Komisioni për Integrime Evropiane shqyrton dy marrëveshje me BE-në

Sot, Komisioni për Integrime Evropiane do të mbajë një mbledhje ku do të shqyrtojë amendamentet e dy marrëveshjeve financiare ndërmjet Republikës së Kosovës dhe Bashkimit Evropian, përcjell albinfo.ch.

Në fokus të diskutimit do të jetë Projektligji nr. 10/L-010, që parasheh ratifikimin e “Amendamentit nr. 2 të Marrëveshjes Financiare për Programin IPA 2017, pjesa e parë”.

Po ashtu, Komisioni do të shqyrtojë Projektligjin nr. 10/L-009, i cili ka të bëjë me ratifikimin e “Amendamentit nr. 3 të Marrëveshjes Financiare për Programin IPA 2018”.

Këto amendamente janë pjesë e përpjekjeve të Kosovës për të forcuar bashkëpunimin financiar me Bashkimin Evropian dhe për të siguruar zbatimin e projekteve të programit IPA në vend.

Zvicra ndalon plotësisht blerjen dhe importin e gazit rus

Qeveria e Zvicrës njoftoi të mërkurën se blerja dhe importi i gazit natyror të lëngshëm rus (LNG) do të ndalohet plotësisht duke filluar nga 25 prilli. Ky vendim përputhet me paketën e 19-të të sanksioneve të Bashkimit Evropian kundër Rusisë, të miratuara nga blloku në fund të vitit të kaluar, transmeton albinfo.ch.

Sipas qeverisë, në rastin e kontratave të furnizimit afatgjatë të lidhura më parë, do të aplikohet një periudhë tranzicioni deri në fund të vitit, për të lehtësuar kalimin.

“Masa synon të redukojë të ardhurat e Rusisë nga shitja e lëndëve djegëse fosile, të cilat financojnë luftën kundër Ukrainës,” thuhet në deklaratën zyrtare të Berna-s.

Zvicra, e cila nuk është anëtare e BE-së, që nga fillimi i pushtimit të Ukrainës nga Moska ka ndjekur rregullisht sanksionet ekonomike të bllokut ndaj Rusisë.

Përveç ndalimit të gazit, qeveria zvicerane ka vendosur masa shtesë në sektorin financiar, që do të hyjnë në fuqi këtë javë, përfshirë:

Ndalimin e ofrimit të shërbimeve të kriptomonedhave për qytetarët dhe kompanitë ruse.

Bllokimin e transaksioneve me disa kriptomonedha të mbështetura nga rubla, si stablecoin A7A5.

Zgjerimin e ndalimit të përdorimit të shërbimeve të mesazheve të specializuara për pagesa financiare.

Ndër masat e tjera është edhe shtrëngimi i kufizimeve për diplomatët rusë të akredituar në BE, të cilët tani duhet të njoftojnë paraprakisht për çdo tranzit ose hyrje në Zvicër.

Ky paketë masash thekson angazhimin e Zvicrës për të mbështetur politikat e BE-së dhe për të kufizuar ndikimin financiar të Rusisë në konfliktin në Ukrainë./Albinfo.ch

Shfaqet në Vjenë filmi shqiptar „Man of House“

Premiera e filmit “Man of the House” (Burrnesha) me regji të Andamion Muratajt, u mbajt mbrëmë (25 shkurt 2026) në Vjenë, në Urania Kino (Uraniastraße 1, 1010 Vjenë), ndërkohë nga data 27 shkurt, filmi shfaqet me program të rregullt për te gjithë dashamirët e këtij filmi, raporton albinfo.at.

Aktorët kryesorë që luajnë ne këtë film, janë:

Drita Kaba Karaga, Astrit Alihajdaraj, Alesia Ruci, Bislim Mucaj e të tjerë.

Filmi u xhirua në Shqipëri dhe është një bashkëprodhim ndërkombëtar i Shqipërisë, Austrisë, Italisë, Kroacisë, Kosovës dhe Maqedonisë së Veriut.

Ky film sjell një histori prekëse mbi identitetin, dashurinë dhe sakrificën, përmes rrëfimit të Franit, një gruaje që ka zgjedhur të jetojë si burrë, por që përballet me fuqinë e ndjenjave të nënës kur duhet të kujdeset për mbesën e saj, njofton albinfo.at

„Man of House” festoi premierën e tij botërore më 19 gusht 2025, si pjesë e Festivalit të 31-të të Filmit në Sarajevë në Teatrin Kombëtar të Sarajevës si një shfaqje gala në programin garues të festivalit.

Francë–Kosovë: 5 milionë euro për mbështetje të grave dhe komuniteteve rurale

Ambasadori i Francës në Kosovë, Olivier Guérot, mori pjesë sot në ceremoninë e nënshkrimit të marrëveshjes për financim në vlerë prej 5 milionë eurosh ndërmjet Proparco – degë e grupit të Agence Française de Développement (AFD) – dhe Agjencioni për Financim në Kosovë (AFK), shkruan albinfo.ch.

Ky financim synon të zgjerojë qasjen në shërbime financiare për kategoritë më pak të përfshira në sistemin financiar, konkretisht:

• 3 milionë euro për gratë ndërmarrëse

• 2 milionë euro për komunitetet rurale

Instrumenti financiar pritet të kontribuojë në promovimin e përfshirjes financiare dhe në uljen e pabarazive ekonomike në vend, përmes:

• Uljes së pabarazive socio-ekonomike, duke mbështetur familjet me të ardhura të ulëta;

• Zvogëlimit të pabarazive territoriale, veçanërisht në zonat rurale;

• Zvogëlimit të pabarazive gjinore, përmes fuqizimit të grave në biznes.

Ky bashkëpunim konsiderohet një hap i rëndësishëm në forcimin e partneritetit zhvillimor ndërmjet Francës dhe Kosovës, me fokus në mbështetjen e sektorit privat dhe rritjen e barazisë ekonomike./Albinfo.ch

Shqiptari ndërton një nga superkompjuterët më të mëdhenj për Inteligjencën Artificiale

Uljan Sharka, CEO i kompanisë milaneze iGenius, shpesh e quajtur “OpenAI italiane” – po ndërton një nga superkompjuterët më të mëdhenj në botë për Inteligjencën Artificiale, shkruan albinfo.ch.

