Banka zvicerane UBS po përgatitet të fillojë valën e ardhshme të shkurtimeve të vendeve të punës në mesin e janarit, pohon Bloomberg bazuar në burime brenda bankës.
Sipas agjencisë, një fazë tjetër e ndërprerjes është planifikuar për mesin e vitit 2026, kur sistemet e IT-së të marra përsipër si pjesë e blerjes së Credit Suisse do të çaktivizohen.
UBS po hyn në vitin e fundit të integrimit të Credit Suisse. Pas bashkimit, fuqia punëtore ishte rritur në pothuajse 120,000 punonjës. Që atëherë, sipas burimeve të Bloomberg, fuqia punëtore është zvogëluar me rreth 15,000 pozicione, transmeton albinfo.ch.
I kontaktuar nga agjencia e lajmeve Awp, institucioni nuk dëshiroi të komentonte mbi lajmin. Megjithatë, iu referua deklaratave të mëparshme se kompania po kërkon të minimizojë shkurtimet e vendeve të punës në Zvicër dhe në mbarë botën si rezultat i integrimit.
Reduktimi i fuqisë punëtore do të shtrihet gjatë disa viteve, theksoi kompania: do të arrihet kryesisht përmes luhatjeve natyrore, daljeve në pension të parakohshme, lëvizshmërisë së brendshme dhe internalizimit të roleve të jashtme.
Parlamenti i Kantonit Freiburg miratoi me shumicë të madhe, 67 vota pro, 35 kundër dhe me 3 abstenime, një mocion për të ndaluar telefonat inteligjentë në klasë dhe në pushim gjatë shkollës së detyrueshme, raporton SRF. Në muajt e fundit, kantone të tjera si Valais, Aargo dhe Nidvaldo kanë miratuar gjithashtu masa të ngjashme.
Mocioni u paraqit nga deputetja radikale liberale Antoinette de Weck dhe centristja Francine Defferrard. Kjo e fundit theksoi se “fëmijët janë vazhdimisht të shpërqendruar” dhe se masa është për “shëndetin e të rinjve”.
Përdorimi i telefonave inteligjentë prish të nxënit, kompromenton përqendrimin, kontribuon në ngacmim dhe rrit potencialin për varësi nga përmbajtje të papërshtatshme, lexojmë ende në mocion.
Aktualisht, në Kantonin e Freiburgut, është e ndaluar të përdoren telefonat celularë vetëm gjatë mësimeve, ndërsa rregullimi gjatë pushimeve është përgjegjësi e institucioneve individuale. Sipas Defferrard, rregullat aktuale nuk janë mjaftueshëm të rrepta dhe uniforme: “Nuk është e mundur që ndalimi i telefonave celularë të menaxhohet ndryshe nga fshati në fshat ose nga mësuesi në mësues”, transmeton albinfo.ch.
Në vend të kësaj, ekzekutivi kantonal mendon ndryshe. Këshilltarja e Shtetit në krye të Departamentit të Arsimit dhe Çështjeve Kulturore, Sylvie Bonvin-Sansonnens, në fakt është e mendimit se bazat dhe masat aktuale ligjore janë të mjaftueshme: “Autonomia aktuale që u është dhënë shkollave për të zbatuar ndalimin bazuar në realitetin dhe përvojën e tyre i përgjigjet më mirë nevojave lokale sesa një ndalim i përgjithshëm”. Parlamentarja e Gjelbër Liliane Galley është e të njëjtit mendim: “Një ndalim jep një iluzion mbrojtjeje”.
Qeveria tani ka një vit për të hartuar ligjin për ndalimin e telefonave celularë. Ky ligj do t’i paraqitet përsëri parlamentit kantonal.
Nga 1 dhjetori 2025, PD Dr. med. Dr. sc. nat. Përparim Limani merr drejtimin e Klinikës së Kirurgjisë së Përgjithshme dhe Viscerale në Kantonsspital Aarau, një prej qendrave më të rëndësishme kirurgjikale në Zvicër. Emërimi i tij përveç që paraqet një hap profesional, është edhe një moment që shënon edhe një standard të ri të pranisë shqiptare në mjekësinë zvicerane.
Me dy doktorata një në mjekësi dhe një në shkencat natyrore, me një karrierë të formuar në Spitalin Universitar të Cyrihut, në laboratorin HPB nën drejtimin e Prof. Pierre-Alain Clavien dhe me një fellowship në MD Anderson Cancer Center në Houston, Dr. Limani vjen në këtë rol me një bagazh të jashtëzakonshëm kërkimi dhe eksperience klinike. Ai ka publikuar studime në Nature Communications, Annals of Surgery, Clinical Cancer Research, dhe ka trajtuar pacientë në programet më të avancuara onkologjike dhe robotike të Zvicrës.
Edhe në nivel personal, ky emërim bart peshë të veçantë, bashkëshortja e tij është mjeke gjinekologe, një ekuilibër i rrallë profesional që e mban të tokëzuar dhe i jep peshë njerëzore angazhimit të tij klinik.
Më poshtë, portreti merr formë përmes bisedës së realizuar.
albinfo.ch: Dr. Limani, emërimi juaj në krye të kirurgjisë së përgjithshme dhe viscerale në Aarau shihet si një arritje e rëndësishme në sistemin zviceran të shëndetësisë. Çfarë kuptimi ka kjo për ju?
Dr. Përparim Limani: “Ky rol është një përgjegjësi e madhe. Udhëheqja e një klinike nuk është një kulm personal, por një zotim i qartë për të ngritur të gjithë ekipin bashkë me mua.”
albinfo.ch: Karriera juaj ndërthur praktikën klinike me kërkimin shkencor. Si e shihni marrëdhënien mes të dyjave?
Dr. Përparim Limani: “Kërkimi shkencor nuk është luks. Është mënyra e vetme për të çuar përpara trajtimin e pacientëve. Çdo eksperiment është një premtim për dikë që do të trokasë në derën tonë nesër.”
albinfo.ch Si nisi rrugëtimi juaj shkencor në mjekësi dhe cilat ishin drejtimet kryesore të hulumtimit tuaj?
Dr.Përparim Limani: Rruga ime shkencore filloi në laboratorin HPB të Cyrihut, ku punova në modele të regjenerimit të mëlçisë, në terapi inovative kundër neoplazive gastrointestinale dhe në studime mbi mikroambientin tumoral. Aty e kuptova për herë të parë se kërkimi shkencor ndërtohet me hapa të vegjël, por thelbësorë. Siç e kam thënë shpesh: “Në laborator kuptova se çdo hap i vogël është fillimi i një ndryshimi të madh.”
albinfo.ch: Ju keni punuar në një nga qendrat më të rëndësishme të onkologjisë në botë – MD Anderson. Çfarë morët me vete nga ajo përvojë?
Dr. Përparim Limani: “Në MD Anderson, kuptova se kirurgjia moderne është simfoni e saktësisë. Çdo lëvizje është vendim. Dhe çdo vendim është jetë.”
albinfo.ch: Keni publikuar studime në revista me renome dhe keni fituar çmime shkencore. Si e përjetoni këtë pjesë të karrierës?
Dr. Përparim Limani: “Një publikim është vetëm maja e akullnajës. Pjesa e vërtetë është rruga deri te ai publikim, netët e gjata në laborator, diskutimet me ekipin, dilemat shkencore. Ato momente të heshtura janë pjesa më formuese.”
albinfo.ch: Edhe teknologjia robotike ka qenë pjesë e rëndësishme e punës suaj në Cyrih. Si po e ndryshon ajo realitetin kirurgjikal?
Dr. Përparim Limani: “Teknologjia robotike nuk e zëvendëson kirurgun. Ajo e zgjeron kufirin e asaj që mund të bëjmë me saktësi dhe butësi.”
albinfo.ch: Sa i rëndësishëm është ekuilibri personal në një profesion të tillë intensiv?
Dr. Përparim Limani: “Familja ime është qendra e qetësisë sime. Bashkëshortja ime është mjeke gjinekologe; ajo e kupton ritmin e profesionit, barrën dhe emocionin e tij. Kjo më jep forcën për të qenë i përqendruar edhe në vendimet më të vështira.”
Ai përshkruan familjen si hapësirë rikthimi dhe ekuilibrin një kundërpeshë e domosdoshme ndaj sfidave të përditshme klinike.
albinfo.ch Ju konsideroheni një figurë frymëzuese për komunitetin shqiptar në Zvicër. Si e shihni këtë dimension?
