Archives

Novartis planifikon mbylljen e fabrikës në Wehr, preken 220 vende pune

Posted on by Alb

Kompania farmaceutike me seli në Bazel, Novartis, ka njoftuar se do të mbyllë deri në fund të vitit 2028 fabrikën e saj të prodhimit në qytetin Wehr të Gjermanisë. Si pasojë e këtij vendimi, rreth 220 vende pune do të eliminohen.

Në këtë fabrikë prodhohen tableta dhe kapsula për disa nga produktet ekzistuese të kompanisë. Sipas Novartis, vendi i prodhimit nuk është më konkurrues. “Objekti nuk është më konkurrues,” thuhet në deklaratën zyrtare të kompanisë.

Anëtari i bordit ekzekutiv të Novartis, Steffen Lang, ka theksuar se kompania është e vetëdijshme për pasigurinë që ky vendim sjell për punonjësit në Wehr. “Ne jemi të vetëdijshëm për pasigurinë që ky njoftim sjell për kolegët tanë në këtë vend,” u shpreh ai.

Kompania ka bërë të ditur se do të nisë një proces konsultimi me përfaqësuesit e punonjësve dhe sindikatat përkatëse. Novartis gjithashtu ka premtuar se ndryshimet do të zbatohen në mënyrë të përgjegjshme, transparente dhe në bashkëpunim të ngushtë me këshillin e punëtorëve, duke siguruar një qasje sociale ndaj procesit të ristrukturimit.

Nga ana tjetër, Novartis po planifikon zgjerim në një tjetër pjesë të Gjermanisë. Në Halle (Saksoni-Anhalt), kompania është duke ndërtuar një fabrikë të re për terapi me radioligandë, me një investim prej rreth 35 milionë euro. Ky objekt pritet të fillojë punën në vitin 2027.

Mbyllja e fabrikës në Wehr shënon një tjetër hap të ristrukturimit të operacioneve të kompanisë në Evropë, në kuadër të përpjekjeve për uljen e kostove dhe optimizimin e prodhimit.

Zvicra përballet me rritje të inflacionit në prill, të shtyra nga karburantet dhe qiratë

Posted on by Alb

Inflacioni në Zvicër u rrit më tej në muajin prill, i nxitur kryesisht nga rritja e çmimeve të karburanteve dhe qirave, sipas të dhënave të publikuara të martën nga Zyra Federale e Statistikave (FSO).

Norma vjetore e inflacionit arriti në 0.6%, duke shënuar një rritje të qartë krahasuar me 0.3% në mars dhe 0.1% në shkurt. Kjo është niveli më i lartë i regjistruar që nga dhjetori 2024.

Në baza mujore, indeksi i çmimeve të konsumit (CPI) u rrit me 0.3%.

Karburantet dhe qiratë në rritje

Rritja e inflacionit u ndikua kryesisht nga:

Qiratë: +1.4% në baza vjetore, duke vazhduar presionin mbi buxhetet familjare

Benzina: +8.8%

Nafta dizel: +19.3%

Nafta për ngrohje: +35.5%

Po ashtu u shtrenjtuan edhe shërbimet e udhëtimeve ndërkombëtare:

Biletat ajrore: +5.6%

Paketat turistike: +5.4%

Ndërkohë, disa çmime ranë, përfshirë:

Qiraja e makinave dhe car sharing: -17.7%

Ushqimet dhe pijet joalkoolike: -0.8%

Shëndetësia: -0.2%

Zvicra më e qëndrueshme se eurozona

Inflacioni në Zvicër mbetet dukshëm më i ulët se në eurozonë, ku në prill arriti në 3%. Sipas analistëve, kjo lidhet edhe me forcën e frangut zviceran, i cili ul ndikimin e importeve të shtrenjta.

Për vitin në tërësi, ekonomistët parashikojnë një rritje të lehtë të çmimeve mes 0.5% dhe 0.9%, ndërsa inflacioni bazë (pa ushqime dhe energji) ra në 0.3%.

A mund të rriten normat e interesit?

Rritja e inflacionit ka shtuar pritshmëritë në tregjet financiare se Banka Kombëtare e Zvicrës (SNB) mund të shqyrtojë një rritje të normës bazë të interesit në muajt e ardhshëm.

Megjithatë, ekspertët theksojnë se inflacioni ende mbetet brenda objektivit të SNB-së (0%–2%), që konsiderohet stabilitet çmimesh.

Sipas ekonomistëve, ndërhyrja e menjëhershme nuk është e domosdoshme, por një shtrëngim i politikës monetare në gjysmën e dytë të vitit nuk mund të përjashtohet.

Skandal në Klinikën e Zemrës në Cyrih: Ish shefi, shkaktar i vdekjes së mbi 70 pacientëve

Posted on by albinfo.ch

Rezultatet e një raporti hetimor zbulojnë një shkallë dramatike: Shkelje serioze të sjelljes dhe vdekje të papritura ndodhën në departamentin e kirurgjisë kardiake në Spitalin Universitar të Cyrihut midis viteve 2016 dhe 2020.

Raporti thekson vdekshmërinë e lartë të tepërt gjatë periudhës nën hetim, transmeton albinfo.ch. Sipas llogaritjeve statistikore, shkalla e vdekjeve ishte 68 deri në 74 raste më e lartë krahasuar me spitalet e tjera universitare – bazuar në 4,500 operacione.

Më shumë se 300 vdekje gjatë mandatit të drejtorit të klinikës Francesco Maisano u shqyrtuan gjithashtu në detaje. Sipas analizës, kjo rezultoi në 75 procedura problematike kirurgjikale, 64 vdekje “mjaft të papritura” dhe 11 vdekje “të papritura”, shkruan srf.ch.

