Kompania zvicerane e ushqimit Nestlé nuk ka plane të zhvendosë prodhimin e kapsulave Nespresso jashtë Zvicrës, edhe pse ekzistojnë tarifat doganore të vendosura nga Shtetet e Bashkuara. Kështu deklaroi CEO i kompanisë, Philipp Navratil, në një intervistë për CH Media të mërkurën.

Sipas tij, grupi me seli në Vevey po shqyrton mundësinë që qeveria amerikane të rimbursojë tarifat doganore, ndaj për momentin nuk po merret në konsideratë zhvendosja e prodhimit.

“Ne mund të kemi një mendim për aspektet politike, por Nestlé është e fokusuar në mënyrën më të mirë për të menaxhuar situatën. Ne vazhdojmë të investojmë, pavarësisht tarifave. Kemi një vizion afatgjatë dhe po përshtatemi me ndryshimet e tregut,” tha Navratil.

Ndërkohë, Nestlé po vazhdon programin global të uljes së kostove. Midis viteve 2026 dhe fundit të vitit 2027, kompania planifikon të shkurtojë 16,000 vende pune, prej të cilave rreth 12,000 janë pozita administrative.

Sipas CEO-së, këto masa janë pjesë e një strategjie efikasiteti që synon të financojë investime në sektorët me rritje. Ai theksoi se Zvicra nuk do të preket në mënyrë disproporcionale.

Në të ardhmen, grupi me bazë në Vevey do të përqendrohet në katër fusha kryesore: kafeja, ushqimi për kafshë, ushqimi dhe shëndeti, si dhe ushqimet e lehta dhe snack-et.

Navratil shtoi se rritja mbetet objektivi kryesor i kompanisë. Pavarësisht tensioneve gjeopolitike dhe pasigurive ekonomike, ai u shpreh i bindur se Nestlé do të mbetet e qëndrueshme falë pranisë së saj globale.

Qeveria federale e Zvicrës ka mbështetur një propozim për ashpërsimin e dënimeve ndaj vjedhjes së biçikletave dhe e-bikave. Masa lidhet me rastet e ashtuquajtura “vjedhje për përdorim”, kur mjeti merret vetëm për t’u përdorur përkohësisht pa qëllim mbajtjeje.

Sipas propozimit të deputetit Lukas Reimann (SVP/SG), vjedhjet e biçikletave me vlerë të konsiderueshme nuk duhet të trajtohen më si vepra të lehta penale, pasi aktualisht shpesh ndëshkohen vetëm me gjoba të vogla, transmeton albinfo.ch.

Në Zvicër raportohen mbi 50,000 vjedhje biçikletash çdo vit. Autoritetet theksojnë se lehtësime në ndëshkim mund të aplikohen vetëm në raste të veçanta, si marrëdhënie familjare ose kur ekziston leje për përdorimin e mjetit që është abuzuar. Në të gjitha rastet e tjera kërkohen sanksione më të ashpra penale.

Një shtetas me origjinë nga Kosova, Rrustem Hysenaj (38), ka shpëtuar një 71-vjeçar nga lumi Aare pranë Aaraut në Zvicër, duke parandaluar një tragjedi të mundshme.

Ngjarja ndodhi herët të hënën në mëngjes, kur Hysenaj po shkonte në vendin e punës. Një kalimtar i panjohur e ndaloi dhe i kërkoi ndihmë urgjente, duke i treguar se një i moshuar ndodhej në brigjet e lumit dhe nuk mund të dilte vetë nga uji.

Ndërhyrje vendimtare

Fillimisht i pasigurt për situatën, Hysenaj vendosi ta ndiqte personin deri te lumi, ku pa 71-vjeçarin në ujë të ftohtë, duke u mbajtur me vështirësi. Temperatura e ujit ishte rreth 15°C.

Së bashku me një ndihmës tjetër, ai arriti ta nxjerrë të moshuarin dhe ta transportojë në një vend të sigurt.

“Ishte i lagur krejtësisht dhe dridhej pa pushim,” tha Hysenaj, duke shtuar se i moshuari ishte në gjendje hipotermie dhe shumë i lodhur, transmeton albinfo.ch.

