Java e mobilizimeve kundër masave shtrënguese në arsimin e lartë nisi të hënën, ndërsa universitetet dhe kolegjet bashkohen për të kundërshtuar planet e reduktimeve buxhetore në nivel federal dhe kantonal. Veprime proteste po organizohen në disa qytete të Zvicrës frankofone.

Studentët, sindikatat dhe stafi akademik riafirmuan në një mbledhje të përgjithshme kundërshtimin e tyre ndaj projektit të Qeverisë Federale për kursime buxhetore dhe vendosmërinë për të mbrojtur arsimin e lartë. Sipas projektit, nga viti 2027 parashikohet të kursen 460 milionë franga zvicerane në vit, një reduktim që do të prekë universitetet, shkollat e larta të aplikimeve praktike, politeknikat federale si dhe hulumtimin përmes Fondacionit Kombëtar të Shkencës Zvicerane.

Reduktimet në nivel kantonal

Mobilizimi në Zvicrën frankofone gjithashtu synon të kundërshtojë masat shtrënguese të vendosura nga kantonet. Disa kantone kanë vendosur të rrisin tarifat e shkollimit dhe të eliminojnë disa kurse në pritje të deficitit të ardhshëm.

Në Gjenevë, protesta lidhet edhe me vendimin e Këshillit të Madh, i marrë në dhjetor të kaluar, për të reduktuar dy milionë franga çdo vit nga subvencionet për institucionet e arsimit të lartë – një masë që u kundërshtua nga e majta dhe MCG përmes një referendumi.

Rreziqet për arsimin dhe kërkimin

Sipas komunitetit akademik të mobilizuar, këto reduktime rrezikojnë të përkeqësojnë cilësinë e arsimit të lartë, të minojnë pavarësinë e kërkimit shkencor, të kufizojnë aksesin në studime dhe të rrisin pasigurinë e studentëve dhe stafit kërkimor e mësimdhënës.

Mobilizime të tjera të studentëve dhe stafit akademik do të zhvillohen gjatë kësaj jave, veçanërisht në EPFL dhe universitetet e Lozanës, Gjenevës, Neuchâtel, Friburgut dhe Bernës.

Pas më shumë se 60 vitesh mungesë, tramvaji po rikthehet në Lozanë, ndërsa testimet e para do të nisin këtë të martë në zonën e Renens.

Njësitë e para të tramvajit, të cilat mbërritën në fillim të shkurtit, janë përgatitur për provat dinamike. Linja e re do të lidhë zonën Flon me stacionin e Renens për rreth 15 minuta dhe pritet të hyjë në funksion në dhjetor 2026.

Projekti synon të rrisë kapacitetin e transportit publik, me tramvajë që mund të transportojnë deri në 300 pasagjerë. Linja 4,6 kilometra e gjatë do të ketë 10 stacione dhe një korsi të dedikuar, duke shmangur trafikun.

Autoritetet theksojnë se tramvaji do të ketë përparësi absolute në qarkullim dhe u bëjnë thirrje qytetarëve të përshtaten me rregullat e reja.

Në fazën e parë priten rreth 13 milionë pasagjerë në vit, ndërsa në të ardhmen linja planifikohet të zgjatet më tej përtej Renens.

Sesioni pranveror i Parlamentit në Bern ka nisur me disa tema kyçe, përfshirë ndryshime në ligjin penal, mbështetjen për viktimat e tragjedisë në Crans-Montana dhe masat për kursimin e buxhetit.

Dhoma Kombëtare ka miratuar në parim heqjen e afatit të parashkrimit për vrasjet, duke i hapur rrugë ndjekjes penale pa kufizim kohor për këtë krim. Qeveria federale ka qenë kundër kësaj mase, duke e cilësuar më shumë simbolike sesa praktike.

Në hapje të sesionit, deputetët mbajtën një minutë heshtje për viktimat e zjarrit në Crans-Montana, ku humbën jetën 41 persona. Parlamenti pritet të miratojë një paketë ndihme prej 7.8 milionë frangash, me nga 50,000 franga për të plagosurit dhe familjet e viktimave.

