Kantoni i Jurës ka shënuar dy arritje historike në trafikun rrugor vitin e kaluar që nga marrja e sovranitetit të tij: numri i aksidenteve u ul me gati 10% krahasuar me vitin paraprak, duke arritur nivelin më të ulët që nga viti 1979, dhe policia kantonale e Jurës nuk regjistroi asnjë aksident fatal.

Ky zhvillim pozitiv në rrugët e Jurës u komentua të hënën nga komandanti i policisë kantonale, Damien Rérat, dhe nga Ministri i Kohezionit Social, Drejtësisë dhe Policisë, Valentin Zuber, gjatë prezantimit të statistikave të sigurisë rrugore për vitin 2025.

Vitit të kaluar i janë regjistruar 253 aksidente trafiku, 26 më pak se sa parashikohej për vitin 2024 (-9.4%). Ndërkohë, numri i mjeteve në rrugë vazhdoi të rritej, me 504 regjistrime shtesë, që përfaqëson një rritje prej 0.7%.

Viti 2025 shënohet gjithashtu për mungesën e aksidenteve fatale, një rast i parë që nga krijimi i kantonit. Ulja e vdekjeve në rrugët e Jurës i atribuohet masave të sigurisë dhe parandalimit, sipas policisë kantonale.

Më pak aksidente nën ndikimin e alkoolit

Analiza e aksidenteve konfirmon tendencat e vëzhguara në vitet e fundit. Shkaktarët kryesorë janë gjendja fizike e shoferit (58 raste), mosrespektimi i përparësisë së kalimit (44 raste), shpejtësia e papërshtatshme (43 raste) dhe pakujdesia ose shpërqendrimi gjatë drejtimit (39 raste).

Aksidentet e lidhura me konsumimin e alkoolit janë në rënie, me një ulje prej 15 raste (-25.5%) krahasuar me vitin e kaluar. Janë regjistruar gjithsej 20 aksidente që përfshinë këmbësorë, dhe në asnjë nga këto raste këmbësori nuk ishte përgjegjës për aksidentin.

Parandalimi dhe kontrolli

Policia ka zhvilluar disa veprime parandalimi duke kombinuar prezencën në rrugë, fushata posterash, ndërhyrje në shkolla dhe mesazhe të transmetuara në media dhe rrjetet sociale.

Kontrollet në rrugë mbeten gjithashtu një mjet për përmirësimin e sigurisë. Policia kantonale njoftoi se gjatë vitit janë kryer 229 kontrolle shpejtësie. Një total prej 848,340 mjeteve janë kontrolluar me radar, duke rezultuar në 28,600 shkelje: 27,856 gjoba në vendngjarje, 744 thirrje për gjykim dhe 267 pezullime patente. Janë regjistruar edhe dy raste të drejtimit të pakujdesshëm.

Për vitin 2026, policia kantonale e Jurës do të vazhdojë veprimet e saj për parandalimin dhe kontrollin me katër prioritete: gjendja fizike e shoferëve, respektimi i kufijve të shpejtësisë, lufta kundër pakujdesisë dhe përdorimit të telefonit gjatë drejtimit, respektimi i përparësive dhe mbrojtja e këmbësorëve.

Kantoni i Schaffhausen po konsideron mundësinë e shtyrjes së mësimit të gjuhëve të huaja nga shkolla fillore në shkollën e mesme. Parlamenti kantonal miratoi të hënën një mocion me rezultatin 36 vota pro dhe 17 kundër, pas një debati të gjatë. Në vend që të përqendrohej vetëm tek frëngjishtja në shkollën fillore, mocioni u ndryshua për të lejuar gjithashtu shtyrjen e mësimit të anglishtes.

Qeveria e kantonit shprehu mbështetjen për këtë shtyrje. Aktualisht, fëmijët në Schaffhausen mësojnë anglisht nga klasa e tretë dhe frëngjisht nga klasa e pestë. Ekzekutivi tani duhet të shqyrtojë se si shtyrja e një prej dy gjuhëve në shkollën e mesme mund të lehtësojë ngarkesën për nxënësit në fillore.

