Për shkak të kërkesës së lartë, kantoni i Cyrihut ka vendosur që shërbimi i ashtuquajtur “infermierë forensikë” të bëhet i përhershëm dhe të zgjerohet më tej.

Dhuna në familje tashmë konsiderohet një nga problemet më të mëdha për policinë. Vetëm në kantonin e Cyrihut raportohen mesatarisht rreth 22 raste në ditë, ndërsa në gjithë Zvicrën numri i rasteve është në rritje të vazhdueshme nga viti në vit.

Sipas një studimi të realizuar nga instituti kërkimor GFS, një në pesë gra përjeton dhunë seksuale ose në familje. Megjithatë, vetëm gjysma e viktimave kanë folur ndonjëherë për këtë përvojë.

Shërbimi i infermierëve forensikë tejkalon pritshmëritë

Për të përmirësuar mbështetjen ndaj viktimave, kantoni i Cyrihut dy vite më parë nisi një projekt pilot me infermierë të trajnuar posaçërisht për mbledhjen e provave. Këta profesionistë mund të dokumentojnë dhe ruajnë prova edhe në rastet kur viktimat ende nuk dëshirojnë të bëjnë kallëzim në polici.

Rezultatet kanë tejkaluar pritshmëritë. Nga prilli deri në dhjetor të vitit 2024 u regjistruan 279 raste (krahasuar me 150 të parashikuara), ndërsa në vitin 2025 numri u rrit në 512.

Sipas Nadja Weir nga Zyra e Shëndetësisë e kantonit të Cyrihut, projekti është pritur shumë mirë: “Besojmë se ka nisur shumë suksesshëm dhe është mirëpritur gjerësisht.” Ajo shton se reagimet pozitive kanë ardhur edhe nga qendrat për mbështetjen e viktimave.

Një tregues i rëndësishëm është se në 13 për qind të rasteve, viktimat kanë vendosur më pas të paraqesin kallëzim penal. Sipas Weir, kjo përqindje konsiderohet e lartë krahasuar me praktikat e mëparshme dhe me modele të ngjashme jashtë vendit.

Investime dhe zgjerim i shërbimit

Pas suksesit të fazës pilot, projekti do të kalojë në funksionim të rregullt. Kantoni i Cyrihut planifikon të investojë rreth 8.6 milionë franga për periudhën 2027–2030.

Sipas autoriteteve, ky shërbim mbush një boshllëk të rëndësishëm në kujdesin ndaj viktimave. Bashkëpunimi ndërmjet spitaleve, qendrave të këshillimit për viktimat, policisë dhe prokurorisë vlerësohet si shumë efektiv.

Synimi: më shumë ndërgjegjësim dhe qasje më e lehtë

Autoritetet synojnë që shërbimi të bëhet edhe më i njohur për publikun. Një fushatë informuese e zhvilluar në fund të vitit 2025 pati ndikim pozitiv, por synohet rritja e mëtejshme e ndërgjegjësimit.

Gjithashtu, deri në fillim të vitit 2028 planifikohet hapja e një qendre ambulatore, e cila do t’u mundësojë viktimave të marrin ndihmë pa pasur nevojë të paraqiten në urgjencën e spitalit.

“Kjo do të krijojë mundësi edhe për ata që nuk kanë nevojë për trajtim spitalor, por që gjithsesi kanë nevojë për mbështetje dhe dokumentim të rasteve,” theksoi Weir.

Grupi ajror Lufthansa Group ka njoftuar një ndryshim të rëndësishëm në politikat e tij të udhëtimit, duke hequr bagazhin e dorës falas për tarifën më të lirë në fluturimet e shkurtra dhe të mesme.

Në këtë kuadër, kompania ajrore Swiss International Air Lines (Swiss) ka prezantuar një tarifë të re hyrëse të quajtur “Economy Basic”, e cila synon pasagjerët që udhëtojnë vetëm me sende të vogla personale, si një laptop apo një çantë shpine e vogël.

Çfarë përfshin tarifa e re?

