Kosova e mirëpret çdo nismë që synon përshpejtimin e integrimit në Bashkimin Evropian, por mbetet skeptike ndaj ideve që mund ta mbajnë atë në një status të ndërmjetëm.

Në një intervistë për Radion Evropa e Lirë, ministri i Jashtëm në detyrë, Glauk Konjufca, thotë se përfshirja në Tregun e Përbashkët Evropian mund të jetë hap përpara, por thekson se nuk ka ende detaje të qarta.

“Ne e mirëpresim çdo plan të ri, i cili e ka për synim integrimin më të shpejtë të vendeve të Ballkanit Perëndimor në Bashkimin Evropian… Pozicion i Kosovës është që ne nuk mbështesim kurrfarë propozimi, i cili krijon dhoma të pritjes në BE”, thotë Konjufca.

Konjufca mori pjesë në punimet e forumit të sigurisë GLOBSEC në Pragë, ku edhe foli për REL-in.

Radio Evropa e Lirë: Zoti Konjufca, ditëve të fundit po qarkullon ideja e disa vendeve të Bashkimit Evropian për përfshirjen e vendeve të Ballkanit Perëndimor në Tregun e Përbashkët Evropian, për t’i shtyrë përpara në rrugën e tyre drejt anëtarësimit të plotë në BE. Cili është qëndrimi i autoriteteve të Kosovës ndaj kësaj nisme?

Glauk Konjufca: Ne, ta them të drejtën, e mirëpresim çdo plan të ri, i cili e ka për synim integrimin më të shpejtë të vendeve të Ballkanit Perëndimor në Bashkimin Evropian.

Prej fazës së nënshkrimit të Marrëveshjes së Stabilizim Asociimit deri kur të hapen negociatat për anëtarësim, ajo që përbën bërthamën e negociatave për çdo shtet, janë negociatat kryesisht ekonomike, se si të krijohen të gjithë mekanizmat e nevojshëm për përfshirjen e vendit përkatës në tregun e vetëm.

Kështu që kjo iniciativë, e cila u përshëndet në mënyrë eksplicite edhe nga kancelari [gjerman, Friedrich] Merz, dhe u shty përpara nga shtete si Austria e Çekia, është, në njëfarë mënyre, që t’i jepet një shpejtësi e re procesit të zgjerimit.

Kjo është e mirëseardhur, por ajo çka është më e rëndësishme në këtë proces, po aq sa ideja, janë edhe detajet, e të cilat ne nuk i kemi ende.

Pres që, në javët e ardhshme, këto shtete të shkojnë drejt hollësive dhe detajizimeve sa i përket ecjes përpara.

Radio Evropa e Lirë: Besoni se ky do të jetë një hap transitor drejt BE-së?

Glauk Konjufca: Nëse e ndajnë me faza, ku disa parapërgatiten për t’iu bashkangjitur BE-së, të tjerët mund të jenë vëzhgues menjëherë tash… të shohim. Ajo çfarë ne kemi thënë, që është pozicion i Kosovës, është që ne nuk mbështesim kurrfarë propozimi, i cili krijon dhoma të pritjes në Bashkimin Evropian. Tash tjetër janë problemet politike, për shembull mosnjohësit e Kosovës e të tjera. Por, nuk duam dhoma të pritjes në BE.

Radio Evropa e Lirë: Megjithatë, Kosova e ka në dhomën e pritjes aplikimin për anëtarësim në BE qysh në vitin 2022…

Glauk Konjufca: Po, ajo nuk është trajtuar, është e vërtetë. Këtu, elefanti në dhomë është dukshëm politik dhe ai është dukshëm dialogu me Serbinë.

Unë mendoj se shtetet mosnjohëse dhe dialogu me Serbinë e mbajnë të patrajtuar aplikacionin tonë, i cili është dorëzuar gati katër vjet më parë.

Përgjigjja zyrtare që jep Brukseli, sa herë që e ngremë këtë çështje, është: duhet të punoni më shumë me vendet anëtare. Kur thuhet me vendet anëtare, nënkuptohen vendet mosnjohëse. Ne, vazhdimisht, punojmë me to – me Spanjën, me Greqinë e me të tjerat.

Mirëpo, gjithmonë në ato biseda vijnë marrëdhëniet e mira fqinjësore me Serbinë, të cilat mendoj unë – pa fajin tonë – kanë marrë goditje të mëdha të mirëbesimit në këta dy-tre vjetët e fundit, për shkak të sulmeve sikurse ishte ai në Banjskë.

