Në Zvicër, mesatarisht dy të rinj kryejnë vetëvrasje çdo javë, duke e bërë këtë një nga shkaqet më të zakonshme të vdekjes në grupmoshat 15–25 vjeç. Tronditja për familjet e prekura është e madhe dhe shpesh e përjetuar në heshtje.

Prindërit e viktimave, si ata të Santiago dhe Manuel, përpiqen të thyejnë këtë heshtje përmes angazhimit dhe krijimit të organizatave mbështetëse. “Nuk duhet ta kthejmë këtë në tabu,” thotë Susana, nëna e Santiago. “Duhet t’ua tregojmë të rinjve se gjithmonë ka një rrugëdalje.”

Të dhënat zyrtare tregojnë se problemi po rritet: në vitin 2022, 23% e vajzave 15–19 vjeç raportuan se kishin menduar për vetëvrasje, ndërsa 7% e vajzave dhe 3% e djemve kishin tentuar të merrnin jetën e tyre gjatë pesë viteve të fundit. Specialistët theksojnë se presioni shkollor dhe shoqëror rrit ankthin dhe ndjeshmërinë e të rinjve.

Organizata dhe iniciativa si “Nga zemra te zemra” ofrojnë mbështetje dhe ndërhyrje për të parandaluar tragjeditë e ardhshme, duke u fokusuar tek dëgjimi dhe ndihma praktike për të rinjtë në krizë.

Në Zvicër, demokracia funksionon më drejtpërdrejt se në çdo vend tjetër. Jo vetëm që ka zgjedhje dhe referendume mbi propozime ligjore, por qytetarët mund të nisin edhe referendume kushtetuese nëse mbledhin 100,000 nënshkrime të vlefshme. Megjithatë, shumë iniciativa nuk pranohen nga populli dhe kantonet. Një përmbledhje e iniciativave të pranuara që nga viti 1893 mund të gjendet në faqet përkatëse të SRF-së.

Iniciativat përbëhen nga dy pjesë: e para është teksti i iniciativës, i cili vihet në votim. Nëse pranohet, ai përfshihet në Kushtetutën Federale të Zvicrës. Pjesa e dytë është zbatimi konkret, i cili rregullohet nga ligjet dhe urdhrat. Parlamenti vendos mënyrën e zbatimit; qytetarët nuk mund të shprehin më mendimin e tyre mbi këtë, përveç nëse një grup nis një referendum të ri, transmeton albinfo.ch.

Frustrimi mbi zbatimin e iniciativave

Në diskutime joformale dhe forumet online, shpesh shihet pakënaqësi për mënyrën se si zbatohen iniciativat. Për shembull, një përdorues shkruan në Instagram: “Është e kotë; iniciativa për deportim nuk është zbatuar deri më sot.”

Faktorët që ndikojnë në zbatimin

Parlamenti nuk është krejtësisht i lirë në zbatim. Sipas shkencëtarit politik Adrian Vatter nga Universiteti i Bernës, tre faktorë kryesorë ndikojnë në mënyrë të konsiderueshme: ligji i përgjithshëm, kompetencat mes qeverisë federale dhe kantoneve, dhe kostot. Ai shpjegon:

“Parlamenti përpiqet të realizojë qëllimet e iniciativës. Por është pjesë e sistemit tonë politik që një iniciativë nuk do të zbatohet plotësisht. Nëse Parlamenti do të mbështeste një kauzë, nuk do të kishte nevojë për një iniciativë që ta arrinte atë.”

Mungesa e një gjykate kushtetuese

Në Zvicër nuk ekziston një gjykatë kushtetuese që mund të kontrollojë paraprakisht ligjet. Kjo do të thotë se iniciativa që mund të shkelin të drejtat e njeriut, ligjet ndërkombëtare ose marrëveshjet me BE-në mund të shkojnë deri në votim.

Politologu Vatter thekson se ka iniciativa nga e djathta dhe e majta që janë zbatuar vetëm pjesërisht. Teksti i iniciativës është i vlefshëm në formë ligjore, por zbatimi nuk mund të paditet. Parlamenti mund të miratojë ligje që shkelin kushtetutën, sepse nuk ka një gjykatë kushtetuese që të ndërhyjë – qytetarët kanë fjalën e fundit.

Zbatimi i iniciativave ekstreme

Shkencëtari politik vëren se shpesh parlamenti dobëson iniciativat për shkak të sistemit me dy dhoma: të dyja dhomat duhet të bien dakord, gjë që e bën të vështirë miratimin e iniciativave ekstreme.