Sipas njoftimit zyrtar, tarifa “Economy Basic” lejon vetëm një send personal me përmasa maksimale 40 x 30 x 15 cm. Kjo tarifë vjen si shtesë ndaj ofertave ekzistuese dhe nuk i zëvendëson ato, transmeton albinfo.ch.

Zëdhënës të Swiss kanë konfirmuar se të gjitha tarifat aktuale do të vazhdojnë të mbeten në fuqi.

Çfarë ndodh me tarifat ekzistuese?

Tarifa aktuale më e lirë, “Economy Light”, nuk do të hiqet. Ajo vazhdon të përfshijë:

një send personal

një bagazh dore me përmasa deri në 55 x 40 x 23 cm

Për më tepër, kjo tarifë do të përditësohet duke përfshirë edhe mundësinë e ndryshimit të rezervimit kundrejt një pagese shtesë — një opsion që më parë nuk ishte i disponueshëm.

Zgjerim i ofertës për pasagjerët

Sipas kompanisë, kjo lëvizje synon t’u japë më shumë fleksibilitet udhëtarëve:

“Ata që duan të udhëtojnë pa bagazh dore dhe të përfitojnë nga një çmim më i ulët, tani do ta kenë këtë mundësi. Ndërkohë, të gjitha tarifat e tjera vazhdojnë të përfshijnë të paktën një bagazh dore,” thuhet në deklaratë.

Kur hyn në fuqi?

Tarifa e re do të jetë e disponueshme për rezervim nga 28 prilli 2026, për udhëtime që fillojnë nga 19 maji 2026.

Ajo do të aplikohet në të gjitha kompanitë e grupit, përfshirë:

Lufthansa

Swiss International Air Lines

Austrian Airlines

Brussels Airlines

Discover Airlines

Lufthansa City Airlines

Air Dolomiti

Vetëm për fluturime brenda Europës

Është e rëndësishme të theksohet se kjo tarifë vlen vetëm për fluturimet brenda Europës dhe nuk duhet ngatërruar me tarifën me të njëjtin emër në fluturimet ndërkontinentale, e cila përfshin shërbime të ndryshme.

Përveç rritjes së numrit të banorëve, emigracioni luan rol kyç në ngadalësimin e plakjes së popullsisë. Në mungesë të tij, vendi do të kishte shumë më pak persona në moshë pune dhe më shumë pensionistë, çka do të ndikonte drejtpërdrejt në sigurimet shoqërore dhe kostot e sigurimeve shëndetësore.

Popullsia e Zvicrës po rritet me ritme të shpejta madje, sipas Partisë Popullore Zvicerane (SVP), tepër të shpejta. Përmes një iniciative për kufizimin e emigracionit, faktori kryesor i rritjes demografike në dekadat e fundit, kjo parti synon vendosjen e një tavani prej 10 milionë banorësh. Propozimi pritet të hidhet në votim më 14 qershor 2026 dhe synon, sipas mbështetësve, të ruajë infrastrukturën dhe standardin e jetesës, transmeton albinfo.ch.

Si do të dukej Zvicra pa emigracion?

Përtej numrave, ndryshimi më i madh do të ishte në strukturën e moshës së popullsisë. Pa rreth 2.5 milionë banorë të huaj, vendi do të përballej me një plakje shumë më të theksuar, sipas të dhënave të Zyrës Federale të Statistikave.

Aktualisht, mosha mesatare e shtetasve zviceranë është 44.5 vjeç, ndërsa ajo e të huajve që jetojnë në vend është vetëm 37.5 vjeç—rreth shtatë vite më pak.

Të huajt dominojnë në moshën e punës

Dallimi bëhet edhe më i qartë në ndarjen sipas grupmoshave:

Te zviceranët, rreth 56% janë në moshë pune (20–64 vjeç).

Te të huajt, kjo përqindje arrin në afro 72%.

Nga ana tjetër, pjesa e pensionistëve është shumë më e lartë te shtetasit zviceranë: rreth 24% e tyre janë në moshë pensioni, krahasuar me vetëm 8% te të huajt.

Prania e të huajve është veçanërisht e lartë në grupmoshën 30–49 vjeç, ku ata përbëjnë rreth 40% të popullsisë. Ndërsa tek personat mbi 80 vjeç, pjesa e tyre bie në rreth 10%.