Në fokus është edhe plani i kursimit të Këshillit Federal, që synon të reduktojë shpenzimet me rreth 8.5 miliardë franga deri në vitin 2029.

Ndër çështjet e tjera që do të diskutohen janë: neutraliteti i Zvicrës, mundësia e rikthimit të energjisë bërthamore, ndalimi i importit të foie gras, si dhe vendosja e tarifave për rastet jo emergjente në urgjencat spitalore.

Parlamenti po shqyrton gjithashtu lehtësimin e importit të barnave gjenerike për të ulur kostot dhe ka mbështetur ndryshime ligjore për adoptimin e fëmijëve të lindur nga donacioni i spermës.

Ndërkohë, deputetët kanë refuzuar ndalimin e adoptimeve ndërkombëtare, duke theksuar se ato duhet të vazhdojnë të lejohen.

Përdorimi i radarëve të shpejtësisë në Zvicër po vazhdon të shkaktojë debate, sidomos në kantonin Aargau, ku më 8 mars qytetarët do të votojnë nëse duhet të kufizohet përdorimi i tyre. Të dhënat e publikuara nga RTS (Radio Télévision Suisse) tregojnë se situata ndryshon ndjeshëm nga një kanton në tjetrin.

Në Aargau, edhe pse ekziston vetëm një radar fiks dhe disa pajisje mobile, partitë politike janë të ndara: njëra palë kërkon rregulla më të rrepta për instalimin e tyre, ndërsa pala tjetër paralajmëron rritje të aksidenteve nëse kufizohen kontrollet.

Statistikat tregojnë dallime të mëdha në nivel vendi. Schaffhausen ka numrin më të lartë të radarëve për automjet, ndërsa Geneva kryeson në pjesën frankofone. Në anën tjetër, kantone si Zug, Ticino dhe Valais kanë shumë pak pajisje të tilla.

Edhe të ardhurat nga gjobat ndryshojnë dukshëm. Disa kantone mbledhin miliona franga në vit nga tejkalimi i shpejtësisë, ndërsa të tjerë shumë më pak, çka tregon qasje të ndryshme në zbatimin e ligjit.

Rezultati i referendumit në Aargau pritet të tregojë nëse qytetarët mbështesin kufizimin e radarëve apo forcimin e kontrollit për sigurinë rrugore.

Në përgjigje të mungesës së mjekëve, Kantoni i Cyrihut dëshiron të ofrojë më shumë vende për studime mjekësore në të ardhmen. Parlamenti kantonal ka miratuar një kredi prej 25 milionë CHF. Nga viti 2030, 700 vende studimi në vit do të jenë të disponueshme në Fakultetin e Mjekësisë të Universitetit të Cyrihut. Aktualisht janë 430.

Këshilli kantonal votoi me 174 vota pro kredisë së pronës prej 25 milionë frangash për projektin “Med500+” dhe kështu për zgjerimin e vendeve të studimit në mjekësinë humane.

Me “Med500+” krijohen kushtet e nevojshme për të qenë në gjendje të rriten ndjeshëm kapacitetet e studimit nga viti 2030. Ndër të tjera, janë të nevojshme përshtatje në kurrikulë, pra në planin e studimit. Programi i studimit duhet të jetë më praktik dhe të përdorë instrumente bashkëkohore, siç është një klinikë simulimi, shkruan SRF, transmeton albinfo.ch.

Gjithashtu kërkohen zona shtesë trajnimi prej rreth 24,000 metrash katrorë dhe dhjetë profesorë të rinj me një total prej rreth 140 pozicionesh me kohë të plotë.

Qëllimi kryesor është të kundërshtohet mungesa akute e mjekëve duke trajnuar specialistë vendas dhe shumë të kualifikuar. Aktualisht, më shumë se 40 përqind e mjekëve që ushtrojnë profesionin në Zvicër vijnë nga jashtë. Sipas studimeve, midis 5500 dhe 8,700 mjekë mund të mungojnë në të gjithë Zvicrën deri në vitin 2040.

Nevojiten gjithashtu kushte më të mira pune.

