Linjat telefonike të ndihmës për njerëzit me tendencë seksuale ndaj fëmijëve dhe adoleshentëve po regjistrojnë një rritje të ndjeshme të kërkesave për ndihmë. Qendrat këshilluese për gjuhën frënge dhe gjermanisht, DIS NO dhe Beforemore, raportuan 348 thirrje dhe kërkesa gjatë vitit 2025, krahasuar me 204 një vit më parë.

Në Zvicrën frankofone, numri i personave që kontaktuan DIS NO u rrit nga 137 në 2024 në 173 në 2025. Ndër ta, personat që ndikonin drejtpërdrejt në çështje të tilla u rritën nga 79 në 98. Rritje e konsiderueshme u regjistrua edhe në numrin e profesionistëve të kontaktuar (37 krahasuar me 21), ndërsa numri i personave nga rrjeti social i individit mbeti i qëndrueshëm (38 krahasuar me 37).

Në Zvicrën gjermanofone, numri i të prekurve drejtpërdrejt u rrit nga 31 në 83. Po ashtu, pati një rritje të ndjeshme të profesionistëve që kontaktuan qendrat (39 krahasuar me 20). Ndërkohë, numri i personave nga rrjeti social i pacientit u rrit ndjeshëm, nga 16 një vit më parë në 53 në 2025.

“Ky rritje e ndjeshme, që ndjek tendencën e viteve të mëparshme, shpjegohet pjesërisht nga rritja e ndërgjegjësimit për linjat e ndihmës, falë masave të synuara të informimit, fushatave në rrjetet sociale, ngjarjeve të rrjetëzimit dhe pranisë së shtuar në media,” theksojnë DIS NO dhe Beforemore në një komunikatë për shtyp.

Thyerja e një tabuje

Së bashku me organizatën Action Innocence, DIS NO lançoi një fushatë ndërgjegjësimi në vjeshtën e vitit 2025 për të arritur drejtpërdrejt individët që konsumojnë pornografi me fëmijë dhe për t’i informuar për linjën e ndihmës, e cila është konfidenciale dhe pa gjykim. Thirrjet mbeten anonime.

“Është ende herët për të gjykuar ndikimin e saj, por duke çuar këtë çështje në debat publik, ka ndihmuar në thyerjen e një tabuje dhe në rritjen e ndërgjegjësimit për mundësinë e ndihmës. Po ashtu, ngre pyetje mbi masat që duhet ndërmarrë për të parandaluar këto sjellje dhe për të shmangur viktima të reja,” shprehet Hakim Gonthier, drejtori i DIS NO.

E themeluar në Lozanë në vitin 1995, DIS NO bashkëpunon me profesionistë të vendosur në gati 60 institucione kujdesi në Zvicrën frankofone, duke përfshirë psikiatër dhe psikoterapistë të specializuar, ku referohen individët që kërkojnë mbështetje.

Pa profil tipik

Gonthier tha se sipas studimeve ndërkombëtare, “1 deri në 3% e burrave shfaqin tërheqje pedofilike”. Megjithatë, për shkak të mungesës së studimeve të mjaftueshme, “ende nuk ka të dhëna të krahasueshme shkencore për gratë”.

Personat që kontaktojnë shoqatën janë shumë të ndryshëm dhe nuk ka një profil të zakonshëm. “Shumë prej tyre përballen me tërheqjen e tyre. Mbi gjysma e thirrjeve gjatë vitit 2025 lidhej me konsumimin e pornografisë me fëmijë, që përbën pjesën kryesore të grupit tonë target,” shton eksperti.

Thyerja e izolimit për të parandaluar krimet

“Ndjenja e turpit është shumë e pranishme te personat që thirrin DIS NO. Kontaktimi ndodh shpesh në një moment krize, ndonjëherë pas ndërhyrjes së policisë,” shprehet Gonthier.

