Gjatë fundjavës së Ditës së Ngjitjes në Zvicër pritet trafik i rënduar në kalimin e Gotthardit, me kolona që mund të zgjasin nga 2.5 deri në 4 orë, sidomos më 13 dhe 14 maj. Autoritetet paralajmërojnë rritje të madhe të qarkullimit pasi shumë qytetarë udhëtojnë drejt jugut të vendit.

Klubi i Trafikut në Zvicër (TCS) dhe Autoriteti Federal i Rrugëve (ASTRA) paralajmërojnë gjithashtu vonesa dhe bllokime në disa akse kryesore, përfshirë autostradën A2, A13, Axenstrasse, si dhe linjat e transportit me automjete në Vereina, Furka dhe Lötschberg. Shoferëve u rekomandohet të qëndrojnë në autostradë dhe të shmangin rrugët dytësore për të mos rënduar trafikun lokal.

Ndërkohë, për të lehtësuar udhëtimet, Hekurudhat Federale Zvicerane (SBB) kanë shtuar kapacitetet me 58 trena shtesë dhe mbi 130,000 vende ekstra në linjat mes Zvicrës gjermanofolëse dhe Ticinos.

Autoritetet presin fluks të shtuar edhe në ditët pas festës, kur qytetarët kthehen nga pushimet.

Stinë të gjata pune, pak kohë për pushim dhe lodhje e vazhdueshme – profesioni i shoferit të autobusit po lidhet gjithnjë e më shumë me probleme shëndetësore, sipas një studimi të ri.

Një studim i ri tregon se shoferët e autobusëve po përballen gjithnjë e më shpesh me pasoja në shëndet për shkak të kushteve të punës, përfshirë orare të gjata, mungesë rikuperimi dhe lodhje të akumuluar.

Gilbert D’Alessandro, i cili ka 37 vite përvojë si shofer autobusi në kompaninë e transportit publik në Friburg, thotë se e do profesionin e tij dhe nuk do ta ndërronte për asgjë, por pranon se kushtet e punës janë përkeqësuar me kalimin e viteve.

“Sforcimi po rritet vazhdimisht. Është paradoksale: 37 vite më parë kishim automjete të vjetra pa teknologji, por më pak presion. Sot kemi pajisje shumë moderne, por edhe më shumë trafik, skuterë dhe biçikleta në korsitë e autobusëve,” tha ai për transmetuesin publik zviceran RTS.

Ai punon mesatarisht 8 deri në 12 orë në ditë pas timonit – një distancë e ngjashme me udhëtimin nga Friburg deri në Barcelonë. Për të ruajtur një ekuilibër më të mirë mes punës dhe jetës private, ai ka ulur orarin nga 100% në 70%. “E nis ditën gjithmonë me buzëqeshje sepse e dua punën time, por në mbrëmje kur kthehem në shtëpi jam shumë i lodhur,” thotë ai.

Presioni financiar dhe lodhja fizike

Ngjashëm përjeton situatën edhe Malika Meyrat, një shofer autobusi në La Chaux-de-Fonds. Pas shtatë vitesh pune, 35-vjeçarja thotë se ndryshimet në trafik kanë ndikuar drejtpërdrejt në shëndetin e saj.

“Kjo shfaqet në dhimbje muskulore, sidomos në qafë, shpatulla dhe pjesën e poshtme të shpinës,” thotë ajo.

Edhe në Zvicrën gjermanishtfolëse, kushtet e punës së shoferëve të transportit publik janë bërë temë debati. Në Winterthur këtë pranverë ishte afër një grevë, ndërsa edhe në qytetin e Zyrihut punonjësit kanë protestuar për kushte më të mira pune.

Sindikatat thonë se, edhe pse kompanitë respektojnë rregulloret ligjore, situata duhet përmirësuar. “Kushtet e punës duhet të përmirësohen dukshëm, sidomos duke reduktuar ditët me orare shumë të gjata,” thotë Pablo Guarino nga sindikata e punonjësve të transportit. “Presioni financiar shpesh transferohet mbi kushtet e punës,” paralajmëron ai.