Superkompjuteri i ri quhet Colosseum dhe do të jetë një nga SuperPOD-et më të mëdhenj Nvidia DGX në botë, i pajisur me superçipet më të avancuara Nvidia Grace Blackwell.

Karakteristikat kryesore të projektit përfshijnë:

• Mijëra superçipa për performancë maksimale

• Trajnim në kohë reale të modeleve AI

• Modele LLM me mbi 1 trilion parametra

• Zbatim të teknologjisë në financë, shëndetësi dhe sektorin publik globalisht

Projekti i Sharkës është raportuar nga prestigjiozja italiane Il Sole 24 Ore, duke e vendosur talentin shqiptar në qendër të revolucionit global të Inteligjencës Artificiale.

Nga Shqipëria drejt teknologjisë së së ardhmes, ky projekt është një dëshmi se shqiptarët po shkëlqejnë në fushat më inovative të botës./Albinfo.ch

Aeroporti ‘Adem Jashari’ së shpejti do të instalojë pajisje të avancuara për kontrollin e udhëtarëve

Aeroporti Ndërkombëtar ‘Adem Jashari’ do të përmirësojë kontrollin e udhëtarëve me pajisje të avancuara të skanimit, në kuadër të rritjes së efikasitetit dhe sigurisë në aeroport, shkruan albinfo.ch.

Sipas njoftimeve zyrtare, çdo person që udhëton nga Prishtina drejt destinacioneve të tjera është i obliguar të kalojë kontrolle të sigurta përmes pajisjeve të skanimit. Për të përballuar rritjen e numrit të udhëtarëve dhe për të përmirësuar procesin e kontrollit, pritet të instalohen pajisjet e reja të standardit C3.

Këto pajisje moderne, të prezantuara së fundmi në treg, mundësojnë kontrolle më të shpejta, më të sakta dhe më të detajuara, duke rritur sigurinë dhe duke përshpejtuar procedurat për udhëtarët.

Autoritetet e aeroportit kanë theksuar se ky investim synon të kombinojë teknologjinë e avancuar me procedurat efikase, duke garantuar përvojë më të mirë dhe siguri maksimale për të gjithë udhëtarët./Albinfo.ch

Berlin: Kinematografia kosovare prezantohet denjësisht në European Film Market

Qendra Kinematografike e Kosovës (QKK) ka përmbyllur me sukses pjesëmarrjen e saj në European Film Market, i cili u mbajt në këtë muaj, në kuadër të Berlin International Film Festival (Berlinale), në Berlin, transmeton albinfo.ch.

Sipas një postimi zyrtar të QKK-së në facebook, prezenca në një nga ngjarjet më të rëndësishme të industrisë filmike evropiane përbën një hap të rëndësishëm drejt forcimit të pozitës së kinematografisë kosovare në tregun ndërkombëtar.

Gjatë qëndrimit në Berlin, përfaqësuesit e QKK-së zhvilluan takime me producentë, distributorë dhe përfaqësues institucionesh filmike nga vende të ndryshme, me qëllim të zgjerimit të bashkëpunimeve dhe promovimit të projekteve filmike nga Kosova.

Pjesëmarrja në European Film Market konsiderohet si një mundësi e rëndësishme për krijimin e partneriteteve të reja dhe për rritjen e dukshmërisë së filmave kosovarë në tregjet evropiane dhe më gjerë./Albinfo.ch

Polonia akuzon Rusinë dhe Bjellorusinë për trafikim masiv të migrantëve drejt Europës përmes tuneleve

Autoritetet polake kanë akuzuar Rusinë dhe Bjellorusinë për organizimin e transferimit të mijëra migrantëve drejt Europës përmes tuneleve nën kufirin polak, si pjesë e ashtuquajturës “luftë hibride” kundër Perëndimit. Që nga fillimi i vitit 2025, katër prej këtyre tuneleve janë zbuluar, njoftuan sot autoritetet polake për gazetën britanike Telegraph.

Kolonelja e Gardës Kufitare të Polonisë, Katarzyna Zdanowicz, tha se masat për mbikëqyrje fizike dhe elektronike, përfshirë kamerat termale dhe sistemet e detektimit, kanë lejuar një përgjigje të shpejtë ndaj tentativave për kalim ilegal të kufirit, “edhe nëpërmjet tuneleve nën tokë”.

Sipas autoriteteve polake, një nga tunelët më të mëdhenj u zbulua në mes të dhjetorit pranë fshatit Narewka në Poloninë lindore.

Numër rekord i qëndrimeve në hotele në Zvicër, por shumë akomodime nën presion

Zyra e Statistikave të Turizmit – Industria e hotelerisë në Zvicër regjistroi pothuajse 44 milionë qëndrime në natë gjatë vitit 2025. Përgjithësisht, turizmi po ecën mirë, por këto shifra tregojnë vetëm një pjesë të historisë.

Turizmi zviceran në rritje, por sfidat mbeten

Në vitin 2025, pothuajse 44 milionë vizitorë vendas dhe të huaj qëndruan në hotele dhe akomodime në Zvicër. Ky rritje është e mirëpritur, por drejtori i Switzerland Tourism, Martin Nydegger, paralajmëron se menaxhimi i turizmit po bëhet gjithnjë e më i rëndësishëm. “Qëllimi nuk është gjithmonë të kemi më shumë vizitorë, por vizitorë që qëndrojnë më gjatë dhe janë më mirë të shpërndarë gjatë vitit dhe nëpër rajone,” tha ai në një konferencë për shtyp.

Shifra kryesore për vitin 2025

U regjistruan 43.9 milionë qëndrime në natë në hotele, një rritje prej 2.6% krahasuar me vitin e kaluar.

Afërsisht gjysma e qëndrimeve, rreth 21 milionë, ishin nga vizitorët zviceranë. Nydegger theksoi: “Pavarësisht frangut të fortë zviceran dhe tundimit për pushime më të lira jashtë vendit, vizitorët zviceranë mbeten me ne.” Vizitorët nga Zvicra preferojnë kryesisht hotelet e qyteteve.

Vizitorët nga Europa regjistruan 12.7 milionë qëndrime (+3.9%), duke qenë segmenti i dytë më i madh. Pas tyre vijnë vizitorët nga SHBA dhe Kanadaja. Parashikimet për SHBA nuk janë shumë optimiste për vitet e ardhshme për shkak të situatës ekonomike dhe situatës së pasigurt atje. Për Kanadanë, situata është më pozitive: “Kanadezët nuk janë më aq të prirur të udhëtojnë drejt SHBA-së. Prandaj, mund të zgjedhin Andermatt në vend të Aston Martin, Verbier në vend të Vail.”