Përveç kësaj, një pajisje mjekësore është përdorur në mënyrë të papërshtatshme në 13 raste, veçanërisht Cardioband, të cilin Maisano e zhvilloi bashkërisht. Spitali Universitar i Cyrihut (USZ) i ka raportuar këto incidente – vdekjet veçanërisht të dukshme dhe përdorimin e papërshtatshëm të pajisjes Cardioband – në zyrën e prokurorit publik. Hetuesit duhet të shqyrtojnë nëse ka pasur ndonjë vepër penale.

Raporti identifikon shkaqet e dështimeve në disa fusha. Për shembull, Francesco Maisano u emërua drejtor i klinikës në vitin 2014 me nxitim dhe pa shqyrtim të mjaftueshëm të kualifikimeve të tij dhe konflikteve të mundshme të interesit. Për më tepër, menaxhmenti i spitalit në atë kohë i neglizhoi detyrat e tij mbikëqyrëse dhe njohu shenjat paralajmëruese shumë vonë.

“Gjetjet na kanë prekur thellë”, tha André Zemp, Kryetar i Bordit të Drejtorëve në Spitalin Universitar të Cyrihut, në konferencën e sotme për shtyp, trnsmeton albinfo.ch. “Dështimi i lidershipit në nivele të ndryshme është i papranueshëm.” Ai u kërkoi falje të prekurve dhe familjeve të tyre. Një shërbim i posaçëm këshillimi është krijuar për ta.

Dorëheqjet në Spitalin Universitar të Cyrihut

Raporti i hetimit ka çuar në dorëheqjen e tre anëtarëve të Bordit të Drejtorëve. Ata duan të lehtësojnë një fillim të ri me personel të ri.

Ndërkohë, Departamenti i Kirurgjisë Kardiake, nën udhëheqjen e re, ka rifituar standarde të larta cilësie. Shkalla e vdekshmërisë është përsëri brenda kufijve të pranueshëm. Incidente të ngjashme do të parandalohen në të ardhmen, ndër të tjera, nga një regjistër i konflikteve të interesit dhe një sistem i planifikuar raportimi për sjellje të pahijshme.

Të kujtojmë: Në krye të qendrës tani është mjeku i shquar shqiptar Prof- Dr. Omer Xhemaili, i cili është edhe pjesë e komisionit që ka hetuar punën e ish shefit të qendrës, Maisano, shkruan albinfo.ch.

Xhemaili ishte edhe në mesin e krerëve të spitalit në konferencën për media që u mbajt sot në Spitalin Universitar të Cyrihut.

Francesco Maisano, i cili drejtoi Qendrën për Kirurgji Kardiake, u largua nga Spitali Universitar i Cyrihut në vitin 2021 dhe u kthye në Milano, ku ende punon si kirurg kardiak.

Kantoni i Cyrihut: Siguria e pacientit nuk ishte e garantuar për vite me radhë

Drejtoria e Shëndetit e Cyrihut mirëpret hapat e ndërmarrë nga Spitali Universitar i Cyrihut (USZ) – së pari, paraqitja e raportit në zyrën e prokurorit publik dhe së dyti, dorëheqjet nga bordi i spitalit. Kjo është e nevojshme për të rivendosur besimin në USZ.

Në një deklaratë, Drejtoria e Shëndetit i përshkruan vitet e mangësive si “serioze”. Siguria e pacientit nuk ishte e garantuar në çdo kohë gjatë asaj periudhe. Kjo bie ndesh me informacionin që Drejtoria e Shëndetësisë ka marrë vazhdimisht nga bordi i spitalit në pranverën e vitit 2020.

Graubünden shqyrton ndalimin e trafikut turistik në rrugët kantonale

Posted on by Alb

Në kantonin e Graubündenit po diskutohet vendosja e masave më të ashpra ndaj trafikut të devijuar që shkaktohet nga turistët gjatë bllokimeve në autostradën A13. Shumë shoferë përdorin rrugët e fshatrave si rrugë alternative, gjë që ka shkaktuar pakënaqësi në komunat lokale.

Politikanët e kantonit po shqyrtojnë një model të ngjashëm me atë të Birsfeldenit në kantonin Basel-Landschaft, ku përdoren skanerë të targave për të identifikuar automjetet që kalojnë shpejt nëpër zona banimi dhe për t’i gjobitur ato. Sistemi konsiderohet efektiv, por mbetet i diskutueshëm nga ana ligjore.

Në Graubünden, mbi 60 nga 120 anëtarë të parlamentit kantonal kanë mbështetur nisma që kërkojnë masa kundër trafikut të devijuar. Propozimet vijnë si nga Partia Popullore Zvicerane (SVP), ashtu edhe nga përfaqësues të së majtës dhe të partive të tjera.

Komunat lokale theksojnë se trafiku i shtuar jo vetëm që ul cilësinë e jetës, por në disa raste mund të pengojë edhe shërbimet emergjente. Qeveria kantonale pritet të japë së shpejti qëndrimin e saj për këtë çështje.

Shtyhet vendimi për ish-krerët e UÇK-së, aktgjykimi pritet më 20 korrik 2026

Posted on by Alb

Është shtyrë për më 20 korrik 2026 shpallja e vendimit përfundimtar në rastin gjyqësor ndaj ish-krerëve të Ushtrisë Çlirimtare të Kosovës në Dhomat e Specializuara në Hagë.

Shtyrjen e ka konfirmuar për RTK avokati i ish-presidentit Hashim Thaçi, Luka Mishetiq, i cili tha se informacioni i raportuar në media është i saktë.

“Mund të konfirmoj se kjo është e saktë”, është shprehur Mishetiq në përgjigje për RTK lidhur me shtyrjen e datës së shpalljes së aktgjykimit.

Fillimisht, vendimi ishte paraparë të jepet më 19 maj, brenda afateve procedurale. Megjithatë, sipas rregullave të Gjykatës Speciale, trupi gjykues ka deri në 90 ditë për shpalljen e verdiktit, me mundësi shtyrjeje edhe deri në 60 ditë shtesë.

Kështu, vendimi për një nga proceset më të rëndësishme gjyqësore ndaj ish-drejtuesve të UÇK-së tani pritet të bëhet publik më 20 korrik 2026.