Një e treta e stafit ndjehet e rraskapitur

Studime në Zvicër tregojnë se shoferët e autobusëve janë të ekspozuar ndaj rreziqeve shëndetësore, përfshirë stresin e lartë dhe probleme të tjera fizike e psikologjike. Në rajonin frankofon është nisur projekti Trapheac, i cili ka analizuar kushtet e punës në këtë sektor.

Rezultatet e para tregojnë se rreth një e treta e të anketuarve ndihen të rraskapitur.

Ekspertët propozojnë masa konkrete, si krijimi i dhomave të pushimit për shoferët. “Një hapësirë për pushim dhe ushqim ul në mënyrë të provuar nivelin e stresit,” thotë Irina Guseva-Canu, profesoreshë në Universitetin e Lozanës dhe pjesë e studimit.

Sektori nën presion për shkak të mungesës së stafit

Ngarkesa shëndetësore e shoferëve vjen në një periudhë sfiduese për transportin publik në Zvicër. Deri në vitin 2030, një pjesë e madhe e punonjësve pritet të dalë në pension, sidomos shoferët. Për të përballuar mungesat, kompanitë po mbështeten gjithnjë e më shumë te punësimi pas moshës së pensionit dhe programe të reja trajnimi, por sektori vazhdon të përballet me mungesë të theksuar të fuqisë punëtore.

Pothuajse një në tre persona në Zvicër ndihen disi të sikletosur kur rezervojnë një fluturim, por fenomeni i ashtuquajtur “turpi i fluturimit” mbetet i kufizuar. Sipas një studimi të publikuar nga shoqata Aviationsuisse, vetëm 28% e popullsisë preket nga kjo ndjesi.

Studimi, i realizuar nga instituti kërkimor Sotomo dhe i bërë publik të hënën, tregon se shumica e qytetarëve kanë një qëndrim pozitiv ndaj udhëtimeve ajrore. Rreth 61% e të anketuarve shprehen pozitivisht për aviacionin, ndërsa 55% deklarojnë se ndihen krenarë për sektorin ajror zviceran.

Në të njëjtën kohë, shumica e popullsisë kundërshton masa më të rrepta për kufizimin e aviacionit. Afro 80% e të anketuarve janë kundër reduktimit të orarit të funksionimit të aeroporteve, ndërsa 57% i konsiderojnë rregullat aktuale për pushimin gjatë natës si “plotësisht të përshtatshme”. Vetëm një pjesë e vogël kërkon ndryshime në këtë drejtim.

Sa i përket mbrojtjes së klimës, publiku mbështet më shumë zgjidhjet teknologjike, si zhvillimi i avionëve më efikas dhe përdorimi i karburanteve të qëndrueshme. Nga ana tjetër, 71% e të anketuarve besojnë se një taksë mbi biletat ajrore për emetimet e CO₂ është joefektive, madje e padobishme.

Shumica e madhe, rreth 72%, mendojnë se përgjegjësia për mbrojtjen e klimës i takon komunitetit ndërkombëtar. Më pak përgjegjësi u atribuohen linjave ajrore (46%), politikës kombëtare (44%) dhe vetë udhëtarëve (38%).

Qëndrime të ndara për zgjerimin e infrastrukturës

Opinioni publik është më i ndarë kur bëhet fjalë për zgjerimin e infrastrukturës aeroportuale. Rreth 52% e të anketuarve mbështesin zhvillimin e aeroporteve nëse kërkesa për transport të pasagjerëve dhe mallrave vazhdon të rritet.

Anketa është zhvilluar nga 22 janari deri më 5 shkurt dhe përfshiu rreth 3,700 të rritur në pjesën gjermanishtfolëse dhe frëngjishtfolëse të Zvicrës. Rreth një e treta e pjesëmarrësve jetojnë pranë aeroporteve të Cyrihut, Bazelit dhe Gjenevës.

Aviationsuisse e përshkruan veten si “zëri i përdoruesve të transportit ajror në Zvicër”.

Në kantonin Valais të Zvicrës po ndërmerren masa pas zbulimit se shumica e kamerave të internetit në zonat turistike nuk respektojnë ligjin për mbrojtjen e të dhënave personale.