Vizitorët nga Azia shënuan një rritje të vogël vitin e kaluar, por krahasuar me vitin 2019, numri ka rënë me 18.1%. Qëndrimet e vizitorëve kinezë ranë një të tretën krahasuar me 2019.

Në krahasim me vitin 2019, para pandemisë, qëndrimet në hotele u rritën me 11%, kryesisht për shkak të vizitorëve zviceranë dhe amerikanë, ndërsa tregjet aziatike ranë me 18%.

Parashikimet për 2026

Switzerland Tourism pret një stagnim në turizëm për vitin 2026. Zvicra përfiton nga reputacioni i saj si një vend i sigurt me infrastrukturë turistike cilësore. Prioritet kryesor mbetet të ruhet kjo tërheqje, duke u fokusuar në cilësi, balancë rajonale dhe udhëtime të qëndrueshme.

Martin Nydegger theksoi se menaxhimi i turizmit po bëhet gjithnjë e më i rëndësishëm: “Disa destinacione po përballen me shumë vizitorë dhe ndryshimet sezonale dhe rajonale sjellin sfida.”

Hotelet: Rezultate pozitive, por sfidat mbeten

Martin von Moos, president i HotellerieSuisse, tha: “Rritja e qëndrimeve në natë tregon se kërkesa mbetet e lartë.” Shkalla e mbushjes së hoteleve u rrit pak, nga 49.4% në 51.1%.

Megjithatë, për bizneset, tregues të tjerë janë po aq të rëndësishëm: kostot, shpërndarja rajonale dhe sezonale, si dhe trendet e çmimeve. Të ardhurat për qëndrim në natë janë nën presion, kostot po rriten dhe shumë akomodime po përballen me presion mbi fitimet, pavarësisht një viti rekord. Gjendja e stafit mbetet sfiduese.

Qeveria zvicerane rishikon sistemin e identitetit elektronik

Qeveria zvicerane po rishikon sistemin e saj të identitetit elektronik (e-ID), i cili u miratua me shumë pak diferencë në votime.

Këshilli Federal shqyrtoi të mërkurën e-ID-në, e cila ka hasur rezistencë pavarësisht miratimit në referendumin e shtatorit të kaluar. Versioni i ri përfshin përmirësime në mbrojtjen e të dhënave. Megjithatë, projekti vazhdon të pengohet nga sfidat ligjore dhe masat e kursimit të shpenzimeve.

Sipas një komunikate për shtyp nga qeveria, këto masa synojnë të forcojnë besimin e përdoruesve te e-ID-ja. Për shembull, qasja në numrat AVS të përdoruesve është sqaruar: vetëm verifikuesit e autorizuar ligjërisht do të kenë qasje, sipas rregullave strikte.

Mbrojtja e të dhënave ishte një nga shqetësimet kryesore të publikut, i cili miratoi përfundimisht e-ID-në me 50.4% të votave. Një propozim i mëparshëm kishte dështuar në vitin 2021.

Përdorimi i identitetit digjital do të jetë opsional. Ai mund të përdoret online për të kërkuar një certifikatë të rekordeve kriminale, lejen e drejtimit, ose një dëshmi banimi. Gjithashtu mund të përdoret për të verifikuar moshën kur blihet alkool online.

Zbatimi i bllokuar nga sfidat ligjore

Qeveria synon implementimin në dhjetor 2026. Megjithatë, e-ID nuk mund të përdoret derisa ankesa të paditësve të mbeten në pritje.

Qeveria paralajmëron se çdo projekt i ardhshëm, si interoperabiliteti ndërkombëtar ose një shërbim rezervë nga Konfederata, gjithashtu do të duhet të braktiset për shkak të masave të kursimit.

Sipas zyrtarëve, këto kursime nuk do të ndikojnë në sigurinë e e-ID-së dhe as në pamundësinë e gjurmimit të saj.

Deputetët e Vaudit kërkojnë pezullimin e deportimeve të palestinezëve

56 anëtarë të Këshillit të Madh të kantonit Vaud kanë nënshkruar një peticion drejtuar Këshillit të Shtetit, duke kërkuar ndërhyrjen urgjente për pezullimin e të gjitha deportimeve sipas rregullave të Dublin-it për personat me origjinë nga Palestina.

Deputetët, kryesisht nga blloku i majtë, u informuan për rreziqet e deportimit nga disa organizata joqeveritare dhe grupe që mbrojnë të drejtat e personave në mërgim. Në letrën e tyre të dërguar të mërkurën Këshillit të Shtetit, ata veçanërisht denoncuan kërcënimin e deportimit për dy persona nga Gaza që jetojnë aktualisht në kantonin Vaud.

Të dy burrat, të cilëve gjendja fizike dhe mentale u është rënduar ndjeshëm, do të duhej të ktheheshin përkatësisht në Kroaci dhe Greqi. Megjithatë, peticionuesit theksojnë se dhuna ndaj personave në mërgim në Kroaci është dokumentuar gjerësisht, po ashtu edhe varfëria ekstreme me të cilën përballen personat me status refugjati në Greqi.

Duke marrë parasysh këto rrethana dhe traumat e thella të përjetuara nga populli palestinez gjatë dy viteve të fundit, deputetët kërkojnë nga Këshilli i Shtetit të ndërhyjë për të pezulluar çdo kthim sipas rregullave të Dublin-it ose në vende të treta të sigurta për personat me origjinë palestineze.

Kërkesë për ndërhyrje

Në një konferencë për shtyp, deputetët që nënshkruan peticionin dhe anëtarë të Koalicionit kundër deportimeve – përbërë nga grupet Rights to Stay Vaud, Rights to Stay Fribourg, Solidarité Without Borders dhe Solidarité Tattes – gjithashtu kërkuan nga qeveria e Vaud që të ndërhyjë tek autoritetet zvicerane për të siguruar azil për palestinezët, të cilët janë subjekt i persekutimeve kolektive politike.