Në vitet e fundit, vjedhjet e makinave luksoze janë rritur ndjeshëm në Zvicër. Rrjetet kriminale përdorin adoleshentë të rekrutuar përmes rrjeteve sociale për të hyrë në garazhe. Më pas, makinat përfundojnë në Afrikën Perëndimore, ndërsa autorët kryesorë qëndrojnë në distancë.

Një mesazh tipik që dërgohet në Snapchat për një të ri që po shkon në Cyrih para një vjedhjeje thotë: “Merr makinën dhe ik me shokun.” I riu përgjigjet: “Unë nuk di të vozis, vetëm parizieni di. Dhe fëmija 14-vjeçar? Nuk mendoj se di të vozisë.”

Këto informacione u siguruan nga Zyra Federale e Policisë (Fedpol) për gazetarët e Mise au Point. Shumë nga këta vjedhës janë të mitur dhe nuk kanë patentë. Grupi kriminal kryesor është i bazuar në periferi të qyteteve të mëdha franceze.

“Krimi si shërbim”

Vincent Bürgy, zëdhënës i Departamentit Federal të Drejtësisë dhe Policisë (FDJP), shpjegon se këto organizata funksionojnë sipas modelit “krimi si shërbim”. Në këtë sistem, mjete dhe shërbime kriminale ofrohen për kriminelë të tjerë si në një biznes: disa rekrutojnë, të tjerët organizojnë logjistikën, ndërsa të tjerë shpërndajnë mallrat.

Adoleshentët, thjesht “ushtarë të këmbës”, fitojnë 3,000–4,000 euro për një operacion. Ata nuk njohin shpesh identitetin e pjesëtarëve të tjerë. Pas tyre qëndron një koordinues logjistik, teknikë që çaktivizojnë GPS dhe sistemet e sigurisë, dhe një udhëheqës i rrjetit. Makinat e vjedhura më pas eksportohen jashtë vendit, transmeton albinfo.ch.

Në Afrikën Perëndimore

Një shembull vjen nga grupi Autocorner Audi, me garazhe në Lutry dhe Sion, të cilët janë vjedhur dy herë në vitin 2025. Një makinë e përdorur me vlerë fillestare prej 240,000 frangash u mor në maj. “Ata morën çelësat gjatë ditës dhe kthyen natën për të vjedhur makinën,” shpjegon Julien Oberson, përgjegjës për shitjet e përdorura.

Më pas, makina u gjet jashtë Zvicrës, mbi një anije transporti. GPS-ja tregoi pikën e fundit të saj në det pranë Lagos, në Afrikën Perëndimore. Europol konfirmon se shumë makina luksoze të vjedhura përfundojnë në Nigeri (porti i Lagos) ose Ghana (porti i Tema), që shpesh përdoren si qendra për tregtinë e paligjshme të makinave luksoze.

Sipas policisë zvicerane, që nga 1 janari 2025 janë vjedhur mbi 270 makina luksoze në Zvicër, rreth katër makina në javë.

Kompania Stadler Rail ka tërhequr ankesën e saj pranë Gjykatës Administrative Federale kundër vendimit të Hekurudhave Federale Zvicerane (SBB/CFF/FFS) për t’i dhënë një tender kompanisë Siemens, njoftoi kompania të hënën. Dokumentet gjyqësore tregojnë se SBB ka ushtruar “plotësisht” kompetencën e saj diskrecionale në këtë proces.

Në fillim të nëntorit, SBB i dha një kontratë me vlerë 2.1 miliardë franga zvicerane kompanisë gjermane Siemens Mobility për furnizimin me 116 trena të rinj dykatësh. Duke mos e kuptuar këtë vendim, Stadler paraqiti ankesë në Gjykatën Administrative Federale, duke kërkuar një rishikim të pavarur.

Megjithatë, dokumentet e siguruara nga gjykata, të redaktuara në masë të madhe, ofruan vetëm transparencë të pjesshme. Sipas Stadler, pjesë të rëndësishme që lidhen me thelbin e çështjes dhe provat kyçe për vendimin e dhënies së kontratës mbetën të paaksesueshme.

Pavarësisht kësaj, dokumentet tregojnë se SBB ka ushtruar plotësisht diskrecionin e saj në favor të Siemens. Duke mos gjetur “asnjë bazë për të justifikuar vazhdimin e procedurës”, Stadler ka vendosur të tërheqë ankesën e saj duke filluar nga e marta.