Zgjerimi i vendeve të studimit në mjekësinë humane ishte i padiskutueshëm në këshillin kantonal. “Sasia e madhe e parave për të cilën po flasim për zgjerimin shërben për të trajnuar më shumë mjekë dhe për të qenë më pak të varur nga specialistët e huaj”, tha Sibylle Jüttner (SP). Nevoja do të rritet edhe në vitet e ardhshme.

Në të njëjtën kohë, Jüttner paralajmëroi: “Vetëm më shumë vende studimi nuk e zgjidhin problemin.” Është gjithashtu e rëndësishme që kushtet e punës në spitale dhe praktika të përmirësohen.

Si mjek, Reto Agosti (FDP) ishte i kënaqur me 270 vendet shtesë të studimit që supozohet të zbusin mungesën e specialistëve. Megjithatë, ai dyshon nëse kjo është e mjaftueshme. Popullsia po plaket, ka më shumë nevojë për ilaçe dhe po rritet. “Vendet shtesë të studimit nuk e zbusin këtë situatë,” tha ai.

Benjamin Walder (Të Gjelbrit) paralajmëroi për një “bisht miu”. Ai sheh rrezikun e “Gärtlithinking” të qeverisë, pasi shumë theks i vihet studimeve. Është gjithashtu e rëndësishme të ofrohen vende të mjaftueshme trajnimi dhe arsimimi të mëtejshëm.

Janine Vannaz (në qendër) ishte “shumë e gëzuar” për kredinë që kishte filluar si mocioniste. Ajo kritikoi Numerus Clausus, i cili kufizon artificialisht vendet e studimit mjekësor – nuk ka mungesë të të diplomuarve të shkollave të mesme të interesuara për mjekësinë. Me “Med500+”, kujdesi mjekësor sigurohet dhe varësia nga specialistët e huaj parandalohet, sipas Vannaz.

Deri në vitin 2036 pothuajse gjysmë miliardi franga

Në total, zgjerimi i kapacitetit do t’i kushtojë Kantonit të Cyrihut pothuajse gjysmë miliardi franga në fazën e zgjerimit deri në vitin 2036. Do të kërkohet bashkëfinancim nga qeveria federale dhe, nëse është e nevojshme, nga kantone të tjera, tha Drejtoresha e Arsimit Silvia Steiner (në qendër) paraprakisht për mediat.

Presidenti i Konfederatës, Guy Parmelin, dhe Presidentja e Komisionit Evropian, Ursula von der Leyen, nënshkruan sot në Bruksel paketën e marrëveshjeve midis Zvicrës dhe Bashkimit Evropian (BE). Bilateral III synon të stabilizojë dhe zgjerojë marrëdhëniet midis Bernës dhe Brukselit.

“Kjo është një ditë e rëndësishme për Bashkimin Evropian dhe për Zvicrën”, tha von der Leyen para nënshkrimit të marrëveshjeve. Marrëveshjet janë të balancuara, pragmatike dhe do të jenë të dobishme për të dyja palët, tha Parmelin në një konferencë të përbashkët për shtyp, raporton rsi, transmeton albinfo.ch.

Për ceremoninë e nënshkrimit, presidentja e Komisionit Evropian priti presidentin zviceran në selinë e Komisionit Evropian, Berlaymont. Ngjarja zgjati rreth 30 minuta.

Paketa e marrëveshjeve u negociua midis Bernës dhe Brukselit midis marsit dhe dhjetorit 2024. Mund të konsiderohet si vazhdim i Marrëveshjeve Dypalëshe I dhe II ekzistuese dhe njihet gjithashtu nga Këshilli Federal Zviceran si Marrëveshje Dypalëshe III.

Zvicra është ngjitur me një vend, në të 20-tën në renditjen e barazisë në vendin e punës, por situata e saj është në stanjacion. Hendeku në paga midis burrave dhe grave është zgjeruar në 17.4% dhe përqindja e grave që punojnë me kohë të plotë ka rënë, sipas indeksit PwC 2026.