Vëllezërit shqiptarë Agron dhe Driton Knepper prezantojnë startup-in “Azygos” në Talent Pitch Switzerland në Cyrih

Posted on by Alb

Startup-i “Azygos”, i themeluar nga vëllezërit Agron dhe Driton Knepper në bashkëpunim me Lukas Arnold, do të prezantohet të mërkurën, më 6 maj, në kuadër të Talent Pitch Switzerland, që zhvillohet në Volkshaus Zürich (9) Talent Pitch: Posts | LinkedIn

Eventi, i organizuar nga UBS, mbledh 16 startup-e të përzgjedhura në nivel kombëtar dhe zhvillohet në orët e pasdites dhe mbrëmjes, sipas një programi që përfshin prezantimet dhe një sesion të dedikuar për rrjetëzim. Çdo ekip paraqet projektin në një format të kufizuar kohor prej tre minutash, ku vlerësohen artikulimi i problemit, struktura e zgjidhjes dhe koherenca e modelit të biznesit.

“Azygos” është një platformë digjitale e orientuar drejt përgatitjes së studentëve të mjekësisë për provimet klinike të tipit OSCE (Objective Structured Clinical Examination). Sistemi funksionon mbi një arkitekturë të ndërtuar me stacione klinike të strukturuara, ku secili skenar përfshin parametra të përcaktuar të anamnezës, ekzaminimit dhe vendimmarrjes klinike. Platforma integron udhëzime të standardizuara, rrjedha ndërveprimi dhe mekanizma vlerësimi të bazuar në kritere të matshme, duke mundësuar regjistrimin, analizën dhe krahasimin e performancës në mënyrë të vazhdueshme.

Koncepti i platformës është zhvilluar në Universitetin e Bernës dhe është prezantuar në ambientet e Bibliotekës së Fakultetit të Mjekësisë. Ky vlerësim konfirmon interesin institucional për zgjidhje që adresojnë strukturimin e trajnimit klinik përmes teknologjisë.

Pjesëmarrja në Talent Pitch Switzerland e vendos “Azygos” në një kornizë prezantimi të përqendruar, ku përzgjedhja dhe vlerësimi mbështeten në cilësinë e konceptit dhe në kapacitetin e ekipit për zhvillim të mëtejshëm. Platforma synon të standardizojë përgatitjen për komponentët praktikë të edukimit mjekësor përmes një sistemi të strukturuar dhe të ripërdorshëm.

Programin e plotë e gjeni në linkun: http://Brochure_Talent Pitch_2026

 

Gjenevë: Punonjësit e kujdesit pas-shkollor në grevë për paga dhe kushte më të mira

Posted on by Alb

Në Gjenevë, rreth 300 persona protestuan të martën në mesditë për të kërkuar rritje pagash për stafin e Grupit Ndërkomunal për Aktivitetet Ekstrakurrikulare (GIAP). Protesta u shoqërua me një grevë të punonjësve të sektorit të aktiviteteve pas-shkollore – një veprim i parë i këtij lloji në këtë sektor.

Sipas Sindikatës Ndërprofesionale të Punëtorëve (SIT), greva do të vazhdojë edhe të premten, më 8 maj, gjatë orarit të drekës, duke përfshirë periudhën nga mëngjesi deri në orën 15:00. Vendimi është marrë pothuajse njëzëri nga asambleja e përgjithshme e stafit (me vetëm një votë kundër dhe shtatë abstenime).

Negociata të bllokuara

Sipas sindikatës, GIAP ende nuk ka hyrë në negociata konkrete, duke propozuar vetëm një takim në fillim të qershorit. SIT e cilëson këtë si “taktikë vonuese” me qëllim dobësimin e grevës dhe kritikon mungesën e propozimeve konkrete nga institucioni.

Protestuesit, të mbledhur nën pankartën “Paras’colère – Në grevë”, marshuan nga Lancy drejt lagjes Jonction, duke kaluar pranë zyrave të GIAP dhe përgjatë bulevardit Carl-Vogt. Ata shprehën pakënaqësinë e tyre me fishkëllima dhe thirrje proteste.

Shërbim minimal i kujdesit

Gjatë grevës dhe protestës, shërbimi i kujdesit për fëmijët gjatë drekës u mbajt në nivel minimal nga GIAP. Sindikatat e kanë cilësuar organizimin e këtij shërbimi minimal si “të paligjshëm”.

Kërkesat kryesore

Punonjësit kërkojnë kryesisht:

rritje të pagave për udhëheqësit e aktiviteteve dhe koordinatorët socio-edukativë, duke filluar nga janari 2027;

barazimin e statusit të punonjësve të përkohshëm me ata të përhershëm, për të garantuar pagë sipas shkallëve shtetërore dhe përfitime të njëjta;

rritje të orëve të punës për udhëheqësit e aktiviteteve;

praninë e të paktën dy udhëheqësve për çdo grup fëmijësh në çdo kohë;

një inventar të objekteve dhe pajisjeve të përdorura në aktivitetet pas-shkollore për të verifikuar standardet e sigurisë.

Reformë në zhvillim

GIAP punëson rreth 2,650 persona dhe kujdeset për afro 30,000 fëmijë në aktivitetet pas-shkollore. Në vitin 2025 janë rekrutuar mbi 850 punonjës të rinj për të forcuar kapacitetet në terren.

Aktualisht është në zhvillim një reformë organizative për periudhën 2025–2028, me një buxhet prej 12 milionë frangash zvicerane, e miratuar nga 40 komunat anëtare të GIAP. Sipas komitetit të GIAP, masat e kësaj reforme “adresojnë kërkesat e partnerëve socialë”.

Rriten kostot e trajtimit psikiatrik në Zvicër, vajzat dhe të rejat më të prekura

Posted on by Alb

Kostot e trajtimit psikiatrik në Zvicër kanë shënuar sërish rritje gjatë vitit 2024, ndërsa vajzat dhe gratë e reja vazhdojnë të jenë grupi më i prekur nga çrregullimet mendore.