Mbeturinat ushqimore janë një problem i madh në Zvicër: sipas të dhënave nga Konfederata, rreth 2.8 milionë ton ushqim hidhen çdo vit. Qëllimi është që të përgjysmohet deri në vitin 2030, por qëllimi është ende larg.

Pothuajse 40% e mbeturinave janë në ekonomitë tona vendase. Megjithatë, edhe në bujqësi, prodhimin e ushqimit, shitjen me pakicë dhe sektorin e ushqimit, ton ushqime që janë ende plotësisht të ngrënshme mbeten të papërdorura çdo ditë.

“Mbeturinat ushqimore janë përgjegjëse për 10% të emetimeve globale”, thotë Matthieu Ochsner. Ekonomisti 35-vjeçar i biznesit nga Cyrihu hetoi, së bashku me partnerin e tij Ferdinand von Hagen, tregtinë e produkteve të freskëta dhe restorantet për të kuptuar pse kaq shumë ushqime të pashitura mbeten në fund të ditës.

Përfundimi i zuri në befasi, thotë Ochsner: “Shumica e kompanive na kanë thënë se kërkesa e klientëve është e vështirë të parashikohet”.

Me startup-in e tyre “Go Nina”, një emër i frymëzuar nga fenomeni klimatik La Niña, Ochsner dhe von Hagen kanë zhvilluar një inteligjencë artificiale të projektuar për të zgjidhur këtë problem. Sistemi përpunon, për secilin produkt individual, parashikime ditore mbi sasitë që do të porositen, bazuar në të dhënat aktuale dhe të kaluara të shitjeve, përveç faktorëve të tjerë, siç janë moti, festat ose periudhat e pushimeve, shpjegon Ochsner.

Parashikimi aktual i porosisë për ditën tjetër shfaqet çdo ditë në dyqan në ekranin e arkës. Paralelisht, menaxhmenti mund të konsultohet me një analizë më të detajuar të të dhënave, për të monitoruar nëse mbeturinat ushqimore zvogëlohen dhe për të kuptuar se në cilat produkte duhet të përqendrohen më shumë.

Kompanitë e interesuara mund ta testojnë sistemin falas, më pas ofrohet një abonim midis 200 dhe 300 frangave. Aktualisht përdoret në rreth gjashtëdhjetë biznese, veçanërisht furra buke dhe disa restorante.

Për të zvogëluar mbeturinat ushqimore, Migros dhe Coop përdorin gjithashtu inteligjencën artificiale në proceset e planifikimit dhe porositjes. Coop shpjegon se IA ndihmon në përshtatjen më të mirë të sasive të porositura me kërkesën, duke shmangur kështu shpërdorimin: “Ajo merr në konsideratë, për shembull, trendin e fundit të kërkesës, parashikimet e motit ose efektet që lidhen me kalendarin, siç janë festat e ardhshme”.

Një strategji e ngjashme është miratuar edhe nga Migros: “Falë IA-së dhe planifikimit të bazuar në të dhëna, këto sisteme përpunojnë parashikime të sakta të nevojave, duke siguruar që produktet që prishen porositen në sasi optimale dhe shiten në kohë. Zgjidhjet marrin në konsideratë faktorë të tillë si data e skadimit, ndryshimet sezonale dhe trendet aktuale.”

Që nga fillimi i vitit, zinxhiri i furrave të bukës Maier ka përdorur gjithashtu inteligjencën artificiale në të dhjetë degët e tij. Menaxheri administrativ David Giess është përgjegjës për të. Para prezantimit, kujton ai, ishte e nevojshme t’u jepeshin disa shpjegime stafit: “U thashë bashkëpunëtorëve se IA nuk është një robot që ua vjedh punën, por thjesht një program që punon prapa skenave dhe përpiqet të kuptojë se sa të porosisë”.

Pas tre muajsh, bilanci i Giess është pozitiv: “Shpërdorimi i ushqimit po zvogëlohet”. Në të njëjtën kohë, xhiroja ka mbetur e qëndrueshme ose edhe është rritur. Kjo ndodh sepse IA ofron gjithashtu indikacione mbi produktet më të kërkuara, për të cilat është e përshtatshme të rriten sasitë e porositura. Megjithatë, cilësia e parashikimeve nuk është gjithmonë konstante dhe për këtë arsye po punojmë për përmirësimin e sistemit, raporton RSI, transmeton albinfo.ch.