Dr. Përparim Limani: “Origjina nuk është një etiketë. Është përgjegjësi, është kujtesë, dhe është burim force. Në çdo hap, unë e ndiej këtë përgjegjësi.”
Emërimi i Dr. Përparim Limanit në krye të kirurgjisë në Aarau është një histori suksesi profesionistësh të diasporës shqiptare, por mbi të gjitha është rrëfim i një mjeku që ndërton ura mes shkencës, përkushtimit dhe humanitetit. Rruga e tij, që nis nga Kërçova dhe përfundon në sallat më të avancuara të kirurgjisë zvicerane, mbetet dëshmi se me qetësi, dije të thellë dhe integritet, kufijtë zhduken.
Në një sistem shëndetësor që kërkon profesionalizëm të padiskutueshëm dhe mendim të kthjellët, Dr. Limani sjell një model të qartë të mjekut modern: të qëndrueshëm, të përkushtuar dhe të lidhur me rrënjët nga të cilat nisi.
Austria po ristrukturon menaxhimin e saj kufitar. Në vend të pikave të kontrollit statik kufitar, fokusi do të zhvendoset në të ardhmen te kontrollet brenda zonës më të gjerë kufitare. Arsyeja është numri aktualisht në rënie i arrestimeve, tha Ministri i Brendshëm Gerhard Karner (ÖVP) në një konferencë për shtyp të premten. Në përgjithësi, mbrojtja e kufijve pritet të bëhet “më efektive dhe më fleksibile”. Si rezultat, numri i ushtarëve të vendosur në kufi ka të ngjarë të reduktohet.
Ky veprim shkaktoi kritika nga FPÖ dhe Social Demokratët në Burgenland.
Ministrja e Mbrojtjes Klaudia Tanner (ÖVP) theksoi se çdo reduktim do të ishte gjithashtu fleksibël dhe i përshtatur situatës. Operacionet e ndihmës ushtarake “në çdo rast do të zgjerohen”, tha Tanner, duke shtuar: “Ne do të vazhdojmë të ndihmojmë në mbrojtjen e kufijve”. Megjithatë, një vendosje më e vogël mund të jetë e mjaftueshme në të ardhmen. “Nëse arrestimet ulen, numri i ushtarëve do të reduktohet”. Kjo do t’i lejonte personelit të liruar të “ripërqendrohej në detyrat e tyre kryesore”. Misioni i ndihmës ishte hartuar gjithmonë si një “masë e përkohshme”, tha ministri i mbrojtjes. Aktualisht, 510 ushtarë janë vendosur në Burgenland.
Sekretari i Përgjithshëm i NEOS, Douglas Hoyos, e përshkroi këtë veprim si një “ditë historike”. Sistemi i ri do të mundësonte si “një luftë më efikase dhe më të fortë kundër kontrabandës së qenieve njerëzore”, ashtu edhe “më shumë liri për ekonominë dhe kohë më të shkurtra pritjeje në kufij”. Sekretari i Shtetit Jörg Leichtfried (SPÖ) tha se modeli i ri i mbrojtjes së kufijve përmbush kriteret e njerëzimit, sundimit të ligjit dhe rendit, dhe lejon një përgjigje më të synuar, efikase dhe dinamike ndaj kushteve në ndryshim, shkruan theinternational, transmeton albinfo.at.
Kontrollet kufitare zgjaten deri në verë
Kontrollet kufitare me Republikën Çeke, Sllovakinë, Hungarinë dhe Slloveninë do të zgjaten për gjashtë muaj të tjerë, deri në qershor, tha Karner. Këto kontrolle do të përshtaten gjithashtu me qasjen e re të menaxhimit të kufijve, me më pak pika kontrolli fikse dhe më shumë kontrolle të lëvizshme në zonën kufitare.
Sipas Karner, policia në zonën kufitare ka tre shtylla kryesore: mbrojtjen e kufijve të jashtëm të BE-së, operacione të avancuara në vendet e tranzitit dhe të ashtuquajturat kontrolle të lëvizshme të kryera larg kufirit të menjëhershëm për të synuar kontrabandistët. Do të përdoren gjithashtu teknologji të përparuara si dronët, helikopterët dhe kamerat termike të imazhit, me vlerësime të situatës në kohë reale që udhëheqin operacionet.
FPÖ e hodhi poshtë reformën si një “marifet PR”, ndërsa SPÖ e Burgenlandit paralajmëroi për një “paketë të rreme” që mund të dëmtojë sigurinë nëse rrugët e kontrabandës ndryshojnë përsëri.
Gjatë takimit të 24-të të Këshillit të Ministrave të Komunitetit të Energjisë në Vjenë, Kosova ka marrë Presidencën e këtij këshilli.
Ministrja në detyrë e Ekonomisë, Artane Rizvanolli, ka vlerësuar marrjen e presidencës si një përgjegjësi të rëndësishme institucionale dhe një mundësi për të avancuar agjendën reformuese në kuadër të Komunitetit të Energjisë.
Sipas saj, duke filluar nga viti 2026, Kosova do të ushtrojë udhëheqjen politike të procesit vendimmarrës në këtë forum ndërkombëtar.
“Për ne, prioritet do të jetë, sigurisht që të shtyjmë reformat e nisur në kuadër të këtij forumi ndërkombëtar, mirëpo me kujdes të veçantë për sigurinë energjetike dhe përballueshmërinë e çmimeve për Kosovën dhe për vendet e tjera të Komunitetit”, ka thënë ajo, transmeton albinfo.ch.
Njoftimi bën të ditur se në kuadër të këtij takimi, Këshilli i Ministrave ka miratuar rastin ndaj Serbisë për bllokimin e interkoneksionit energjetik me Kosovën.
“Ky bllokim, i cili ka vazhduar për më shumë se pesë vjet, ka shkaktuar pasoja të drejtpërdrejta negative në funksionimin e sistemit energjetik të Kosovës, duke rritur ngarkesën e rrjetit dhe kostot e transmisionit përmes linjave alternative me Malin e Zi, Maqedoninë e Veriut dhe Republikën e Shqipërisë”, tha Rizvanolli.
Si rezultat, Serbia obligohet të mundësojë shfrytëzimin e kësaj linje për tregti ndërkufitare të energjisë elektrike, më së largu deri më 1 korrik 2026. Kjo pritet të kontribuojë në përmirësimin e sigurisë energjetike, uljen e kostove të kapaciteteve ndërkufitare dhe, rrjedhimisht, në stabilizimin e tarifave për konsumatorët.
Targa e makinës së Cyrihut “ZH 11” është shitur për 262,000 CHF në një ankand online.
Shifra është nën rekordin prej 299,000 CHF të paguara në vitin 2024 për targën ZH 24.
U paraqitën gjithsej 141 oferta për numrin 11, por me një çmim prej 160,000 CHF e lart, vetëm tre persona vazhduan të ofronin, siç mund të shihet në faqen e ankandit të Zyrës së Trafikut Rrugor të Cyrihut. ZH 11 është numri më i ulët i ankandit ndonjëherë në kantonin e Cyrihut.
Kohët e fundit, kantoni i Solothurnit duhej të bllokonte ofertat për targën SO 1 për shkak të një numri ofertash të ulëta, shkruan swissinfo. Një përdorues me pseudonimin Inzest në fakt kishte ofruar 1 milion CHF, dyfishi i ofertës maksimale të mëparshme, përcjell albinfo.ch.
Në krahasim, në Cyrih gjithçka shkoi mirë. Kantoni nxjerr në ankand targa me pesë shifra ose më pak, si dhe kombinime të veçanta me gjashtë shifra, në internet çdo javë. Në vitet e fundit, janë gjeneruar të ardhura që arrijnë në miliona franga. Para që derdhen në arkën e kantonit të Cyrihut.
Eksportet e orëve zvicerane vazhduan të shënojnë rënie në nëntor, duke rënë me 7.3% në 2.2 miliardë CHF, të udhëhequra nga një rënie dramatike e shitjeve në Shtetet e Bashkuara.
Tregu kryesor për sa i përket vlerës, me 201.1 milionë CHF, Shtetet e Bashkuara panë importet e orëve zvicerane të zhdukeshin me më shumë se gjysmën, shkruan swissinfo, transmeton albinfo.ch.