Rrjeti i mbështetjes luan rol të rëndësishëm: zbulimi i një imazhi të paligjshëm nga një i afërm shpesh shkakton kontaktin me linjën e ndihmës. Por ai shton se ky kontakt mund të jetë edhe vullnetar, i nxitur nga “ndërgjegjësimi dhe dëshira për të vendosur masa parandaluese për të ndalur sjelljet problematike.”

Në këto raste, shoqata i drejton individët tek një rrjet terapistësh të specializuar për mbështetje adekuate dhe thekson rrezikun e izolimit: “E dimë që vetmia, ruajtja e një imazhi shumë negativ për veten dhe disa qëndrime antisociale janë faktorë që mund të kontribuojnë në sjellje të dëmshme.”

Sipas Zyrës Federale të Statistikave, 80% e të punësuarve në Zvicër nuk punojnë nga shtëpia, por udhëtojnë për në vendin e punës. Shumica punojnë brenda kantonit të tyre të banimit, ndërsa vetëm 20% udhëtojnë në një kanton tjetër.

Makina personale mbetet mënyra më e përdorur e transportit (49%), ndjekur nga transporti publik (31%). Përdorimi i transportit publik ka shënuar një rritje të lehtë krahasuar me vitin 1990, ndërsa përdorimi i makinave dhe biçikletave ka mbetur i qëndrueshëm.

Sipas statistikave, shumica e punonjësve (66,8%) shpenzojnë jo më shumë se 30 minuta për të arritur në punë, ndërsa 34,6% e tyre arrijnë brenda 15 minutash ose më pak.

Kantonet më tërheqëse për punë janë Zug dhe Basel-Stadt, ndërsa kantonet si Thurgau kanë më shumë banorë që udhëtojnë jashtë kantonit për punë.

Përfaqësuesit e Zvicrës dhe Komisioni Evropian zhvilluan të enjten një takim të jashtëzakonshëm të përqendruar në tregtinë e lirë, me theks të veçantë te masat mbrojtëse që Bashkimi Evropian planifikon të vendosë për çelikun dhe ferrolidhjet, transmeton albinfo.ch.

Sipas njoftimit të Sekretariatit Shtetëror për Çështjet Ekonomike të Zvicrës (SECO), takimi i komitetit të përbashkët për marrëveshjen e tregtisë së lirë Zvicër–BE u mbajt në Bruksel me kërkesë të palës zvicerane. Bernë ka kërkuar sërish që të përjashtohet nga këto masa mbrojtëse të BE-së.

Komisioni Evropian i justifikon masat me nevojën për të mbrojtur industrinë evropiane të çelikut nga mbikapaciteti global. Ato parashikojnë përgjysmimin e kuotave ekzistuese të importit nga vendet e treta dhe rritjen e tarifave doganore për importet që tejkalojnë këto kuota.

Propozimi është paraqitur në Parlamentin Evropian dhe në Këshillin e shteteve anëtare në tetor 2025. Ai pritet të hyjë në fuqi jo më vonë se 30 qershori 2026, duke zëvendësuar masat aktuale.

Kërkesë e përsëritur për përjashtim

SECO argumenton se përjashtimi i Zvicrës nuk do të dëmtonte “zinxhirët rajonalë të furnizimit të konsoliduar”, të cilët janë thelbësorë për ekonominë industriale evropiane. Po ashtu, sipas autoriteteve zvicerane, prodhimi i çelikut në Zvicër nuk kontribuon në mbikapacitetin global.

Në vitin 2024, Zvicra eksportoi drejt BE-së rreth 500 mijë tonë çelik, me vlerë afërsisht 700 milionë franga zvicerane.

Aktualisht, Brukseli po planifikon përjashtime për disa shtete të Zonës Ekonomike Evropiane (ZEE), përfshirë Norvegjinë, Islandën dhe Lihtenshtajnin. Këshilli Federal zviceran ka kërkuar trajtim të barabartë me këto vende, përfshirë gjatë takimeve dypalëshe të zhvilluara në janar në kuadër të Forumit Ekonomik Botëror në Davos.

