Archives

Zvicër: Norma referuese e kredisë hipotekare mbetet e pandryshuar

Posted on by erezzaademi

Norma referuese e hipotekës në qira mbetet e pandryshuar në 1.25%. Kjo u njoftua të hënën nga Zyra Federale e Strehimit (UFAB). Siç dihet, të dhënat ndihmojnë në përcaktimin e qirave në Zvicër, së bashku me faktorë të tillë si rritjet dhe kostot e mirëmbajtjes.

UFAB thekson se nëse qiraja ende bazohet në një normë prej 1.5% ose më të lartë, në parim e drejta për një ulje mbetet, e cila megjithatë duhet të kërkohet shprehimisht nga qiradhënësi, shkruan RSI, përcjell albinfo.ch.

Për të qenë të saktë, krahasuar me tremujorin e mëparshëm, norma ra nga 1.32% në 1.31%. Duke u publikuar në tremujorë të një përqindjeje, ajo do të mbetet në nivelin aktual derisa të bjerë nën 1.13% ose të kalojë 1.37%. Situata ka qenë e qëndrueshme që nga shtatori 2025, kur pati një përmirësim në rënie.

Gotthard, dhjetë vjet të tunelit hekurudhor më të gjatë në botë

Posted on by erezzaademi

Tuneli Bazë i Gothardit feston përvjetorin e dhjetë të hënën. I hapur më 1 qershor 2016, tuneli 57 kilometrash ka pothuajse dyfishuar kërkesën për trafik pasagjerësh në këtë itinerar, sipas hekurudhave federale zvicerane.

Dhjetë vjet pas inaugurimit të tij, Tuneli Bazë i Gothardit ka transformuar thellësisht lidhjet hekurudhore midis Zvicrës veriore dhe asaj jugore.

Që nga hapja e tij, 169,000 trena pasagjerësh dhe 276,000 trena mallrash kanë udhëtuar nëpër tunelin hekurudhor më të gjatë në botë, shkruan swissinfo. Me hapjen e tunelit bazë të Cenerit në vitin 2020, koha e udhëtimit midis Cyrihut dhe Luganos është reduktuar në një orë e 53 minuta, rreth 50 minuta më pak se para hapjes së tunelit. Kërkesa në itinerarin e Gothardit është pothuajse dyfishuar në dhjetë vjet, sipas një njoftimi për shtyp të publikuar të hënën, transmeton albinfo.ch.

Trafiku i mallrave ka përfituar gjithashtu nga kjo infrastrukturë. Vëllimi i transportuar u rrit në 24.2 milionë ton në vitin 2025, krahasuar me 17.8 milionë ton në itinerarin e vjetër në vitin 2015.

Ekonomia zvicerane po rritet pak më ngadalë se sa pritej

Posted on by erezzaademi

Ekonomia zvicerane u rrit pak më ngadalë se sa pritej në tremujorin e parë të vitit 2026. Produkti i brendshëm bruto real (PBB) u rrit me 0.4% në një bazë të rregulluar krahasuar me tremujorin e mëparshëm, tha të hënën Sekretariati Shtetëror për Çështjet Ekonomike (SECO).

Në një vlerësim fillestar të shpejtë dy javë më parë, SECO kishte parashikuar një rritje pak më të lartë prej 0.5%. Megjithatë, shifra aktuale është më e lartë se në dy tremujorët e mëparshëm. Në atë kohë, rritja ishte përkatësisht 0.2% dhe -0.4%.

Sipas SECO-s, rritja në fillim të vitit u nxit kryesisht nga industria. Vlera e saj e shtuar u rrit fuqishëm me 1.3% – pas disa tremujorësh rritjeje të dobët, shkruan swissinfo, transmeton albinfo.ch.

Në sektorin e shërbimeve (+0.2%), megjithatë, vrulli mbeti i dobët. Sipas SECO-s, sektorët individualë u zhvilluan ndryshe. Tregtia dhe shitja me pakicë në veçanti u tkurrën.

Ky zhvillim është në përputhje me shpenzimet private të konsumatorëve në stanjacion. Si rezultat, kërkesa përfundimtare e brendshme ishte e dobët në plus 0.1%, megjithëse konsumi qeveritar u rrit me 0.9%.

Shifra është përshtatur për ngjarjet sportive. Siç dihet mirë, Lojërat Olimpike dhe ngjarjet e mëdha të futbollit shtrembërojnë PBB-në e Zvicrës për shkak të të ardhurave nga licencat që rrjedhin në shoqatat sportive me seli në Zvicër. Pa përshtatje, rritja e PBB-së ishte pak më e lartë në 0.7% në tremujorin e parë.