Zvicra është ngjitur nga vendi i 21-të në të 20-tin në indeksin e Grave në Punë të PwC 2026, por rezultati i saj i përgjithshëm mbetet i pandryshuar në 68.7 pikë. Ndërsa shkalla e punësimit të grave u rrit pak në 80.8%, tregues të tjerë tregojnë një rënie.

Përqindja e grave në punësim me kohë të plotë ra nga 60.7% në 59.2%. Hendeku tashmë i gjerë gjinor në paga u rrit më tej, duke arritur në 17.4%, krahasuar me 17.2% vitin e kaluar. Shkalla e papunësisë për gratë mbeti e qëndrueshme në 4.7%.

Sipas ekspertëve në PwC, këto shifra janë “sinjale alarmi”. Ata theksojnë se gratë përballen me sfida të tilla si kujdesi i kufizuar dhe i kushtueshëm për fëmijët. Ata u bëjnë thirrje bizneseve të miratojnë masa, të tilla si modele pune më fleksibile, për të promovuar barazinë.

Perspektivat e punësimit në rënie

Trendi i vërejtur në Zvicër është pjesë e një ngadalësimi të përgjithshëm në vendet e OECD-së. Indeksi i përgjithshëm u rrit me vetëm 0.5 pikë midis viteve 2023 dhe 2024, gjysma e mesatares vjetore që nga viti 2011.

Ky ngadalësim mund të shpjegohet me një përkeqësim të perspektivave të punësimit për gratë. Shkalla e papunësisë së femrave në OECD është rritur në 5.5% dhe, për herë të parë, përqindja e grave në punësim me kohë të plotë ka rënë, nga 78.1% në 76.8%, raporton swissinfo. Nga ana tjetër, hendeku mesatar i pagave ra me 0.6 pikë në 12.4%, rënia më e madhe në pesë vjet, transmeton albinfo.ch.

Islanda në krye, Zvicra mbetet prapa

Për të pestin vit radhazi, Islanda kryesoi renditjen, falë veçanërisht një shkalle punësimi të femrave prej 85.1%. Leja bujare prindërore dhe një kulturë pune miqësore ndaj familjes përmenden si faktorë suksesi. Luksemburgu, Zelanda e Re, Sllovenia dhe Suedia plotësojnë pesë vendet e para.

Anasjelltas, Meksika, Koreja e Jugut, Kili, Italia dhe Greqia janë në fund të renditjes, për shkak të pjesëmarrjes së ulët të femrave në tregun e punës dhe pabarazive të konsiderueshme.

Me një hendek në paga prej 17.4%, Zvicra është shumë mbi mesataren e OECD-së (12.4%). Përqindja e lartë e grave që punojnë me kohë të pjesshme dhe ritmi i ngadaltë i progresit në pagat e barabarta do të thotë se ka ende shumë punë për të bërë. Ndërsa ishte ende në dhjetë vendet e para të këtij indeksi në vitin 2016, Zvicra ka ngecur në rreth vendin e 20-të që nga viti 2020.

Indeksi i Grave në Punë i PwC u botua për herë të parë në vitin 2011 dhe vlerëson barazinë në tregun e punës në 33 vende të OECD-së. Ai bazohet në pesë tregues: shkalla e pjesëmarrjes së femrave në fuqinë punëtore, hendeku i pjesëmarrjes gjinore, shkalla e papunësisë së femrave, pjesa e vendeve të punës me kohë të plotë dhe hendeku i pagave.

Zyra Federale e Strehimit (OFL) e mban normën referuese të hipotekës të zbatueshme për kontratat e qirasë në 1.25%, tha ajo të hënën gjatë shqyrtimit të saj tremujor të situatës. Ky tregues u ul me 1.50% në 1.25% në fillim të shtatorit të kaluar, pas një ndërprerjeje në qershor dhe një rënieje të parë prej një të katërtës së një pike në mars 2024.

Që kjo normë referuese e interesit e zbatueshme për qiratë të ndryshojë, norma mesatare e ponderuar e kërkesave hipotekare të dhëna nga bankat do të duhej të ishte nën 1.125% ose mbi 1.375%. Kjo ishte në fund të shkurtit në 1.32%, krahasuar me 1.33% në dhjetor dhe 1.37% në shtator.