Sidoqoftë, edhe në të ardhmen do të jetë e nevojshme të sigurohet personel për të vlerësuar në mënyrë kritike të dhënat e ofruara nga IA dhe, nëse është e nevojshme, për t’i korrigjuar ato: “Inteligjenca artificiale është një ndihmë, por nuk do të zëvendësojë kurrë një bashkëpunëtor”.

Midis furrave të bukës që përdorin sistemin është edhe dega Maier në Laufenburg, në lumin Rajn. Menaxherja Linda Jenner e konsideron inteligjencën artificiale një ndihmë të vlefshme në procesin e porositjes. Nuk ka frikë se një ditë do të zëvendësohet nga teknologjia: “Ne kemi nevojë për një person që kontrollon IA-në. Dhe marrëdhënia njerëzore do të mbetet e rëndësishme në të ardhmen në shitje”.

Ndërsa, në përgjithësi, diaspora zvicerane vazhdoi të rritet në vitin 2025, ka një rënie të ndjeshme në numrin e zviceranëve dhe banorëve zviceranë që jetojnë në disa vende.

Numri i zviceranëve që jetojnë jashtë vendit rritet çdo vit. Vetëm viti 2020, i shënuar nga pandemia Covid-19, ka qenë një përjashtim gjatë tridhjetë viteve të fundit. Që atëherë, emigrimi është rifituar dhe, në fund të vitit 2025, diaspora zvicerane kishte rreth 840,000 njerëz.

Në shifra absolute, midis fundit të vitit 2024 dhe fundit të vitit 2025, Franca renditet e para duke regjistruar 1833 zviceranë më shumë në territorin e saj. Pastaj vijnë Shtetet e Bashkuara (+1198 persona), Gjermania (+1108), Spanja (+856) dhe Portugalia (+643).

Pavarësisht përkeqësimit të situatës së sigurisë në rajon që nga tetori i vitit 2023 dhe luftës dymbëdhjetëditore në verën e vitit 2025, Izraeli renditet i gjashti në vendet ku komuniteti zviceran është rritur më fuqishëm në vitin 2025 (+615).

Megjithatë, në disa vende, komuniteti i zviceranëve jashtë vendit po zvogëlohet. Në shifra absolute, rëniet mund të duken të vogla, por ato janë të rëndësishme në përqindje brenda komuniteteve të vogla. Pra, cilat vende po shënojnë rëniet më të theksuara?

Midis viteve 2020 dhe 2024, numri i zviceranëve që jetojnë në Meksikë u rrit vazhdimisht. Viti 2025 shënon një boshllëk, pasi vendi tani ka 66 Helvete më pak – humbja më e madhe në shifra absolute. Për disa muaj, situata e sigurisë në Meksikë ka qenë e tensionuar, veçanërisht për shkak të operacioneve ushtarake kundër karteleve të drogës dhe dhunës sporadike në disa shtete.

Singapori është vendi i dytë që përjeton një rënie të ndjeshme të numrit të shtetasve zviceranë, me 58 persona më pak. Ndërsa shteti i vogël i Azisë Juglindore kishte 3,292 banorë zviceranë në vitin 2015, numri i tyre është ulur vazhdimisht që atëherë, për të arritur në 2441 në vitin 2025.

Disa vende afrikane gjithashtu lihen gjithnjë e më shumë pas dore nga zviceranët. Në shifra absolute, ndër më të shqetësuarit janë Afrika e Jugut (-42 persona), Tunizia (-24) dhe Uganda (-22).

Si përqindje, për arsye që lidhen me konfliktet e armatosura të brendshme ose ndërkombëtare që shpërthejnë atje, diaspora zvicerane është shkrirë gjithashtu në Sudanin e Jugut (-27%), Nigerin (-25%), Çad (-25%) dhe Sudanin (-22%), raporton RTS, transmeton albinfo.ch.

Në vitin 2025, Kuba dhe Haiti humbën përkatësisht 21 dhe 20 banorë zviceranë.

Kuba pa numrin e zviceranëve të pranishëm në territorin e saj nga 312 në vitin 2018 në 191 në vitin 2025, ose 121 njerëz më pak në tetë vjet (-39%). Për disa vite, vendi i Karaibeve është përballur me një krizë ekonomike dhe sociale në rritje, e përforcuar nga embargoja amerikane.