Linja hekurudhore nga Olten në Cyrih, me ndërprerje

Posted on by erezzaademi

Linja hekurudhore nga Olten në Cyrih është e kufizuar midis Lenzburg dhe Mägenwil.

Arsyeja për këtë është një dëmtim i binarëve, siç shkruan SBB në faqen e tyre të internetit teksa Kufizimi pritet të zgjasë deri në mëngjesin e hershëm të së martës, në orën 01:30, transmeton albinfo.ch.

Siç raporton SBB me kërkesë të Keystone-SDA, dëmtimi i një ndërruesi është arsyeja e kufizimit.

Vonesa, anulime dhe devijime priten, sipas SBB. Linjat IC1, IC3, IC5, IC8, IR35, IR55, RE12, RE37, S19, S23 dhe S42 janë të prekura.

Siguria e Zvicrës do të “kompromentohet seriozisht” nëse fiton votimi kundër imigracionit

Posted on by erezzaademi

Nëse iniciativa e ekstremit të djathtë “Jo 10 milionëve” pranohet në referendumin e 14 qershorit, Zvicra mund të bëhet një qendër e aktivitetit kriminal dhe terrorist, tha një zyrtar i zbatimit të ligjit.

Ky paralajmërim vjen nga Karin Kayser-Frutschi, presidente e Konferencës së Drejtorëve të Policisë Kantonale.

Konkretisht, nëse iniciativa “Jo 1 milionëve” miratohet, siguria e Zvicrës do të “kompromentohet seriozisht”, tha ajo.

Kjo sepse “masat që synojnë frenimin e imigracionit mund të kufizojnë ose edhe t’i japin fund aksesit të vendit në bazën e të dhënave të policisë së BE-së”.

Kjo do të zvogëlonte aftësinë e Zvicrës për të luftuar krimin e organizuar, terrorizmin dhe trafikimin e qenieve njerëzore.

Si pasojë, “Zvicra do të përfundonte duke u bërë një ishull i izoluar brenda Evropës, një strehë e mundshme për krimin e organizuar”, theksoi ajo, duke shtuar se para se të hedhin votën e tyre, publiku duhet të jetë i vetëdijshëm për “rreziqet e përfshira”.

Kjo nuk është hera e parë që komuniteti zviceran i zbatimit të ligjit po jep alarmin për ndikimin që do të kishte vota ‘po’ në sigurinë e vendit.

Grupi ombrellë për oficerët e policisë (VSPB) tha në prill se “miratimi i iniciativës do të rrezikonte marrëveshjet ekzistuese dypalëshe të Zvicrës me Bashkimin Evropian, duke pasur kështu pasoja të drejtpërdrejta për sigurinë brenda Zvicrës”.

Midis tyre, humbja e aksesit në Sistemin e Informacionit Shengen (SIS) – baza e të dhënave më e madhe e Evropës për sigurinë dhe menaxhimin e kufijve – “do të dëmtonte ndjeshëm operacionet policore” në Zvicër.

“Këto marrëveshje dypalëshe shërbejnë si një themel themelor për bashkëpunimin ndërkombëtar në luftën kundër krimit”, tha VSPB. “Nëse ato do të revokoheshin ose dobësoheshin, pasojat për punën e përditshme të policisë do të ishin të menjëhershme dhe katastrofike: qasje e reduktuar në informacion, hetime të vonuara dhe kushte më të vështira në betejën kundër krimit ndërkufitar”, shkruan thelocal, transmeton albinfo.ch.

Prandaj, “bashkëpunimi operacional me autoritetet policore të vendeve fqinje do të bëhej dukshëm më i ndërlikuar” nëse do të pranohej iniciativa SVP.

“Sot, këto instrumente të provuara mundësojnë bashkëpunim të shpejtë, të koordinuar dhe efektiv përtej kufijve kombëtarë”, theksoi shoqata. “Ato kanë demonstruar vlerën e tyre në praktikë dhe janë thelbësore për sigurinë e popullsisë [zvicerane]”.

Për shembull, sipas Zyrës Federale të Punëve të Jashtme, marrëveshja midis Zvicrës dhe Europolit, agjencisë së zbatimit të ligjit të BE-së, “përmirëson bashkëpunimin midis autoriteteve policore në parandalimin dhe luftën kundër krimit të rëndë dhe të organizuar ndërkombëtar dhe terrorizmit” – një avantazh që mund të humbasë me pranimin e iniciativës.