Analistët e intervistuar javën e kaluar nga AWP prisnin që treguesi të mbetej i pandryshuar.

E publikuar në një bazë tremujore prej një të katërtës së përqindjes, norma referuese e interesit është vendosur që nga shtatori 2008 me qëllim rregullimin e qirave në të gjithë Zvicrën, shkruan RTS. Çdo rritje prej një të katërtës së pikës i lejon qiradhënësit të kërkojë një rritje të qirasë prej 3.0%, me kusht që ajo të bazohet në normën e mëparshme të referencës dhe jo në një vlerë më të vjetër ose të indeksuar me koston e jetesës, për shembull, transmeton albinfo.ch.

Periudha e njoftimit

Në mënyrë të ngjashme, qiramarrësit mund të kërkojnë një lehtësim qiraje prej 2.91% në rast të një uljeje prej një të katërtës së pikës.

Çdo ndryshim në rritje ose në rënie mund të hyjë në fuqi vetëm pas një periudhe njoftimi, zakonisht të caktuar në tre muaj të plotë. Publikimi i normës së referencës bëhet në fillim të muajit, pjesa tjetër e muajit të lartpërmendur duhet t’i shtohet kësaj periudhe.

Pas një ndryshimi në normën e referencës, qiradhënësit gjithashtu mund të kalojnë 40% të inflacionit të regjistruar zyrtarisht nga indeksi i çmimeve të konsumit që nga rregullimi i fundit i qirasë.

Më shumë se 4,000 turistë zviceranë janë aktualisht të bllokuar në rajonin e Lindjes së Mesme pas operacionit ushtarak amerikan në Iran. DFAE është në kontakt me linjën ajrore zvicerane për të gjetur një zgjidhje për riatdhesimin.

Shumica dërrmuese e turistëve të bllokuar për shkak të mbylljes së hapësirës ajrore të rajonit janë në Emiratet e Bashkuara Arabe, tha Marianne Jenni, drejtoreshë e Drejtorisë Konsullore të Departamentit Federal të Punëve të Jashtme (FDFA), për shtypin të hënën. Shërbimi i saj po punon për të mbështetur qytetarët zviceranë në rajon, shtoi ajo.

Për momentin, Konfederata nuk ka ndërmend t’i riatdhesojë ata, sepse nuk ka zgjidhje për ta bërë këtë. “Përgjegjësia individuale zbatohet në përputhje me ligjin për Zvicrën Jashtë Vendit”, tha Marianne Jenni në orën 12:30 të pasdites. Ajo shton se autoritetet federale po monitorojnë vazhdimisht situatën dhe janë në kontakt me kompaninë zvicerane “për të parë se cilat zgjidhje janë të mundshme”.

“Ne nuk jemi në dijeni të ndonjë viktime zvicerane të një greve ose të lënduar”, tha ajo.

Udhëtimi nuk rekomandohet

Më shumë se 1000 persona kanë kontaktuar linjën e ndihmës të krijuar nga FDFA që nga përkeqësimi i situatës në Lindjen e Mesme të shtunën. Numri i personave të regjistruar në aplikacionin Travel Admin që ju lejon të gjurmoni udhëtarët që kanë nevojë për mbështetje është rritur ditët e fundit, raporton RTS, transmeton albinfo.ch.

FDFA tani këshillon kundër çdo udhëtimi jo-thelbësor në Liban, Bahrein, Jordani, Katar, Kuvajt, Arabinë Saudite dhe Emiratet e Bashkuara Arabe. Qëndrimet në Izrael dhe Iran tashmë ishin dekurajuar.

Kompania zvicerane njoftoi të dielën se po zgjaste pezullimin e fluturimeve të saj për në dhe nga Dubai deri më 4 mars. Fluturimet për në dhe nga Tel Avivi do të mbeten të pezulluara deri më 8 mars.