Anasjelltas, Britania (+7.9% në 183.0 milionë CHF) dhe Hong Kongu (+3.1% në 176.6 milionë CHF) u rikthyen në rritje.
Rënia kumulative gjatë 11 muajve të parë të vitit për të gjitha tregjet e kombinuara ishte pra 2.2%, sipas Federatës së Industrisë së Orëve Zvicerane.
Në fund të vitit, qeveria federale planifikon të prezantojë stimuj për të inkurajuar pensionistët që të vazhdojnë të punojnë. Një paketë përkatëse do të finalizohet nga Kabineti të mërkurën dhe më pas do t’i prezantohet publikut nga Kancelari Christian Stocker (ÖVP), Zëvendëskancelari Andreas Babler (SPÖ) dhe udhëheqësja e NEOS Beate Meinl-Reisinger. Taksa e sheshtë e planifikuar më parë është shtyrë; në vend të kësaj, do të futet një zbritje pa taksa prej 15,000 eurosh në vit.
Fillimisht, ishte synuar një taksë e sheshtë prej 25 përqind mbi të ardhurat shtesë nga pensionistët, duke filluar që nga janari 2026. Megjithatë, për momentin, kjo nuk do të zbatohet. Në vend të kësaj, do të futet një zbritje fikse pa taksa, raporton theinternational. Sipas raportimeve nga Salzburger Nachrichten dhe Die Presse të martën, lehtësimi tatimor pritet të hyjë në fuqi jo më 1 janar 2026, siç ishte planifikuar fillimisht, por më 1 janar 2027, transmeton albinfo.at.
Kontributet shtesë mund të zgjaten
Sipas raportimeve, leja do të zbatohet si për të vetëpunësuarit ashtu edhe për pensionistët me pagë. Gjatë diskutimeve të mëparshme rreth një takse të sheshtë, kishte pasur mosmarrëveshje midis ÖVP dhe SPÖ në këtë pikë, pasi SPÖ donte që taksa e sheshtë të zbatohej vetëm për punëtorët me pagë. Duket se është arritur një kompromis për shumën: Shoqata e të Moshuarve e lidhur me ÖVP kishte kërkuar deri në 2,000 euro në muaj, ndërsa SPÖ favorizonte një maksimum prej 500 deri në 1,000 euro.
Sipas Der Standard, ÖVP po shqyrton gjithashtu zgjatjen e kontributeve shtesë në sistemin e sigurimeve pensionale që janë paguar për dy vitet e fundit nga njerëzit që vazhdojnë të punojnë pas daljes në pension. SPÖ po bën presion për të zgjeruar sistemin e stimujve në mënyrë që kompanitë të inkurajohen të punësojnë njerëz të moshës 60 vjeç e lart. Ndërkohë, NEOS po bën thirrje për liberalizimin e financimit të shtyllës së dytë të sistemit të pensioneve.
Komisioni Qendror i Zgjedhjeve në Kosovë ka njoftuar se është marrë vendim që në disa përfaqësi diplomatike të kalohet në votim me postë.
Sipas njoftimit, bazuar në analizën e Ministrisë së Jashtme dhe të Diasporës, arsyeja e këtij vendimi është se në këto përfaqësi kapacitetet e stafit nuk janë të mjaftueshme për përmbushjen e kritereve minimale sipas rregulloreve zgjedhore për menaxher të Qendrave të Votimit dhe anëtarë të Këshillave të Vendvotime, nëse subjektet politike nuk dërgojnë përfaqësuesit e tyre. Po ashtu, analiza thekson sfida shtesë operative, logjistike dhe financiare, përfshirë nevojën për viza dhe distancat e largëta, duke rekomanduar rishqyrtimin e vendimit të KQZ-së Nr. 01/3784-2025 për votim fizik në përfaqësitë përkatëse.
“Anëtarët e KQZ-së mbështetën rekomandimin që votimi të mos zhvillohet në 8-të përfaqësitë diplomatike në vijim dhe të udhëzohen votuesit që të votojnë përmes postës: Ankara – Turqi (16 votues), Shkup – Maqedoni e Veriut (14 votues), Kanbera – Australi (10 votues), Abu Dhabi – Emiratat e Bashkuara Arabe (10 votues), Iowa – ShBA (8 votues), Podgoricë – Mali i Zi (6 votues), Tiranë – Shqipëri (4 votues) dhe Tokio – Japoni (2 votues)”, thuhet në njoftimin e KQZ-së.
Pas vendimit të ndryshuar të KQZ-së, procesi zgjedhor jashtë Kosovës do të organizohet në 16 Ambasada dhe 13 Konsullata të Republikës së Kosovës që janë të vendosura në 18 shtete të ndryshme, shkruan albinfo.ch.
“Procesi i votimit më 27 dhjetor 2025 do të zhvillohet në këto përfaqësi diplomatike: 1. Gjermani (Berlin – ambasadë; Frankfurt – konsullatë; Hamburg – konsullatë; Mynih – konsullatë; Shtutgart – konsullatë; Dyseldorf – konsullatë); 2. Zvicër (Bernë – ambasadë; Gjenevë – konsullatë; Cyrih – konsullatë); 3. Mbretëria e Bashkuar (Londër – ambasadë); 4. Francë (Paris – ambasadë; Strasburg – konsullatë); 5. Belgjikë (Bruksel – ambasadë); 6. Shtetet e Bashkuara të Amerikës (Uashington – ambasadë; Nju Jork – konsullatë); 7. Norvegji (Oslo – ambasadë); 8. Austri (Vjenë – ambasadë); 9. Kanada (Otavë – ambasadë; Toronto – konsullatë); 10. Suedi (Stokholm – ambasadë); 11. Slloveni (Lubjanë – ambasadë); 12. Danimarkë (Kopenhagë – konsullatë); 13. Itali (Romë – ambasadë; Milano – konsullatë); 14. Turqi (Stamboll – konsullatë); 15. Kroaci (Zagreb – ambasadë); 16. Holandë (Hagë – ambasadë); 17. Republika Çeke (Pragë – ambasadë) dhe 18. Hungari (Budapest – ambasadë)”, thuhet tutje në njoftim.
Ambasadorja e Zvicrës në Shqipëri, Ruth Huber, ka deklaruar se parlamenti ka një rol vendimtar në mbikëqyrjen dhe monitorimin e procesit të integrimit evropian të Shqipërisë.
Sipas njoftimit nga ambasada, deklarata u bë në Këshillin Kombëtar të Integrimit Evropian, transmeton albinfo.ch.
“Iu bashkuam Këshillit Kombëtar për Integrimin Europian për të rritur ndërgjegjësimin rreth financimit të BE-së në kuadër të Programit për Reforma dhe Rritje. Përmes Institutit për Bashkëpunim dhe Zhvillim CDI, Zvicra po kontribuon për më shumë transparencë dhe pjesëmarrje në lidhje me PRRR-në, duke përfshirë një Gjurmues të avancuar të Reformave – i pari i këtij lloji në rajon që ofron të dhëna në kohë reale rreth reformave të BE-së në Shqipëri”, thuhet në njoftim.
Viti i ri sjell një mori ndryshimesh në Zvicër, duke përfshirë prime më të larta të sigurimit shëndetësor dhe mbrojtje më të mirë për blerësit e pronave.
Zvicra ka një president të ri (po, përsëri)
Guy Parmelin, Ministri aktual i Ekonomisë, u zgjodh nga parlamenti për të marrë përsipër presidencën nga 1 janari deri më 31 dhjetor 2026.
Ky është raundi i tij i dytë në pozicionin e lartë pasi Parmelin ishte president në vitin 2021.
Zvicra e ndërron presidencën çdo vit midis Këshillit Federal, kabinetit me shtatë anëtarë që shërben si kreu kolektiv i shtetit të vendit.
Presidenti i Konfederatës Zvicerane është i pari midis të barabartëve, kryeson këshillin dhe zakonisht përfaqëson vendin në çështje të mëdha brenda dhe jashtë vendit.
Primet më të larta të sigurimit shëndetësor do të hyjnë në fuqi
Nga 1 janari, primet e sigurimit shëndetësor zviceran do të rriten me 4.4 përqind në vitin 2026.
Kjo është mesatarja kombëtare – disa norma të kantoneve do të jenë edhe më të larta: Me një rritje prej 6.9 përqind mbi primet aktuale, banorët e Ticinos do të përballen me rritjen më të lartë – 582 franga në muaj.