Situata është edhe më shqetësuese në Haiti. Nga 67 zviceranë që ende jetonin atje në vitin 2024, mbetën vetëm 47 në vitin 2025, pothuajse 30% më pak. Si në terma absolutë ashtu edhe në përqindje, Haiti është një nga vendet me rënien më të lartë të banorëve të regjistruar zviceranë. Midis viteve 2016 dhe 2025, numri i tyre u shkri me dy të tretat, nga 157 në 47.

Ky vend i Indive Perëndimore, i vendosur në lindje të Kubës, është i rrënuar nga bandat e armatosura që tani dominojnë pothuajse të gjithë kryeqytetin Port-au-Prince dhe zona të mëdha rurale. Vrasja e Presidentit Jovenel Moïse në vitin 2021 përkeqësoi gjithashtu paqëndrueshmërinë politike. Departamenti Federal i Punëve të Jashtme këshillon kundër udhëtimit në Haiti për shkak të paqëndrueshmërisë atje.

Në përpjesëtim, megjithëse më pak zviceranë janë larguar nga Venezuela dhe Kina vitet e fundit, diaspora është zvogëluar gjithashtu.

54% më pak zviceranë në Timorin Lindor

Shteti i vogël i Timorit Lindor, i cili ndodhet pranë Indonezisë, përjetoi rënien më marramendëse të numrit të zviceranëve dhe vizitave zvicerane jashtë vendit në përqindje në vitin 2025: -54%. Ende 13 në vitin 2024, kishte vetëm 6 shtetas zviceranë në vitin 2025.

Zviceranët jashtë vendit janë të shpërndarë shumë në të gjithë botën. Nga 197 vende në total, vetëm pesë nuk kishin asnjë zviceran në vitin 2025: Koreja e Veriut, Turkmenistani, Nauru (Oqeania), ishujt Marhsall (Oqeania) dhe Tuvalu (Polinezia). Prandaj, lista mbetet e pandryshuar krahasuar me vitin 2024.

Trafiku i kthimit drejt veriut çon në një bllokim të gjatë trafiku përpara portalit jugor të Gotthard.

San Bernardino, një rrugë alternative (A13) është gjithashtu shumë e ngarkuar. Kulmi i bllokimit të trafikut të Pashkëve të këtij viti në Gotthard ishte të Premten e Madhe pasdite – udhëtarët pritën tre orë e gjysmë, teksa sot, pas orës 16:00, automjetet në Leventina midis Faido dhe Airolo u bllokuan në një gjatësi prej 12 kilometrash.

Udhëtarëve kështu iu deshën deri në dy orë më shumë për seksionin e autostradës A2 në fjalë sesa në trafikun normal, siç shkroi Klubi Turistik i Zvicrës (TCS) në platformën X, transmeton albinfo.ch.

Udhëtarët gjithashtu kanë nevojë për durim në drejtimin e kundërt. Trafiku në drejtim të Ticinos dhe Italisë u bllokua midis Erstfeld dhe Göschenen në kantonin e Uri për tetë kilometra. Humbja e kohës ishte më shumë se një orë.

Në disa raste tuneli u mbyll edhe në të dy drejtimet për shkak të një automjeti në defekt.

Shumë trafik edhe në rrugën San Bernardino

Rruga alternative San Bernardino, e cila rekomandohet si një rrugë alternative, është gjithashtu shumë e frekuentuar aktualisht. Në disa seksione ka bllokime trafiku dhe trafik të rënduar.

Midis Thusis-Nord dhe Reichenau, shoferët duhet të presin një humbje kohe deri në 30 minuta. Trafiku në zonën midis Landquart dhe Maienfeld është gjithashtu në stanjacion.

Situata në anën jugore të A13 është veçanërisht e tensionuar: Një bllokim trafiku një kilometër i gjatë është formuar midis Lostallo dhe tunelit San Bernardino. Përdoruesit e rrugës aktualisht duhet të presin vonesa deri në 50 minuta.

Të rinjtë nga vendet e Magrebit shfaqen mbi mesataren në statistikat e krimit. Shumë prej tyre quhen Harraga. Termi i referohet migrantëve të Afrikës së Veriut që kalojnë ilegalisht Mesdheun për në Evropë dhe djegin dokumentet e tyre të identitetit. Mundësia e tyre për një vendim pozitiv për azil është shumë e vogël në Zvicër.

