Më shumë se 100,000 punonjës mungojnë çdo ditë në Zvicër, sipas një studimi të publikuar në fund të vitit 2025. Ndërkohë që sindikatat dhe punëdhënësit përpiqen të heqin përgjegjësinë njëri-tjetrit, specialistët theksojnë se mirëqenia mendore është një faktor kyç i mungesave në punë.

Sindikatat kritikojnë kushtet e punës, ndërsa punëdhënësit fajësojnë trendet sociale dhe kulturore. Ata argumentojnë se përkeqësimi i shëndetit të punonjësve nuk është vetëm rezultat i kushteve të punës, por pasqyrim i një trende më të gjerë në shoqëri. Një shembull është rritja e numrit të pensioneve të paaftësisë te të rinjtë, e cila ndodh pavarësisht historikut të tyre të punës. Për më tepër, punëdhënësit theksojnë se mosha mesatare e punonjësve po rritet, gjë që gjithashtu ndikon në mungesa.

Ngarkesa psikologjike në rritje

“Për një kohë të gjatë, arsyeja kryesore e mungesave ishin problemet muskulore dhe skeletale, ndërsa sot, statistikisht, ato lidhen kryesisht me dëmtimet psikologjike dhe ngarkesën mendore që vjen nga puna,” shpjegon Bruno Parent, drejtues i CAS “Puna dhe Shëndeti” në Haute école Arc de gestion, Neuchâtel.

Ai thekson se intensifikimi i punës, shumëllojshmëria profesionale dhe vlerësimet vjetore me objektiva të personalizuar krijojnë një barrë psikologjike të madhe. “Koha e pakët e pushimit është konsumuar nga kjo shumëllojshmëri në punë, gjë që shton ngarkesën mendore të tepërt,” shpjegon ai.

Të rinjtë janë më kritikë

Parent thekson se nuk është e drejtë të thuhet se të rinjtë janë më të brishtë apo më të ndjeshëm ndaj stresit në punë. “A i përballojnë më pak? Nuk është e sigurt. Por kanë pritshmëri të ndryshme dhe nuk pranojnë të ‘thithen’ nga sistemi si gjenerata jonë? Me siguri po,” shpjegon ai.

Sipas tij, të rinjtë kërkojnë fleksibilitet dhe besim nga punëdhënësit dhe nuk janë të gatshëm të pranojnë gjithçka. Ata kuptojnë rëndësinë e ndalimit të punës kur shëndeti profesional rrezikohet, duke e parë këtë si një mënyrë për të mbrojtur veten dhe për të jetuar në harmoni me pritshmëritë e një shoqërie moderne.

Mungesat janë të ndryshme sipas sektorit

Punëdhënësit nënvizojnë gjithashtu se mungesat nuk janë domosdoshmërisht më të shpeshta në sektorët më të prekur nga mungesa e fuqisë punëtore. Sektori publik duket të jetë më i ndikuar.

Shërbimi hekurudhor midis Cyrihut dhe Bernit po përballet me ndërprerje për shkak të dëmtimit të shinatave midis Lenzburg dhe Othmarsingen. Punimet riparuese janë në vazhdim dhe pritet të përfundojnë rreth orës 01:00 të mëngjesit të 10 shkurtit.

Dëmtimi u zbulua rreth mesditës nga një inspektor i hekurudhave, i cili konstatoi se problemi ishte shumë i madh për të lejuar qarkullimin normal të transportit publik. Aktualisht po zëvendësohet një ndërprerës i dëmtuar në shina.

Linia nga Cyrihu drejt Aaraus dhe disa shërbime S-Bahn, si dhe lidhjet për Bern, po operojnë me orar të kufizuar ose janë anuluar plotësisht. Një zëdhënës i Hekurudhave Federale Zvicerane (SBB) tha për agjencinë e lajmeve Keystone-SDA se pritet që ndërprerja të përfundojë me trenat e parë të martës.

Linjat e prekur sipas SBB-së janë: IC1, IC3, IC5, IC8, IR55, RE37, si dhe linjat e S-Bahn S23 dhe S42.

Zonat e skive në Parmalet e Fribourg po tërheqin më shumë vizitorë zviceranë që flasin gjermanisht. Shkaku kryesor është përfshirja e stacioneve të skive nga kantonet Bern dhe Obwalden në Magic Pass këtë dimër, duke i lejuar ata të eksplorojnë Fribourgun në të njëjtën mënyrë si fqinjët e tyre.