Një kontroll i autoriteteve kantonale ka treguar se vetëm 3% e 66 kamerave të analizuara janë në përputhje me rregullat, ndërsa pjesa tjetër konsiderohet jo-kompatibile.

Pas ankesave, autoritetet kanë nisur verifikime të gjera dhe kanë kërkuar nga komunat dhe operatorët turistikë rishikimin e përdorimit të kamerave. Në disa raste, si në Verbier, pamjet janë hequr nga interneti pasi u konstatua se personat ishin të identifikueshëm, në kundërshtim me ligjin.

Rregullat kërkojnë që individët të mos jenë të identifikueshëm në asnjë formë, përfshirë fytyrën, veshjen apo sjelljen, si dhe mjegullimin e targave të automjeteve dhe elementeve të tjera identifikuese.

Në disa zona turistike, kamerat janë riorientuar për të fokusuar peizazhet natyrore, duke shmangur hapësirat ku shfaqen njerëz.

Autoritetet kantonale theksojnë se do të vazhdojnë kontrollet dhe se në rast moszbatimi të rekomandimeve, mund të ndërmerren edhe masa të mëtejshme administrative.

Kundërshtarët e dy nismave për vendosjen e një page minimale kantonale kanë nisur fushatën e tyre përpara referendumit të 14 qershorit, duke kërkuar refuzimin e tyre dhe mbështetjen e kundërpropozimit të qeverisë kantonale.

Përfaqësues të biznesit dhe partive të djathta argumentojnë se një pagë minimale e njëtrajtshme dhe e imponuar nga shteti do të dëmtonte sektorë të ndryshëm të ekonomisë dhe do të minonte dialogun social. Ata favorizojnë modelin e bazuar në marrëveshjet kolektive të punës, të cilat, sipas tyre, marrin parasysh specifikat e çdo industrie dhe përfshijnë edhe përfitime shtesë për punëtorët.

Nga ana tjetër, sindikatat dhe partitë e majta mbështesin nismat, duke theksuar se ato synojnë të luftojnë varfërinë dhe të rrisin pagat më të ulëta, veçanërisht për punonjësit në sektorët më të prekshëm.

Kundërpropozimi i Këshillit të Shtetit parashikon gjithashtu një pagë minimale prej 23 frangash në orë, por me përparësi për marrëveshjet kolektive. Ky variant mbështetet edhe nga shumica e djathtë në Këshillin e Madh, transmeton albinfo.ch.

Aktualisht, pesë kantone në Zvicër kanë një pagë minimale, ndërsa debati për raportin mes saj dhe marrëveshjeve kolektive vijon edhe në nivel federal.

Në vitin 2023, në Zvicër u regjistruan 478 raste të vjedhjes së identitetit. Dy vjet më vonë, numri ka shkuar në 8102. Raste që kanë pasoja shumë konkrete financiare për viktimat.

Në kantonin e Freiburgut, Léa (emër imagjinar) i është vjedhur identiteti më shumë se një duzinë herë, me fatura për një seri të gjatë blerjesh që nuk janë bërë kurrë: nga një abonim telefonik deri te pushimet jashtë vendit, për një total prej mbi 20,000 frangash. Mënyra e veprimit është gjithmonë e njëjtë: mashtruesit blejnë në emër të tij duke përdorur një adresë të rreme email-i dhe marrin fatura në internet, të cilat nuk paguhen kurrë. Kujtesat e pagesës, nga ana tjetër, përfundojnë rregullisht në kutinë postare të viktimës. Sa herë që gruaja e re paraqiti një ankesë.

“Është e rëndësishme, për çdo rast të ri, të paraqitet një ankesë, sepse kjo i jep informacion shtesë policisë”, shpjegon ai në mikrofonat e RTS. Në rastin e tij, policia kantonale identifikoi dy autorë të dyshuar veçanërisht aktivë në rajon.

Në Gjenevë, Matteo e gjeti veten me fatura dhe njoftime pagese për targa makinash që nuk i kishte kërkuar kurrë. Mashtruesit përdorën një kopje të kartës së tij të identitetit për të lidhur kontrata qiraje për dy Mercedes të dorës së dytë, të rishitura me gjysmën e vlerës së tyre të re, të barabartë me 80,000 franga.