Pasojat ekonomike: presion mbi sigurimet

Plakja e përshpejtuar e popullsisë do të kishte pasoja të drejtpërdrejta ekonomike, sidomos në sistemin shëndetësor dhe atë të pensioneve.

Mesatarisht:

Një person 38-vjeçar paguan rreth 5076 franga në vit për sigurimin shëndetësor dhe gjeneron kosto prej 2937 frangash—pra, kontribuon pozitivisht në sistem.

Ndërsa një 73-vjeçar paguan të njëjtën shumë, por gjeneron kosto prej 9652 frangash, duke krijuar një deficit prej 5476 frangash.

Kjo do të thotë se rritja e numrit të të moshuarve do të rëndonte ndjeshëm financimin e sigurimeve shëndetësore.

E njëjta logjikë vlen edhe për sigurimet e pleqërisë dhe trashëgimtarëve (OASI/AVS): kontributet e punonjësve financojnë pensionet. Sa më shumë pensionistë dhe më pak punëtorë, aq më i madh presioni mbi sistemin.

Një debat i madh kombëtar

Çështja e kufizimit të popullsisë mbetet një nga debatet më të mëdha aktuale në Zvicër. Pro dhe kundër iniciativës po përplasen argumente mbi ekonominë, infrastrukturën dhe të ardhmen demografike të vendit.

Politika e azilit ndaj Burundit po përballet me kundërshtime në rritje në Zvicrën frankofone, pas disa rasteve të deportimeve të detyruara të azilkërkuesve. Komuniteti burundez dhe organizatat për të drejtat e njeriut i konsiderojnë këto kthime të rrezikshme, ndërsa autoritetet zvicerane theksojnë se ato janë të ligjshme.
Sipas shoqatave, të paktën 11 persona janë kthyer të martën në Bujumbura, kryeqytetin e Burundit.

Frikë dhe shqetësim në mesin e azilkërkuesve

Brenda komunitetit burundez në Zvicër mbizotëron një shqetësim i madh. Për shumë prej tyre, ideja e kthimit në vendin e origjinës është e papranueshme.
“Kam qenë i përndjekur dhe kam shpëtuar disa herë nga vdekja. E kam dëshmuar këtë në seancën time në SEM (Sekretariati Shtetëror për Migracion). Kam paraqitur prova. Kam plagë nga plumbat në krah. Por Zvicra nuk më ka besuar. Nëse kthehem atje, është si të nënshkruaj dënimin tim me vdekje”, thotë një azilkërkues i refuzuar, i identifikuar me pseudonimin Gicu Massoudi*, për programin e lajmeve të RTS.

Raporte për dhunë të gjerë në Burundi
Sipas organizatës Human Rights Watch (HRW), situata e të drejtave të njeriut në Burundi është përkeqësuar ndjeshëm. Në raportin e saj për vitin 2025, organizata përshkruan një klimë të gjerë dhune në vendin e Afrikës Lindore.

Ekspertë të Kombeve të Bashkuara raportojnë se mes janarit 2024 dhe majit 2025 janë dokumentuar, ndër të tjera, të paktën:
200 raste të dhunës seksuale (përfshirë përdhunime të fëmijëve),
58 zhdukje me forcë,
62 raste torture,
892 arrestime arbitrare,
605 ekzekutime jashtëgjyqësore,
shpesh të kryera nga forca shtetërore ose struktura të lidhura me to.

Thirrje për pezullim të deportimeve

Pas arrestimit të disa shtetasve burundezë javën e kaluar në Zvicrën frankofone, azilkërkuesit e refuzuar po përjetojnë frikë të shtuar.
“Jemi shumë të shqetësuar për gjendjen psikologjike të personave të rrezikuar nga deportimi”, deklaron Irène Blanc nga organizata për mbrojtjen e refugjatëve “Right to Stay”.

Sipas saj, duhet të vendoset një moratorium për deportimet derisa të bëhet një rishqyrtim serioz i situatës në Burundi dhe të merren plotësisht në konsideratë raportet ndërkombëtare.