Këto të dhëna u publikuan të martën në buletinin më të fundit mbi shëndetin mendor të popullsisë zvicerane, të hartuar nga Observatori Zviceran i Shëndetit (Obsan), me kërkesë të Zyrës Federale të Shëndetit Publik (FOPH).

Sipas raportit, mbi 72% e popullsisë deklaruan se ndiheshin të lumtur “shumicën e kohës” ose “gjithmonë” gjatë katër javëve para sondazhit në vitin 2024. Personat mbi 65 vjeç raportuan nivele më të larta lumturie krahasuar me të rinjtë. Ndërkohë, gratë dhe të rinjtë raportuan më shpesh ndjenja dekurajimi dhe depresioni.

Rritje e vazhdueshme e kostove

Shpenzimet për kujdesin e shëndetit mendor të mbuluara nga sigurimi i detyrueshëm shëndetësor (AOS) u rritën me 6.1% në vitin 2024, duke arritur në rreth 3.2 miliardë franga zvicerane, ose 7.5% të totalit të shpenzimeve të AOS. Ashtu si kostot e përgjithshme të kujdesit shëndetësor, edhe ato për shëndetin mendor kanë qenë në rritje të vazhdueshme që nga viti 2006.

Kostoja mesatare për person të siguruar në shërbimet ambulatore arriti në 244 franga, një rritje më e lartë se mesatarja vjetore prej 4.7% e regjistruar midis viteve 2012 dhe 2023.

Sipas zëvendësdrejtoreshës së FOPH-së, Linda Nartey, kjo rritje mund të lidhet me përmirësimin e qasjes në shërbime. Ajo e konsideron këtë një zhvillim pozitiv, duke theksuar se sa më shumë të vonohet kërkimi i ndihmës, aq më kronike bëhen problemet, veçanërisht ato të shëndetit mendor apo varësive.

Rritje edhe te djemtë

Për herë të parë në vitin 2024, rritja e kostove të trajtimit psikiatrik në kujdesin ambulator ishte më e lartë te djemtë (+8.9%) sesa te vajzat (+4.9%). Megjithatë, gjatë periudhës 2012–2023, kostot për vajzat kishin qenë mesatarisht dy herë më të larta se për djemtë.

Nuk ka rritje të shtrimeve në spital

Sa i përket numrit të pacientëve të shtruar në klinika psikiatrike, dallimet sipas moshës dhe gjinisë mbeten të konsiderueshme. Shkalla e shtrimit për fëmijët dhe adoleshentët është më pak se gjysma e asaj për të rriturit.

Që nga viti 2012, vajzat nën moshën 18 vjeç kanë pasur norma më të larta shtrimi sesa djemtë e së njëjtës moshë. Në përgjithësi, norma e shtrimeve në vitin 2024 (9.3 për 1000 banorë) mbeti e ngjashme me atë të vitit 2023.

Stabilitet në rastet e tentativave për vetëvrasje

Shkalla e shtrimeve në spital për tentativat e dyshuara për vetëvrasje mbeti e qëndrueshme krahasuar me një vit më parë. Gratë u prekën më shpesh se burrat.

Megjithatë, shkalla e vetëvrasjeve ishte pothuajse tre herë më e lartë te burrat (16.2 raste për 100,000 banorë) sesa te gratë.

Linjat ajrore anulojnë 13 mijë fluturime në maj për shkak të krizës së karburantit

Posted on by Alb

Linjat ajrore në mbarë botën kanë anuluar mijëra fluturime gjatë muajit maj dhe kanë reduktuar ndjeshëm kapacitetet, ndërsa mungesa e karburantit për avionë po fillon të ndihet gjithnjë e më shumë. Kjo situatë rrit rrezikun për ndërprerje të udhëtimeve, veçanërisht për familjet që planifikojnë pushimet gjatë periudhës së pushimeve shkollore.

Planet e udhëtimit për këtë periudhë mund të goditen rëndë, pasi kompanitë ajrore globale kanë njoftuar anulimin e rreth 13 mijë fluturimeve të planifikuara për maj.

Sipas të dhënave nga firma analitike e aviacionit Cirium, vetëm në dy javët e fundit janë hequr nga oraret e fluturimeve afro dy milionë vende. Numri total i vendeve të disponueshme globalisht ka rënë nga 132 milionë në 130 milionë gjatë fundit të prillit.

Këto anulime pritet të ndikojnë ndjeshëm te udhëtarët që kanë rezervuar pushime jashtë vendit në fund të majit, veçanërisht në Mbretërinë e Bashkuar dhe në disa pjesë të Evropës kontinentale.

Ndër kompanitë evropiane që kanë anuluar fluturime janë Turkish Airlines, Lufthansa, British Airways dhe KLM.

Një verë e vështirë për aviacionin

Situata pritet të përkeqësohet gjatë verës. Linjat ajrore jo vetëm që kanë reduktuar vendet, por edhe kanë kaluar në përdorimin e avionëve më të vegjël për të kursyer karburant, duke rritur mundësinë e vonesave dhe anulimeve të tjera.

Kriza e karburantit lidhet me konfliktin në Iran, i cili ka shkaktuar rritje të ndjeshme të çmimeve. Që nga fillimi i konfliktit në shkurt, çmimi i karburantit për avionë është më shumë se dyfishuar. Një ndër arsyet kryesore është mbyllja e Ngushticës së Hormuzit, përmes së cilës kalon rreth një e pesta e furnizimit global me naftë.

Ndër kompanitë më të prekura është Lufthansa, e cila ka hequr rreth 20 mijë fluturime me distanca të shkurtra nga orari veror.

Në nivel global, shumë kompani ajrore kanë rritur çmimet e biletave për linjat më të kërkuara, kanë anuluar plotësisht fluturimet më pak fitimprurëse dhe po vazhdojnë të përdorin avionë më të vegjël për të përballuar krizën, transmeton albinfo.ch.