Radio Evropa e Lirë: A ka Qeveria e Kosovës, edhe pse tani është në detyrë, ndonjë plan konkret për ta shtyrë përpara këtë proces?

Glauk Konjufca: Ne kemi miratuar Planin e Rritjes të BE-së në Kuvendin e Republikës së Kosovës. Kosova është njëri prej vendeve që agjendën evropiane të reformave e ka miratuar dhe është duke e zbatuar – është vendi me impenjimin ndoshta më të lartë në Ballkanin Perëndimor sa i përket kësaj agjende.

Por, kur flitet për reformat e fondet [e BE-së], kanë shumë rëndësi edhe uniteti politik, funksionaliteti i demokracisë dhe i institucioneve. Sepse, nëse deri në dhjetor kemi këso peripecish, ne do t’i humbim 250 milionë euro – që do të thotë se janë 25%-30% e Planit të Rritjes.

Mirëpo, përkundër reformave që i bëjmë, duket që ndonjëherë në negociatat me BE-në peshon më shumë dialogu me Serbinë sesa reformat e brendshme që i bëjmë.

Sepse, nëse e qet Kosovën në parametra me shtetet tjera, në parametra të demokracisë, të rritjes ekonomike që e ka Kosova, të pavarësisë së gjyqësorit etj., Kosova është shumë përpara.

Radio Evropa e Lirë: Por, e patëm një publikim të ditëve të fundit, mbi bazën e të dhënave të Fondit Monetar Ndërkombëtar, që e nxirrte Kosovën si vendin e dytë më të varfër në Evropë.

Glauk Konjufca: Po, por, në të njëjtën kohë, Banka Botërore thotë se Kosova do të ketë një rritje stabile ekonomike mbi 4 për qind. Kjo e ngushton diferencën me vendet tjera.

Që Kosova të kapërcejë katër vende apo pesë vende, nuk është lehtë, sepse e ke Malin e Zi, e ke Serbinë, i ke shtetet që kanë pasur ekonomi shumë më të konsoliduara se Kosova, e cila ka dalë e shkatërruar prej luftës.

Neve na mjafton edhe zvogëlimi i diferencave me këto shtete.

Radio Evropa e Lirë: Jemi në prag të zgjedhjeve të 7 qershorit dhe domosdoshmërisht na interesojnë pritjet tuaja nga ky proces…

Glauk Konjufca: Nuk ishte lajm i mirë që Kosova po shkon në zgjedhjet e treta brenda një viti e gjysmë, por u përket qytetarëve të Kosovës. Nuk dua që nga ky forum, në të cilin jam në cilësinë e ministrit të Jashtëm, të futem thellë në detajet e skenës sonë politike, sepse këtë do ta bëj kur të kthehem në Kosovë.

Radio Evropa e Lirë: A prisni që këto zgjedhje të çojnë në formimin e të gjitha institucioneve, deri të zgjedhja e presidentit?

Glauk Konjufca: Po, besoj që po. Jam shumë optimist që këto do të jenë zgjedhjet e fundit për katër vjetët e ardhshëm./REL

Gjykata Supreme në Kosovë e ka refuzuar si të pabazuar ankesën e subjektit politik “Lista Serbe”, të paraqitur kundër vendimit të Panelit Zgjedhor për Ankesa dhe Parashtresa (PZAP), duke e lënë në fuqi vendimin e këtij institucioni.

Sipas njoftimit, në seancën e mbajtur sot, Gjykata Supreme ka vendosur që ankesa e “Listës Serbe” të refuzohet si e pabazuar, ndërsa vendimi i PZAP-së të vërtetohet.

PZAP, me vendimin ZP.Anr.5/2026 të datës 18 maj 2026, kishte refuzuar gjithashtu si të pabazuar ankesën e “Listës Serbe” të paraqitur kundër vendimit të Komisionit Qendror të Zgjedhjeve (KQZ), që kishte të bënte me certifikimin e 10 kandidatëve të subjektit politik “Za Slobodu Pravdu i Opstanak” për Zgjedhjet e Parakohshme për Kuvendin e Kosovës, që do të mbahen më 7 qershor 2026, transmeton albinfo.ch.