Megjithatë, këto përpjekje nuk kanë dhënë rezultatet e pritura. Përveç Komisionit Evropian, edhe Këshilli i shteteve anëtare si dhe komisioni përkatës i Parlamentit Evropian vlerësojnë se Zvicra nuk duhet të përfitojë nga një përjashtim.

Vendimi pritet në pranverë

BE-ja nuk ka marrë ende një vendim përfundimtar. Që propozimi i Komisionit të hyjë në fuqi, kërkohet një marrëveshje mes Parlamentit Evropian dhe Këshillit. Sipas Parlamentit, një marrëveshje e tillë pritet të arrihet gjatë pranverës.

Komisioni Evropian ka deklaruar se synon të negociojë me “partnerë ekonomikë me të njëjtin vizion” dhe të jetë i drejtë ndaj partnerëve të tregtisë së lirë. Zvicra shpreson të ruajë të njëjtat kuota si më parë, ndërsa vendet me marrëveshje të tregtisë së lirë pritet të merren veçanërisht në konsideratë gjatë negociatave.

Ndërkohë, disa masa mbrojtëse të BE-së, përfshirë ato për ferrolidhjet, kanë hyrë tashmë në fuqi që nga mesi i nëntorit 2025.

Zyra e Prokurorisë Publike të kantonit Valais ka zgjeruar hetimet lidhur me tragjedinë e Crans-Montana, duke vënë nën hetim edhe një person tjetër. Siç mëson RTS, bëhet fjalë për drejtuesin aktual të Departamentit të Sigurisë Publike të komunës, i cili pritet të merret në pyetje javën e ardhshme, transmeton albinfo.ch.

Me këtë zhvillim, numri i personave të akuzuar në hetimin penal, i cili po zhvillohet nga tre prokurorë të Valais-it, ka shkuar në katër. Ndër ta janë edhe Jacques dhe Jessica Moretti, drejtuesit e hotelit “Constellation”. Çifti francez është marrë tashmë në pyetje nga Prokuroria Publike e Valais-it.

Që prej së mërkurës, nën hetim është edhe ish-përgjegjësi i sigurisë së komunës së Crans-Montana-s. Në vitet 2018 dhe 2019, ai kishte inspektuar ambientet e barit “Le Constellation” dhe kishte hartuar raporte kontrolli, me fokus të veçantë te masat ekzistuese të mbrojtjes nga zjarri.

Ndërkohë, këtë të enjte, si i dyshuar është thirrur edhe drejtuesi aktual i Departamentit të Sigurisë Publike të komunës. Për momentin, akuzat ndaj tij nuk janë bërë të ditura. Megjithatë, theksohet se asnjë inspektim në “Constellation” nuk është kryer që nga viti 2019, ndonëse kontrollet duhej të realizoheshin çdo vit.

Prokuroria Publike pritet të hetojë arsyet e këtyre mangësive, si dhe të rishqyrtojë inspektimet e viteve 2018 dhe 2019, të cilat nuk kishin evidentuar probleme me shkumën akustike të instaluar nga Jacques Moretti – material që rezultoi të ishte shkaku kryesor i tragjedisë së 1 janarit.

Komuna nuk do të jetë palë në proces

RTS raporton gjithashtu se komuna e Crans-Montana-s nuk do të jetë palë në procedurat gjyqësore. Fillimisht, komuna kishte kërkuar të njihej si palë paditëse, me synimin për të pasur qasje në dosjen penale dhe për të kërkuar dëmshpërblim për dëmet e mundshme.

Pasi kjo kërkesë u refuzua nga Prokuroria Publike, komuna kërkoi të përfshihej të paktën si “palë e thjeshtë” në proces, çka do t’i lejonte qasje në dosje, por jo të drejtën për dëmshpërblim. Edhe kjo kërkesë u refuzua, sipas një vendimi të datës 27 janar.

Komuna ka tashmë një afat prej dhjetë ditësh për të paraqitur ankesë ndaj këtij vendimi.