Keni kohë deri në fund të muajit për të ngjitur ngjitësen e vitit 2026 në xhamin e përparmë të automjetit tuaj, ose për të blerë një version dixhital në internet.
Nëse kapeni duke ngarë makinën pa makinë në një autostradë zvicerane që nga 1 shkurti, do të gjobiteni me 200 franga.
Ndjekja do të bëhet vepër penale
Deri më tani, viktimat e ndjekjes kishin mundësi të kufizuara për të ndjekur penalisht autorët e këtij lloji ngacmimi.
Kryesisht, ato duhej të drejtoheshin në procedura civile ose të mbështeteshin në ligje më të gjera penale.
Por që nga 1 janari, personat e dënuar për ndjekje mund të dënohen deri në tre vjet burg.
Policia zvicerane do të përdorë pesë ngjyra të ndryshme lëkure për të kategorizuar shkelësit
Qeveria do të modernizojë sistemin kombëtar të kërkimit Ripol, i cili centralizon raportet që lidhen me personat e zhdukur, të kërkuar, të deportuar ose të rrezikshëm.
Zyra Federale e Policisë (Fedpol) njoftoi në një njoftim për shtyp të shtunën se do të përfshihen pesë opsionet e mëposhtme për ngjyrën e lëkurës së shkelësve: shumë e çelët, e çelët, mesatare, e errët ose shumë e errët.
Sa i përket kategorisë ‘lloji’, ajo do të mbulohet nga nëntë opsione, që korrespondojnë me rajonet gjeografike – përkatësisht Evropën Veriore, Afrikën e Veriut, Azinë dhe Amerikën e Jugut.
Mbrojtje më e mirë për blerësit e pronave
Kushdo që blen një shtëpi ose apartament do të ketë më shumë fleksibilitet në kërkimin e kompensimit ose në kërkimin e riparimeve nëse kompania e ndërtimit nuk arrin ta kryejë siç duhet punën.
Por nga 1 janari, periudha e njoftimit për defektet e dukshme dhe të fshehura do të zgjatet në 60 ditë nga data e blerjes ose zbulimit të defekteve.
Vaksina të caktuara do të përjashtohen nga bashkëpagesat
Disa vaksina të rekomanduara nga Zyra Federale e Shëndetit Publik (FOPH) nuk do t’i nënshtrohen më bashkëpagesave nga 1 janari. Ato përfshijnë imunizimet kundër Covid-19, tuberkulozit, pneumonisë, sëmundjes meningokokale, difterisë, tetanosit dhe RSV për gratë shtatzëna, shkruan thelocal, përcjell albinfo.ch.
Qëllimi i kësaj mase është të “rrisë shkallën e vaksinimit në Zvicër”, tha FOPH.
Digjitalizimi i regjistrimit të automjeteve
Nga 1 janari, regjistrimi i automjeteve do të bëhet më dixhital dhe efikas.
Certifikatat Elektronike Evropiane të Konformitetit (eCoC) do të jenë të disponueshme direkt nga bazat e të dhënave evropiane, duke i bërë të disponueshme elektronikisht të dhënat mbi automjetet individuale në Sistemin e Informacionit të Regjistrimit të Automjeteve të Zvicrës.
Prodhuesit, importuesit, tregtarët, furnizuesit, transportuesit, garazhet dhe autoritetet do të kenë akses të drejtpërdrejtë në të dhënat përkatëse të automjeteve.
Automjetet me një Certifikatë Evropiane të Konformitetit (CoC) të vlefshme, qoftë në format letre apo elektronik, janë të përjashtuara nga miratimi i tipit zviceran. Ato mund të regjistrohen në Zvicër për herë të parë në emër të çdo personi, me kusht që të përmbushen të gjitha kërkesat e tjera të regjistrimit.
Pagesa e gjobës së CO2 do të jetë një kusht për regjistrimin e automjeteve.
Gjithashtu, nga 1 janari, zbatimi i ligjit të CO2 do të jetë më i lidhur ngushtë me regjistrimin e automjeteve.
Konkretisht, certifikatat dhe targat do të lëshohen vetëm pas pagesës së plotë të çdo gjobës së duhur sipas ligjit të CO2 ose përfshirjes së automjetit në një flotë të re automjetesh.
Kjo vlen kryesisht për importuesit e automjeteve të reja që tejkalojnë objektivat specifike të emetimeve.
Komisioni Qendror i Zgjedhjeve në Kosovë ka njoftuar se 88% e fletëvotimeve për diasporën janë dorëzuar tashmë për zgjedhjet që do të mbahen më 28 dhjetor 2025.
Drejtori i Zyrës për Regjistrim, Certifikim dhe Kontrollin Financiar të Subjekteve Politike, Besnik Buzhala, ka deklaruar se operatori ekonomik është duke bërë shpërndarjen e pakove me fletëvotime në adresë të votuesve jashtë Kosovës, të cilët janë regjistruar për të votuar përmes postës.
“Lidhur me votimin jashtë vendit ju njoftojmë që KQZ me datën 12.12.2025 ka pranuar fletëvotimet nga operatori ekonomik dhe në po të njëjtën datë ka filluar vendosja e tyre nëpër zarfet tregues. Ky proces ka përfunduar me 13.12.2025. Dhe të gjitha zarfet janë dërguar në hapësirën qendrore të operatorit ekonomik dhe në përcjellje të Policisë së Kosvës. Me datën 14.12.2025, 57 mijë e 829 pako me fletëvotime janë nisur në qendrat e DHL për në aeroportin e Shkupit, ku janë përgatitur pakot me qëllim të nisjes së tyre tutje. Me datën 15.12.2025, këto pako janë dërguar në Gjermani dhe me datën 16.12.2025 ka filluar shpërndarja e tyre. Sipas raportit të DHL të pranuar dje më 17.12.2025 në orën 23, rezulton se nga 57 mijë e 829 dërgesa në total, 50 mijë e 611 dërgesa janë dorëzuar me sukses tek votuesit. Që shprehur në përqindje i bie 88 për qind të dërgesave të cilat votuesit i kanë pranuar. 90 për qind e dërgesave janë dorëzuar tek votuesit në Evropë, ndërsa 51 për qind tek votuesit jashtë Evropës”, tha ai, transmeton albinfo.ch.
Sipas njoftimit, 1,941 dërgesa nuk janë dorëzuar për shkak se votuesi nuk ka qenë në shtëpi në momentin e tentativës së dorëzimit; 2,421 dërgesa janë dorëzuar te kurieri dhe janë në proces për t’u dërguar te votuesit; 2,615 dërgesa janë aktualisht në tranzit; 208 dërgesa kanë adresë të pasaktë; 17 dërgesa nuk janë dorëzuar për shkak se votuesit kanë ndryshuar adresën; 16 dërgesa janë refuzuar nga votuesit, shkruan EO.
Po ashtu, në këtë mbledhje u bë e ditur se janë përgatitur të gjitha materialet zgjedhore për të mundësuar votimin në përfaqësitë diplomatike të Kosovës, më 27 dhjetor 2025. Planifikohet që gjatë ditës së enjte (18 dhjetor) të bëhet nisja e këtyre materialeve zgjedhore, përfshirë fletëvotimet, për në përfaqësitë diplomatike.
OJQ Qendra Edukative dhe Këshillimore (ABSM) ka nisur javën e kaluar me sukses fazën e parë të trajnimeve në fushën e turizmit dhe trashëgimisë kulturore, në kuadër të projektit inovativ “The Guestkeepers – Miqtë e vizitorëve”.
Grupi i parë i të rinjve pjesëmarrës ka filluar rrugëtimin e tyre drejt certifikimit si “Ambasadorë të Mikpritjes”, duke hyrë në një proces formues që synon jo vetëm zhvillimin profesional, por edhe forcimin e identitetit kulturor dhe ndjenjës së përgjegjësisë qytetare. Ditët e para të trajnimit janë karakterizuar nga një energji e jashtëzakonshme, angazhim aktiv dhe diskutime të thelluara mbi rolin e të rinjve në përfaqësimin e Kosovës si destinacion kulturor dhe turistik.
Pjesëmarrësit tashmë kanë filluar të eksplorojnë koncepte kyçe si diplomacia kulturore, standardet bashkëkohore të mikpritjes, si dhe rëndësinë e ruajtjes dhe promovimit të trashëgimisë sonë kulturore dhe natyrore në një kontekst bashkëkohor dhe ndërkombëtar. Trajnimi ndërthur njohuritë teorike me qasje praktike dhe metoda interaktive, duke i përgatitur të rinjtë për ndërveprime reale me vizitorë vendorë dhe ndërkombëtarë.