Në ankesën e ushtruar në Gjykatën Supreme, “Lista Serbe” kishte pretenduar shkelje të Kushtetutës së Kosovës, shkelje të dispozitave të Ligjit për Zgjedhjet e Përgjithshme, si dhe vërtetim të gabuar të gjendjes faktike, duke kërkuar anulimin e vendimit të PZAP-së dhe të vendimit të KQZ-së dhe detyrimin e KQZ-së për nxjerrjen e një vendimi të ri.

Megjithatë, pas shqyrtimit të pretendimeve, përgjigjes në ankesë dhe shkresave të lëndës, Gjykata Supreme ka vlerësuar se ankesa është e pabazuar.

Sipas arsyetimit, Gjykata Supreme ka konstatuar se ankuesi nuk ka ofruar prova “konkrete, të besueshme dhe bindëse” për të mbështetur pretendimet se kandidatët e certifikuar nga KQZ-ja nuk i përkasin komunitetit serb.

Gjykata Supreme ka theksuar se publikimet në portale elektronike apo artikuj medialë nuk përbëjnë prova juridikisht relevante për të vërtetuar përkatësinë etnike të kandidatëve, duke nënvizuar se barra e të provuarit bie mbi ankuesin dhe se pretendimet për shkelje kushtetuese apo ligjore nuk mund të mbështeten vetëm në supozime.

Po ashtu, Gjykata Supreme ka vlerësuar se vendimi i PZAP-së është në përputhje me Kushtetutën dhe me Ligjin nr. 08/L-228 për Zgjedhjet e Përgjithshme në Republikën e Kosovës, duke respektuar parimet e barazisë, të drejtave zgjedhore dhe mbrojtjes së komuniteteve.

Kosova mund të jetë më pranë integrimit në Bashkimin Evropian, pas një iniciative të re që synon përfshirjen graduale të vendeve të Ballkanit Perëndimor në Tregun e Përbashkët Evropian. Mbështetja e Gjermanisë po shihet si sinjal serioz se BE-ja mund të kërkojë forma të reja afrimi për rajonin, edhe pa anëtarësim të plotë. Por, sa reale janë shanset që Kosova të bëhet pjesë e këtij tregu, dhe çfarë do të nënkuptonte kjo për vendin?

Kosova, dhe shtetet e tjera të Ballkanit Perëndimor, morën një lajm shpresëdhënës këtë javë, kur disa vende të Bashkimit Evropian (BE) dolën me një nismë për futjen e tyre në Tregun e Përbashkët Evropian, për t’i shtyrë përpara në rrugën e tyre drejt anëtarësimit të plotë në BE.

Çfarë e bën këtë nismë më serioze, sipas ekspertëve me të cilët foli Radio Evropa e Lirë, është gatishmëria e udhëheqësit të njërit prej vendeve kryesore të BE-së, kancelarit gjerman Friedrich Merz, për ta çuar përpara atë.

Në një dokument jopublik, dërguar vendeve anëtare, Austria, Çekia, Italia, Sllovakia dhe Sllovenia propozuan që vendet e Ballkanit Perëndimor të futen gradualisht në Tregun e Përbashkët, duke besuar se kjo do ta ruante vrullin në procesin e zgjerimit të BE-së, dhe do t’i nxiste këto vende ta përshpejtojnë përmbushjen e reformave.

Tregu i Përbashkët Evropian është hapësirë, e përbërë kryesisht nga 27 vende anëtare të BE-së, që mundëson lëvizjen e lirë të mallrave, shërbimeve, kapitalit dhe njerëzve, pa rregullore kufitare ose tarifa doganore.

Pse propozimi i përshtatet Kosovës

Nuk dihet nëse ky propozim do ta gëzojë mbështetjen e tërë bllokut, por ai duket ta ketë përkrahjen e një udhëheqësi të rëndësishëm, si Merz i Gjermanisë.

Toby Vogel, analist në Këshillin për Demokratizimin e Politikave në Bruksel, thotë për Radion Evropa e Lirë se, megjithëse propozime të tilla ka pasur edhe në të kaluarën, ky i tanishmi ka dy gjëra të reja me rëndësi: përparimi i Ukrainës në reforma dhe mbështetja e Merzit.

“Pra, nëse shikoni vendet e Ballkanit Perëndimor, shumica e tyre kanë ngecur në aspektin e reformave të qeverisjes, sundimit të ligjit e kështu me radhë. Ukraina ka bërë përparim të madh”, thekson Vogel.