Frëngjishtja, një “barrë”

Markus Fehr nga Markus Fehr, autor i mocionit fillestar, argumenton se mësimi i hershëm i frëngjishtes përbën një “barrë të rëndë”. Ky qëndrim gjeti mbështetje edhe nga një përfaqësues i Partia e Gjelbër-Liberale, sipas të cilit përfitimet praktike të anglishtes janë më të mëdha.

Nga ana tjetër, një deputet i Partia e Gjelbër theksoi se “shqyrtimi i mësimit të hershëm të frëngjishtes është gjithashtu sfidim për Kurrikulën 21”. Kundërshtarët e heqjes së frëngjishtes shqetësohen se një masë e tillë mund të vështirësojë tranzicionin e nxënësve në kantonet e tjera.

Në kantonet gjermanofolëse që nuk kufizohen me zonat frëngjishtfolëse, frëngjishtja mësohet nga klasa e pestë dhe anglishtja nga e treta, ndërsa në kantonet kufitare renditja është e kundërt. Marrëveshja ndërkantonale HarmoS përcakton se në shkollën fillore duhet të mësohen dy gjuhë jo amtare, njëra prej të cilave duhet të jetë gjuhë kombëtare.

Debati vazhdon

Debati mbi mësimin e gjuhëve në shkollën fillore, sidomos frëngjishten, ka qenë i ashpër në Zvicrën gjermanofolëse që nga viti i kaluar. Parlamenti i kantoneve Zurich, St. Gallen dhe Appenzell Outer Rhodes tashmë kanë miratuar mocione që kërkojnë që mësimi i frëngjishtes të shtyhet në shkollën e mesme. Javën e fundit, parlamenti i kantonit Schwyz votoi një mocion të ngjashëm.

Në kantonet Bern, Basel-Landschaft, Thurgau dhe Glarus po shqyrtohen mocione të ngjashme. Parlamenti i Obwalden ka kërkuar një rishikim të mësimit të frëngjishtes në shkollën fillore, ndërsa në Nidwalden autoritetet preferojnë të vendosin prioritet tek frëngjishtja mbi anglishten.

Këshilli Federal shprehu shqetësimin e tij për këtë trend, duke vlerësuar se ai rrezikon harmonizimin e arsimit dhe kohezionin kombëtar. Ai ka ngarkuar Departamentin Federal të Punëve të Brendshme që të hartojë legjislacion për të garantuar mësimin e një gjuhe kombëtare të dytë në shkollën fillore.

Parlamenti Federal në Bern vendosi që çiftet e martuara do të kenë përsëri mundësinë të përdorin mbiemër të dyfishtë.

Këshilli i Shteteve ra dakord me vendimin e Këshillit Kombëtar pas debatit mbi këtë çështje, duke lehtësuar zgjedhjen e emrit pas martesës.

Autoritetet zvicerane kanë publikuar detaje të reja lidhur me zjarrin tragjik në autobusin postar në Kerzers, kantoni Fribourg, ngjarje që ndodhi javën e kaluar dhe la gjashtë persona të vdekur.

Sipas policisë së Fribourgut, në momentin kur autobusi mori flakë rreth orës 18:25, në mjet ndodheshin nëntë persona: shoferi, shtatë pasagjerë dhe autori i dyshuar. Tre persona arritën të dalin nga autobusi me lëndime, ndërsa një grua 56-vjeçare vazhdon të jetë në gjendje kritike në spital. Dy persona të tjerë jashtë autobusit u lënduan lehtë teksa përpiqeshin të ndihmonin viktimat.

Hetimet kanë konfirmuar se autori i dyshuar është një burrë 65-vjeçar zviceran, i cili gjithashtu humbi jetën në incident. Sipas policisë, provat e deritanishme tregojnë se ai veproi i vetëm, ndërsa motivet e këtij akti mbeten ende të paqarta. Autoritetet po shqyrtojnë si pistë kryesore një akt vetëvrasjeje që përfshiu edhe persona të tjerë.

Ekspertiza teknike ka treguar se autobusi ishte i pajisur me dy dyer për pasagjerët, të cilat funksiononin normalisht dhe u hapën pasi mjeti u ndal. Zjarri kishte nisur gjatë lëvizjes së autobusit, çka bëri që pasagjerët të mund të dilnin vetëm pasi ai ndaloi plotësisht.