Midis historisë dhe liderit: Si vendoset vota në Kosovë?

Posted on by erezzaademi

Në sheshin e Drenasit qëndrojnë nëntë shtatore.

Në këtë qytet me rreth 48 mijë banorë, në pjesën qendrore të Kosovës, secila prej tyre përfaqëson një histori nga lufta: nga tri shtatoret e vëllezërve Adem, Shaban e Hamëz Jashari deri tek ajo e mjekut Hafir Shala, që është ende i pagjetur.

Lufta e fundit në Kosovë gjatë viteve 1998-99 ka përcaktuar shumëçka për këtë qytet të Drenicës – rajonin që ishte ndër më të prekurit nga pasojat e saj.

Për shkak se ishte vatër kryesore e rezistencës së Ushtrisë Çlirimtare të Kosovës (UÇK), banorët e kësaj zone pësuan humbje të mëdha, si në njerëz ashtu edhe në pasuri.

Tani, 27 vjet më vonë, shumë prej tyre vazhdojnë të votojnë për Partinë Demokratike të Kosovës (PDK), që është themeluar në vitin 1999 nga udhëheqës të UÇK-së.

Ish-udhëheqësi i kësaj partie, Hashim Thaçi – që aktualisht po pret aktgjykimin në Hagë për akuzat për krime lufte dhe krime kundër njerëzimit – ishte gjithashtu kryeministër në shkurt të vitit 2008, kur Kosova shpalli pavarësinë.

Kjo histori e partisë bën që shumë banorë të Drenasit me të cilët foli Radio Evropa e Lirë, të mos e vënë në dyshim zgjedhjen e tyre politike.

Ruzhdi Orana, ish-pjesëtar i UÇK-së, është njëri ndër ta.

“Pjesëtarët e UÇK-së e formuan PDK-në. Po aty nisi rruga drejt pavarësisë, që e solli prapë kjo parti. Për mua do të ishte mëkat i madh nëse do të votoja një parti tjetër”, thotë Orana për REL-in.

Ai thekson se historitë e luftës dhe vuajtjes janë transmetuar nga gjeneratat e vjetra te të rinjtë dhe kështu, në këtë rajon, është ndërtuar një ndjenjë besnikërie që i tejkalon programet politike.

Shyqyri Hoxha, nga e njëjta komunë, mban të njëjtin qëndrim.

“Drenica s’mund ta lërë PDK-në se ne e dimë çka është lufta. S’mund të largohemi prej PDK-së”, thotë ai.

Të njëjtën frymë besnikërie e ka gëzuar edhe Lidhja Demokratike e Kosovës (LDK) ndër vite, për shkak të ish-liderit të saj, Ibrahim Rugova, që ka udhëhequr rezistencën paqësore ndaj ish-regjimit serb.

Gati dy dekada pas vdekjes së Rugovës, djali i tij, Ukë Rugova, u kthye sërish në politikë. Në zgjedhjet e parakohshme të dhjetorit të vitit të kaluar, me gati 50 mijë vota, ai ishte i treti më i votuari në listën e LDK-së.

“RUGOVIZMI JETON! RUGOVIZMI FITON!” shkroi së fundi e para në listën e kësaj partie për zgjedhjet parlamentare që do të mbahen më 7 qershor, Vjosa Osmani, në një postim në Facebook pas një tubimi elektoral.

Në të kaluarën, ndër bastionet e kësaj partie ka qenë Komuna e Podujevës, e që tani është shndërruar në një vend ku Lëvizja Vetëvendosje (LVV) fiton rreth 60 për qind, e i ka fituar edhe zgjedhjet lokale.

Në këtë komunë, madje, një qytetar ka ndërtuar një statujë të udhëheqësit të LVV-së, Albin Kurti, tani kryeministër në detyrë.

Atë e ka vendosur para shtëpisë së tij, duke e titulluar “shpresa e fundit”.

Këto dy forma të lidhjes politike, me historinë e partisë dhe me figurën e liderit, pasqyrojnë edhe gjetjet e një sondazhi të kompanisë kërkimore, UBO Consulting, sipas të cilit ato janë faktorët kryesorë që ndikojnë në votën e qytetarëve në Kosovë.
Në këtë kontekst, Bryan McGraw, profesor i Shkencave Politike në kolegjin amerikan Wheaton, thekson se demokracitë moderne kudo në botë po përjetojnë një lloj transformimi në mënyrën se si funksionojnë partitë dhe si bëhet përzgjedhja politike.