Programi i trajnimit është dizajnuar posaçërisht për të pajisur të rinjtë e moshës 18–30 vjeç me shkathtësi konkrete në fushat:
Guidës turistike dhe interpretimit të trashëgimisë kulturore, me fokus në rrëfim autentik dhe përvojë cilësore për vizitorin;
Komunikimit ndërkulturor dhe diplomacisë publike, duke forcuar aftësitë për dialog, përfaqësim dhe ndërtim të imazhit pozitiv të Kosovës;
Promovimit digjital të aseteve turistike dhe kulturore të Kosovës, përmes mjeteve dhe platformave bashkëkohore online.
Një shtyllë e rëndësishme e projektit “The Guestkeepers” është edhe rrjeti i bizneseve Kosova INN, i cili synon promovimin dhe fuqizimin e bizneseve vendore që ruajnë, kultivojnë dhe përcjellin vlerat e trashëgimisë kulturore. Ky rrjet përfshin bujtina tradicionale, restorante dhe hotele me identitet lokal, si dhe gastronome, artizanë dhe prodhues vendorë, të cilët përmes punës së tyre mbajnë gjallë traditat, mjeshtërinë dhe mikpritjen autentike shqiptare.
Në funksion të këtij misioni, është zhvilluar dhe tashmë është aktive online platforma digjitale www.theguestkeepers.com , e cila shërben si një pikë referimi për vizitorët vendorë dhe ndërkombëtarë, diasporën, si dhe profesionistët e turizmit. Platforma synon të lidhë Ambasadorët e Mikpritjes, bizneset e certifikuara në kuadër të Kosova INN, dhe vizitorët që kërkojnë përvoja autentike, duke ofruar informacion të strukturuar mbi destinacione kulturore, shërbime mikpritëse, gastronomi tradicionale dhe produkte artizanale.
Qëllimi i projektit nuk është vetëm aftësimi individual i të rinjve, por ndërtimi i një ekosistemi të qëndrueshëm të turizmit kulturor, ku të rinjtë, bizneset vendore dhe trashëgimia kulturore bashkëveprojnë në mënyrë sinergjike. Ky ekosistem synon të krijojë ura lidhëse mes vizitorëve ndërkombëtarë, diasporës dhe komuniteteve lokale, duke kontribuar drejtpërdrejt në zhvillimin ekonomik, social dhe kulturor të vendit.
Projekti “The Guestkeepers – Miqtë e vizitorëve” financohet nga Ministria e Kulturës, Rinisë dhe Sportit (MKRS) dhe ka për qëllim zhvillimin e qëndrueshëm të turizmit kulturor në Kosovë, përmes fuqizimit të të rinjve, promovimit të vlerave autentike dhe ndërtimit të një imazhi mikpritës e dinjitoz të Kosovës në arenën ndërkombëtare.
Qiratë po shënojnë rritje pothuajse në të gjithë Zvicrën, të nxitura kryesisht nga kantonet dhe qytetet më të mëdha të vendit, përcjell albinfo.ch.
Sipas të dhënave të publikuara nga Grupi Zviceran i Tregjeve (SMG), megjithëse ka dallime të herëpashershme rajonale, tendenca e përgjithshme mbetet në rritje të vazhdueshme nga viti në vit.
Gjatë 12 muajve të fundit, rritja mesatare e qirave ka arritur në 2.8 përqind. Kjo rritje është nxitur veçanërisht nga kantoni Graubünden, ku qiratë u rritën me 10.5 përqind, dhe nga kantoni Zug me 8.9 përqind.
Në zonat urbane, rritje mbi 5 përqind u regjistruan në qytetet e Lucernës dhe Gjenevës, ndërsa Cyrihu shënoi një rritje prej 3.4 përqind.
Komunat me shumicë serbe në veri të Kosovës – Mitrovica e Veriut, Leposaviqi, Zveçani dhe Zubin Potoku – kanë votuar për t’u tërhequr nga Asociacioni i Komunave të Kosovës të enjten, pasi duan të jenë pjesë e një asociacioni të veçuar të komunave me shumicë serbe në vend.
Ky vendim vjen pasi Lista Serbe – partia më e madhe e serbëve të Kosovës që mbështetet nga Serbia – e riktheu pushtetin në këto katër komuna pas zgjedhjeve lokale të tetorit.
Kryetarët e rinj nga kjo parti kishin paralajmëruar në fillim të dhjetorit se do t’i rishikonin vendimet e marra nga kryetarët e deriatëhershëm shqiptarë.
Ata paralajmëruan një “shqyrtim të hollësishëm të gjendjes së trashëguar juridike dhe financiare, në mënyrë që në periudhën e ardhshme të merren vendime në përputhje me ligjin dhe në interesin më të mirë të qytetarëve”.
Kryetari i Komunës së Mitrovicës së Veriut, Millan Radojeviq, duke arsyetuar kërkesën për t’u tërhequr nga Asociacioni i Komunave të Kosovës, tha se kjo kurrë nuk ka qenë dëshirë e popullsisë serbe në këtë komunë dhe se bëhej fjalë për një “vendim politik”.
Mitrovica e Veriut, Leposaviqi, Zveçani dhe Zubin Potoku u udhëhoqën nga kryetarë shqiptarë nga maji i vitit 2023 deri në zgjedhjet e tetorit 2025, pasi përfaqësuesit e Listës Serbe kishin dhënë dorëheqje në nëntor të vitit 2022, si pjesë e nismës së përbashkët të serbëve për t’i braktisur institucionet e Kosovës në shenjë kundërshtimi ndaj vendimeve të Qeverisë së Kosovës.
Nën udhëheqjen e kryetarëve shqiptarë, këto komuna iu bashkuan Asociacionit të Komunave të Kosovës verën e vitit 2023.
Ky asociacion vepron si organizatë joqeveritare me qëllim të shkëmbimit të përvojave dhe mbrojtjes së interesave të anëtareve të saj.
Lista Serbe e kishte kundërshtuar asokohe anëtarësimin e komunave me shumicë serbe në të, duke vlerësuar se vendimi nuk ishte marrë “në dobi të qytetarëve dhe ishte i paligjshëm”.
Asokohe pati reaguar edhe presidenti i Serbisë, Aleksandar Vuçiq, duke vlerësuar se komunat me shumicë serbe duhet të ishin pjesë e një asociacioni të komunave me shumicë serbe, për themelimin e të cilit Kosova dhe Serbia u pajtuan disa herë gjatë dialogut të tyre nën ndërmjetësimin e Bashkimit Evropian.
Kosova nuk ka bërë hapa për ta themeluar këtë asociacion, me gjithë trysninë nga bashkësia ndërkombëtare.
Gjatë qeverisjes së tyre në komunat me shumicë serbe, kryetarët shqiptarë gjithashtu morën në administrim objektet në pronësi të tyre ku funksiononin institucionet serbe, ndaluan ndërtimet që i quanin të jashtëligjshme të financuara nga Serbia, si dhe paralajmëruan rrënimin e vendbanimeve të ndërtuara pa leje.
Po ashtu, komuna e Mitrovicës së Veriut, verën e këtij viti, nënshkroi memorandum mirëkuptimi me komunën e Mitrovicës së Jugut, i cili parashikoi ndërtimin e urave mbi lumin Ibër për këmbësorë dhe automjete, gjë që u mbështet nga Qeveria e Kosovës.
Lista Serbe ka paralajmëruar se do të kërkojë rishikimin e të gjitha këtyre vendimeve.
Ligji për vetëqeverisjen lokale parasheh që, për një vendim ose akt tjetër të komunës që nuk është në përputhje me Kushtetutën dhe ligjet, mund të kërkohet rishqyrtim nga organi mbikëqyrës – në këtë rast Ministria e Administrimit të Pushtetit Lokal ose institucione të tjera përgjegjëse të Qeverisë së Kosovës./rel
Një peticion po kërkon rivendosjen e trenit të katërt ditor TGV Lyria mes Lozanës dhe Parisit, i cili u ndërpre në vitin 2019, përcjell albinfo.ch.