Në Mbretërinë e Bashkuar, sekretarja e transportit, Heidi Alexander, njoftoi pezullimin e përkohshëm të një rregulli që detyronte linjat ajrore të përdornin slotet e tyre në aeroporte, përndryshe rrezikonin t’i humbnin ato. Kjo u jep mundësi kompanive si British Airways të reduktojnë fluturimet pa u penalizuar.

Ndërkohë, pasagjerët që nuk preken nga anulimet mund të përballen me riorganizime të fluturimeve në data të tjera, çka mund të rezultojë në pushime më të shkurtra nga sa ishte planifikuar fillimisht.

Mikroplastikat kontribuojnë në ngrohjen globale, jo e kundërta

Posted on by Alb

Një ekip kërkimor amerikan ka arritur në përfundimin se mikroplastikat në atmosferë nuk e zbusin ngrohjen globale, por përkundrazi kontribuojnë në të. Studiuesit analizuan vetitë optike të grimcave plastike – të ngjashme me ato që shpërndahen në ajër – duke u bazuar në përbërjen, madhësinë dhe ngjyrën e tyre.

Sipas studimit të realizuar nga shkencëtarët e Universitetit Fudan në Shangai, mikroplastikat kontribuojnë në mënyrë globale në të ashtuquajturin “forcim rrezatues” (radiative forcing) – diferenca midis energjisë diellore që Toka merr dhe asaj që reflekton përsëri në hapësirë – me rreth 0.039 W/m².

Megjithëse kjo përbën vetëm një pjesë të vogël të forcimit total të shkaktuar nga aktiviteti njerëzor (i vlerësuar në 2.72 W/m² për vitin 2019 sipas raportit të fundit të IPCC), ndikimi i mikro- dhe nanoplastikave në atmosferë konsiderohet i rëndësishëm. Ky faktor pritet të merret parasysh në modelet klimatike, edhe pse ende ekziston pasiguri për sasinë reale të këtyre grimcave në shtresat e ndryshme të atmosferës.

Grimcat e errëta kanë ndikimin më të madh

Sipas studiuesve, efekti më i fortë ngrohës vërehet tek grimcat më të vogla dhe më të errëta, të cilat janë edhe më të përhapurat në atmosferë.

“Vetëm grimcat e çelëta, si ato të bardhat, reflektojnë dritën dhe e kthejnë atë në hapësirë duke krijuar efekt ftohës. Ndërsa grimcat e errëta thithin dritën dhe shkaktojnë ngrohje,” shpjegon klimatologu Drew Shindell, profesor në Universitetin Duke dhe bashkautor i studimit.

Për matjet, shkencëtarët përdorën mostra plastike të mbledhura nga tregjet lokale, të cilat i grimcuan dhe i plakën në mënyrë artificiale për të studiuar ndryshimin e vetive të tyre në thithjen e dritës.

“Këto janë rezultate të rëndësishme,” thekson Shindell, duke pranuar se ekziston ende pasiguri: “Tashmë kemi një kuptim të mirë të sjelljes optike të këtyre grimcave ndaj rrezatimit. Por dimë më pak për sasinë reale të tyre në atmosferë. Nevojiten më shumë të dhëna.”

Sa investuan shqiptarët jashtë vendit

Posted on by BR

Shqiptarët kanë rritur investimet në pasuri të paluajtshme jo vetëm brenda vendit, por edhe jashtë vitet e fundit.

Sipas të dhënave zyrtare të Eurostat mbi pozicionet e Investimeve të Huaja Direkte, stoku i investimeve që rezidentët shqiptarë zotërojnë në pronat jashtë kufijve ka kapur vlerën rekord me një stok 766.5 milionë euro në fund të vitit 2023.

Fluksi ka qenë shumë i lartë në vitin 2023 me 760 milionë euro, pasi deri në vitin 2022, stoku i investimeve të shqiptarëve në pasuri të paluajtshme jashtë vendit ka qenë vetëm 6.5 milionë euro, sipas Eurostat, raporton Monitor, transmeton albinfo.ch.

Të dhënat tregojnë se shqiptarët kanë dërguar jashtë vendit rreth 760 milionë euro për blerje pronash, një vlerë kjo sa 2.5% të PBB-së së vendit. Kjo shifër dëshmon për një akumulim të lartë kapitali në duart e individëve dhe kompanive shqiptare, të cilët po e zhvendosin pasurinë e tyre jashtë.

Në krahasim me vendet e rajonit, Shqipëria paraqet një profil krejtësisht të ndryshëm dhe shumë më agresiv në raport me investimet jashtë vendit. Maqedonia e Veriut raporton shifra modeste që nuk i kalojnë 3 milionë eurot, dhe vende si Serbia apo Mali i Zi nuk kanë të dhëna të publikuara.

Ky ekspansion ngre pyetje mbi burimet e këtij likuiditeti dhe arsyet që po i shtyjnë investitorët shqiptarë të zhvendosen jashtë, pasi tregu i brendshëm është në një fazë bumi çmimesh.

Ekspertët e tregut pohojnë se ka një vale reale ku individët e pasur po blejnë prona apo shtëpi pushimi në vende si Greqia, Italia apo Spanja, nisur nga kursi i favorshëm i euros dhe rregullat më të qarta të pronësisë. Gjithashtu mësohet se ka rol përmirësimi i metodologjisë nga Banka e Shqipërisë dhe rritja e shkëmbimit të informacionit.

Gjithashtu rritja e çmimeve të pronave në vendi tonë sidomos në Tiranë ka kaluar nivelet mesatare të çmimeve ë disa zona të Mesdheut, duke shtyrë gjithnjë e më shumë kapitalin vendas jashtë.

Nëse një apartament në Tiranë kushton afërsisht sa një apartament në një qytet evropian, shumë blerës zgjedhin të dytin, duke e parë si një investim me kthim më të mirë nga qiraja.