Sipas tij, dobësimi i partive si institucione dhe rritja e rolit të liderëve individualë janë rezultat i reformave institucionale dhe ndryshimeve në komunikim politik.

“Partitë janë dobësuar nga ndryshimet në sistemet zgjedhore dhe nga rritja e ndikimit të mediave dhe rrjeteve sociale, të cilat e bëjnë më të lehtë për liderët të komunikojnë drejtpërdrejt me votuesit dhe t’i anashkalojnë strukturat partiake”, thotë ai për Radion Evropa e Lirë.

McGraw argumenton gjithashtu se kjo sjell një efekt zinxhiror: fushatat bëhen gjithnjë e më personale, partitë gjithnjë e më shumë shndërrohen në “brende” dhe më pak në institucione që prodhojnë politika, ndërsa përgjegjësia politike bëhet më e vështirë për t’u identifikuar.

Në këtë proces, sipas tij, votuesit shpesh orientohen më shumë nga figura dhe spektakli politik sesa nga programet konkrete.

Ai thekson se në sisteme të tilla, edhe votimi i informuar bëhet më i vështirë.

Në Kosovë, kjo dinamikë merr një dimension të veçantë, duke qenë se zgjedhjet parlamentare të qershorit do të jenë zgjedhjet e treta parlamentare që nga shkurti i vitit të kaluar.

Ky cikël i shpeshtë elektoral e mban vazhdimisht politikën në fushatë.

“Nëse votuesit do të marrin vendime politike kryesisht bazuar në ‘lajmet’ që marrin nga rrjetet e tyre sociale, nuk duhet të presim aspak që ato zgjedhje të jenë të mirinformuara”, përfundon McGraw.

Radio Evropa e Lirë ka raportuar në të kaluarën se si partitë politike dhe përfaqësuesit e tyre kanë shpenzuar dhjetëra mijëra euro për reklama në rrjete sociale gjatë fushatave elektorale, për ta arritur audiencën e targetuar nga ta.

E njëjta gjë shihet edhe tani, në prag të zgjedhjeve të reja parlamentare. Në shtatë ditët e fundit, shpenzuesit më të mëdhenj dalin të jenë Ardian Gjini i Aleancës për Ardhmërinë e Kosovës me gati 3 mijë euro, Bedri Hamza i PDK-së me rreth 2.100 dhe Uran Ismaili i PDK-së me rreth 1.300.

Pothuajse të gjitha postimet e sponsorizuara janë thirrje për mbështetje dhe përmbledhje të aktiviteteve nga tubimet elektorale./REL

Aksidentet në trafikun ajror janë rritur me 20% në Zvicër

Posted on by erezzaademi

Numri i aksidenteve të raportuara në aviacionin civil zviceran u rrit me rreth 20% në vitin 2025. Katër incidente me një total prej gjashtë viktimash ndodhën në aviacionin rekreativ, tha të hënën Zyra Federale e Aviacionit Civil (FOCA).

Një person tjetër vdiq në një aksident me helikopter në bujqësi. Sipas statistikave të incidenteve të FOCA-s për vitin 2025, nuk pati aksidente fatale në aviacionin komercial vitin e kaluar, transmeton albinfo.ch.

Autoriteti përpunoi një total prej 14,972 raportesh vitin e kaluar. FOCA përmendi një kulturë më të mirë raportimi, më shumë trafik dhe ndërhyrje të përhapura me sinjalet GPS si arsyet e rritjes së ndjeshme.

Incidentet e raportuara përfshinin më shumë përplasje të afërta në ajër, më shumë shkelje të hapësirës ajrore dhe më shumë konflikte me dronë. Por mund të ketë edhe incidente në tokë, për shembull për shkak të fushave ajrore të ngushta dhe komplekse.

Atletja e Kosovës e dyta në Kampionatin Evropian të Shteteve në Zhvillim

Posted on by BR

Atletja e Kosovës, Gresa Bakraqi, ka arritur një sukses të rëndësishëm në arenën ndërkombëtare, duke fituar medaljen e argjendtë në Kampionatin Evropian të Shteteve në Zhvillim, që u mbajt në Monako.

Bakraqi siguroi vendin e dytë në disiplinën e 1500 metrave, duke i sjellë Kosovës një tjetër rezultat të vlefshëm në atletikën evropiane, transmeton albinfo.ch.

