Qeveria e Zvicrës ka dalë në favor të një propozimi që lejon hapjen e dyqaneve deri në 12 të diela në vit, nga katër sa lejohen aktualisht.

Në një njoftim zyrtar të publikuar të mërkurën, Këshilli Federal tha se e mirëpret propozimin e Komisionit për Ekonomi dhe Tatime të Senatit. Megjithatë, qeveria theksoi se do të respektohet autonomia e kantoneve, të cilat do të vendosin vetë nëse dhe si do ta zbatojnë këtë masë.

Propozimi i Senatit bazohet në një iniciativë parlamentare të paraqitur nga kantoni i Cyrihut në vitin 2023. Sindikatat e kanë kritikuar këtë nismë, duke e cilësuar si një sulm të drejtpërdrejtë ndaj mbrojtjes së shëndetit të punëtorëve.

Ndërsa disa shtete po marrin masa të ashpra për të kufizuar konsumin e duhanit te gjeneratat e reja, Zvicra vazhdon të ndjekë një qasje më graduale dhe më pak të rreptë në politikat e saj parandaluese.

Britania e Madhe ka miratuar një ligj që synon ndalimin e shitjes së duhanit për të gjithë personat e lindur nga viti 2027 e tutje, duke krijuar një “brez pa duhan”. Edhe vende të tjera si Maldivet kanë vendosur kufizime të ngjashme për gjeneratat e reja.

Në Zvicër, megjithatë, një ndalim i tillë nuk konsiderohet aktualisht realist. Sipas ekspertëve të shëndetit publik, vendi vazhdon të ketë taksa më të ulëta mbi duhanin, mbrojtje më të dobët nga tymi pasiv dhe rregulla më të buta për reklamat krahasuar me shumicën e vendeve evropiane.

Të dhënat tregojnë se rreth një e katërta e popullsisë në Zvicër pi duhan, ndërsa te të rinjtë (18–25 vjeç) norma mbetet e lartë, rreth 30% që konsumojnë duhan të paktën një herë në muaj. Për krahasim, në Britani përqindja e të rinjve duhanpirës ka rënë ndjeshëm në vitet e fundit.

Organizatat për parandalimin e duhanit në Zvicër kërkojnë rritje të taksave mbi produktet e duhanit dhe nikotinës, duke theksuar se çmimi i lartë është një nga masat më efektive për uljen e konsumit. Megjithatë, në politikë një ndalim i plotë nuk ka shumicë mbështetëse dhe vendi po vazhdon me “hapa të vegjël” në përmirësimin e legjislacionit.

Në përgjithësi, Zvicra mbetet nën presion ndërkombëtar për të forcuar politikat e saj kundër duhanit, ndërsa trendi global po shkon drejt kufizimeve gjithnjë e më të rrepta.

Një shtetas nga Kosova ka ndërruar jetë tragjikisht sot në Zvicër, si pasojë e një aksidenti.

Viktima është Lekë (Pashk) Dodaj, me prejardhje nga fshati Krushevë e Madhe, komuna e Klinës.

Familja ka njoftuar se ceremonia e varrimit do të mbahet në Zvicër, ndërsa data dhe ora e saktë do të bëhen të ditura më vonë.

Në një njoftim, familja Dodaj ka shprehur dhimbjen e thellë dhe ka falënderuar të gjithë për mbështetjen dhe mirëkuptimin në këto momente të vështira.

“Në këto momente të rënda për familjen tonë, ju falënderojmë për mirëkuptimin dhe mbështetjen tuaj. Ngushëllimet do të mbahen edhe në Kosovë, për çka do t’ju lajmërojmë me kohë për vendin dhe orarin. Me pikëllim të thellë, Familja DODAJ, Krushevë e Madhe – Klinë”, thuhet në njoftim.

Në kantonin e Bazelit, gati gjysma e punonjësve kantonalë do të marrin rritje page. Vendimi i parlamentit kantonal vjen pas vështirësive serioze për të plotësuar vendet e punës në polici, të shkaktuara pjesërisht nga pagat e ulëta.

Rritjet e pagave për policinë janë shtrirë edhe te kategori të tjera të punonjësve kantonalë në nivelet më të ulëta të pagave. Në total, masa do t’i kushtojë kantonit të Bazel-Qytetit rreth 21 milionë franga zvicerane në vit dhe do të prekë afërsisht 47% të të gjithë punonjësve kantonalë.

Në veçanti, do të përmirësohen shtesat për punën me turne dhe do të rriten pagat fillestare të ulëta. Parlamenti i Bazelit e miratoi këtë vendim të mërkurën.

Mungesa në polici dhe presioni mbi sistemin

Policia e Bazelit përballet prej kohësh me mungesë personeli. Sipas të dhënave të përmendura në parlament, aktualisht ka rreth 130 vende të lira pune, ndërsa forca policore është në kufijtë e kapaciteteve të saj.

Deputeti i SVP-së dhe ish-polic, Felix Wehrli, ngriti shqetësimin duke pyetur: “Sa sinjale paralajmëruese duhen ende?” Ai megjithatë nuk e mbështeti një rritje të përgjithshme pagash për të gjithë punonjësit kantonalë, por vetëm shtesa specifike për policinë, sidomos për ata që punojnë në terren.

Nga ana tjetër, përfaqësues të tjerë politikë theksuan se kushtet e punës në administratën kantonale janë tashmë të mira dhe se një qasje e përgjithshme për rritje pagash nuk ishte e nevojshme.

Debat i ashpër politik dhe vendim i ngushtë

Debati në parlament ishte i ashpër dhe përfundoi me një rezultat shumë të ngushtë: 49 vota pro dhe 48 kundër. Në fund, u miratuan masa që përfshijnë rritje të pagave dhe shtesa të ndryshme, jo vetëm për policinë, por edhe për kategori të tjera të punonjësve.

Ministrja e Financave, Tanja Soland, sqaroi se fokusi ishte kryesisht te policia, por disa masa do të aplikohen edhe më gjerë në sistemin e pagave.

Problemet brenda policisë

Përveç mungesës së stafit, policia e Bazelit është përballur edhe me probleme serioze të brendshme. Kohët e fundit, një oficer policie u dënua në shkallë të parë me mbi tre vite burg për dhunë ndaj disa azilkërkuesve. Po ashtu, disa oficerë të tjerë janë nën hetim për deklarata të rreme.

Një hetim i jashtëm ka zbuluar gjithashtu probleme të thella brenda korpusit, përfshirë klimë të keqe pune, racizëm dhe seksizëm.

Si pasojë, drejtuesit e mëparshëm të policisë u shkarkuan dhe u vendos një udhëheqje e re. Autoritetet kantonale thonë se një ndryshim kulturor është në proces, por kërkon kohë.

Zbatimi i masave

Masat e reja për rritjen e pagave pritet të hyjnë në fuqi në korrik të këtij viti. Sipas autoriteteve, ato janë një hap i rëndësishëm për të ndihmuar në plotësimin e vendeve të lira dhe për të stabilizuar situatën në policinë kantonale të Bazelit.