“Është e paimagjinueshme që njerëzit që kanë përjetuar trauma të shumta nga gjenocidi dhe më pas nga rrugët e mërgimit të kërcënohen me dëbim sapo arrijnë në Zvicër, në vend që të kenë mundësinë të fillojnë të rindërtojnë jetën e tyre,” theksohet në deklaratën e tyre.

“E pakuptueshme”

“Pamë me pushtimin rus të Ukrainës se kemi kapacitetin të mirëpresim njerëz dhe të reagojmë ndaj situatave të jashtëzakonshme. Është e pakuptueshme që nuk po bëjmë asgjë përballë një gjenocidi dhe se shumë pak njerëz arrijnë të mbërrijnë në Zvicër,” tha Aude Martenot, anëtare e Solidarité Tattes, e cituar në komunikatën për shtyp.

Sipas Graziella de Coulon nga Koalicioni Vaud për të Drejtën për të Qëndruar, vetëm rreth 200 persona nga Palestina kanë aplikuar për azil në Zvicër.

Më 8 mars në Cyrih, panel mbi sfidat e grave në familje dhe shoqëri

Me rastin e 8 Marsit, Ditës Ndërkombëtare të Gruas, Ambasada e Republikës së Kosovës në Bernë, në bashkëpunim me shoqatën “Parandalo”, organizon në Cyrih një tryezë diskutimi me temën “Gratë dhe dhuna në familje dhe shoqëri”.

Paneli do të hapet me pjesëmarrjen e Zëvendëskryeministres së Republikës së Kosovës dhe Ministre e Drejtësisë, Donika Gërvalla, dhe do të vijojë me kontributin e panelisteve:

Dr. Feride Rushiti, mjeke dhe drejtoreshë ekzekutive e Qendrës Kosovare për Rehabilitimin e të Mbijetuarve të Torturës (KRCT)

Shyhrete Tahiri, aktiviste e çështjeve sociale dhe të drejtave të grave

Dr. Xhida Lumi, mjeke në Zvicër dhe ligjëruese në fushën e shëndetit

Dr. Luljeta Shaqiri Emini, psikologe dhe eksperte e shëndetit mendor në Zvicër

Kjo tryezë synon të trajtojë sfidat me të cilat përballen gratë në kontekstin e dhunës në familje dhe në shoqëri, duke nxitur një dialog të strukturuar mbi mekanizmat e mbështetjes, rritjen e ndërgjegjësimit shoqëror dhe rolin e institucioneve në parandalimin dhe trajtimin efektiv të kësaj dukurie.
Ngjarja pritet të shërbejë si një hapësirë e rëndësishme bashkëbisedimi ndërmjet institucioneve, ekspertëve dhe komunitetit, duke reflektuar mbi përgjegjësinë kolektive në ndërtimin e një shoqërie më të drejtë dhe më të sigurt për gratë.

Aktiviteti do të përmbyllet me një performancë muzikore nga kori “Lyra”.

Tryeza do të mbahet më 8 mars 2026, nga ora 15:00, në GZ Oerlikon, Cyrih, dhe është e hapur për përfaqësues të mediave, institucioneve dhe publikun e interesuar.

Parlamentarët zviceranë në SHBA për diskutime ekonomike

Një delegacion zviceran ka zhvilluar në ditët e fundit takime me anëtarë të Kongresit amerikan në Uashington.

Delegacioni i Asamblesë Federale takoi anëtarë të Kongresit dhe përfaqësues të biznesit amerikan. Diskutimet u fokusuan në perspektivat për një marrëveshje të mundshme tregtare bilaterale.

Delegacioni zviceran EFTA/BE u takua të martën me Jamieson Greer, Përfaqësuesin Tregtar të SHBA-së, dhe dy anëtarë republikanë të Kongresit. Sipas kreut të delegacionit, Damian Müller (FDP), delegacioni diskutoi procesin parlamentar zviceran dhe theksoi nevojën për mbështetje të gjerë politike për çdo marrëveshje të ardhshme. Po ashtu, delegacionet shkëmbyen mendime mbi mandatet aktuale të negociatave.

Të mërkurën u organizuan tryeza diskutimi me ekspertë amerikanë të tregtisë dhe doganave, nga ku parlamentarët zviceranë morën reagime shumë interesante, sipas Damian Müller. Përsa i përket pyetjes nëse tarifa më të larta do të sillnin vlerë të shtuar për SHBA-në, përfaqësues të organizatave të ndryshme shprehën skepticizëm, duke përmendur kostot e jetesës.

Gjatë takimeve, delegacioni theksoi se Zvicra është një partner i rëndësishëm ekonomik i SHBA-së, një investitor i madh i huaj, kontribuues kryesor në kërkim dhe zhvillim, dhe krijues i vendeve të punës me cilësi të lartë në shumë shtete amerikane.

Të mërkurën në mbrëmje, sipas kohës zvicerane, delegacioni udhëtoi drejt shtetit të Indianas, një qendër e rëndësishme për industrinë farmaceutike dhe mjekësore në Mesperëndim. Të enjten janë planifikuar takime me drejtorin e Roche Diagnostics në Indianapolis.

Aktorja zvicerane me origjinë kosovare, Koso Morina, ngjitet në skenë me shfaqjen e saj “Koso-War”

Më 25 dhe 26 shkurt në Porrentruy (JU), dhe më pas më 28 shkurt në Moutier (JU), Koso Morina, një aktore vendase që tash jeton në Paris, rrëfen identitetin e saj të dyfishtë dhe betejat personale në “Koso-War”, një shfaqje solo energjike dhe pa filtra.

Ajo kalon nga një ekran te albumet e saj fotografike, ngrihet dhe ulet sërish – nuk mund të qëndrojë e qetë. Lehtë mund të imagjinohet si një fëmijë i gjallë dhe i pabindur në shkollën fillore pranë Porrentruy, duke lodhur mësuesit dhe duke u përleshur me këdo që e bezdiste gjatë pushimit. Po ashtu kuptohet se studimet e saj në shkollën e ndjerë Jacques Lecoq në Paris, ku mësohet “teatri i lëvizjes”, nuk kanë qenë të kota.