Sipas nismëtarëve, që nga heqja e këtij shërbimi, tre trenat e mbetur janë shpesh të mbingarkuar, duke krijuar vështirësi për pasagjerët.
Ata argumentojnë se rikthimi i trenit të katërt është i domosdoshëm, pasi kjo linjë përbën një lidhje hekurudhore jetike për lëvizshmërinë, zhvillimin ekonomik dhe turizmin në rajonet Jura, Haut-Doubs dhe Zvicrën frëngjishtfolëse. Si dëshmi e rëndësisë së kësaj linje, peticioni ka mbledhur rreth 2,500 nënshkrime brenda vetëm tre javësh.
Në Kuvendin e Shqipërisë sot është zhvilluar seanca e fundit plenare për këtë vit. Ende pa nisur, përplasjet filluan. Deputetët demokratë e bllokuan foltoren dhe karriget e ministrave. Me tensione nisi e me tensione mbaroi. Çka ndodhi sot atje?
Salla e Kuvendit të Shqipërisë është kthyer në kaos këtë të enjte ku u betua Avokati i ri i Popullit, Endrit Shabani dhe u votuan vetëm nga mazhoranca aktet normative.
Pas betimit, ai u largua nga salla duke përshëndetur me dorë dhe puthje deputetët e opozitës.
Kandidatura e tij u dërgua në Parlament me firmat e deputetëve të opozitës, të cilët më pas u tërhoqën, por mazhoranca nuk e pranoi kërkesën e PD-së për tërheqjen nga firmat dhe u zgjodh si Avokat i Popullit me votat e mazhorancës.
Mediat në Shqipëri raportojnë se sekretari i Përgjithshëm i Partisë Demokratike, Flamur Noka, ka hedhur ujë në drejtim të njërit prej puonjësve të Gardës. Ai u përjashtua nga salla, gjë që e rëndoi situatën pasi deputetët e PD-së u rreshtuan te vendi i ministrave duke u shtyrë.
Kreu i grupit parlamentar të Partisë Socialiste, Taulant Balla, kërkoi ndërprerje të diskutimeve dhe kalimin në votim.
“Me shpresën se do shkoni nga 300 në 400 protestues, dhe në respekt të plotë të procedurës, në pamundësi për të zhvilluar diskutimet, kemi pasur sot në rend dite plot çështje të rëndësishme, duket se opozita nuk do, ju lutem të kalojmë në votim”, tha ai.
Dhe kështu ndodhi, u kalua direkt në votimin e akteve, mes zhurmës dhe tymit të krijuar në sallë.
Situata jashtë Kuvendit qe e njëjtë me atë në sallë, ku u dogjën fibrat e transmetimit për të gjitha televizionet.
Deputetët ishin thuajse të gjithë në këmbë dhe salla është mbushur me tym prej flakadanëve.
Sali Berisha, jashtë parlamentit, tha se kjo qeveri mban të lirë terroristët, njerëz që kryejnë pengmarrje dhe vjedhje marramendëse. Sipas tij, motoja e mazhorancës është “vidh e ik”.
“Motoja e tyre është vidh dhe ik. Terroristët jetojnë të qetë, biles me mbrojtje shtetërore. Rama ndodhej në zgjedhjen më të vështirë të jetës së tij, mes Lindës dhe Belindës. Mbrëmë ka vendosur të mbajë Lindën dhe të lëshojë Belindën. Parlament me ata që zbatojnë ligjin, vidh e ik, nuk ka”, deklaroi Berisha.
Ndërsa në një deklaratë për mediat, kreu i grupit parlamentar të PS-së, Taulant Balla tha se “e sotmja nuk është një lajm i ri”.
“Asgjë e re nga fronti i lindjes”, u shpreh ai.
Kujtoi dhjetorin e 8 viteve më parë, duke thënë se “Kuvendi kishte të njëjtën pamje”.
“Sa herë Kosova ka një festë, Saliu e bën një dëm në Shqipëri”, tha ai.
Sipas të dhënave më të fundit të publikuara nga Zyra Federale e Statistikave (OFS), Zvicra renditet dukshëm përpara të gjitha vendeve fqinje për sa i përket kostos së jetesës, përcjell albinfo.ch.
OFS krahasoi paritetin e fuqisë blerëse të Zvicrës me atë të 27 vendeve anëtare të Bashkimit Evropian, duke analizuar rreth 12 mijë produkte dhe shërbime. Studimi përfshiu kategori të ndryshme, nga ushqimet dhe pijet joalkoolike, te veshmbathjet, këpucët, shpenzimet e kujdesit shëndetësor dhe transporti.
Rezultatet tregojnë se Zvicra është rreth 1.5 herë më e shtrenjtë se mesatarja e BE-së. Një shportë mallrash që kushton mesatarisht 100 euro në BE, në Zvicër do të kushtonte rreth 151 franga.
Për krahasim, e njëjta shportë mallrash do të kushtonte 113 euro në Austri, 112 euro në Gjermani, 109 euro në Francë dhe 96 euro në Itali.
Megjithatë, studimi nuk merr parasysh nivelin e pagave, të cilat në Zvicër janë më shumë se dyfish i mesatares së Bashkimit Evropian, një faktor që zbut pjesërisht ndikimin e kostos së lartë të jetesës. /Albinfo.ch
Banorët e qytetit më të shtrenjtë të Zvicrës pritet të ndjejnë një lehtësim financiar në vitet e ardhshme, përcjell albinfo.ch.
Gjatë kësaj jave, parlamenti kantonal miratoi një ulje prej 3 përqind të normës së taksave, që përbën reduktimin më të madh të taksave në Cyrih në dy dekadat e fundit. Kjo masë do të hyjë në fuqi në vitin 2026.
Megjithëse vendimi përfaqëson një lajm pozitiv për taksapaguesit, duke u lënë atyre më shumë të ardhura në dispozicion, ai do të ketë pasoja për financat publike. Si rezultat i kësaj uljeje, kantoni pritet të përballet me një humbje të ndjeshme të të ardhurave dhe do ta nisë vitin e ri me një deficit prej rreth 314 milionë frangash.
Mesfushori i Milanit, Ardon Jashari, ka folur për raportin me trajnerin Massimiliano Allegri dhe për ambiciet e skuadrës kuqezi. Në një intervistë për La Gazzetta dello Sport, ai thekson rolin kyç të Allegrit në ecurinë e ekipit, transmeton albinfo.ch.
“Ai është gjithmonë pranë nesh, u jep besim individëve dhe gjithë dhomës së zhveshjes. Për sukseset tona është thelbësor. Nga një trajner si ai mund të mësoj shumë,” është shprehur Jashari.
Sipas tij, lidhja me Allegrin lidhet edhe me faktin se trajneri ka luajtur më parë në një rol të ngjashëm në fushë, çka e bën komunikimin edhe më të lehtë.
Jashari tregon se kalimi te Milani ishte realizimi i një ëndrre të madhe: “Club Brugge kishte shumë kontakte me klube të tjera, por unë i kisha idetë e qarta dhe e shihja veten vetëm këtu.”
Aktualisht, fokusi i tij mbetet te puna në fushë dhe kontributi për ekipin: “Punojmë fort për të siguruar pjesëmarrjen në Champions sezonin e ardhshëm.
Kryeministri i Shqipërisë, Edi Rama, ka vizituar në Hagë ish-presidentin e Kosovës, Hashim Thaçin, përcjell albinfo.ch.
Ai tha se “komandantin” e gjeti në formë, të qetë e të buzëqeshur si çdo i pafajshëm me karakter të hekurt, transmeton Klankosova.tv.
Pos tjerash, Rama shtoi se me Thaçin folën për familjet, miqtë e përbashkët, Shqipërinë e për Kosovën, për “Skënderbeun” e Aurel Plasarit, që ia pati çuar më parë, për librin e fundit të Kisingerit që ia dërgoi këtë herë, e për dy a tre libra të tjerë nga moria e leximeve të tij në këtë vend, të cilin, sipas Ramës, me të qeshur Thaçi e quan “institut”.
“Sapo kam dalë nga godina ku luhet teatri i turpit të drejtësisë ndërkombëtare me Hashim Thaçin, i cili u rrëmbye pa gjyq e as akuzë nga zyra e Presidentit të Republikës, ku e kishte çuar populli i Kosovës, e me Luftën Çlirimtare të Kosovës, të cilën nuk e përdhos dot një farsë e nisur për trafik organesh nga kukullat ruse të Dumës së Putinit në Strasburg dhe e vazhduar me lloj-lloj absurditetesh e dëshmitarësh groteskë të akuzës ndërkombëtare në Hagë”, ka shkruar ai.