Qëndrimi i autoriteteve zvicerane

Sekretariati Shtetëror për Migracion (SEM) thekson se çdo kërkesë për azil shqyrtohet në mënyrë individuale.
“Zvicra ndjek nga afër situatën në vendet e origjinës së azilkërkuesve, përfshirë Burundin. Sipas praktikës dhe jurisprudencës së Gjykatës Federale Administrative, kthimi në Burundi konsiderohet i ligjshëm dhe i arsyeshëm”, deklaroi zëdhënësja Anne Césard.
SEM shton se vitin e kaluar rreth 40% e aplikantëve nga Burundi kanë marrë leje qëndrimi ose azil, transmeton albinfo.ch.

Protesta në Zvicër

Organizatat e komunitetit dhe të të drejtave të migrantëve paralajmërojnë për vazhdim të deportimeve në ditët në vijim. Të martën në mbrëmje u mbajtën protesta në Gjenevë dhe Lozanë, përpara Këshillit të Madh të Vaud-it, për të kundërshtuar këto deportime që ata i konsiderojnë të rrezikshme.

Në Zvicër, disa mjekë të çregjistruar nga regjistri profesional ose me diploma të panjohura vazhdojnë të ushtrojnë profesionin, duke shfrytëzuar boshllëqet në sistemin kantonal të kontrollit.

Sipas të dhënave zyrtare, në vitin 2022, 36 mjekëve u është ndaluar ushtrimi i profesionit në Zvicër. Megjithatë, rreth një e treta e tyre dyshohet se kanë vazhduar punën në mënyrë të paligjshme. Mungesa e një sistemi të unifikuar kontrolli dhe mosqasja në regjistrin evropian të mjekëve e bën më të lehtë këtë situatë.

Tragjedia që tronditi opinionin publik

Rasti i një pacienti 22-vjeçar, i quajtur Nicholas, i cili vdiq në një spital në kantonin Aargau pas një gabimi mjekësor, ka shkaktuar reagime të forta në Zvicrën gjermanofone. Shkaku i vdekjes ishte një dozë e gabuar medikamenti e përshkruar nga një mjek me diplomë të pa njohur në vend.

Ky rast ka hapur dy pyetje të rëndësishme: si verifikohen diplomat e mjekëve të huaj dhe si sigurohet që mjekët e ndaluar të mos vazhdojnë praktikën?

Kontrolli kantonal dhe boshllëqet në sistem

Licencat për ushtrimin e profesionit jepen nga autoritetet kantonale shëndetësore, të cilat bëjnë verifikimet përkatëse. Sipas autoriteteve, mjekëve u kërkohet të paraqesin dokumente si certifikata e “sjelljes së mirë”, dëshmi të pastërtisë penale dhe dokumente të tjera profesionale.

Megjithatë, ekspertët pranojnë se sistemi ka mangësi. “Ka disa studime që tregojnë se ekzistojnë boshllëqe serioze,” thotë përfaqësuesi i organizatës së pacientëve në Zvicër, duke theksuar se besimi në institucionet mbikëqyrëse është thelbësor.

Problemi i lëvizjes mes kantoneve

Një nga problemet kryesore është fakti se një mjek i ndaluar në një kanton mund të vazhdojë punën në një kanton tjetër. Përfaqësues të shoqatave mjekësore e konsiderojnë këtë situatë të papranueshme dhe kërkojnë ndryshime ligjore.

Sipas tyre, edhe pse ekziston komunikim mes administratave kantonale, procedurat e ndryshme ligjore mund të vonojnë ndalimin përfundimtar.

Vështirësia e kontrollit në praktikë

Ekspertët theksojnë se ndalimi i një mjeku nuk është gjithmonë i lehtë për t’u zbatuar në praktikë. Sistemi mbështetet kryesisht në respektimin vullnetar të vendimeve administrative.

“Nëse dikush vendos të vazhdojë punën pavarësisht ndalimit, është shumë e vështirë të zbulohet menjëherë,” shpjegon një përfaqësues i komunitetit mjekësor.

Informimi i kufizuar i pacientëve

Në Zvicër ekziston një regjistër zyrtar ku pacientët mund të kontrollojnë nëse një mjek ka të drejtë ushtrimi. Megjithatë, ky sistem ka kufizime, pasi nuk tregon arsyen e mungesës së licencës.