Gjithashtu grupet e mëdha të biznesit shqiptare kanë blerë asete të rëndësishme jashtë vendit, si hotele, resorte ose ndërtesa zyrash.

Nëse një kompani shqiptare blen një pronë të tillë në emër të saj, e gjithë vlera regjistrohet si investim dalës. Pronat jashtë vendit ofrojnë siguri më të madhe ligjore dhe mbrojtje nga luhatjet e mundshme të ekonomisë tonë.

Sektori i kujdesit në Zvicër: punë e kënaqshme, por me pak kohë për jetën private

Posted on by BR

Punonjësit në sektorin e kujdesit shëndetësor në Zvicër raportojnë nivelin më të lartë të kënaqësisë në punë, por njëkohësisht përballen me sfida serioze në balancimin e jetës profesionale me atë private.

Sipas një studimi të institutit Sotomo, rreth 8 në 10 punonjës në këtë sektor e konsiderojnë punën e tyre domethënëse dhe me vlerë, duke e renditur kujdesin shëndetësor në krye të profesioneve për kënaqësi në punë, transmeton albinfo.ch.

Ndjenja e përmbushjes dhe krenarisë është veçanërisht e lartë tek infermierët dhe profesionet mjekësore, ku pothuajse gjysma e të anketuarve deklarojnë se ndihen shumë krenarë për punën që bëjnë.

Megjithatë, sfida kryesore mbetet mungesa e balancës mes punës dhe jetës private. Sipas studimit, kushtet strukturore në sektor nuk janë gjithmonë të favorshme, dhe shumë punonjës theksojnë se oraret e ngarkuara dhe kërkesat e larta lënë pak hapësirë për jetën personale.

Për punonjësit, përveç kuptimit të punës, faktorë të rëndësishëm janë edhe balanca jetë–punë (47%), detyrat e larmishme (44%) dhe mundësia për të kontribuar pozitivisht në shoqëri (38%), ndërsa paga renditet vetëm në vendin e katërt për nga rëndësia.

 

 

LDK e Vjosa Osmani bashkohen për zgjedhjet e 7 qershorit

Posted on by BR

Kryetari i LDK-së, Lumir Abdixhiku, ka thënë se kanë arritur dakordim që në zgjedhjet e 7 qershorit të garojnë së bashku me Vjosa Osmanin.

“Me votim në këtë trup (Kryesi) u dakorduam që këtë të shtunë të thërrasim Këshillin e Përgjithshëm të LDK-së për t’i finalizuar të gjitha çështjet për pjesën përgatitore. Pikë ishte edhe bashkimi i madh për të cilin jemi angazhuar, i njoftova Kryesinë dhe kryetarët e degëve me procesin. Votuam dhe u dakorduam të formalizojmë tash e tutje në bashkëpunim me Vjosa Osmanin garimin e përbashkët në zgjedhjet e ardhshme”, ka thënë ai.

“Bashkëpunimi ynë është me një listë të përbashkët brenda LDK-së. S’ka parti të tjera brenda listës së LDK-së, mund të kemi koalicione të vogla me parti të tjera, tash po flasim për një bashkëpunim brenda LDK-së”, ka shtuar Abdixhiku derisa ka kërkuar nga mediat disa ditë kohë që “t’i finalizoj diskutimet me Osmanin për të përfunduar me votim formal në Këshill”, transmeton albinfo.ch.

Abdixhiku ka përgënjeshtruar raportimet se Osmani ka vendosur paraprakisht kushte për bashkëpunim.

“Asnjë kusht me Vjosën nuk e kemi pasur. Nuk është relacion kushtëzimesh, është relacion i kuptimit të nevojës së përbashkimit të të gjithëve brenda LDK-së, dhe ky nënkupton që ne ndërtojmë relacione mbi mirëbesim”, ka thënë ai.

I pyetur nëse Osmani do të jetë bartëse e listës së LDK-së, Abdixhiku ka thënë se nuk e ka problem të jetë ajo megjithëse ka shtuar se e sheh si kandidate “të duhur” për presidente.

“Pa asnjë problem. Besoj se Vjosa Osmani duhet të jetë kandidatja e shkëlqyeshme dhe më e duhur për presidente. Populli e dëshiron një gjë të tillë dhe jam i gatshëm t’ia mundësojmë popullit një kandidaturë të tillë. Renditja në listë nuk ka rëndësi”.

Zviceranët ndihen më pak të sigurt kur udhëtojnë jashtë vendit

Posted on by BR

Ndjenja e sigurisë së qytetarëve zviceranë gjatë udhëtimeve jashtë vendit ka rënë ndjeshëm, sipas një studimi të fundit mbi sjelljen e udhëtarëve.

Sipas të dhënave, rreth një e treta e të anketuarve e konsiderojnë udhëtimin jashtë si të pasigurt, një rritje e madhe krahasuar me vitin e kaluar kur kjo përqindje ishte vetëm 19%, transmeton albinfo.ch.

Megjithatë, pavarësisht këtij shqetësimi në rritje, dëshira për të udhëtuar mbetet e lartë. Vetëm 49% e qytetarëve thanë se kanë udhëtuar më pak ose aspak, krahasuar me 61% një vit më parë.

Situata globale – përfshirë konfliktet dhe paqëndrueshmërinë politike – po ndikon drejtpërdrejt në zgjedhjen e destinacioneve.

Rreth dy të tretat e të anketuarve e konsiderojnë këtë faktor vendimtar, duke bërë që gjithnjë e më shumë zviceranë të zgjedhin destinacione më të afërta, kryesisht brenda Evropës.

Po ashtu, ka ndryshuar edhe mënyra e udhëtimit: përdorimi i makinës ka rënë ndjeshëm, ndërsa avioni dhe treni janë bërë alternativa pothuajse të barabarta për udhëtarët.

Këto zhvillime tregojnë se, edhe pse pasiguria globale po rritet, udhëtimet nuk po ndalen – por po bëhen më të kujdesshme dhe më të orientuara drejt destinacioneve që perceptohen si më të sigurta.

