Nga e hëna, rregulla të reja aksesi do të zbatohen në fshatin Brienz, i prirur ndaj rrëshqitjeve të dheut, në kantonin Graubünden në Zvicrën juglindore.

Në të ardhmen, aksesi do të jetë i mundur vetëm të mërkurën, të shtunën dhe të dielën midis orës 9:00 dhe 17:00. Përveç kësaj, në fshat mund të hyhet vetëm në një pikë.

Banorët e evakuuar dhe pronarët e apartamenteve dhe shtëpive të pushimit do të kenë akses, tha të premten komuna e Albulas. Deri më tani, në përgjithësi ishte e mundur të hyje në Brienz në çdo ditë të javës. Nëse kjo ishte realisht e mundur, vendosej nga gjeologët.

Në të ardhmen, në fshat mund të hyhet vetëm në një pikë në vend të dy. Pika e kontrollit Vazerol do të anulohet. Kjo synon të zvogëlojë kostot e sigurisë për aksesin në fshat. Në shtator dhe tetor, këto ishin rreth 80,000 CHF, transmeton albinfo.ch.

Kostot u shkaktuan, ndër të tjera, sepse dy pikat e aksesit ishin vazhdimisht të pajisura me personel civil sigurie. “Në ditët kur të evakuuarit kanë akses në fshat, zhvillimi i situatës së rrezikut duhet të monitorohet më nga afër se zakonisht nga gjeologët e shërbimit të paralajmërimit të hershëm”, thanë autoritetet.

Përpjekjet organizative dhe financiare duhet të reduktohen duke reduktuar aksesin në tre ditë në javë, tha Christian Gartmann kur u pyet nga agjencia e lajmeve Keystone-SDA.

Ai shtoi: “Përvoja tregon se rrëshqitjet e dheut bëhen përsëri më aktive në dimër”, tha një zëdhënës i komunës së Albulas. Pritet që të ketë më pak ditë në dimër kur situata e sigurisë lejon aksesin në fshat.

80 banorët e Brienz, që i përket komunës së Albulas, u detyruan të evakuoheshin për herë të dytë në nëntor 2024 për shkak të rreziqeve të reja të rrëshqitjeve të dheut. Një vit më parë, më 15 qershor 2023, një rrëshqitje e madhe shkëmbinjsh pothuajse varrosi fshatin malor, i cili ishte evakuuar më parë. Një total prej 1.7 milion metrash kub material u ndal pak para skajit të lokalitetit.

Një djathë zviceran Gruyère AOP u kurorëzua si djathi më i mirë në botë në Çmimet Botërore të Djathit 2025, të mbajtura këtë vit në Bernë të Zvicrës. Konkursi prestigjioz ndërkombëtar mblodhi së bashku më shumë se 5,000 pjesëmarrës nga 45 vende.

Gruyère 18-muajshe, fituese e çmimeve, vjen nga qumështorja e djathit Vorderfultigen në kantonin e Bernës dhe u prodhua nga Pius Hitz. Më shumë se 100 tavolina të mbushura me djathëra të të gjitha kategorive u vlerësuan nga një panel prej 250 ekspertësh nga pesë kontinente. Raundi final paraqiti 14 djathëra.

“Ky dallim i jashtëzakonshëm shpërblen përsosmërinë e një produkti ikonik të trashëgimisë zvicerane, rezultat i njohurive të transmetuara brez pas brezi për më shumë se nëntë shekuj”, tha Shoqata Ndërprofesionale Gruyère, shkruan swissinfo.

Konkursi, i cili filloi në vitin 1988, u mbajt në Zvicër për herë të parë këtë vit dhe ofroi një vitrinë të jashtëzakonshme për aftësitë zvicerane të prodhimit të djathit.
Fitorja e Gruyère AOP nënvizon rëndësinë e ruajtjes së produkteve me emërtim të mbrojtur të origjinës. Kjo etiketë garanton cilësinë dhe gjurmueshmërinë e produkteve të dërguara në të gjithë botën, tha shoqata zvicerane, transmeton albinfo.ch.

Çmimet Botërore të Djathit vitin e ardhshëm do të mbahen në Kordoba, Spanjë.

Votuesit zviceranë do të japin mendimin e tyre për dy çështje me rëndësi kombëtare më 30 nëntor. Por disa kantone dhe bashki do të mbajnë edhe referendumet e tyre lokale. Pra, çfarë është “në lojë”?

Në nivel kombëtar, dy tema janë në fletëvotim. Njëra ka të bëjë me taksat e trashëgimisë për të pasurit dhe tjetra me detyrën qytetare. Përveç kësaj, disa çështje me rëndësi rajonale do të vendosen gjithashtu në të njëjtën ditë.

Dy kantone kanë të drejtë vote për të huajt në fletëvotimet e tyre:

Vaud: Zgjerimi i të drejtave politike

Iniciativa bën thirrje që të huajt të jenë në gjendje të votojnë dhe të zgjidhen në nivel kantonal.