Ai tha se nuk di çfarë të thotë për këtë padrejtësi ulëritëse në zemër të Evropës demokratike
“Nuk di ç’të them më për këtë padrejtësi ulëritëse në zemër të Europës demokratike, me bekimin e me fondet e taksapaguesve të vendeve demokratike, ndaj një populli europian që çliroi vetveten nga një regjim nacional-socialist, po edhe Europën nga një njollë e zezë apartajdi mu në kërthizën e saj për dekada me radhë”.
“Bekuar qofshin Republika e Kosovës, Ushtria Çlirimtare e Kosovës dhe të burgosurit e saj pa gjyq, prej më shumë se pese vjetësh tanimë, në mes të Europës së lirisë, demokracisë e shtetit ligjor”.
Platforma mediale Albinfo.ch nuk ka reshtur së botuari gjatë gjithë vitit profilet e suksesshme të shqiptarëve nëpër botë, me theks të veçantë në Zvicër dhe jo vetëm. Andaj, në përmbyllje të numrit të fundit të revistës për vitin 2025, sjellim një përmbledhje të arritjeve më të spikatura akademike të shqiptarëve në diasporë, atyre që kanë shënuar kulmin e karrierës së tyre studimore me titullin “Doktor Shkence” në universitetet më prestigjioze të botës.
Këtë vit, doktorantët e diasporës kanë dëshmuar potencialin e tyre të jashtëzakonshëm, duke kontribuar në zhvillimin e dijeve moderne, duke sjellë qasje inovative në inteligjencën artificiale mjekësore, atë të mjedisit global, kanë hulumtuar struktura të ndërlikuara të universit, e madje kanë dhënë kontribute të rëndësishme në ruajtjen e trashëgimisë juridike e kulturore shqiptare.
Në mesin e tyre, emra si Donikë Sejdiu, Hajriz Berisha, Nita Mulliqi, Vjosa Blakaj, Shqipdona Lahu, Bertila Bruka, Burim Ramaj, Endrit Smaili, Pranvera Hyseni, Besar Abdiu, Esma Fera, Kevin Mato, Kaltrina Kusari, Shpresim Sadiku dhe Qëndresa Morina ndriçuan panoramën akademike shqiptare në diasporë. Secili prej tyre është dëshmi e fuqisë së dijes dhe e vlerës që bartin ata. Andaj, viti 2025 do të mbetet si një simbol i krenarisë kolektive për diasporën shkencore shqiptare, një urë mes origjinës, ëndrrës dhe arritjes.
Donikë Sejdiu
Donikë Sejdiu, një studente me prejardhje nga Kumanova, ka arritur një sukses të jashtëzakonshëm në fushën e shkencës, duke mbrojtur me sukses temën e doktoratës pranë Fakultetit të Shkencave Matematiko-Natyrore në Universitetin e Cyrihut.
Me këtë arritje, ajo fitoi titullin Doktore e Shkencave, duke bërë një hap të rëndësishëm përpara në karrierën e saj akademike.
Punimi i saj shkencor, i cili mori vlerësime të larta, kishte titullin “Evolucioni i sistemeve patogjen–bimë përmes genomikës së herbariumit: raste studimore të patogjenit të urisë irlandeze të patates, Phytophthora infestans, dhe të patogjenit të zjarrit të shenjtë, Claviceps purpurea”.
Hajriz Berisha
Hajriz Berisha, një emër i njohur në fushën e shkencave të mjedisit, ka arritur një sukses në karrierën e tij akademike, duke fituar titullin Doktor i Shkencave të Mjedisit në një nga universitetet më prestigjioze të Evropës, Eötvös Loránd University në Budapest, Hungari.
Ky universitet është i njohur për arritjet e tij të larta në fushën e shkencave natyrore dhe kërkimit shkencor, dhe titulli i doktoratës që Hajriz Berisha ka fituar atje është një dëshmi e mundësive që i ofrohen individëve të talentuar që synojnë të kontribuojnë në zgjidhjen e problemeve globale të mjedisit.
Me titullin Doktor i Shkencave të Mjedisit, Hajriz Berisha është një shembull i shkëlqyer i përkushtimit dhe angazhimit për të mbrojtur planetin tonë dhe për të kontribuar në një të ardhme më të qëndrueshme dhe më të shëndetshme për brezat që vijnë.
Nita Mulliqi
Nita Mulliqi nga Kosova, ka përfunduar me sukses studimet e doktoraturës në Institutin Karolinska në Stokholm, një nga institucionet më prestigjioze në botë, në fushën e mjekësisë dhe kërkimit shkencor.
Tema e doktoratës së saj ishte e fokusuara në zhvillimin e modeleve të inteligjencës artificiale për diagnostikimin dhe gradimin e kancerit të prostatës nga biopsitë digjitale, një qasje inovative që synon të përmirësojë saktësinë dhe efikasitetin e diagnozave mjekësore.
Ky model inteligjence artificiale që Nita zhvilloi pritet të ketë një ndikim të madh në praktikën klinike, pasi do të implementohet në disa spitale të vendeve nordike, ku do të asistojë patologët në diagnostikimin dhe trajtimin e kancerit të prostatës.
Vjosa Blakaj
Vjosa Blakaj, e lindur dhe e rritur në Kosovë, ka arritur suksese në fushën akademike dhe shkencore, duke u bërë një model për shumë të rinj që ndjekin një karrierë të ngjashme.
Pas një përvoje të pasur profesionale dhe studimesh të thelluara, ajo ka arritur të doktorojë në Universitetin Teknik të Mynihut në Gjermani, një nga institucionet më prestigjioze të teknologjisë dhe shkencave.
Gjatë karrierës së saj, Vjosa ka punuar në Max-Planck-Institut für Quantenoptik, një institut lider në fushën e fizikes dhe optikës ku ka qenë kandidate për doktoraturë dhe hulumtuese.
Burim Ramaj
Burim Ramaj, është shpallur Doktor Shkence në Universitetin e Friburgut në Zvicër, një nga universitetet më prestigjioze të Europës.
Tema e tij e doktoratës, “Pluralizmi juridik sipas kanunit shqiptar”, është një kontribut i rëndësishëm në studimet mbi trashëgiminë juridike dhe kulturore shqiptare, dhe ka pasur një ndikim të madh në fushën e kërkimit shkencor lidhur me të drejtat dhe normat shoqërore të shqiptarëve.
Në mesin e shtatë kandidatëve që morën titullin Doktor Shkence, Burim Ramaj u dallua për vlerën akademike të punimit të tij dhe për rëndësinë që ka kjo temë në kuadrin e ruajtjes dhe zhvillimit të identitetit juridik dhe kulturor të shqiptarëve.
Esma Fera
Esma Fera, një vajzë e re dhe e talentuar nga Kosova, ka arritur suksese në fushën e Biologjisë së Kancerit, me doktoratë në një nga universitetet më prestigjioze të botës, Universitetin e Wisconsin-Madison në Shtetet e Bashkuara të Amerikës.
Ajo është vetëm 23 vjeçe dhe ka pasur një rrugë shumë të shpejtë akademike. Një fakt interesant është se, nga niveli i studimeve Bachelor, ajo kaloi menjëherë në Doktoraturë, pa pasur nevojë të vazhdojë me studime master.
Ky është një përshkrim i qartë i talentit të jashtëzakonshëm dhe potencialit të lartë që Esma ka, duke u vlerësuar dhe mbështetur nga universiteti për kapacitetin e saj të jashtëzakonshëm kërkimor.
Shqipdona Lahu
Shqipdona Lahu, është shpërblyer me Çmimin Ndërkombëtar për Doktoraturën më të Mirë në Universitetin Teknik të Mynihut (Technical University of Munich – TUM), një nga institucionet më prestigjioze të arsimit të lartë në Gjermani dhe në Bashkimin Evropian. Ky çmim është një njohje e veçantë për punën e saj të jashtëzakonshme shkencore dhe kërkimore.