Në vitin 2025 në Grauf, ujku gjuajti 217 kafshë prodhuese, ndërsa 32 u plagosën. Kjo mund të shihet nga raporti tremujor mbi grabitqarët e mëdhenj të publikuar të enjten nga Zyra Kantonale për Gjueti dhe Peshkim.

Numri i grabitjeve mbeti i qëndrueshëm krahasuar me vitin e kaluar. Sulmet përfshijnë pothuajse ekskluzivisht dele. Janë vrarë pesë bagëti.

Në Graubis ka dymbëdhjetë tufa të konfirmuara ujqërsh. Një tufë tjetër, e quajtur Calanda 2, lëviz gjithashtu në territorin e Sangallo-s. Si në Lostallo ashtu edhe në Brusio u zbulua prania e disa ujqërve.

Gjatë vitit, u regjistrua edhe prania e dy arinjve, shkruan RSI. Dëshmi u gjetën në komunat Zernez, S-chanf dhe Zuoz. Këto janë ekzemplarë nga Trentino, transmeton albinfo.ch.

Sa i përket rrëqebullit, Kantoni vlerëson një popullsi prej 17 ekzemplarësh. Për më tepër, në Disentis/Mustér, një çakall i artë u përjetësua nga një kamera kurth.

Çmimet e pasurive të paluajtshme mbeten të larta në Zvicër, por blerja e pronës në disa rajone do të kushtojë më pak se në të tjerat.

Përgjigja për vendin ku ndodhen shtëpitë me çmimet më të ulëta vjen nga Analiza e Çmimeve të Tregut të Shtëpive, e përpiluar në bashkëpunim me Institutin Zviceran të Pasurive të Paluajtshme.

Ajo zbulon se rritja e çmimeve për shtëpitë njëfamiljare mbeti konstante në 1.6 përqind në të gjithë vendin.

Megjithatë, analistët gjetën dallime të konsiderueshme çmimesh midis gjashtë zonave kryesore gjeografike të studiuara.

Dallimet rajonale

Shtëpitë më të shtrenjta njëfamiljare, me një çmim mesatar prej gati 1.7 milion frangash, ndodhen në Zvicrën Qendrore, e cila përfshin kantonet e Uri, Schwyz, Obwalden, Nidwalden, Lucerne dhe Zug.

Pas rritjes së fortë të çmimeve prej 8.5 përqind në vitin 2024 (çmimi mesatar: 1.78 milion franga), pati një përmbysje në vitin 2025, kur çmimet ranë me 5.1 përqind.

Por edhe kështu, Zvicra Qendrore mbetet edhe sot më e shtrenjta nga gjashtë rajonet e studiuara.

Nga ana tjetër, çmimet në pjesën lindore të vendit (Schaffhausen, Thurgau, St. Gallen, Appenzell Ausserrhoden, Appenzell Innerrhoden dhe Glarus); Zvicra Veriperëndimore (dy Bazelet dhe pjesë të Aargau); si dhe Mittelland (Bern, Fribourg, Jura, Neuchâtel dhe Solothurn), mbeten nën mesataren zvicerane prej 1.4 milion frangash.

“Për më tepër, falë pjesërisht përdorimit në rritje të zyrave në shtëpi, këto zona ndodhen brenda distancave të menaxhueshme të udhëtimit nga rajonet e shtrenjta dhe ekonomikisht më të forta të Zvicrës Qendrore dhe Cyrihut,” theksoi studimi, shkruan thelocal, transmeton albinfo.ch. “Prandaj nuk është për t’u habitur që kërkesa për shtëpi familjare po zhvendoset nga të shtrenjtat në këto rajone më të përballueshme.”

Nga “të papërballueshme” në “mjaft të përballueshme”

Dallimet midis distrikteve të ndryshme janë gjithashtu të habitshme, raporton studimi.

Për shtëpitë njëfamiljare, lagjet më të shtrenjta, në përputhje me nivelet rajonale të çmimeve, janë të përqendruara në Zvicrën Qendrore dhe zonën e Cyrihut.

Në këto rajone, vetëm ata me të ardhura të larta mund të përballojnë blerjen e një shtëpie njëfamiljare, zbuloi studimi.