“100% nga rajoni Jura dhe 100% kosovare”, Koso Morina, një grua energjike në të tridhjetat, rikthehet te vitet e rinisë dhe mbi të gjitha te sfidat dhe kënaqësitë e të jetuarit me një identitet të dyfishtë kulturor. Theksi i saj bart ngjyrimet e maleve të Jurës, ndërsa vetë emri i saj mbart peshën e historisë: “Koso” vjen nga Kosova, emri i vendit të saj të origjinës. Madje, mund të kishte qenë edhe “Republikë”, si emri i motrës së saj. Kur lind në një familje aktivistësh në mërgim, identiteti të shoqëron që nga lindja.

Një shfaqje që thyen heshtjen

Në shfaqjen e saj solo “Koso-War”, të bashkëshkruar me aktoren zvicerano-shqiptare Arblinda Dauti dhe të vënë në skenë nga Christophe Thiry i kompanisë pariziene L’Attrape Théâtre, Koso Morina rrëfen historinë dhe përballjet e saj.

Në rrëfim përfshihet edhe lufta në vendlindjen e prindërve të saj, të cilën ajo e vizitoi për herë të parë rreth moshës 12-vjeçare, pasi ishte arritur pavarësia. Por po aq të pranishme janë edhe konfliktet, përplasjet fizike, debatet familjare dhe rivalitetet mes motrave e vëllezërve që shënjuan vitet e saj në rajonin Jura, para se të zhvendosej në Paris për t’iu përkushtuar teatrit, transmeton albinfo.ch.

Kur flet për komunitetin kosovar, ajo përdor termin “klani”. Një realitet që njëkohësisht është mbështetës dhe kufizues, i gëzueshëm dhe i dhimbshëm. Lufta e saj personale është gjithashtu lufta për emancipim përmes artit skenik.

Mes humorit dhe realitetit të ashpër

“Koso-War” sjell shumë të qeshura, por edhe momente reflektimi. Publiku dëgjon me vëmendje kur trajtohen tema të ndjeshme, si burrat që ushtrojnë dhunë ndaj grave apo konsumimi i tepruar i rakisë. Mbi të gjitha, shfaqja zbulon një realitet pak të njohur jashtë komunitetit, ku një nga parimet kryesore është heshtja ndaj të tjerëve.

Koso Morina ka zgjedhur rrugën e kundërt: ajo flet hapur – dhe me zë të lartë. Një shfaqje e mirëpritur dhe e vlerësuar nga publiku, me datat në Porrentruy tashmë të shitura plotësisht.

Hapet një strehimore për vajza dhe të reja viktima të dhunës në Biel/Bienne

Një strehimore për vajza dhe gra të reja që janë viktima të dhunës do të hapet në muajin qershor në Biel/Bienne. Ky institucion do të menaxhohet nga organizata e solidaritetit të grave Solidarité Femmes për një periudhë trevjeçare, në kuadër të një projekti pilot të iniciuar nga kantoni i Bern.

Qendra dygjuhëshe do të ofrojë strehim të sigurt dhe mbështetje për 6 deri në 8 vajza dhe të reja në gjendje të cenueshme, të moshës 14 deri në 20 vjeç. Lajmi u bë i ditur të mërkurën për media nga Solidarité Femmes Bienne & Région. Organizata është e njohur si qendër në kuadër të Ligjit Federal për Ndihmën ndaj Viktimave të Krimit (LAVI).

Pas 15 vitesh angazhim për krijimin e një strehimoreje në Biel/Bienne, projekti më në fund po bëhet realitet, deklaruan përfaqësuesit. Përgatitjet tashmë janë në zhvillim e sipër dhe aktiviteti pritet të nisë në qershor. Kjo qendër pritet të japë një kontribut të rëndësishëm në mbrojtjen e vajzave dhe të rejave që përballen me dhunë.

Strehimorja në Biel/Bienne është e para e këtij lloji që ofron shërbime në dy gjuhë dhe e dyta në rang kombëtar në Switzerland. Deri më tani, vetëm strehimorja për vajza në Zurich ofronte shtatë vende për vajza dhe të reja viktima të dhunës së rëndë.

Zvicra ndalon blerjen dhe importin e gazit natyror të lëngshëm rus

Në Zvicër, blerja dhe importi i gazit natyror të lëngshëm (LNG) nga Rusia do të ndalohen plotësisht duke filluar nga 25 prilli 2026. Me këtë vendim, Këshilli Federal i bashkohet masave të paketës së 19-të të sanksioneve të Bashkimit Evropian.

Autoritetet zvicerane njoftuan të mërkurën se për kontratat afatgjata ekzistuese do të zbatohet një periudhë kalimtare deri në fund të vitit 2026. Kjo masë synon të kufizojë të ardhurat që Rusia siguron nga shitja e lëndëve djegëse fosile, të cilat kontribuojnë në masë të madhe në financimin e luftës në Ukrainë.

Këshilli Federal ka miratuar gjithashtu masa shtesë në sektorët e energjisë dhe financave. Ndër to përfshihet ndalimi i transaksioneve që lidhen me disa kriptovaluta të lidhura me rublën. Këto dispozita të reja do të hyjnë në fuqi të enjten.

Vaksina mRNA kundër kancerit agresiv të gjirit jep shenja pozitive në studim të hershëm

Një vaksinë terapeutike e bazuar në teknologjinë mRNA, që po testohet kundër formës më agresive të kancerit të gjirit – kancerit trefish negativ – ka treguar rezultate premtuese. Megjithatë, studimi mbetet ende në fazë fillestare dhe nuk përbën provë përfundimtare të efikasitetit, thekson onkologu Nicolas Mach nga Spitalet Universitare të Gjenevës (HUG).

Vaksinat me ARN mesazhere, të njohura gjerësisht për përdorimin e tyre gjatë pandemisë së Covid-19, po zhvillohen tashmë edhe me qëllim terapeutik. Qëllimi i tyre është të trajnojnë sistemin imunitar që të njohë dhe të kontrollojë qelizat tumorale.

Në një intervistë për radion “Forum”, Nicolas Mach, mjek kryesor dhe drejtues i Qendrës së Kancerit në HUG, shpjegoi se ARN-ja mesazhere mund të përmbajë “ose një proteinë të jashtme, si në rastin e Covid-it, ose një proteinë që vjen nga vetë qelizat tumorale të pacientit”. Ideja është të nxitet një përgjigje e synuar imunitare kundër tumorit.

Pacientë në gjendje të favorshme

Studimi i zhvilluar nga kompania BioNTech përfshiu 14 gra të diagnostikuara me kancer trefish negativ të gjirit, një formë veçanërisht agresive dhe e vështirë për t’u trajtuar.