Shqetësim dhe ngushëllime nga qeveria

Presidenti i Konfederatës Guy Parmelin tha se ishte shumë i shqetësuar për këtë zjarr në Lindjen e Mesme. “Zvicra u bën thirrje të gjitha palëve të mbrojnë popullatat civile, të ruajnë infrastrukturën dhe të rikthehen në diplomaci sa më shpejt të jetë e mundur”, tha Këshilltari Federal në margjinat e nënshkrimit të marrëveshjeve dypalëshe me BE-në në Bruksel, duke specifikuar se Zvicra është ende e gatshme të ndihmojë palët në deeskalimin.

Ministri i Jashtëm Ignazio Cassis shprehu ngushëllimet e qeverisë për viktimat e sulmeve dhe kundërsulmeve në rajon, në margjinat e një eventi në Grandson (VD).

Ticino tha se kishte frikë nga një situatë e ngjashme me atë në Irak tridhjetë vjet më parë. “Nuk mendoj se një veprim ushtarak mund t’i vërë gjërat në rregull”, tha ai, disa ditë pasi u zhvilluan bisedime midis Uashingtonit dhe Teheranit në Gjenevë. Është bërë përparim gjatë diskutimeve, tha Këshilltari Federal. Por ato nuk i kënaqën Shtetet e Bashkuara, të cilat morën vendimin për të kryer një operacion kundër Iranit.

Një analizë e re tregon se pandemitë dhe mungesat e energjisë elektrike paraqesin rreziqet më të mëdha për Zvicrën. Tërmetet dhe valët e nxehtësisë janë gjithashtu ndër rreziqet e rëndësishme, thonë zyrtarët.

Zyra Federale për Mbrojtjen Civile publikoi të hënën analizën e saj të fundit kombëtare të rrezikut, të quajtur Fatkeqësitë dhe Emergjencat në Zvicër 2025.

Rreziqet më të rëndësishme për Zvicrën janë një pandemi dhe mungesa e energjisë elektrike. Këto dy rreziqe dolën në krye bazuar në një kombinim të një potenciali shumë të lartë për dëme dhe një probabiliteti relativisht të lartë të ndodhjes.

Që nga analiza e fundit në vitin 2020, rreziku i mungesës së energjisë elektrike ka rënë falë masave të tilla si planet e reja të racionimit. Megjithatë, ai mbetet një rrezik i madh, pasi probabiliteti i ndodhjes së tij ende konsiderohet i lartë.

Kërcënimi i një pandemie të re, megjithatë, është rritur në gjashtë vitet e fundit. Zyra e mbrojtjes civile ia atribuon këtë globalizimit, rritjes së ndërveprimeve midis njerëzve dhe kafshëve dhe ndryshimeve klimatike.

Rreziqet e tjera të rëndësishme të identifikuara në raport përfshijnë tërmetet, një fluks masiv njerëzish që kërkojnë mbrojtje, përmbytjet, stuhitë, thatësirën, ndërprerjet e energjisë elektrike në shkallë të gjerë, valët e nxehtësisë dhe rrëshqitjet e tokës.

Rreziqe në ndryshim të vazhdueshëm

Analiza identifikon gjithsej 44 rreziqe që lidhen me Zvicrën. Sipas raportit, peizazhi i rreziqeve është në ndryshim të vazhdueshëm. Skenarët e mëposhtëm janë shtuar në listë: rrëshqitjet e dheut, reshjet e dendura të shiut me rrjedhje sipërfaqësore dhe mungesa e furnizimit me gaz natyror.

Nga ana tjetër, tre rreziqe nuk janë më pjesë e analizës: moti i keq, dështimi i qendrës kompjuterike dhe sulmet ndaj mallrave të rrezikshme të transportuara me hekurudhë, shkruan swissinfo, transmeton albinfo.ch. Sipas zyrës së mbrojtjes civile, këto u hoqën në bazë të njohurive dhe ngjarjeve të reja, masave të reduktimit të rreziqeve të zbatuara tashmë dhe përparimeve teknologjike.