Kujdesi deri në ardhjen e emergjencës

Dy shpëtimtarët i dhanë ndihmën e parë dhe e mbajtën nën kujdes për rreth 20 minuta deri në ardhjen e shërbimeve emergjente. I moshuari mësohet se kishte qëndruar rreth 45 minuta në ujë para se të shpëtohej dhe më pas u dërgua në spital.
Rrethanat ende të paqarta

Policia kantonale e Aargaut ka konfirmuar incidentin, por ende nuk dihet saktësisht se si 71-vjeçari përfundoi në lumë.

Hysenaj thotë se kolegët e tij e kanë pritur me humor pas ngjarjes.
“Në punë më thonë me shaka ‘Superman’, por unë thjesht bëra atë që duhej,” u shpreh ai.

Në Spitalet Universitare të Gjenevës (HUG), mamitë kanë dalë në protestë duke kërkuar rritje page dhe njohje më të madhe për profesionin e tyre, në kuadër të Ditës Ndërkombëtare të Mamisë.

Të martën, ato u mblodhën para maternitetit të HUG-ut në Gjenevë, duke denoncuar mungesën e vlerësimit për aftësitë e tyre profesionale dhe duke kërkuar një rritje page që, sipas tyre, është vonuar prej gati 20 vitesh.

“Durimi ka kufijtë e tij”, theksuan disa nga mamitë, duke kujtuar se, pavarësisht diplomës Bachelor nga shkollat e larta të specializuara (HES), ato vazhdojnë të klasifikohen në shkallën e pagës 15, me një pagë fillestare nën 5.500 franga zvicerane në muaj.

Sipas tyre, roli i mamisë shkon shumë përtej asistencës në lindje. Ato theksuan se përfshihen në ndjekje komplekse mjekësore, menaxhim të emergjencave dhe ofrojnë mbështetje të vazhdueshme psikologjike për pacientet, duke mbajtur përgjegjësi të lartë profesionale.

“Gjithnjë e më autonome”

Julie, një mami në HUG, thekson se çështja nuk ka të bëjë vetëm me pagën, por edhe me tërheqjen e profesionit dhe cilësinë e kujdesit shëndetësor.

“Prej tre vitesh po kërkojmë këtë rritje page. Profesioni ynë ka evoluar gjatë 25 viteve të fundit. Po bëhemi gjithnjë e më autonome dhe po kërkohet gjithnjë e më shumë autonomi prej nesh, por pa një rritje të përshtatshme page. Nëse duam të ruajmë cilësinë e kujdesit, duhet të paguhemi sipas vlerës që kemi. Gjeneratat e reja po vijnë dhe nuk mund t’u shesim një ëndërr pa pagë të denjë”, deklaroi ajo për RTS, transmeton albinfo.ch.

Peticion me mijëra nënshkrime

Paralelisht me protestën, një grup mamish ka nisur një peticion që ka mbledhur rreth 3.000 nënshkrime në mbështetje të kërkesave të tyre.

Nga ana e saj, drejtoria e Spitaleve Universitare të Gjenevës (HUG) ka bërë të ditur se nuk do të ketë ndryshime në paga për sa kohë që është në zhvillim procesi “G’Evolue”, një projekt i madh që synon rishikimin dhe harmonizimin e pagave në sektorin publik të Gjenevës.

Mbetjet e ushqimit mbeten një problem i rëndësishëm në Zvicër. Katër vjet pas zbatimit të një plani veprimi për të përgjysmuar humbjet ushqimore deri në vitin 2030, Këshilli Federal ka publikuar një vlerësim me rezultate të përziera. Sipas tij, familjet private duhet të përmirësohen më shumë.

Sipas një raporti të ndërmjetëm të publikuar të mërkurën, humbjet ushqimore janë ulur vetëm me rreth 5% midis viteve 2017 dhe 2024. Objektivi i vendosur për vitin 2025 ishte një ulje prej 25%.