Megjithatë, sipas Mach, rezultatet duhet të interpretohen me kujdes. Pacientet e përfshira në studim nuk kishin më sëmundje aktive: ato kishin kaluar ndërhyrje kirurgjikale, si dhe trajtime me kimioterapi dhe radioterapi, dhe nuk kishin pësuar rikthim të sëmundjes gjatë vitit pasues.

“Studiuesit janë vendosur në një situatë relativisht të favorshme,” thekson ai.

Sipas tij, këto rezultate përbëjnë “një lajm të mirë”, por vaksina ende nuk mund të konsiderohet si pjesë e trajtimeve standarde në spitale apo klinika.

Gara për kërkime të reja

Mach flet për një “garë” globale në zhvillimin e trajtimeve të reja kundër kancerit, ku laboratorë të ndryshëm ndjekin strategji të ndryshme.

“Ne nuk luajmë në të njëjtën ligë,” shprehet ai, duke theksuar se kompani si BioNTech dhe Moderna po përpiqen të vërtetojnë efikasitetin e produkteve të tyre në kombinim me trajtime të tjera dhe në faza relativisht të hershme të sëmundjes.

Në të kundërt, ekipi i tij përqendrohet në zhvillimin e një vaksine që mund të përdoret e vetme tek pacientët me sëmundje të avancuar, për t’u kombinuar më pas me terapi të tjera.

Ai shton se kërkimi nuk pengohet nga mungesa e financimit. Sfida kryesore mbetet shkencore: të kuptohen më mirë mekanizmat e kancerit, arsyet pse disa tumore i shmangen trajtimeve ekzistuese dhe pse disa pacientë arrijnë të riaktivizojnë sistemin e tyre imunitar, ndërsa të tjerët jo.

Vetura për banorë: Ku renditet Shqipëria dhe cilat vende kryesojnë

Ndërsa numri i banorëve në Shqipëri ka zbritur në 2.36 milionë, në kontrast numri i mjeteve sa vjen e po shtohet. Censi i vitit 2023 reduktoi me të paktën 400 mijë numrin e banorëve në vend, çka bëri që treguesit për frymë të kërcejnë për shkak të reduktimit të popullsisë.

Kjo bëri që dhe raporti i numrit të automjeteve të pasagjerëve në raport me popullsisë të kërcejë në 328 mjete për 1000 banorë në vitin 2024, nga 232 që ishte ky tregues në 2022-n, para Censit. Të dhënat janë bërë publike nga Eurostat, ku raportohen të gjitha shtetet e Evropës.

Pavarësisht rritjes, që në pjesën më të madhe i dedikohet rregullimit statistikor të popullsisë, Shqipëria vijon të mbetet ndër vendet me numrit më të ulët të autoveturave në raport me popullsinë, shkruan Monitor, transmeton albinfo.ch.

Sipas të dhënave të Eurostat, mesatarja e bashkimit Evropian në vitin 2024 ishte 578 mjete pasagjerësh për 1000 banorë, apo 75% më e lartë se në Shqipëri.

Ky tregues është në kontrast me trafikun e lartë me të cilën përballen shumë zotërues automjetesh si në rrugët ndërqytetetase, ashtu dhe brenda tyre, sidomos në Tiranë e Durrës. Krahas trafikut, edhe ndotja që ato shkaktojnë është shumë e lartë, për shkak se pjesa më e madhe e tyre është më naftë. Shumë shpesh tymi i zi që lëshojnë makinat në mes të qytetit, të depërton direkt në mushkëri.

Shqipëria, rekord në Evropë për regjistrimin e makinave me naftë edhe në 2024, me 66% të totalit

Në rajon, Shqipëria, që dikur ishte e parafundit (Turqia e fundit) ka lënë pas dhe Bosnjë Hercegovinën (321), Maqedoninë e Veriut (318) dhe Kosovën (232). Në rajon na e kalon Mali i Zi (417) dhe Serbia (377).

Edhe nëse bëhen llogaritjet me vitin 2025, duke u bazuar në numrin e autoveturave në fund të vitit, që sipas Drejtorisë së Përgjithshme të Transportit Rrugor, ishte 847 mijë autovetura, treguesi rritet në 358 mjete/1000 banorë, duke mbetur sërish më e ulët se Serbia.

Evropa

Sipas publikimit të Eurostat për transportin në Evropë, norma e motorizimit për automjetet e pasagjerëve në rrugë është numri i makinave të pasagjerëve në raport me madhësinë e popullsisë. Në BE, ky tregues ishte mesatarisht 578 makina pasagjerësh për 1 000 banorë në vitin 2024. Normat më të larta të motorizimit u regjistruan në Itali (701 për 1 000 banorë), Luksemburg (670 për 1 000 banorë), Finlandë (666 për 1 000 banorë) dhe Qipro (661 për 1 000 banorë). Normat më të ulëta u regjistruan në Letoni (424 për 1 000 banorë), Rumani (444 për 1 000 banorë) dhe Hungari (447 për 1 000 banorë).

Komisioni Evropian kërkon roaming falas edhe për Ballkanin Perëndimor

Komisioni Evropian njoftoi të mërkurën se do të kërkojë nga Këshilli Evropian autorizim për të hapur negociatat me gjashtë shtete të Ballkanit Perëndimor, përfshirë Kosovën, për t’i bashkuar ato me zonën e roamingut të Bashkimit Evropian.

Në praktikë, kjo do tu bëjë të mundur udhëtarëve të përdorin internetin, të bëjnë thirrje dhe të dërgojnë mesazhe pa shpenzime shtesë.

Zona roaming e Bashkimit Evropian mundëson që qytetarët e saj të përdorin shërbimet e telefonisë mobile jashtë vendit brenda BE-së pa kosto shtesë, shkruan telegrafi.com. Më 1 janar, kësaj i janë bashkuar edhe Ukraina dhe Moldavia.

Nëse marrëveshja arrihet, “njerëzit që udhëtojnë mes BE-së dhe Ballkanit Perëndimor do të mund të bëjnë thirrje, të dërgojnë mesazhe ose të përdorin internetin pa shpenzime për roaming”, thuhet në njoftimin e Komisionit.