Sulmet kibernetike tani konsiderohen një rrezik më i madh i përditshëm. Megjithatë, ekspertët besojnë se një sulm i koordinuar në shkallë të gjerë kundër disa sektorëve do të ishte shumë kompleks dhe për këtë arsye e konsiderojnë atë vetëm “pjesërisht të besueshëm”. Gjithashtu, aktualisht nuk ka prova për ndonjë qëllim konkret nga ana e një autori të mundshëm.

Tre zona rreziku të përcaktuara

44 rreziqet ndahen në tre zona. Ndër rreziqet natyrore, tërmetet, përmbytjet dhe stuhitë mund të shkaktojnë dëmet më të mëdha. Në fushën teknike, këto përfshijnë mungesat e energjisë, aksidentet në termocentralet bërthamore dhe ndërprerjet e energjisë.

Ndër rreziqet sociale, konfliktet e armatosura dhe pandemitë kanë potencialin më të madh për dëme në aspektin e numrit të viktimave dhe pasojave ekonomike.

Megatrendet si ndryshimi i klimës, dixhitalizimi dhe polarizimi gjeopolitik ka të ngjarë të vazhdojnë të ndikojnë në rreziqe në të ardhmen, përfundon raporti.

Analiza synon të shërbejë si bazë për planifikim parandalues ​​nga zyrtarët federalë, kantonalë dhe bashkiakë dhe operatorët e infrastrukturës kritike. Botimi i katërt u përpilua me pjesëmarrjen e 265 ekspertëve nga administrata, sektori privat dhe komuniteti shkencor.

Lufta në Lindjen e Mesme po çon në humbje në bursat kryesore të botës në fillim të javës. Megjithatë, Indeksi i Tregut Zviceran (SMI) nuk ra aq ndjeshëm në tregtimin e hershëm sa homologët e tij kryesorë evropianë.

Në tregun e aksioneve, gjigandi i ushqimit Nestlé po tregon qëndrueshmëri, ndërsa ari dhe franga zvicerane janë në kërkesë.

Të shtunën, Izraeli dhe Shtetet e Bashkuara nisën sulme ndaj Iranit, duke vrarë udhëheqësin suprem iranian Ajatollah Ali Khamenei, ndër zyrtarë të tjerë. Teherani u përgjigj me sulme ndaj objektivave në Izrael dhe ndaj disa bazave ushtarake amerikane në rajonin e Gjirit.

Siç deklaroi VP Bank, situata mbetet e paqartë: “Nëse ky do të jetë një konflikt më i shkurtër apo më i gjatë mbetet e vështirë të vlerësohet në këtë kohë.” Çmimet e naftës janë rritur tashmë për shkak të frikës nga vonesat në furnizim të shkaktuara nga një bllokadë e Ngushticës së Hormuzit.

SMI humbi 2.0%, duke rënë në 13,730 pikë rreth orës 09:20 të hënën. Indeksi SMIM për kompanitë me kapitalizim të mesëm ra me 1.8% në 3,097, dhe SPI i gjerë me 1.9% në 18,885 pikë, raporton swissinfo, transmeton albinfo.ch.

Prodhuesi i orëve Richemont (-4.9%) regjistroi humbjet më të mëdha midis kompanive më të mëdha. Pasiguritë gjeopolitike shpesh i godasin më shumë prodhuesit e mallrave luksoze, pasi ato rëndojnë kërkesën. Gjithashtu, konkurrenti i industrisë Swatch (-5.0%) pësoi humbje të konsiderueshme.

Investitorët kryesisht po hedhin aksione financiare si UBS, Julius Baer dhe Partners Group nga portofolet e tyre, siç tregohet nga humbjet deri në 4.1%.

Përveç Nestlé, firma e logjistikës dhe transportit Kühne+Nagel në veçanti kundërshtoi trendin me një fitim mbi mesataren prej 1.1%. Konflikti dhe përshkallëzimi i vazhdueshëm në Lindjen e Mesme mund të rrisin edhe tarifat e transportit.

Kryesisht falë Nestlé, SMI po qëndron disi më mirë se DAX gjerman ose CAC 40 francez, të cilët të dy kanë rënë me më shumë se 2%. Në Wall Street, kontratat me të ardhme aktualisht tregojnë humbje prej më shumë se 1%.