Në resortin e Charmey, numri i vizitorëve gjermanishtfolës është dyfishuar këtë dimër dhe tani përbën rreth 10% të totalit të vizitorëve. Drejtori i TéléCharmey, Claude Gendre, shpreson të ruajë këtë klientelë të re përmes cilësisë së shërbimeve:

“Sipas statistikave, njerëzit vizitojnë resortin tonë mesatarisht 1.4 herë për sezon,” shpjegon ai për RTS. “Ka klientë të rregullt që kanë shtëpi të dyta, dhe të tjerë që praktikojnë një turizëm të tipit ‘resort’ duke udhëtuar nga një rajon në tjetrin.”

Ky interes i rritur ishte i pritshëm, pasi kantoni i Fribourgut është i pozicionuar mirë për të pritur turistët gjermanishtfolës. Charmey dhe Moléson madje investuan në reklama që transmetohen në stacione lokale të radios në Bern për të tërhequr këtë audiencë.

“Kjo klientelë nga Bern, Lucerna dhe Zvicra gjermanishtfolëse tashmë njeh këto resort-e. Për ata që kanë marrë Magic Pass për herë të parë, Friburgu është destinacioni ideal për të shijuar pak eksotikë,” thotë Antoine Micheloud, drejtori i ashensorëve në Moléson.

Ndërkohë, Gstaad ka regjistruar një rritje të vizitorëve nga Zvicra frankofone që kur u përfshi në Magic Pass, me mbi një në dhjetë prej tyre nga kantoni i Fribourgut. Drejtori i ashensorëve, Matthias In-Albon, thotë:

“Një e treta e vizitorëve tanë nga Zvicra frankofone është një numër i konsiderueshëm. Falë Magic Pass, ekziston ende potencial për të rritur këtë numër në sektorë të ndryshëm të Gstaad.”

Ky fenomen tregon se Magic Pass po ndihmon në lidhjen e rajoneve të ndryshme të Zvicrës dhe po rrit turizmin në resort-et e Fribourgut, duke tërhequr vizitorë të rinj dhe duke forcuar klientelën ekzistuese.

Këshilli i Qytetit të Bernës synon të ulë numrin e autobusëve në qendër të qytetit. Në të ardhmen, ata do të duhet të parkohen në periferi, njoftoi ekzekutivi komunal të hënën, duke nisur një konsultim mbi konceptin e ri për autobusët dhe transportin e turistëve.

Projekti synon të rregullojë trafikun e autobusëve dhe të zvogëlojë trafikun e shkaktuar nga kërkimi i vendeve të parkimit, tha Këshilli i Qytetit.

Në të ardhmen, turistët do të mund të hipin dhe të zbresin vetëm në stacione të caktuara, por nuk do të lejohet më që autobusët të parkohen në qendër të kryeqytetit.

Vendet e parkimit do të jenë me pagesë dhe rezervim paraprak

Çdo shofer ose operator turistik që dëshiron të parkojë një autobus në Bernë duhet të rezervojë vendin online. Për rezervim do të paguhet një tarifë prej 50 frangash.

Parkimi pa rezervim paraprak do të jetë i mundur vetëm në stacionin e autobusëve Neufeld.

Autoritetet zvicerane po hetojnë një lidhje të mundshme midis formulës për foshnje të kontaminuar me toksinën cereulide dhe simptomave të sëmundjeve që janë shfaqur tek foshnjat ditët e fundit.

Zyra Federale e Sigurisë Ushqimore dhe Veterinarisë (FSVO) raportoi të hënën se autoritetet kantonale po punonin me kompanitë ushqimore për të gjurmuar lëndën e parë të kontaminuar nga një kompani kineze përmes zinxhirëve ndërkombëtarë të prodhimit dhe furnizimit, shkruan swissinfo, transmeton albinfo.ch. Kjo po bëhet në konsultim të ngushtë me FSVO-në, e cila po siguron koordinim me autoritetet partnere të huaja.

Qëllimi është të identifikohen të gjitha produktet e prekura në Zvicër dhe t’i hiqen ato nga tregu.

Për shkak të kompleksitetit të zinxhirëve të furnizimit, nuk mund të përjashtohet plotësisht që produkte të tjera të jenë të prekura nga kontaminimi me cereulide, sipas FSVO-së.

Fondacioni për Mbrojtjen e Konsumatorit kishte kritikuar tërheqjen e produkteve të qumështit të kontaminuar për foshnje në Zvicër si të vonuar.

Cereulidi, i cili mund të shkaktojë të përziera dhe të vjella, është zbuluar në përbërësit e një furnizuesi në Kinë për disa prodhues të formulës për foshnje, përfshirë Nestle, Danone dhe Lactalis, duke shkaktuar tërheqje të produkteve në dhjetëra vende dhe duke ngritur shqetësime midis prindërve.