Konkretisht, synon të zgjerojë të drejtat demokratike – duke përfshirë të drejtën për të nënshkruar peticione referendumi, për të votuar dhe për t’u kandiduar në zgjedhje – në nivel kantonal për të gjithë shtetasit e huaj që jetojnë në kantonin e Vaud për të paktën tre vjet dhe në Zvicër për të paktën 10 vjet.

Appenzell Ausserrhoden: E drejta e votës për të huajt

Kantoni do të vendosë për kushtetutën e tij të re.

Pika kryesore e mosmarrëveshjes është e drejta e të huajve vendas për të votuar.

Mbështetësit thonë se shtetasve të huaj duhet t’u jepet e drejta e votës, me kusht që të kenë jetuar në Zvicër vazhdimisht për të paktën 10 vjet, shkruan thelocal, transmeton albinfo.ch.

Nëse ky veprim miratohet, Appenzell Ausserrhoden do të jetë kantoni i parë gjermanishtfolës që u jep të drejtën e votës shtetasve të huaj në nivel kantonal.

(Deri më tani, vetëm dy kantone, të dyja në Zvicrën frëngjishtfolëse – Neuchâtel dhe Jura – lejojnë të huajt të votojnë në nivel kantonal).

Në nivel komunal, qytetet Rehetobel, Speicher, Teufen, Trogen dhe Wald tashmë lejojnë banorët e huaj me prejardhje të gjatë të votojnë.

Gjenevë: Trajtime dentare

Në rrezik është iniciativa e nisur nga partia Socialdemokrate, “Për kujdes dentar të përballueshëm për të gjithë popullsinë”.

Iniciativa kërkon një çek vjetor prej 300 frangash për të mbuluar vizitat te dentisti. Ky çek do t’u jepet individëve që kanë të drejtë për ulje të primeve të sigurimit shëndetësor, por që nuk marrin ndonjë formë tjetër të ndihmës sociale.

Kostoja e vlerësuar e kësaj mase: 45.5 milionë franga në vit.

Cyrih: Strehim i përballueshëm

Në të gjithë kantonin, pronarët i shkatërrojnë apartamentet e vjetra ose i rinovojnë ato në mënyrë që të dyfishojnë qiranë.

Si rezultat, qiramarrësit afatgjatë po detyrohen të largohen nga shtëpitë e tyre, sepse nuk mund ta përballojnë më qiranë.

Më 30 nëntor, votuesit e Cyrihut vendosin drejtimin në të cilin duhet të zhvillohet tregu i banesave në Cyrih – për shembull, një nga kërkesat do të ishte që kantoni të informohet për këdo që dëshiron të blejë sipërfaqe të mëdha toke dhe për çfarë qëllimi.

Cyrih: kufiri i shpejtësisë prej 30 km/orë

Ulja e kufijve të shpejtësisë në qytete nga 50 në 30 km/orë është një temë e nxehtë në të gjithë Zvicrën.

Në Cyrih, e ashtuquajtura “Iniciativa e Lëvizshmërisë” synon ta bëjë kufizimin e shpejtësisë prej 30 km/orë në rrugët kryesore një çështje kantonale.

Në mënyrë specifike, iniciativa thotë se autoritetet komunale të Cyrihut dhe Winterthur nuk duhet të kenë më të drejtë fjalëje në vendimet në lidhje me zonat 30 km/orë.

Në vend të kësaj, vetëm kantoni duhet t’i marrë këto vendime.

Arsyeja është se qeveria dhe parlamenti kantonal i Cyrihut janë të shqetësuar për numrin e madh të projekteve të zonave 30 km/orë në të dyja këto qytete.

Dhe pastaj ka çështje në fletëvotimet komunale:

St. Gallen: Seks i sigurt

Kjo mund të duket si një çështje e çuditshme (dhe tepër personale) për t’u vënë në fletëvotim, por siç e dini tashmë, qytetarët zviceranë hedhin votat e tyre për të gjitha llojet e çështjeve.

Kjo në veçanti u bën thirrje votuesve të miratojnë një iniciativë të udhëhequr nga Të Gjelbrit e Rinj, duke u lejuar personave nën 30 vjeç të testohen për sëmundje seksualisht të transmetueshme falas – domethënë, me shpenzimet e taksapaguesve.

Iniciativa propozon ndryshimin e kodit komunal të qytetit me një klauzolë përkatëse.

Bernë: Më pak referendume, ju lutem!

Votuesit në Bernë thirren shpesh për të vendosur për të gjitha llojet e çështjeve – në fakt, asnjë qytet tjetër zviceran nuk mban kaq shumë referendume komunale.

Kjo sepse në Bernë, çdo projekt komunal që tejkalon 7 milionë franga kërkon gjithmonë miratimin e popullit.

Prandaj, më 30 nëntor, votuesit do të vendosin nëse më pak propozime duhet të vihen në votim publik në të ardhmen.