Në skajin më të ulët janë lagjet në Ticino dhe Zvicrën Lindore.

Për shembull, çmimi mesatar për shtëpitë njëfamiljare në lagjen Toggenburg (St. Gallen) është relativisht i përballueshëm prej 670,000 frangash.

Studimi gjithashtu shqyrtoi çmimet mesatare për shtëpitë njëfamiljare në kantone të zgjedhura.

Pronat më të lira (relativisht) – që në Zvicër do të thotë nën kufirin e 1 milion – mund të gjenden në Solothurn (880,000 franga), Valais (900,000), Ticino (940,000) dhe Bern (960,000).

Dhe në rast se po pyesni veten se ku ndodhet pasuria e patundshme më e shtrenjtë, ajo është në Gjenevë, ku çmimi mesatar për një shtëpi njëfamiljare është 2.14 milionë franga.

Vitin e kaluar, mallra me vlerë 287 miliardë CHF u eksportuan nga Zvicra.

Pavarësisht mosmarrëveshjes doganore, eksportet nga Zvicra në SHBA u rritën gjithashtu me pothuajse 4 përqind. Eksportet e produkteve kimike dhe farmaceutike ishin kryesisht përgjegjëse për rezultatin rekord.

Tregtia e jashtme zvicerane ka fituar në vitin 2025 pavarësisht betejës doganore të nisur nga Presidenti i SHBA-së Donald Trump. Eksportet arritën një nivel rekord. Eksportet në Shtetet e Bashkuara madje u rritën me 3.9 përqind.

Në mënyrë specifike, eksportet u rritën me 1.4 përqind në 287 miliardë CHF në të gjithë vitin 2025, sipas Zyrës Federale për Doganat dhe Sigurinë Kufitare (BAZG).

Mallra me vlerë 54.7 miliardë u eksportuan në SHBA, 3.9 përqind më shumë se në vitin 2024. Importet nga SHBA-ja arritën në 13.3 miliardë CHF – 5.7 përqind më pak se një vit më parë.

Nga ana tjetër, importet u rritën me 4.5 përqind në 232.7 miliardë franga. Kjo korrespondon me vlerën e dytë më të lartë në histori. Suficiti në bilancin tregtar ishte 54.3 miliardë franga zvicerane, pas një rekordi prej 60.6 miliardësh në vitin e kaluar, shkruan SRF, transmeton albinfo.ch.

Industria farmaceutike, automjetet dhe bizhuteritë

Eksportet u rritën kryesisht falë produkteve kimike dhe farmaceutike, të cilat arritën një vlerë rekord prej 152 miliardë frangash dhe 53 përqind të eksporteve totale me një rritje prej 3.3 miliardë frangash. Eksportet e automjeteve, si dhe bizhuterive dhe mallrave të bizhuterive u rritën gjithashtu.

Nga ana tjetër, makineritë, elektronika dhe aparatet, si dhe orët, po binin përsëri. Në nivel rajonal, eksportet drejt Amerikës së Veriut dhe Evropës u rritën ndjeshëm, veçanërisht në Gjermani, Austri, Itali dhe Irlandë. Nga ana tjetër, dërgesat në Azi ranë, veçanërisht në Kinë, Japoni dhe Hong Kong.

Importet më të larta ishin kryesisht për shkak të produkteve kimike-farmaceutike. Importet e ushqimit, ushqimit për kafshët dhe pijeve, si dhe të bizhuterive dhe bizhuterive gjithashtu u rritën ndjeshëm.

Tregtia e jashtme në rënie në dhjetor

Në dhjetor 2025, eksportet ranë me 4.5 përqind në 22.5 miliardë franga zvicerane krahasuar me muajin e kaluar. Rënia e eksporteve të produkteve kimike-farmaceutike kontribuoi ndjeshëm në këtë. Importet u ulën me një përqind në 19.5 miliardë franga zvicerane. Kjo rezulton në një suficit tregtar prej 3.0 miliardë frangash zvicerane.