin e financave publike, një ligj i tillë duhet të votohet nga një qeveri legjitime dhe legale para datës 31 tetor që t’i dërgohet Kuvendit të Kosovës për miratim deri në muajin dhjetor”, tha Jakaj.

Mosmiratimi i buxhetit do ta fuste Kosovën në krizën më të thellë financiare që nga paslufta, vlerësojnë njohës të çështjeve të ekonomisë. Sipas tyre, Kosova mund të funksionojë vetëm me buxhet të kufizuar, siç u tha, “sa për të paguar pagat e punonjësve”. Por, për ta bërë një gjë të tillë, ish-ministri i financave Haki Shatri, thotë se duhet të ketë kuvend të konstituuar në mënyrë që të bëhen ndryshimet ligjore, ndryshime të cilat sipas tij kanë afat vetëm dy muajt e parë të vitit 2026.

“Do të mund të bëhet, deri në muajin mars sa të paguhen pagat e punëtorëve dhe asgjë tjetër, nëse ndodh kjo gjë është shkatërrim i shtetit në emër të patriotizmit”, tha Shatri.

Për shkak të bllokadës politike, viti 2025 për Kosovën, cilësohet si vit i çuar dëm në aspektin zhvillimor të saj. Si pasojë e bllokadës në Kuvend, qindra miliona euro nga plani i rritjes i Bashkimit Evropian, të destinuara për Kosovën, ende nuk janë vënë në zbatim, ndërkohë që vendet e tjera të rajonit tashmë kanë përfituar mjetet e para nga ky plan.

Emigracioni nga Shqipëria drejt vendeve të Bashkimit Europian po shfaqet gjithnjë e më shumë në një formë të rregullt dhe të dokumentuar – përmes lejeve të punës. Të dhënat e Eurostat tregojnë një rritje të ndjeshme të numrit të lejeve të qëndrimit dhënë për arsye punësimi për shtetas shqiptarë, sidomos pas vitit 2021, përcjell albinfo.ch.

Nga viti 2022 deri në vitin 2024, janë dhënë mesatarisht 20 mijë leje pune në vit, krahasuar me vetëm 3-4 mijë në vit një dekadë më parë. Në total, gjatë periudhës 2021–2024, BE ka dhënë rreth 72 mijë leje qëndrimi për punë për shqiptarët, duke dëshmuar një zhvendosje të qartë nga emigracioni informal dhe kërkesat për azil, drejt kontratave të rregullta të punës.

Kryesojnë Greqia, Gjermania dhe Italia

Në vitin 2024, Greqia rezulton destinacioni kryesor me rreth 7.200 leje pune të dhëna për shtetas shqiptarë, e ndjekur nga Gjermania, e cila po tërheq gjithnjë e më shumë profesionistë në fushën e shëndetësisë dhe teknologjisë, me rreth 4.500 leje në vit. Italia, një destinacion tradicional për shqiptarët, vijon të japë rreth 3.000 leje pune në vit.

Ndërkohë, edhe vende më të vogla si Kroacia dhe Malta po bëhen gjithnjë e më të pranishme në hartën e emigracionit shqiptar. Kroacia ka ofruar 1.400 deri në 2.000 leje pune në vit, kryesisht në sektorin e ndërtimit dhe turizmit, ndërsa Malta – e cila dikur ishte një destinacion në rritje – ka përgjysmuar lejet e dhëna në 2024, duke zbritur në rreth 500.

Nga azili te emigracioni i rregullt

Krahasuar me vitet e mëparshme, kërkesat për azil nga shqiptarët janë në rënie të ndjeshme. Në 2022 u regjistruan rreth 15 mijë kërkesa për azil, ndërsa në 2023 ky numër ra në 11 mijë, dhe në 2024 zbriti më tej në 9.300. Kjo do të thotë se numri i shqiptarëve që po largohen përmes kanaleve zyrtare të punësimit është tashmë pothuajse dyfish në raport me ata që kërkojnë azil.

Sipas të dhënave të INSTAT, ky emigracion “i dukshëm” përbën një përqindje të konsiderueshme të fuqisë punëtore në sektorin privat jo-bujqësor në Shqipëri – rreth 13% – dhe ka nisur të ndikojë ndjeshëm tregun e punës në vend, sidomos në sektorët ku kërkesa për punonjës është më e lartë.

Një sfidë për ekonominë shqiptare

Kjo valë e re emigrimi, ndonëse më e rregulluar, po krijon boshllëqe të theksuara në tregun vendas të punës. Bizneset shqiptare po përballen me vështirësi gjithnjë e më të mëdha për të gjetur punonjës, duke penguar jo vetëm funksionimin e përditshëm, por edhe planet për investime dhe zgjerim afatgjatë.

Ndërkohë që emigrimi ekonomik i strukturuar shihet si një mundësi për zhvillim individual dhe për përmirësim të kushteve të jetesës, rritja e tij e pandalshme e vendos Shqipërinë përballë një sfide serioze demografike dhe sociale, e cila kërkon adresim strategjik dhe të qëndrueshëm në nivel politikash kombëtare.

Në krye të KFOR-it, pas datës 3 tetor, do të rikthehet për herë të dytë gjeneralmajori i ushtrisë turke, Özkan Ulutaş. Kjo është hera e parë në historinë e KFOR-it që një gjeneralmajor rikthehet në detyrë që nga vendosja e këtij misioni në Kosovë në vitin 1999, përcjell albinfo.ch.

Inaugurimi simbolik i mburojës dhe ngritja e flamurit të KFOR 30 u mbajtën dje në Shtabin e KFOR-it në Kampin Film City Prishtinë, për të shënuar vazhdimësinë e misionit të udhëhequr nga NATO në Kosovë.

Eventi u zhvillua në sheshin Sir Michael Jackson, i emëruar sipas komandantit të parë të KFOR-it në prag të ceremonisë së ndërrimit të Komandës më 3 tetor 2025.

Komandanti i KFOR 29, gjeneral major Enrico Barduani, dhe komandanti i KFOR 30, gjeneral major Ozkan Ulutash, kryesuan procedurat.

Kjo është një traditë e gjatë në historinë e KFOR-it, e cila ilustron tranzicionin midis dy komandantëve të këtij misioni dhe dëshmon përkushtimin dhe udhëheqjen e komandantit në largim dhe gatishmërinë e komandantit të ardhshëm për të marrë përgjegjësi të reja, raporton KosovaPress.

Gjithashtu simbolizon trashëgiminë dhe angazhimin e palëkundur të KFOR-it për të vazhduar të kontribuojë në sigurinë e qëndrueshme në Kosovë dhe në stabilitetin rajonal, për të mirën e të gjitha komuniteteve.

KFOR-i është misioni më i gjatë i NATO-s dhe aktualisht më i madhi në historinë e Aleancës Atlantike. Ai mbetet plotësisht i përkushtuar për të ruajtur një mjedis të sigurt për të gjithë njerëzit që jetojnë në Kosovë dhe për të siguruar lirinë e lëvizjes, në përputhje me mandatin e tij.

Është arrestuar një shtetas i Serbisë për sulm ndaj zyrtarëve policorë në pikëkalimin e Jarinjës, përcjell albinfo.ch.

Një zyrtar ka pranuar trajtim mjekësor, e i dyshuari u dërgua në mbajtje.

“Është arrestuar i dyshuari mashkull shtetas i Serbisë pasi që i njëjti ka sulmuar zyrtarët policorë. Një zyrtar policor ka pranuar tretman mjekësor, ndërsa i dyshuari me vendim të prokurorit është dërguar në mbajtje”, thuhet në raportin e Policisë. /Albinfo.ch