Një artikull nga mediat zvicerane i referohet shifrave të fundit nga Sekretariati Shtetëror për Migracionin. Vitin e kaluar, 2127 algjerianë aplikuan për azil në Zvicër. Vetëm 0.3 përqind u miratua. Njerëzit nga Maroku tregojnë një pamje të ngjashme me 0.7 përqind të aplikimeve të miratuara. Ndër tunizianët, shkalla është gjithashtu e ulët 2.5 përqind.

60 përqind akuzohen për një krim

Gazeta thekson se shumica dërrmuese e njerëzve në procedurën e azilit nuk kryejnë asnjë krim. Në një studim të përgatitur vitin e kaluar për qeverinë federale dhe kantonet, firma konsulente Ecoplan i identifikoi azilkërkuesit e Afrikës së Veriut si “grupin aktual problematik”.

Aty thuhet se, megjithëse këta njerëz zakonisht nuk qëndrojnë në Zvicër për më shumë se dy muaj, në këtë periudhë të shkurtër kohore pothuajse 60 përqind e tyre akuzohen për një krim.

Kriminelët intensivë pushtojnë kantonet

Disa kantone aktualisht po japin alarmin dhe raportojnë unanimisht një rritje të ndjeshme të krimeve të vjedhjes, veçanërisht në lidhje me njerëzit nga Magrebi. Për shembull, kantonet Thurgau dhe Aargau po përjetojnë një rritje të ndjeshme të vjedhjeve të makinave, të cilat shpesh i atribuohen këtij grupi. Cyrihu, Solothurn dhe St. Gallen gjithashtu tregojnë një pjesëmarrje mbi mesataren e burrave të rinj të Afrikës së Veriut në fushën e krimeve të vogla.

Në Aargau, për shembull, 19 nga 50 të të ashtuquajturve shkelës intensivë vijnë nga vendet e Magrebit. Florian Schneider, zëdhënës i policisë kantonale të St. Gallen, i tha “NZZ am Sonntag”: “Ne pamë disa shkelës intensivë tre herë në një ditë të vetme.”

Sekretariati Shtetëror për Migracionin (SEM) ka ndërmarrë masa të ndryshme: Që nga viti 2024, janë mbajtur takime të rregullta koordinimi dhe është ngritur gjithashtu një grup pune për shkelësit intensivë. Qeveria federale po përshpejton procedurat e azilit dhe po i jep përparësi riatdhesimit të shkelësve. Një vlerësim i parë i masave pritet në muajt në vijim, transmeton albinfo.ch.

Eksperti i Magrebit kritikon praktikën aktuale

Gazetari dhe eksperti i Magrebit Beat Stauffer e konsideron situatën aktuale të paqëndrueshme. Qeveria federale bën shumë pak. Në “NZZ am Sonntag” ai bën thirrje për masa të tilla si eksportime më të shpejta, mundësia e vuajtjes së dënimeve në vendin e origjinës dhe në të njëjtën kohë kuota të imigracionit të ligjshëm.

Duke pasur parasysh shkallën shumë të lartë të refuzimit, procedurat e azilit për njerëzit nga Magrebi shkaktuan kosto me miliona çdo vit dhe rënduan taksapaguesit, ndërsa shumë njerëz të refuzuar ndonjëherë marrin ndihmë emergjente për vite me radhë. Kjo është arsyeja pse Stauffer bën thirrje për një përmbysje procedurale: Kërkesat për azil nga këto vende duhet të shqyrtohen vetëm nëse bazat bindëse të mbrojtjes bëhen të besueshme që nga fillimi.

Konflikti në Lindjen e Mesme ka shkaktuar rritje të çmimeve të energjisë dhe shumë kompani të vogla dhe të mesme zvicerane po e paguajnë gjithashtu faturën.

Kompanitë që kanë investuar tashmë në energjinë e rinovueshme, duke zvogëluar varësinë nga lëndët djegëse fosile dhe luhatjet e tregut, janë më mirë ta përballojnë tronditjen.

Ky është rasti i qumështores Eyweid në Zäziwil, në Emmentalin e Bernës, i analizuar nga lajmet si një shembull konkret i këtij transformimi. Midis rreshtave të formave të djathit, kompania prodhon 30 lloje të ndryshme, duke përfshirë djathin Emmental dhe djathin raclette. Një aktivitet që kërkon sasi të mëdha energjie, të nevojshme si për të ngrohur qumështin gjatë përpunimit ashtu edhe për të ftohur format në fazat e ndryshme të prodhimit. Në të kaluarën, qumështores i duhej të blinte sasi të mëdha energjie elektrike. Sot, megjithatë, ajo ka gjetur një mënyrë alternative duke u përqendruar në energjinë diellore dhe atë të marrë nga druri.