Doktorata e Shqipdona Lahut u vlerësua si më e mira për periudhën akademike 2024–2025, duke e pozicionuar atë si një nga shkencëtaret më të spikatura të rinj në fushën e Shkencave të Jetës dhe Mjekësisë. Tema e saj e doktoratës, me titull “Novel aspects of antiplatelet drug therapy in patients undergoing percutaneous coronary interventions”, është një kontribut i rëndësishëm në kardiologjinë ndërhyrëse, duke trajtuar aspekte të reja të terapisë me ilaçe antiplatelet për pacientët që kalojnë intervenime koronare perkutane (PCI).
Endrit Smaili
Endrit Smaili ka kaluar me sukses të gjitha provimet e doktoraturës në bashkëdrejtim me Sapienza Università di Roma, një nga universitetet më prestigjioze të Italisë, nën udhëheqjen e François Lerouxel, Jean-Marie Salamito, dhe Gian Luca Gregori. Kjo periudhë kërkimore ka qenë një mundësi për Endritin të zhvillonte një projekt shkencor të rëndësishëm dhe të kontribuonte në avancimin e fushës së tij.
Për më tepër, ai ka kaluar një semestër si profesor ligjërues në Universitetin ‘Sorbonne’ në Paris, duke ofruar mësim dhe udhëzime për studentët e nivelit të lartë, një mundësi e shkëlqyer për të shpërndarë njohuritë e tij dhe për të kontribuar në zhvillimin akademik të brezit të ardhshëm.
Në vitet pas doktoratës, Endrit Smaili është emëruar profesor në Universitetin ‘Sorbonne’ në Paris, një pozicion që vjen si rezultat i aftësive të tij akademike dhe kërkimore.
Kaltrina Kusari
Kaltrina Kusari ka arritur një tjetër përparim të madh në karrierën e saj akademike, duke përfunduar me sukses postdoktoraturën në Universitetin e Calgaryt, në Kanada, gjatë muajit qershor 2025. Ky sukses i hap mundësi të reja për zhvillimin e mëtejshëm të kërkimeve dhe kontributeve të saj shkencore.
Gjatë kësaj periudhe akademike ndërkombëtare, Dr. Kusari ka qenë pjesë e një projekti shumë të rëndësishëm hulumtues, “Aging in the Right Place” (AIRP).
Ajo ka prezantuar gjetjet kryesore të studimit të saj në konferencën ndërkombëtare “Our Future is Aging”, e cila u mbajt në Halifax, Nova Scotia. Ky ishte një moment i rëndësishëm për të, pasi prezantimi i saj nuk vetëm që u mirëprit nga pjesëmarrësit, por gjithashtu nxiti diskutime të thella.
Bertila Bruka
Bertila Bruka, është shpallur fituese e çmimit “Kërkues shkencor i shkëlqyer” nga Stevens Institute of Technology dhe duke u pranuar direkt në programin e Doktoraturës në Georgia Institute of Technology, pa pasur nevojë për diplomë master. Ky është një privilegj që u ofrohet vetëm studentëve me rezultate të jashtëzakonshme, duke e pozicionuar Bertilën si një nga talente më të shquara të rinj në fushën e inxhinierisë biomjekësore.
Bertila u diplomua këtë vit për Inxhinieri Biomjekësore, duke u nderuar me medaljonin “High Honors”. Disa nga arritjet e saj të mëdha përfshijnë prezantimin e studimeve të saj në konferenca prestigjioze në SHBA, ku ajo ka demonstruar aftësitë e saj të kërkimit dhe shpjegimit të ideve të avancuara shkencore.
Bertila ka zhvilluar gjithashtu kërkime në universitete të njohura dhe institucione kërkimore si Yale dhe National Institutes of Health (NIH).
Kevin Mato
Kevin Mato ka përfunduar me sukses doktoraturën në fushën e kompjuterikës kuantike në Universitetin Teknik të Mynihut (TUM), një nga institucionet më prestigjioze të arsimit të lartë dhe kërkimit shkencor në botë. Rrugëtimi i tij ka qenë i gjatë dhe i mbushur me punë, pasion dhe përkushtim.
Familja Mato, e cila u largua nga Shqipëria drejt Italisë, ka qenë mbështetja kryesore e tij, dhe sot sakrificat e tyre janë kurorëzuar me këtë sukses të rrallë.
Gjatë studimeve, Kevin ka prezantuar punime kërkimore në Japoni, Evropë dhe SHBA, duke kontribuar në zhvillimin e algoritmeve kuantike dhe aplikimeve kompjuterike të avancuara.
Ai është vlerësuar me çmime ndërkombëtare, përfshirë titullin e shkencëtarit më të mirë në botë në fushën e tij nga ORNL në SHBA, çmimin e Bashkimit Evropian për inovacion dhe një grant prestigjioz për shkencëtarët e rinj. Aktualisht, Kevin punon në NVIDIA.
Qëndresa Morina
Qëndresa Morina, është doktorantja në fushën e matematikës, ka mbrojtur me sukses disertacionin e doktoratës në Fakultetin e Edukimit të Charles University në Pragë, Çeki, një nga universitetet më prestigjioze në Evropë.
Kjo arritje është një kulm i punës së palodhur dhe angazhimit të saj për të avancuar në fushën e matematikës dhe edukimit.
Gjatë studimeve të saj, Qëndresa ka arritur rezultate të shkëlqyera dhe është vlerësuar për kontributin e saj të jashtëzakonshëm nga profesorët çekë, duke e vendosur atë si një nga studentët më të shquar të këtij institucioni akademik. Mbrojtja e doktoratës është një dëshmi e aftësive të saj kërkimore dhe akademike, si dhe një pasqyrë e përkushtimit të saj për të përhapur njohuritë matematikore dhe për të kontribuar në zhvillimin e metodave të reja të mësimdhënies në këtë fushë.
Shpresim Sadiku
Shpresim Sadiku ka fituar titullin Doktor i Shkencave në Universitetin Teknik të Berlinit (TU Berlin), duke arritur një nga sukseset më të larta akademike evropiane.
Tema e doktoraturës së tij, “Explaining Deep Neural Networks through Inverse Classification”, trajton shpjegueshmërinë e rrjeteve të thella neurale, një sfidë kritike në inteligjencën artificiale.
Metoda inovative e tij ofron qasje të reja për analizimin e proceseve të brendshme të modeleve komplekse dhe rrit besueshmërinë e tyre.
Rruga e tij akademike është shoqëruar me rezultate të spikatura që nga fëmijëria, duke përfshirë vendet e para në gara matematikore dhe konkurse shkencore, dhe sot konsiderohet një prej të rinjve më premtues në fushën e inteligjencës artificiale.
Pranvera Hyseni
Pranvera Hyseni, astronomja shqiptare në fushën e shkencave planetare, ka fituar çmimin vjetor për propozimin më të mirë të doktoraturës në Universitetin e Kalifornisë, Santa Cruz. Ky çmim, i cili jepet vetëm një herë në vit, nderon projektin kërkimor më premtues dhe konsiderohet ndër nderimet më të rëndësishme akademike në fushën e astronomisë planetare.
Përveç çmimit prestigjioz, Pranvera ka marrë gjithashtu një grant prej 3,000 dollarësh, i cili do të ndihmojë në zhvillimin e mëtejshëm të kërkimit të saj. Ky vlerësim i lartë është një dëshmi e punës së saj të palodhur dhe të aftësive të saj të jashtëzakonshme shkencore në një fushë kaq konkurruese.
Ky çmim i jep mundësinë Pranverës të vazhdojë me kërkimet e saj në shkencat planetare, një fushë që ka gjithnjë e më shumë rëndësi për eksplorimin dhe kuptimin e universin.
Besar Abdiu
Besar Abdiu, inxhinieri i ndërtimtarisë i është bashkuar sukseseve të shqiptarve në aspektin e kërkimeve shkencore gjatë vitit 2025, ku është shpërblyer me titullin “Doktor Shkence” në “Institute of Earthquake Engineering and Engineering Seismology (IZIIS)”.
Vlen të theksohet se ky institut është një nga qendrat më të mira për kërkime në fushën e tërmeteve dhe inxhinierisë sizmike.
Ai ka kryer doktoraturën në Inxhinierinë Ndërtimore, duke u fokusuar në zhvillimin e njohurive dhe teknologjive që kontribuojnë në ndërtimet e sigurta dhe rezistente ndaj tërmeteve.
Besar Abdiu është shqiptar nga Tetova, dhe ky sukses e vendos atë ndër profesionistët më të shquar në fushën e tij në nivel rajonal dhe ndërkombëtar. /Albinfo.ch