Që nga fillimi i vitit, prodhuesi i parukeve të Cyrihut, Rolph AG, ka marrë një sasi flokësh të vërtetë që nuk është parë kurrë më parë. Pas zjarrit tragjik në Crans-Montana, kompania në fakt u përmbyt fjalë për fjalë me donacione.

Kompania Kloten ka një përvojë të gjatë në fushën e donacioneve të flokëve. Që nga viti 1965, grupi familjar ka prodhuar paruke, për shembull për pacientët me kancer. Pas katastrofës në Valais, mbërritën donacione të panumërta dhe në faqen e saj të internetit kompania publikoi udhëzime në katër gjuhë. “Sinqerisht, ishim të mbingarkuar”, thotë Sabrina Kaiser-Kossmayr, CEO e Rolph, në një intervistë me Keystone-ATS. Për momentin, kompania po arrin kufijtë e saj: donacionet kanë mbërritur nga Zvicra, Lihtenshtajni, Italia dhe Franca. Kompania merr midis 100 dhe 120 zarfe në javë, kur normalisht ka rreth 20.

Sipas CEO-s, përgjegjësi kryesor për rritjen është një bloger nga Zvicra Perëndimore. Ai tregoi në Instagram se si është e mundur të ndihmohen njerëzit e përfshirë në tragjedinë e Vitit të Ri. “Ndër të tjera, ai përmendi dhurimin e flokëve dhe tregoi faqen tonë të internetit”, thotë Kaiser-Kossmayr, shkruan RSI, transmeton albinfo.ch. Nga aty, gjithçka mori rrugën e vet.

U mblodhën deri në 15 kilogramë flokë

Çdo ditë bashkëpunëtorët hapin zarfat: “Nga 4 janari kemi mbledhur nga 12 deri në 15 kilogramë, është vërtet shumë”. Drejtori ekzekutiv e konsideron fantastike që kaq shumë njerëz duan të ndihmojnë të tjerët. “Në zarfa ka vizatime fëmijësh ose mesazhe, çdo dhurim ka historinë e vet”.

Edhe pse kompania gjithmonë i ka ndihmuar njerëzit që kanë humbur flokët, situata tani është e re për shkak të sasisë së dhurimeve. “Ne e perceptojmë entuziazmin, njerëzit duan të bëjnë diçka të mirë”, thotë Kaiser-Kossmayr. Zemrat ose lulet e vogla të vizatuara në zarfa e vërtetojnë këtë.

Punonjësit e kryejnë këtë detyrë të shkëlqyer përveç detyrave të tyre normale ditore. “Ne nuk e rritëm stafin për këtë arsye.” Kohët e fundit, menaxheri pati një takim me një postier i cili papritmas duhej të dorëzonte disa pako. “I shpjegova se çfarë bëjmë. Ai u prek pothuajse kur dëgjoi se ne ndihmojmë njerëzit.”

Flokët zgjidhen me shumë kujdes. Ato nuk duhet të lyhen ose të trajtohen ndryshe. Të dërguara në formën e gërshetave, ato duhet të jenë të paktën 30 centimetra të gjata. Një gërshet i vetëm nuk është i mjaftueshëm për të bërë një paruke dhe duhen rreth 80 orë për ta përfunduar një të tillë, shpjegoi Kaiser-Kossmayr. Nëse njerëzit janë me nxitim, ata mund të zgjedhin nga rreth 2,000 paruke standarde.

Historitë që hasen në këtë fushë janë pjesërisht të vështira për t’u përtypur, ose edhe prekëse kur bëhet fjalë për fëmijët. “Por unë ende e konsideroj veten një ofrues shërbimesh. Klientët duhet të jenë në gjendje të kenë një jetë të lumtur në një kohë kur kanë humbur një pjesë të identitetit të tyre”, thotë Kaiser-Kossmayr.

Për shkak të procesit të shërimit, do të duhen edhe gjashtë muaj të tjerë para se viktimat e zjarrit në Crans-Montana të mund të mbajnë paruke. “Deri në atë datë duhet të kemi material të mjaftueshëm”, shpjegon Kloten. Nuk është ende e qartë nëse paruket do të jenë të përshtatshme për njerëzit. Kjo do të varet nga idetë e tyre, lloji i modelit të flokëve që duan ose nëse duan apo jo të preken për shkak të plagëve të dhimbshme. “Gjëja më e rëndësishme tani është që ta kalojnë mirë procesin e shërimit. Çështja e vetëvlerësimit do të vijë shumë më vonë”, përfundoi CEO.