Andreas Wyss, menaxher teknologjik i qumështores Eyweid, shpjegon se kompania është në gjendje të përdorë mbeturinat e drurit për të prodhuar nxehtësi me kosto të ulët dhe gjithashtu energji të dobishme për përpunimin e qumështit. Në thelb, thekson ai, kjo zgjedhje ju lejon të shmangni varësinë nga çmimi i naftës dhe të mbështeteni në një burim energjie ekonomikisht të favorshëm.

Por përhapja e burimeve të rinovueshme paraqet edhe sfida të reja. Më shumë se 300,000 sisteme fotovoltaike janë aktive në Zvicër. Një rritje e konsiderueshme që, nëse nga njëra anë përfaqëson një hap përpara në tranzicionin energjetik, nga ana tjetër krijon presion mbi rrjetin elektrik, sepse prodhimi diellor është nga natyra i parregullt, raporton RSI, transmeton albinfo.ch.

Për të tërhequr vëmendjen në këtë aspekt është Swissgrid, operatori i rrjetit kombëtar. Zëdhënësi Thomas Reinthaler thekson se sistemet fotovoltaike sigurisht që duhet të jenë të lidhura me rrjetin dhe se kjo do të thotë nevoja për ta zgjeruar atë. Megjithatë, specifikon ai, zgjerimi i rrjetit nuk ecën me të njëjtën shpejtësi me të cilën mund të ndërtohen termocentrale të reja. Dhe shton se nuk do të kishte kuptim të përmirësohej infrastruktura në kapacitetin e saj maksimal në të gjitha rrethanat.

Sipas Swissgrid, i cili ende mbështet zgjerimin e burimeve të rinovueshme, rrjeti duhet të përshtatet për të qenë në gjendje të menaxhojë energjinë elektrike shtesë të prodhuar nga energjia diellore. Nga ana e tij, Wyss sugjeron një zgjidhje praktike: të konsumohet sa më shumë energji elektrike të jetë e mundur brenda vendit. Nëse më shumë kompani e miratojnë këtë model, vëren ai, ngarkesa në rrjet mund të lehtësohet dhe në të njëjtën kohë kostot e prodhimit mund të optimizohen.

Zgjerimi i burimeve të rinovueshme, pra, nuk është një rrugë pa pengesa. Por rasti i qumështit Zäziwil tregon se, me investime të synuara dhe menaxhim më autonom të energjisë, edhe ndërmarrjet e vogla dhe të mesme mund ta shndërrojnë një krizë në një mundësi.

Kjo ndërtesë shumëkatëshe është e veçantë: Në Sfinks në Cyrih-Wiedikon ka vetëm apartamente me 1 deri në 2 dhoma. Kushdo që tani beson se numri i ulët i dhomave shoqërohet automatikisht me qira të ulëta gabon shumë. Këto apartamente kushtojnë midis 2500 dhe 3300 franga në muaj, shtohen kosto shtesë. Kjo është një shumë mjaft e madhe parash, edhe nëse apartamentet me 60 deri në 70 metra katrorë ulen bujarisht.

Qira të tilla janë të larta edhe për ata që kanë të ardhura normale. Kështu, këto apartamente janë kryesisht të përshtatshme për beqarë me të ardhura të larta. Pronari i ndërtesës së re është kompania e sigurimeve Swiss Life. Apartamentet janë “shumë tërheqëse për mjekët dhe stafin e lartë të spitalit”, shkruan ajo në faqen e internetit të ndërtesës së re. Ndërtesa shumëkatëshe ndodhet pranë spitalit Triemli. Ajo ka për qëllim t’i drejtohet një grupi të gjerë të synuar “profesionistësh urbanë”.

Grupi i synuar i atyre që kanë të ardhura të larta

Por a ndihen vërtet të adresuar aq shumë ata që kanë të ardhura të larta sa kishte imagjinuar fondacioni i investimeve? Sepse, megjithëse data e referencës së ndërtesës shumëkatëshe është tashmë më 1 dhjetor, aktualisht një e pesta e apartamenteve janë ende bosh. Nga gjithsej 70 njësi banimi, 15 nuk janë me qira. Dhe kjo në një kohë kur shumë qiramarrës në Cyrih kërkojnë me dëshpërim një apartament.