Pas përfundimit të procesit të identifikimit dhe autopsive, trupat e gjashtë viktimave iu dorëzuan familjeve javën e kaluar. Viktima më e re ishte një djalë 16-vjeçar.

Autoritetet konfirmuan gjithashtu se 65-vjeçari ishte i njohur për institucionet sociale në kantonin e Bernës dhe ndodhej nën kujdestari administrative. Ai ishte larguar nga një spital në Bernë në ditën e ngjarjes, ku kishte shkuar vetë për shkak të problemeve shëndetësore, dhe më herët kishte bërë edhe kërcënime për vetëvrasje.

Pas tragjedisë, mbi 150 persona kanë kërkuar mbështetje psikologjike nga ekipet e ndihmës së krizës.

Ndërkohë, shoferët e autobusëve postarë në të gjithë Zvicrën kanë mbajtur një minutë heshtje dhe kanë rënë boritë e autobusëve në shenjë solidariteti dhe nderimi për viktimat e kësaj tragjedie.

Swiss Airlines ende ka një numër shumë të madh stjuardesash dhe pilotësh. Për këtë arsye, kompania po ofron tani bonuse për largime vullnetare, raporton «Aerotelegraph».

Një mesazh u dërgua javën e kaluar te të gjithë rreth 4,500 stjuardesat dhe stjuardët. Sipas kompanisë, kushdo që të japë dorëheqjen midis 13 marsit dhe 30 prillit dhe të largohet nga kompania deri në fund të gushtit 2026, do të përfitojë një kompensim të njëhershëm prej 15,000 frangash bruto.

Situata e vështirë me personelin është shkaktuar, ndër të tjera, nga problemet me motorët në industrinë e aviacionit dhe mungesa e stafit në kabinë. Po ashtu, situata e përshkallëzuar gjeopolitike dhe rritja e çmimeve të naftës kanë shtuar presionin financiar, duke bërë të nevojshme “kursime afatshkurtra të kostove”.

Një investigim i medias zvicerane ka zbuluar një fenomen shqetësues të abuzimeve seksuale ndaj fëmijëve që organizohen dhe transmetohen drejtpërdrejt përmes internetit. Sipas hetimeve, persona nga vende të ndryshme, përfshirë edhe Zvicrën, dyshohet se kanë paguar familje në vende të varfra për të kryer abuzime ndaj fëmijëve përmes kamerave në internet.

Një rast i tillë u zbulua në kantonin Vaud, ku në vitin 2021 policia konfiskoi telefonin e një burri të dyshuar për abuzim seksual ndaj një vajze katërvjeçare. Hetuesit gjetën rreth 800 mesazhe të shkëmbyera me persona në Filipine, ku ai dyshohet se paguante familje për të abuzuar me fëmijë gjatë transmetimeve live. Në vitin 2024 ai u dënua me 10 vjet burg, transmeton albinfomch.

Sipas autoriteteve zvicerane, përmes bashkëpunimit ndërkombëtar janë dërguar kërkesa për hetim tek autoritetet filipinase për identifikimin e viktimave, por deri tani nuk ka pasur përgjigje zyrtare.

Filipinet konsiderohen një nga vendet ku ky fenomen është përhapur më shumë, pasi varfëria dhe përdorimi i platformave të komunikimit online e kanë bërë më të lehtë shfrytëzimin e fëmijëve përmes transmetimeve live.

Të dhënat e policisë federale zvicerane tregojnë se numri i rasteve të zbuluara është rritur në vitet e fundit, duke kaluar nga 11 raste në vitin 2019 në 20 raste në vitin 2022. Autoritetet theksojnë se këto shifra mund të përfaqësojnë vetëm një pjesë të vogël të fenomenit real, pasi krime të tilla janë të vështira për t’u zbuluar dhe hetuar.

Organizatat ndërkombëtare dhe autoritetet ligjzbatuese paralajmërojnë se abuzimet seksuale ndaj fëmijëve në internet mbeten një problem global në rritje, që kërkon bashkëpunim më të madh ndërkombëtar për identifikimin e autorëve dhe mbrojtjen e viktimave.