I riu për fat të mirë arriti t’i anulonte kontratat. Seksioni i Qarkullimit Kantonal, megjithatë, vazhdon të kërkojë pagesën e targave të porositura në emrin e tij nga mashtruesit dhe të dorëzuara rregullisht.

“Është shumë frustruese. E zemëron kur di se asgjë nuk mund të bëhet dhe se ata kanë arritur t’ia dalin mbanë,” thotë ai, ndërsa ende i kërkohet të paguajë 378 franga për targa që nuk i ka përdorur kurrë. I riu u ekzekutua së fundmi nga autoritetet kantonale, raporton RSI.

Një avokat i specializuar në teknologjitë e reja, Gabriel Avigdor, thekson se kompanitë “kanë detyrimin të zbatojnë masa organizative dhe teknike për t’u siguruar që nënshkruajnë kontratën e duhur me personin e duhur”. Dhe ai shton: “Popullsia nuk është e përgatitur për këto situata. Nuk je kurrë gati të provosh veten.”

Rëndësia e paraqitjes së një ankese

Rasti i Lexie-t, influencuese dhe shofere kamioni, ilustron një tjetër fytyrë të vjedhjes së identitetit për qëllime kriminale. Imazhi i tij u përdor, me ndihmën e inteligjencës artificiale, për të krijuar qindra profile të rreme, të përdorura për të zhvatur para nga përdoruesit e rrjetit. Disa viktima iu drejtuan drejtpërdrejt asaj, duke e qortuar se kishte humbur mijëra franga.

François Nanchen, i njohur më mirë si eCop François, është një figurë referimi në parandalimin e krimit kibernetik në mediat sociale. Ndihmës inspektor i policisë së Vodes, ai mbështet në mënyrë aktive viktima si Lexie dhe tashmë ka arritur të fshijë llogari të shumta të rreme në TikTok. Mos harroni se qëllimi i uzurpatorëve është të “fitojnë para”, duke përdorur viktimat si mjete të thjeshta.

Për Philippe Allain, komandant i policisë kantonale të Fribourg-ut, lufta është komplekse. “Pas këtyre rasteve ka një sofistikim të lartë”, shpjegon ai. “Ka shumë pengesa midis policisë dhe autorëve. Dhe pastaj është një univers jashtëzakonisht dinamik.”

Ai pranon se vetëm 20% e rasteve të raportuara në fushën e IT-së zgjidhen, por këmbëngul në rëndësinë e paraqitjes së një ankese.

“Kjo u lejon forcave të policisë të kenë një pamje më të qartë të asaj që po ndodh dhe ta kuptojnë më mirë fenomenin”, thotë ai, duke shprehur gjithashtu keqardhje për mungesën e një kuadri ligjor më detyrues për platformat, transmeton albinfo.ch.

Të dhënat e shitura në rrjetin e errët

Të dhënat personale të vjedhura blihen dhe shiten në rrjetin e errët, një pjesë e internetit që vepron si një treg i zi dixhital, ku, për shembull, gjenden kartat e kreditit ose pasaportat e vjedhura.

Pasaporta zvicerane është ndër të tjera dokumenti më i shtrenjtë: ajo shkëmbehet për shuma midis 5,000 dhe 13,000 frangave, sepse ju lejon të kaloni pothuajse të gjitha kufijtë dhe të hapni linja krediti, shpjegon Lennig Pedron, drejtor i Trust Valley, pranë Lozanës. Llogaritë e LinkedIn janë gjithashtu me vlerë të lartë, ndërsa llogaritë e Facebook janë më pak të kërkuara.

Në këtë ekonomi të fshehtë, identiteti është bërë një monedhë e vërtetë. “Ata nuk vjedhin më portofolin tuaj në xhep, por ekzistencën tuaj dixhitale”, vëren specialisti. Pedron paralajmëron gjithashtu për rreziqet që lidhen me klikimin në lidhje të panjohura dhe hyrjen në rrjetin e errët, një hapësirë ​​e parregulluar dhe potencialisht e rrezikshme.