Në vitin 2022, Këshilli Federal nisi një seri masash nxitëse për të përgjysmuar mbetjet ushqimore deri në vitin 2030. Këto masa kanë pasur efekt në sektorin e shitjes me pakicë, ku është shënuar një ulje prej 20%.
Edhe sektori i restoranteve ka regjistruar një rënie “të qartë” të mbetjeve ushqimore.

Megjithatë, këto të dhëna bazohen në raportimet e bizneseve dhe organizatave që matin vetë humbjet e tyre. Në planin e veprimit të qeverisë marrin pjesë 37 aktorë.
Pothuajse një e treta e mbetjeve vjen nga familjet

Raporti thekson se problemi kryesor qëndron te familjet. Ato përbëjnë rreth 28% të humbjeve totale ushqimore dhe ndikojnë ndjeshëm në gjurmën mjedisore të sistemit ushqimor.

Megjithëse mbetjet ushqimore në familje janë ulur me 13% që nga viti 2017, kjo nuk është e mjaftueshme për të arritur objektivin e vitit 2030. Pa këtë përmirësim, përgjysmimi i humbjeve do të ishte i pamundur, thekson Konfederata Zvicerane. Sipas saj, masat aktuale ende nuk e kanë arritur mjaftueshëm këtë grup.

Këshilli Federal ka miratuar masa të reja, të fokusuara kryesisht në rritjen e ndërgjegjësimit publik. Një vlerësim i ri i ndërmjetëm pritet të bëhet në vitin 2028.
Megjithatë, për momentin nuk parashikohet vendosja e taksave mbi mallrat e pashitura. Këshilli Federal kishte deklaruar në vitin 2024 se kjo masë mund të shqyrtohej nëse situata nuk përmirësohej deri në vitin 2025.

Debati për mbajtjen e shamisë në shkolla është rikthyer fuqishëm në Zvicrën gjermanishtfolëse. Teksa parlamenti i Cyrihut po përgatitet të shqyrtojë një mocion të Partisë Popullore Zvicerane (UDC), që synon ndalimin e saj si për mësuesit ashtu edhe për nxënësit, ndarjet janë të thella si në politikë, ashtu edhe në sistemin arsimor.

Rasti që riktheu polemikat daton nga vera e kaluar. Në kantonin e St. Gallenit, punësimi i një mësueseje të re që mbante shami në një shkollë fillore shkaktoi kundërshtime nga prindërit. Nën presion, drejtoria e shkollës e tërhoqi vendimin.

Tashmë në Cyrih, UDC synon të shkojë edhe më tej. Mocioni i saj propozon një ndalim të përgjithshëm të shamisë në shkolla, një hap i paprecedentë në Zvicër. Qëllimi është që kjo nismë të shërbejë si model edhe për kantonet e tjera, duke qenë se vendimet në kantonin më të madh të vendit shpesh kanë efekt zinxhir.

Ndër mësuesit mbizotëron kujdesi. Shoqata e Mësuesve të Zvicrës gjermanishtfolëse rekomandon shmangien e simboleve fetare të dukshme, duke iu referuar parimit të neutralitetit të shtetit. Megjithatë, kjo mbetet vetëm një rekomandim. Në Zvicrën frankofone, sindikata e mësuesve nuk e sheh të nevojshme të mbajë qëndrim.

Një debat përtej shkollës

Komiteti i Egerkingenit, i lidhur me UDC-në, ka nisur së fundmi një peticion kundër shamisë në shkolla, duke mbledhur 12 mijë nënshkrime. Ndërkohë, në Parlamentin Federal, UDC ka paraqitur disa mocione, përfshirë edhe ndalimin e shamisë për personat nën 16 vjeç.

Debati shkon përtej mjedisit shkollor. Në thelb qëndron çështja e vendit të Islamit në Zvicër. Paralelisht, po shfaqen iniciativa për kufizimin e ndërtimit të xhamive, veçanërisht në St. Gallen, ku një projekt prej 15 milionë frangash ka nxitur kundërshtime të forta.