Megjithatë, kjo do të kërkojë kohë, pasi shtetet e Ballkanit Perëndimor duhet të përshtatin rregullat e roamingut sipas standardeve të BE-së dhe të nënshkruajnë marrëveshje bilaterale me secilin shtet anëtar.

Disa operatorë mobilë në BE dhe në Ballkanin Perëndimor tashmë kanë ulur tarifat për roaming, por këto janë ende vullnetare dhe jo të detyrueshme.

Tani, Këshilli Evropian duhet të miratojë mandatin e Komisionit përpara se të fillojnë negociatat bilaterale.

Shtetet që mund të përfitojnë nga zgjerimi i zonës së roamingut janë: Kosova, Shqipëria, Maqedonia e Veriut, Mali i Zi, Bosnjë-Hercegovina dhe Serbia

Tripadvisor: Plazhet më të mira për vitin 2026

Çdo vit, Tripadvisor publikon listën e plazheve më të mira në botë, bazuar në miliona udhëtime, vlerësime dhe opinione të udhëtarëve.

Sipas platformës, për shumë turistë plazhi është arsyeja kryesore e udhëtimit. Lista e këtij viti përfshin gjithashtu një kategori të re “one of a kind”, për plazhe me karakteristika vërtet të veçanta.

Nga vëzhgimi i pinguinëve në Afrikën e Jugut deri te peizazhet me monumente antike në Siçili, renditja e këtij viti nxjerr në pah larminë e vijave bregdetare në botë.

Plazhi më i mirë global për vitin 2026 është Isla Pasion në Meksikë, i cili rikthehet në krye pas tre vitesh, shkruan shqip.al, transmeton albinfo.ch.

Ishulli i izoluar arrihet me një udhëtim 10-minutësh me varkë nga Cozumel dhe është ideal për snorkeling mbi shkëmbinj koralorë të mbrojtur dhe për not me rreze deti. Ai është gjithashtu vend folezimi për breshkat e detit.

Plazhi më i mirë i Evropës, i renditur i dyti në botë, është Elafonissi Beach në Kretë. Ky bregdet grek renditet shpesh në krye falë rërës rozë të krijuar nga guackat e grimcuara.

Lagunat e cekëta janë ideale për familjet, ndërsa ujërat më të thella për not dhe snorkeling. Zona përreth ofron shëtitje në pyje kedrash dhe vëzhgim shpendësh.

Balos Lagoon, një tjetër destinacion në Kretë, u rendit i treti. Dikur strehë piratësh, sot është zonë e mbrojtur natyrore e njohur për ujërat turkeze dhe peizazhin dramatik shkëmbor.

Dy plazhe të tjera evropiane hynë në dhjetëshen më të mirë. Praia da Falésia në Algarve të Portugalisë u rendit e pesta falë dhe panoramave spektakolare.

La Pelosa në Sardenjë mori vendin e tetë për ujërat e saj që ngjasojnë me Karaibet dhe kullën vrojtuese të shekullit XVI.

Lista e re “one of a kind” rendit plazhet më unike në botë.

Në vendin e parë është Boulders Beach Penguin Colony në Afrikën e Jugut, ku vizitorët mund të shohin pinguinë afrikanë të rrezikuar.

Në vendin e dytë renditet Isola Bella në Siçili, një rezervat i vogël natyror që lidhet me bregun përmes një rripi rëre gjatë zbaticës.

Në vendin e tretë është Bamburgh Beach në Northumberland, i rrethuar nga silueta ikonike e kështjellës Bamburgh dhe i përsosur për shëtitje bregdetare.

Zvicër: Në varësi të vendit ku jetoni, rrezikoni të mbeteni në borxhe për gjithë jetën

Në Zvicër, marrja e ndihmës sociale në përgjithësi konsiderohet borxh. Ata që më vonë rifitojnë paratë, për shembull nëpërmjet punësimit ose trashëgimisë, shpesh duhet të shlyejnë përfitimet e marra. Megjithatë, ka dallime të konsiderueshme rajonale në shumën e kërkuar të shlyerjes, kohëzgjatjen e pagesave dhe zbatimin e saj. Kjo tregohet në një studim nga Christophe Roulin dhe Benedikt Hassler nga Universiteti i Shkencave të Aplikuara të Zvicrës Veriperëndimore, shkruan 20min.ch, transmeton albinfo.ch.

Për studimin, studiuesit u paraqitën profesionistëve nga 36 shërbime sociale në tetë kantone dy studime rastesh fiktive, duke zbuluar dallime të rëndësishme në rezultate. Një shembull tjetër i «Tages-Anzeiger» tregon gjithashtu se sa agresivisht llogarisin autoritete të caktuara – në kurriz të njerëzve që zakonisht janë tashmë në një situatë të vështirë financiare.

Pas trashëgimisë vjen fatura.

Një grua u bë e paaftë për të punuar pas disa operacioneve në shpinë dhe varej nga ndihma sociale. Pas vdekjes së nënës së saj, ajo mori një trashëgimi që i lejoi përkohësisht të mbështeste veten dhe fëmijën e saj dhe të shlyente borxhet. Pak më vonë erdhi tronditja: bashkia kërkoi kthimin e 70,000 frangave zvicerane në ndihmë sociale që ajo kishte marrë.

Meqenëse paratë nga trashëgimia ishin përdorur tashmë në atë kohë, zyra e mirëqenies sociale donte ta ulte ndihmën e saj të vazhdueshme sociale me 15 përqind dhe ta përdorte atë për të shlyer borxhet – edhe pse gruaja do të kishte marrë aq pak para sa të ardhurat e saj do të kishin qenë nën nivelin e jetesës prej rreth 1350 frangash.

Komuna e mbivlerësoi me 20,000 franga.

Ajo kontaktoi Zyrën e Pavarur për Ligjin e Mirëqenies Sociale – pak kohë më vonë doli që komuna jo vetëm që kishte kërkuar 20,000 franga shumë, por sipas një gjykate, as nuk lejohej të zbritte pagesën nga përfitimet e vazhdueshme të mirëqenies sociale.

Dallimet janë kaq të habitshme.

Ndërkohë, studiuesit e FHNW krijuan një skenar në të cilin një 50-vjeçar merrte ndihmë sociale për dy vjet dhe tani punon përsëri për një pagë neto prej 6,200 frangash zvicerane. Në varësi të bashkisë së studiuar, në disa raste ai nuk do të kishte pasur nevojë të shlyente asnjë frang, ndërsa në të tjera autoritetet përgjegjëse do të kishin kërkuar shlyerjen e të gjithë shumës prej 55,000 frangash në këste mujore.