Kjo krijon pasiguri për pacientët, të cilët shpesh mbështeten vetëm në besim dhe në dokumentet e ekspozuara në ordinancë.

Mungesa e mjekëve dhe presioni mbi sistemin

Situata përkeqësohet edhe nga mungesa e mjekëve në Zvicër, çka e shtyn sistemin të pranojë më lehtë kandidatë të ndryshëm. Disa profesionistë shprehen se kjo mungesë e detyron sistemin të bëjë kompromis me cilësinë e kontrollit.

Zvicra jashtë sistemit evropian të alarmit

Një tjetër problem është fakti që Zvicra nuk ka qasje në sistemin evropian të paralajmërimit për mjekët (IMI), i cili lejon shkëmbimin e informacionit për mjekët e çregjistruar apo me diploma të falsifikuara.

Kjo ka çuar në raste ku mjekë të ndaluar në vendet fqinje kanë vazhduar të punojnë në Zvicër pa u zbuluar menjëherë.

Aksidenti i reaktorit të Çernobilit më 26 prill 1986 preku kantonet e Ticinos, St. Gallen dhe Thurgau nëpërmjet reshjeve në Zvicër. Në Ticino, ndotja me cezium shumë radioaktiv është zvogëluar me më shumë se gjysmën që nga aksidenti.

Më 3 maj 1986, reshjet e dendura të shiut në Ticino lejuan depozitimin e substancave radioaktive, siç shpjegoi Cristina Poretti, drejtuese e organizatës kombëtare për marrjen e mostrave dhe matjeve për Qendrën Kombëtare të Operacioneve të Emergjencave të Zyrës Federale për Mbrojtjen Civile, raporton swissinfo, transmeton albinfo.ch.

Materiali vinte nga një re radioaktive që ishte përhapur në të gjithë Evropën pas aksidentit të reaktorit. Aty ku binte shi, grimcat depozitoheshin në tokë. Në Ticino, depozitat radioaktive u zbuluan më pas në mbi 5,000 mostra qumështi, mishi, frutash dhe peshku, siç shpjegoi Poretti.

Banka Kombëtare Zvicerane (SNB) pësoi një humbje prej 0.5 miliardë CHF në tremujorin e parë, të shkaktuar nga pozicionet në valuta të huaja. Këto gjeneruan një humbje prej 8.2 miliardë CHF (10.45 miliardë dollarë), krahasuar me një fitim prej 7.8 miliardë CHF në aksionet e arit.

Pozicionet në frangat zvicerane gjeneruan një fitim prej 40 milionë CHF, tha SNB të enjten.

Ekonomistët në UBS kishin parashikuar një humbje prej 1 miliard CHF si skenarin më të mundshëm për SNB në tremujorin e parë.

Humbja e madhe në pozicionet në valutë të huaj i atribuohej kryesisht letrave me vlerë që mbartin interesa dhe instrumenteve të normës së interesit, si dhe letrave me vlerë të aksioneve dhe instrumenteve të aksioneve, të cilat regjistruan dalje prej 5.3 miliardë CHF dhe 6.3 miliardë CHF respektivisht.

Të ardhurat nga interesat arritën në 3.2 miliardë CHF dhe të ardhurat nga dividentët në 0.6 miliardë CHF. Pati gjithashtu shpenzime interesi prej 0.2 miliardë CHF dhe humbje nga këmbimi valutor prej 0.2 miliardë CHF, transmeton albinfo.ch.

Zotërimet e arit të SNB nuk kanë ndryshuar që nga përditësimi i fundit. Më 31 mars, çmimi për kilogram ari ishte 118,400 CHF, krahasuar me 110,919 CHF tre muaj më parë.

Në njoftimin e saj për shtyp, SNB thekson se performanca e saj financiare varet kryesisht nga zhvillimet në tregjet e arit, të këmbimit valutor dhe të kapitalit. Kjo është arsyeja pse luhatjet e mëdha janë rregull. Është e vështirë të nxirren përfundime nga kjo për rezultatet e vitit aktual.