E majta e ndarë

Edhe në planin politik, ndarjet janë të dukshme. Partia Socialiste tashmë kundërshton ndalimin e shamisë në institucionet publike, një ndryshim që ka hasur kritika brenda saj. Një deputet nga St. Gallen është larguar nga partia për t’iu bashkuar Liberalëve të Gjelbër, duke argumentuar se kursi i ri largohet nga një vizion laik.

Publicisti Yves Petignat kritikoi gjithashtu të majtën, duke theksuar se historikisht Partia Socialiste ka qenë mbrojtëse e sekularizmit dhe duke ngritur pikëpyetje mbi ruajtjen e këtyre vlerave.

Ai shtoi se neutraliteti në arsim nënkupton që mësuesit të mos mbajnë simbole dalluese dhe se heqja dorë nga shenjat fetare nuk është masë e tepruar në raport me objektivat.

Liritë individuale

Nga ana tjetër, Inès El Shikh, bashkëthemeluese e kolektivit “Les foulards violets”, thekson nevojën për të dalluar situatat: shamia e mësueses, që përfaqëson shtetin, dhe ajo e nxënëses, që është përdoruese e shërbimit publik.

Ajo paralajmëron për pasojat e një ndalimi të përgjithshëm, duke iu referuar përvojës së Francës, ku sipas studimeve, ndalimi i simboleve fetare në shkolla ka ndikuar negativisht në integrimin arsimor dhe ekonomik të vajzave myslimane.

Në fund, ajo ngre një pyetje thelbësore: “A duam një shoqëri ku të gjithë janë të njëjtë, apo një shoqëri në paqe me diversitetin e saj?”

Paqartësi ligjore

Një nga çështjet kryesore mbetet ligjshmëria e një ndalimi të tillë. Rregullat ndryshojnë nga një kanton në tjetrin. Në Gjenevë, mësueset nuk lejohen të mbajnë simbole fetare të dukshme, një ndalim i konfirmuar nga gjykatat.

Për nxënësit, Gjykata Federale ka vendosur në vitin 2015 se një ndalim i përgjithshëm i shamisë cenon lirinë fetare, një qëndrim i mbështetur edhe nga Këshilli Federal.

Në këtë kontekst, mocioni i Cyrihut mund të përballet me pengesa ligjore, edhe nëse miratohet nga një parlament me shumicë të djathtë.

Italia ka njoftuar se synon të kërkojë të paktën 300 mijë euro dëmshpërblim për dëmet e pësuara nga zjarri tragjik i 1 janarit në Crans-Montana, në Zvicër.

Republika Italiane ka paraqitur kërkesë për t’u bërë palë paditëse në procedurat penale lidhur me këtë ngjarje. Kjo kërkesë i është drejtuar Prokurorisë së Kantonit Valais dhe është bërë publike nga njësia hetimore e RTS.

Kërkesa për dëmshpërblim

Në këtë fazë, Italia vlerëson dëmet e saj në të paktën 300 mijë euro. Sipas kërkesës së datës 29 prill, kjo shumë mund të kërkohet nga personat që eventualisht shpallen fajtorë në këtë rast.

Megjithatë, ekziston një nuancë ligjore: nëse të pandehurit janë punonjës shtetërorë, përgjegjësia financiare bie mbi shtetin përkatës. Në këtë rast, nëse dënohen zyrtarë apo përfaqësues të komunës së Crans-Montana, atëherë komuna mund të detyrohet të paguajë dëmshpërblimin.

Statusi i palës paditëse ende i paqartë

Për të paraqitur kërkesa civile, Italia duhet fillimisht të fitojë statusin e palës paditëse. Kjo argumentohet në një letër shtatëfaqëshe të hartuar nga avokati nga Gjeneva, Romain Jordan, i cili përfaqëson edhe shumë familje viktimash.

Viktima dhe të plagosur

Në zjarr humbën jetën gjashtë shtetas italianë, ndërsa 14 të tjerë u plagosën rëndë.