Rritet inflacioni në Zvicër

Posted on by BR

Inflacioni në Zvicër ka shënuar një rritje të dukshme gjatë muajit prill 2026, duke reflektuar presionet e reja nga tregjet globale të energjisë.

Sipas të dhënave zyrtare, inflacioni vjetor u rrit në 0.6% në prill, nga 0.3% që ishte në mars, ndërsa indeksi i çmimeve të konsumit u rrit me 0.3% krahasuar me muajin paraprak, transmeton albinfo.ch.

Rritja është nxitur kryesisht nga çmimet më të larta të karburanteve dhe energjisë, përfshirë benzinën, dizelin dhe naftën për ngrohje, të cilat janë ndikuar nga zhvillimet ndërkombëtare dhe tensionet në Lindjen e Mesme.

Sipas Zyrës Federale të Statistikave, rritja e çmimeve është më e theksuar tek produktet e importuara, ku kostot janë rritur ndjeshëm, ndërsa edhe disa produkte ushqimore kanë shënuar rritje.

Megjithatë, inflacioni bazë – që përjashton energjinë – ka mbetur relativisht i ulët, rreth 0.3%, duke treguar se rritja e përgjithshme e çmimeve nuk është përhapur gjerësisht në të gjitha sektorët e ekonomisë.

Ekspertët kishin parashikuar një rritje të tillë, duke e lidhur atë me situatën globale dhe kostot në rritje të energjisë, ndërsa inflacioni në Zvicër vazhdon të mbetet i ulët krahasuar me vendet e tjera evropiane.

Këto zhvillime tregojnë se edhe një ekonomi e qëndrueshme si ajo zvicerane po ndikohet nga faktorët ndërkombëtarë, sidomos në sektorin e energjisë dhe importit.

Fitnesi në Zvicër: një në pesë të rritur me abonim në palestër

Posted on by BR

Interesi për aktivitetin fizik dhe jetesën e shëndetshme në Zvicër po rritet ndjeshëm, me gjithnjë e më shumë qytetarë që frekuentojnë palestrat.

Sipas të dhënave të fundit, gjatë vitit 2025 rreth 1.45 milionë persona kanë qenë të regjistruar në qendra fitnesi, që përfaqëson një në pesë të rritur në vend, transmeton albinfo.ch.

Rritja e numrit të anëtarëve është shoqëruar edhe me zhvillim ekonomik të sektorit, ku të ardhurat e industrisë së fitnesit janë rritur me 4.4%, duke arritur në rreth 1.36 miliardë franga zvicerane.

Ekspertët e lidhin këtë trend me të ashtuquajturin “megatrend të shëndetit”, i cili po ndikon sidomos tek të rinjtë. Grupi më aktiv në palestra mbetet ai i moshës 20–29 vjeç, që po i kushton gjithnjë e më shumë rëndësi mirëqenies fizike dhe stilit të jetesës.

Ndërkohë, kërkesa është rritur për shërbime më të personalizuara si trajnimet individuale, programet wellness dhe këshillimi ushqimor, ndërsa interesi për trajnime digjitale dhe programe grupore ka shënuar rënie.

Këto zhvillime tregojnë se fitnesi në Zvicër po shndërrohet gjithnjë e më shumë në pjesë të rëndësishme të jetës së përditshme, duke reflektuar një ndryshim të qëndrueshëm në stilin e jetesës së popullsisë.

Rruga mbi kalimin Gotthard hapet këtë të premte pas mbylljes dimërore

Posted on by BR

Rruga mbi kalimin malor të Gotthard në Zvicër do të rihapet për qarkullim këtë të premte, duke shënuar fundin e mbylljes sezonale dimërore.

Kalimi i Gotthard Pass, një nga rrugët më të rëndësishme që lidh veriun me jugun e vendit, zakonisht qëndron i mbyllur nga nëntori deri në pranverë për shkak të borës dhe kushteve të rënda atmosferike.

Rihapja e tij konsiderohet një moment kyç për trafikun në Zvicër, pasi ofron një alternativë ndaj tunelit të Gotthard, i cili shpesh përballet me kolona të gjata, sidomos gjatë sezonit të pushimeve, transmeton albinfo.ch.

Në vitin 2026, kalimet alpine si Gotthard zakonisht hapen në periudhën maj-qershor, varësisht nga kushtet e motit dhe pastrimi i borës, ndërsa këtë vit hapja po bëhet në fillim të sezonit veror.

Autoritetet theksojnë se hapja e kalimit pritet të lehtësojë trafikun dhe të shpërndajë fluksin e automjeteve gjatë muajve të verës, kur kërkesa për udhëtime drejt Italisë dhe jugut të Evropës rritet ndjeshëm.

“Rregulli i 30%” për qiranë mbetet standard në Zvicër, por jo ligj

Posted on by BR

Në Zvicër vazhdon të përdoret i ashtuquajturi “rregulli i 30%” për qiranë, megjithatë ai nuk është i përcaktuar me ligj, por funksionon si një standard praktik në tregun e banesave.

Sipas ekspertëve dhe praktikës së zakonshme, qiramarrësit pritet që rreth një e treta e të ardhurave mujore bruto të shkojë për qira, ndërsa pjesa tjetër për shpenzime të tjera jetese.

Ky kriter përdoret gjerësisht edhe nga pronarët dhe kompanitë e menaxhimit të pronave, të cilat kërkojnë dëshmi të të ardhurave për të vlerësuar nëse aplikanti mund ta përballojë qiranë. Në shumë raste, nëse qiraja tejkalon këtë kufi, aplikimi mund të refuzohet.

Megjithatë, realiteti i tregut të banesave, sidomos në qytete të mëdha si Cyrih dhe Gjenevë, e bën shpesh të vështirë respektimin e këtij rregulli.

Për shkak të kërkesës së lartë dhe mungesës së banesave, shumë qiramarrës përfundojnë duke paguar më shumë se 30% të të ardhurave të tyre për strehim.