Merz i ka dhënë “peshën e saj politike kësaj nisme”, thotë Vogel, dhe “nëse Merz vërtet do ta shtyjë përpara këtë, atëherë për herë të parë në shumë vite, do të kishim një lloj mbështetësi të fortë, një kampion të zgjerimit brenda BE-së”.

Në një letër drejtuar liderëve të BE-së, më 21 maj, Merz propozoi që vendet e Ballkanit Perëndimor të kenë qasje të privilegjuar në Tregun e Përbashkët, si dhe lidhje më të ngushta me institucionet e BE-së në procesin e vendimmarrjes.

Ai propozoi t’u jepet atyre statusi i vëzhguesit në BE, ndërsa Ukrainës statusi i anëtares së asociuar, pa të drejtë vote, për të përshpejtuar procesin e anëtarësimit të plotë të tyre.

Kryenegociatori i Kosovës me BE-në, Jeton Zulfaj, nuk deshi të komentonte propozimet, kur u kontaktua nga Radio Evropa e Lirë.

Nga të gjitha gjashtë vendet e Ballkanit Perëndimor, Shqipëria dhe Mali i Zi vlerësohet se kanë përparuar dukshëm në rrugën drejt anëtarësimit në BE, dhe janë në bisedime aktive. Serbia, Maqedonia e Veriut dhe Bosnja e Hercegovina kanë statusin e vendit kandidat.

Kjo e lë Kosovën si vendin e vetëm nga rajoni pa statusin e vendit kandidat, rreth katër vjet pasi aplikoi.

Vogel beson, tani për tani, se për Kosovën një lloj integrimi gradual do të ishte më premtues sesa fillimi i procesit për anëtarësim të plotë, “i cili për momentin duket vërtet i pamundshëm, pasi nuk ka oreks nga ana e Komisionit Evropian për ta mbështetur atë”.

Tregu i Përbashkët, sipas tij, mund të jetë interesant për Kosovën, por për të pasur ndonjë përparim, “BE-ja duhet të bëhet serioze”.

Vogel thekson se integrimi gradual nuk do të kërkonte patjetër njohjen e Kosovës nga të gjitha vendet anëtare.

“KE do të duhej t’u shpjegonte shteteve anëtare në një mënyrë të qartë dhe të fuqishme ligjërisht pse Kosova, edhe pse nuk njihet [nga Spanja, Greqia, Qiproja, Sllovakia dhe Rumania], mund të marrë pjesë në aspekte të tregut të brendshëm të BE-së”, shton ai.

Vogel nënvizon se Kosova “ka miq në BE, por nuk ka miq që janë të gatshëm të shpenzojnë kapital politik për të çuar përpara kërkesën e saj për anëtarësim”.

Si do të përfitonte Kosova?

Përveçse do të siguronte qasje në një treg të madh evropian, ekonomia e Kosovës do të përfitonte edhe nga lehtësime procedurale dhe të komunikimit me autoritete të ndryshme të bllokut, thotë ekspertja kosovare e tregtisë, Sytrime Dervisholli, në një prononcim për Radion Evropa e Lirë.

Ajo thekson se, derisa ekonomia kosovare do të mundë të ndiente ndikim negativ fillimisht, për shkak se është industri e vogël prodhuese, “në plan afatgjatë, unë e shoh që do të jetë diçka pozitive për ekonominë e Kosovës dhe mbi të gjitha për konsumatorët tanë”.

Ka disa sektorë të cilët do të përfitonin drejtpërdrejt, sipas Dervishollit, si sektori i mobilierisë, i ndërtimeve të parafabrikuara, i pijeve, i shërbimeve apo i teknologjisë së informacionit.

Ekonomia e vogël e Kosovës është e orientuar kryesisht nga konsumi, importet dhe remitancat e diasporës.

Sipas Fondit Monetar Ndërkombëtar, aktiviteti ekonomik në Kosovë është ngadalësuar, ndërsa inflacioni është rritur gjatë vitit të fundit. Inflacioni i përgjithshëm arriti në 5.75 për qind në janar 2026, i nxitur kryesisht nga rritja e çmimeve të ushqimeve.

Rritja reale e Prodhimit të Brendshëm Bruto u ngadalësua në 3.6 për qind në vitin 2025, nga 4.6 për qind në vitin 2024./REL