Kjo përfshin edhe qiramarrësit nga pronat e tjera të Swiss Life. Vetëm disa rrugë më tej, siguruesi do të shembë disa pallate apartamentesh. Në Triemlistrasse 127 dhe 129 dhe në Letzigraben 247 deri në 251, 38 qiramarrës duhet të largohen deri në tetor të vitit të ardhshëm. Në vend të ndërtesave të vjetra, do të ndërtohen 72 apartamente për pensionistë.

Zgjidhje kalimtare për ndërprerjen e boshllëqeve

“Fakti që disa apartamente janë ende të disponueshme është në thelb për shkak të faktit se më shumë se gjysma e apartamenteve që janë ende të disponueshme janë me qira vetëm për një periudhë të kufizuar,” shpjegon zëdhënësi i Swiss Life, Robin Rickenbacher.

Arsyeja për këtë: Fondacioni i investimeve dëshiron t’i lirojë apartamentet në fund të marsit 2027 për ata që preken nga boshllëku në Letzigraben dhe Triemlistrasse. Ata duhet të jenë në gjendje të zhvendosen në një apartament në ndërtesën e lartë Sphinx aty pranë për kohëzgjatjen e punimeve të ndërtimit.

Kjo tingëllon e këndshme në fillim. Në fund të fundit, Swiss Life ofron një zgjidhje kalimtare. Megjithatë, pyetja është se sa prej atyre që preken përfitojnë në të vërtetë nga kjo zgjidhje kalimtare dhe sa prej tyre mund ta përballojnë atë, raporton Blick, transmeton albinfo.ch.

Vetëm disa janë të kualifikuar

Edhe pse fondacioni i investimeve nuk dëshiron të japë ndonjë informacion konkret në lidhje me shumën e qirave në pronat e vjetra, ai konfirmon se ato janë dukshëm më të ulëta se ato në ndërtesën e lartë. “Qiratë me afat të caktuar për zgjidhjen kalimtare në Sphinx ofrohen pra me kushte preferenciale”, thotë Rickenbacher.

Apartamentet moderne janë pra vetëm një zgjidhje e përkohshme – dhe vetëm për ata qiramarrës që duan ose mund të tërhiqen në ndërtesën e re zëvendësuese të mbushur me apartamente të vjetra.

Po qiramarrësit e tjerë? “Qëllimi është të gjejmë një zgjidhje të përshtatshme lidhjeje për të gjithë ata që preken”, thotë Rickenbacher i Swiss Life.

Jo për familjet

Është e qartë se apartamentet me 1 deri në 2 dhoma në Sphinx nuk janë të përshtatshme për familjet. “Sigurisht, është gjithashtu një alternativë paksa e rreme,” pajtohet Gabriela Debrunner (35 vjeç, profesoreshë e planifikimit hapësinor dhe strehimit në Universitetin e Lozanës).

Megjithatë, krijimi i apartamenteve më të vogla është mjaft bashkëkohor. “Ne shohim një individualizim në rritje të shoqërisë,” thotë eksperti. “Gjithnjë e më shumë njerëz preferojnë të jetojnë vetëm sepse e vlerësojnë privatësinë e tyre – dhe shumë mund ta përballojnë atë.” Në këtë drejtim, njësi të tilla të vogla i shërbejnë një kërkese.

“Megjithatë, në kuptimin e ngushtë të fjalës, kjo nuk llogaritet më si dendësim, d.m.th. dendësi më e lartë e përdorimit, sepse vetëm një person jeton në të njëjtën sipërfaqe, ku përndryshe ndoshta mund të jetonte një familje me katër anëtarë,” thotë Debrunner.

Në Sfinks, një familje me një person pretendon 70 metra katrorë hapësirë ​​jetese, ndërsa një familje me katër anëtarë që jeton në një sipërfaqe prej 120 metrash katrorë është 35 metra katrorë për frymë. Në mesataren zvicerane është 45 metra katrorë.

Ndërtimi i apartamenteve të vogla është gjithashtu një strategji popullore për investitorët institucionalë për arsye të tjera. Sipas Debrunner, numri i apartamenteve është thelbësor. për efikasitetin ekonomik të një ndërtese banimi: sa më shumë prej saj, aq më i lartë është kthimi.