Pavarësisht rritjes së kostos së jetesës, ky “rregull” nuk ka ndryshuar dhe mbetet një pikë reference kryesore për vlerësimin e përballueshmërisë së qirasë në Zvicër.

“Duhet të transferojmë Granit Xhakën”

Posted on by BR

Një legjendë e Manchester United, Peter Schmeichel ka ftuar drejtuesit e klubit ku militoi për vite me radhë që të futen në transferime për të mbyllur një problem, i cili prej kohësh mundon “Djajtë e kuq” të Manchester-it.

“Mendoj se ne duhet që të firmosim me Granit Xhakën. Nëse po planifikohet ndërtimi i një skuadre të re rreth një talenti si Kobbie Mainoo atëherë duhet të ndërhyjmë në afatin kalimtar. Casemiro është duke u larguar dhe sigurisht që afrimi i Adam Wharton dhe Elliot Anderson nuk mund të kompensojnë mungesën e lidershipit që shikoj në ekip. Në këtë aspekt mund të themi se kemi diçka tek lojtarë si Harry Maguire dhe Bruno Fernandes, por ne na duhet një lider i vërtetë”, tha Peter Schmeichel gjatë fjalës së tij në podcast-in, “The Good, The Bad & The Football”, transmeton albinfo.ch.

Fluturimi Cyrih-Nju Jork devijohet në Londër pas emergjencës në ajër

Posted on by BR

Një fluturim i kompanisë United Airlines nga Cyrihu drejt Nju Jorkut është detyruar të devijohet dhe të ulet në Londër pas një situate emergjente gjatë udhëtimit.

Sipas raportimeve, avioni ishte nisur normalisht nga Cyrihu me destinacion Nju Jorkun, por gjatë fluturimit ekuipazhi shpalli emergjencë dhe ndryshoi itinerarin drejt Londrës, shkruan 20min.ch, transmeton albinfo.ch.

Arsyeja e devijimit lidhet me një problem teknik në bord, që kërkoi ulje të menjëhershme për arsye sigurie. Autoritetet dhe kompania ajrore kanë konfirmuar se masa është marrë si procedurë standarde për të garantuar sigurinë e pasagjerëve dhe ekuipazhit.

Avioni u ul në mënyrë të sigurt në Londër dhe nuk janë raportuar të lënduar. Pasagjerët pritet të transferohen në fluturime të tjera për të vazhduar udhëtimin drejt destinacionit final.

Raste të tilla janë relativisht të rralla, por në industrinë e aviacionit konsiderohen normale, pasi çdo dyshim teknik trajtohet me prioritet maksimal për sigurinë e fluturimit.

LDK mohon koalicionin me PDK-në në Prishtinë

Posted on by BR

Lidhja Demokratike e Kosovës ka mohuar se ka koalicion qeverisës me Partinë Demokratike të Kosovës në Prishtinë.

Përmes një komunikate, ka thënë se LDK-ja nuk ka marrë pjesë në asnjë proces ndërpartiak për ndonjë marrëveshje bashkëqeverisëse politike deri më tani, transmeton albinfo.ch.

“LDK ka strukturat e veta partiake, organet vendimmarrëse lokale dhe më gjerë; dhe këto struktura nuk kanë qenë pjesë e asnjë marrëveshjeje qeverisëse. Çdo marrëveshje tjetër nuk përfaqëson qëndrimin zyrtar të Lidhjes Demokratike të Kosovës. Si e tillë, ajo nuk krijon obligime politike për LDK-në dhe nuk mund të konsiderohet si vullnet i organizuar i saj. Palët dhe subjektet e tjera politike e dinë shumë mirë se si ndërtohen marrëveshjet ndërpartiake me LDK-në; përmes strukturave zyrtare, transparencës dhe vendimmarrjes institucionale. Çdo përpjekje për ta anashkaluar këtë rrugë nuk përbën marrëveshje me LDK-në”, thuhet në komunikatë.

Tutje thuhet se për çështjet tjera lokale, LDK-ja do të angazhohet pas zgjedhjeve nacionale.

“Në këtë fazë, LDK dhe anëtarësia e saj janë të angazhuar plotësisht në procesin e ringritjes së përbashkët. Asnjë agjendë tjetër nuk mund ta zbehë këtë përkushtim”, thuhet në komunikatën e LDK-së.

Kryetari i PDK-së në Prishtinë, Uran Ismaili, në një emision televiziv të hënën në Televizionin 7 ka thënë se kanë arritur koalicion me LDK-në në kryeqytet.

Ish-drejtori i Drejtorisë së Investimeve Kapitale në Komunën e Prishtinës, Sokol Havolli, ka deklaruar se është shkarkuar nga pozita siç ka thënë, shkaku i afrimit të Ramës me Partinë Demokratike të Kosovës. Havolli pas shkarkimit ka thënë se për këtë hap është njoftuar të enjten gjatë një takimi nga kryetari Rama.

Helikopteri rrëzohet në Ticino, gjashtë persona të lënduar

Posted on by Drin Reçica

Në kantonin Ticino Ticino në Zvicër Zvicër, gjashtë persona janë lënduar pas rrëzimit të një helikopteri nga rreth 20 metra lartësi, përcjell albinfo.ch.

Sipas Policisë Kantonale të Ticinos Ticino Cantonal Police, aksidenti ka ndodhur të hënën pasdite gjatë afrimit për ulje në një kantier ndërtimi në zonën e Mezzovico-Vira.

Në bord ndodheshin gjashtë persona, përfshirë pilotin e një kompanie private.

Autoritetet kanë bërë të ditur se një pasagjer ka pësuar lëndime me rrezik për jetën, dy të tjerë janë lënduar mesatarisht, ndërsa pjesa tjetër ka pësuar lëndime më të lehta.
Shkaqet e aksidentit mbeten ende të panjohura dhe po hetohen nga autoritetet përkatëse./Albinfo.ch