Mungesa e vendeve në shtëpitë kujdestare i detyron disa kantone të marrin zgjidhje të papërshtatshme. Në Gjenevë, deri në 20 të mitur në muaj flenë në spital. Në Fribourg, 70 fëmijë në rrezik presin një vend. Dëshmia e Loren në podcastin “Nous autres” ilustron këto dështime të sistemit.

Në moshën 17 vjeç, Loren dhe katër vëllezërit e motrat e saj e gjetën veten në rrugë pasi u shanë nga nëna e tyre. “Mbrojtja e të miturve gjithmonë vinte në dyshim atë që thuhej, madje edhe se ata e merrnin pak si teka adoleshentësh”, thotë ajo në podcastin “Nous autres” nga Pierre Bavaud.

E vendosur në një shtëpi urgjence në Biel, ajo përshkruan kushte të vështira. “Ne jetojmë pak të egër, jemi pak të lënë vetëm me veten”, thotë ajo. Ajo gjithashtu përmend edukatorët që “shkojnë pak përtej kufijve në aspektin e privatësisë sonë”.

Sot, Loren është 24 vjeç dhe shtatë vjet pas fakteve, situata mbetet shqetësuese. Shtëpitë janë të mbushura kudo në Zvicrën frëngjishtfolëse. Në Gjenevë, 10 deri në 20 të mitur në muaj detyrohen të flenë në spital. Një zgjidhje që kushton dy deri në tre herë më shumë se një vend në një shtëpi dhe që nuk është përshtatur për nevojat e këtyre fëmijëve, raporton RTS.

Në Fribourg, ky opsion refuzohet. “Ne zbulojmë se fëmijët që kanë nevojë për mbrojtje nuk kanë vend në spital. Mund të jetë gjithashtu abuzive, në një farë mënyre”, përshkruan Estelle Papaux, drejtuese e shërbimit të fëmijëve dhe të rinjve të kantonit.

Kantoni i Fribourg aktualisht ka 70 fëmijë që presin për një vend në një shtëpi. “Këta fëmijë janë në rrezik, qoftë në zhvillimin e tyre fizik apo psikologjik”, thotë Estelle Papaux.

Përballë mungesës së vendeve, autoritetet duhet të bëjnë zgjedhje. “Ne i japim përparësi rreziqeve. Aktualisht po marrim rreziqe për 70 fëmijë”, pranon ajo. Mesatarisht, në secilin kanton, 4 deri në 6% e popullsisë së fëmijëve monitorohet nga një autoritet mbrojtës. Vendosja në shtëpi mbetet zgjidhja e fundit dhe ka të bëjë vetëm me një pjesë të vogël të këtyre fëmijëve, transmeton albinfo.ch.

Për të plotësuar mungesën e vendeve, disa kantone u drejtohen familjeve pritëse. Në Gjenevë, ato po profesionalizohen gradualisht. Vaud zhvilloi një fushatë rekrutimi, por nuk e arriti qëllimin e saj për 50 familje shtesë. Edhe në Fribourg, familjet pritëse po bëhen të rralla, shpesh për arsye financiare.

Si pjesë e Partneritetit për Paqe të NATO-s, Zvicra po merr pjesë në stërvitjen shumëkombëshe ‘Tiger Meet’.

Forcat Ajrore Zvicerane përfaqësohen në Araxos (Greqi) nga pesë avionë luftarakë F/A-18.

Nga 4 deri më 15 maj, Zvicra do t’u bashkohet 12 skuadriljeve nga nëntë vende, njoftoi qeveria në një njoftim për shtyp të hënën.

Qëllimi i stërvitjes, e cila do të zhvillohet në skenarë realistë, është të krahasojë dhe përmirësojë aftësitë ushtarake të forcave të ndryshme, shkruan swissinfo. Qëllimi është gjithashtu të përmirësojë “aftësitë mbrojtëse transnacionale dhe të zhvillojë ndërveprimin midis NATO-s dhe vendeve partnere”, transmeton albinfo.ch.

Priten më shumë se 50 avionë luftarakë dhe 1,500 pjesëmarrës.