Ekzistojnë gjithashtu dallime të mëdha në këstet mujore të llogaritura të shlyerjes: këto variojnë nga 71 në më shumë se 712 franga zvicerane. Sipas Konferencës Zvicerane për Ndihmë Sociale (SKOS), shlyerjet ideale duhet të shtrihen në një periudhë maksimale prej katër vitesh. Realiteti është mjaft i ndryshëm: varësisht nga komuna, shlyerjet kërkohen për 10, 15 ose 20 vjet – në disa raste edhe më gjatë, siç raportohet nga “Tages-Anzeiger”.

Pak njerëz i ndjekin udhëzimet.

Sipas Hassler dhe Roulin, dallimet e mëdha lindin në metodat e llogaritjes: Në shumë komuna, arsyeshmëria e pagesës mujore llogaritet bazuar në një buxhet, por pagesa fikse për shpenzimet e jetesës ndryshon ndjeshëm. Komuna të tjera kërkojnë propozime për pagesa mujore nga ish-përfituesit e ndihmës sociale pa e vlerësuar vetë arsyeshmërinë e tyre. Në skenarin më të keq, pagesat mujore janë aq të larta sa personi në fjalë jeton nën nivelin e jetesës.

Ndërsa disa bashki heqin dorë nga kthimi i një pjese të madhe të ndihmës sociale të marrë, të tjerat i lejojnë personit të prekur të marrë vetëm minimumin jetik – ose, në rastin e lartpërmendur, madje përpiqen të kërkojnë mbrapsht paratë nëse personi bie nën minimumin jetik.

Udhëzimet e SKOS rekomandojnë përmbajtje në rimarrjen e ndihmës sociale nga të ardhurat në mënyrë që të shmanget rrezikimi i riintegrimit social. Megjithatë, disa kantone, si St. Gallen dhe Thurgau, devijojnë nga ky udhëzues në ligjet e tyre kantonale.

Për më tepër, sipas “Tages-Anzeiger”, zyrat e mirëqenies sociale po kërkojnë gjithashtu rimarrjen e fondeve për përfitime që, sipas SKOS, nuk i nënshtrohen fare rimbursimit. Këto përfshijnë, për shembull, pagesat e integrimit ose kostot për integrimin në punë.

Hile me “rimbursime vullnetare”

Ndërsa zyrat e mirëqenies sociale në Zvicrën lindore kanë liri të konsiderueshme veprimi në rimarrjen e përfitimeve sociale sipas ligjit kantonal, kërkesat ligjore janë në të vërtetë të larta në Cyrih dhe Schwyz, për shembull – por në këto kantone disa komuna mbështeten në të ashtuquajturat “rimbursime vullnetare”.

Sipas gazetës, ata që preken shpesh udhëhiqen të besojnë gjatë bisedave të gjata se nuk kanë zgjidhje tjetër përveçse të nënshkruajnë dokumente dhe kështu të angazhohen për rimarrje vullnetare. “Tages-Anzeiger” raporton se kjo ka pasoja serioze: ata që janë të qartë, i dinë të drejtat e tyre dhe thjesht negociojnë më mirë paguajnë pak ose aspak. Anasjelltas, ata që janë të frikësuar, u besojnë autoriteteve dhe, varësisht nga rrethanat, nuk e flasin mirë gjuhën, janë të detyruar të paguajnë shumë më tepër.

Transporti publik zviceran do të arrijë në 7.04 miliardë franga në vitin 2025

Vitin e kaluar, transporti publik gjeneroi të ardhura totale prej 7.04 miliardë frangash, 4.6% më shumë se vitin e kaluar. U shitën 295 milionë bileta (267 milionë në vitin 2024), 71% e të cilave ishin bileta të vetme, transmeton albinfo.ch.

Biletat e vetme gjithashtu ruajtën rolin e tyre kryesor në të ardhura, duke përbërë afërsisht 31%, ndërsa karta e udhëtimit GA përbënte gati 20%, sipas Alliance SwissPass, organizatës së industrisë që përfaqëson 250 kompani transporti dhe 20 rrjete tarifash, në një njoftim për shtyp sot. Kartat vjetore të udhëtimit për rrjetet rajonale dhe biletat ditore plotësuan ofertën. Një total prej 4.46 miliardë frangash u gjenerua nga shërbimi i drejtpërdrejtë kombëtar dhe 2.58 miliardë franga nga rrjetet rajonale.

Në fund të dhjetorit, mbi 3.45 milionë karta udhëtimi Half-Fare ishin në qarkullim, duke konfirmuar pozicionin e tyre si karta e udhëtimit më e popullarizuar në Zvicër. Numri i kartave të udhëtimit GA ishte afërsisht 423,000. Karta e udhëtimit Half-Fare PLUS dhe karta e udhëtimit GA Night – e cila, për 99 franga, u lejon atyre nën 25 vjeç të udhëtojnë lirisht pas orës 19:00 deri në fund të shërbimit – vazhduan të gjeneronin kërkesë të fortë: në fund të vitit, kishte përkatësisht 190,283 dhe 123,037 në qarkullim.

Shënimi gjithashtu vëren se vitin e kaluar, shitjet e biletave vazhduan të zhvendoseshin drejt kanaleve dixhitale: në vitin 2025, 76.4% (+2.5 pikë përqindjeje) e të gjitha biletave do të shiten në mënyrë dixhitale, një e katërta e të cilave do të shiten përmes biletave automatike (domethënë, regjistrimi përmes një aplikacioni para hipjes në bord dhe regjistrimi pas zbritjes). Pikat tradicionale të shitjes, siç janë makinat e shitjes së biletave dhe sportelet e biletave, kanë vazhduar të bien.

Për të mundësuar blerjet spontane të biletave edhe pa një smartphone ose kartë krediti, industria prezantoi një kartë të parapaguar të rimbushshme nëntorin e kaluar që mund të përdoret gjithashtu në aplikacione të shumta të transportit publik, dyqane biletash online, makina shitëse dhe pika shitjeje. Ajo njëkohësisht plotëson dhe forcon shpërndarjen dixhitale dhe siguron që qasja në transportin publik të mbetet e thjeshtë për të gjithë.