Pas tragjedisë, autoritetet italiane ndërmorën një sërë masash për të mbështetur autoritetet zvicerane, përfshirë:

dërgimin e një helikopteri të mbrojtjes civile me personel mjekësor dhe teknik

organizimin e evakuimeve emergjente të të plagosurve

ofrimin e mbështetjes psikologjike për familjarët

dërgimin e ekipeve për vlerësim dhe koordinim

ndihmë në identifikimin e viktimave

riatdhesimin e trupave me avion

Dëmi financiar

Sipas avokatit Jordan, dëmi përfaqëson “dëmtim të drejtpërdrejtë të pasurisë së shtetit italian”, pasi përfshin shpenzimet e kryera gjatë ndërhyrjes.

Ai detajon disa nga kostot:

45 mijë euro për mbështetje psikologjike dhe operacionale

70 mijë euro për transportin e të plagosurve në Itali

120 mijë euro për kthimin e arkivoleve dhe familjarëve

Sipas tij, këto janë vetëm vlerësime fillestare dhe shuma përfundimtare pritet të jetë më e lartë, pasi do të përfshijë edhe shpenzime të tjera nga institucione dhe rajone të ndryshme, sidomos kostot shëndetësore për trajtimin e të plagosurve.

Vendimi në duart e prokurorisë

Tani i takon prokuroreve që po hetojnë rastin të vendosin nëse Italia do të pranohet si palë paditëse.

Kujtojmë se më herët, kërkesa për të njëjtin status nga komuna e Crans-Montana është refuzuar, vendim që është konfirmuar edhe nga gjykata kantonale.

Çfarë përfiton një palë paditëse?

Statusi i palës paditëse i jep të drejtë:

akses në dosjen penale

pjesëmarrje në seanca dëgjimore

mundësi për të bërë pyetje dëshmitarëve dhe të pandehurve

kërkesë për veprime hetimore shtesë

të drejtë ankese ndaj vendimeve

Ky status i jep gjithashtu ndikim në rrjedhën e procedurës dhe mundësi për ta orientuar atë.

Këshilli Federal i Zvicrës nuk është në gjendje të konfirmojë nëse Jeffrey Epstein ka pasur prona të paluajtshme në Zvicër. Kjo përgjigje u dha të mërkurën pas një pyetjeje parlamentare, në një kohë kur lidhjet e tij me këtë vend janë vënë në qendër të vëmendjes muajt e fundit.

Sipas qeverisë zvicerane, “nuk ka dijeni për blerje pronash nga Jeffrey Epstein në Zvicër. Megjithatë, nuk mund të përjashtohet mundësia që transaksione të tilla të kenë ndodhur”. Kjo deklaratë erdhi si përgjigje ndaj interpelancës së deputetit Benoît Gaillard.

Këshilli Federal thekson gjithashtu se jo të gjitha blerjet e pasurive të paluajtshme nga shtetas të huaj kërkojnë autorizim nga autoritetet kantonale, duke ia kaluar kështu përgjegjësinë kantoneve përkatëse.

Lidhjet me Zvicrën në qendër të hetimeve

Autoritetet zvicerane shmangën gjithashtu përgjigje të drejtpërdrejta për disa pyetje të tjera të ngritura nga deputeti. Interpelanca ishte paraqitur në muajin mars, pas publikimit të ashtuquajturave “dosjet Epstein”, të cilat zbuluan degë të rrjetit të tij edhe në Zvicër.

Autoritetet amerikane kanë publikuar rreth 3.5 milionë faqe dokumentesh të deklasifikuara lidhur me këtë rast. Sipas disa mediave, përfshirë RTS, biznesmeni i pasur dyshohet se kishte financuar studimet e disa të rejave në Zvicër dhe kishte kontakte me figura të rëndësishme të sektorit financiar.

Jeffrey Epstein vdiq në burg në vitin 2019, ndërsa ishte në pritje të gjykimit për akuza të rënda.

Hetimet vazhdojnë

Zbulimi i dokumenteve të reja ka nxitur një valë hetimesh në disa vende. Media zvicerane dhe ndërkombëtare kanë raportuar për lidhje të reja dhe përfshirje të mundshme të figurave të njohura në këtë çështje.