Gresa, bursiste e KOK-ut në rrugëtimin drejt LA 28 shkëlqeu në disiplinën 1500 metra, duke përfunduar e vetmja në podium nga garuesit tanë.

Ky sukses vlerësohet si dëshmi e talentit, përkushtimit dhe punës së vazhdueshme të sportistëve kosovarë, të cilët po vazhdojnë të përfaqësojnë vendin me dinjitet në garat ndërkombëtare.

Zvicër: Një pickim blete apo grenze mund të kthehet në emergjencë

Posted on by BR

Me ardhjen e temperaturave të larta, shtohen edhe rastet e pickimeve nga bletët, grenzat dhe insektet e tjera. Për shumicën e njerëzve ato shkaktojnë vetëm dhimbje dhe ënjtje të përkohshme, por për personat alergjikë një pickim i vetëm mund të shndërrohet brenda pak minutash në situatë kërcënuese për jetën.

Sipas organizatës zvicerane për alergjitë aha!, rreth 3.5% e popullsisë në Zvicër është alergjike ndaj helmit të bletëve ose grenzave. Për këtë arsye, organizata ka nisur një fushatë sensibilizuese për rreziqet që lidhen me pickimet e insekteve, transmeton albinfo.ch.

Ekspertët paralajmërojnë se shenjat e një reaksioni të rëndë alergjik nuk kufizohen vetëm te vendi i pickimit. Simptomat mund të përfshijnë skuqje në të gjithë trupin, ënjtje në fytyrë ose fyt, vështirësi në frymëmarrje, marramendje, të përziera dhe probleme me qarkullimin e gjakut. Në rastet më të rënda mund të ndodhë humbje e vetëdijes ose shok anafilaktik.

Specialistët theksojnë se gabimi më i zakonshëm është pritja. Nëse pas pickimit shfaqen vështirësi në frymëmarrje, dobësi e fortë, marramendje ose ënjtje në fytyrë dhe fyt, duhet të kërkohet menjëherë ndihma emergjente. Për personat që kanë autoinjektor adrenaline, përdorimi i menjëhershëm mund të shpëtojë jetën.

Rreziku nuk ekziston vetëm për personat alergjikë. Pickimet në gojë, fyt ose qafë mund të shkaktojnë ënjtje që bllokon rrugët e frymëmarrjes edhe tek personat pa alergji. Ekspertët paralajmërojnë gjithashtu për përhapjen në rritje të grenzës aziatike në Zvicër, e cila mund të shkaktojë reaksione më të forta.

Kosovë: Ndalohen pagesat më shumë se 2 mijë euro cach

Posted on by BR

Administrata Tatimore e Kosovës (ATK) ka njoftuar se duke filluar nga sot, pagesat në vlerë mbi 2 mijë euro ndërmjet bizneseve dhe individëve nuk do të mund të kryhen më me para të gatshme.

Sipas njoftimit, të gjitha transaksionet që e kalojnë këtë shumë duhet të realizohen vetëm përmes sistemit bankar ose formave të tjera elektronike të pagesës, transmeton albinfo.ch.

“Nga 1 qershori 2026, pagesat mbi 2,000€ ndërmjet bizneseve dhe individëve nuk lejohen të kryhen me para gatshme dhe duhet të realizohen vetëm përmes sistemit bankar ose formave të tjera elektronike të pagesës. Respektoni kufizimin e përcaktuar me ligj dhe shmangni gjobat. Mos paguani cash mbi limitin e lejuar”, thuhet në njoftimin e ATK-së.

 

Granit Xhaka: “Pritjet nga jashtë janë të mëdha, por brenda ekipit”

Posted on by BR

Kapiteni i Zvicrës, Granit Xhaka, ka folur për atmosferën brenda skuadrës dhe pritshmëritë e larta që e shoqërojnë ekipin kombëtar para sfidave të ardhshme.

Në një intervistë për mediat zvicerane, Xhaka theksoi se pritjet e tifozëve dhe opinionit publik janë gjithmonë të mëdha, por sipas tij standardet që futbollistët i vendosin vetes janë edhe më të larta, shkruan 20min.ch, transmeton albinfo.ch.

“Pritjet nga jashtë janë të mëdha, por brenda ekipit janë edhe më të mëdha”, deklaroi kapiteni zviceran, duke nënvizuar se lojtarët janë të vetëdijshëm për cilësinë që posedojnë dhe për objektivat që synojnë të arrijnë.

Mesfushori me prejardhje nga Kosova është një nga figurat më të rëndësishme në historinë e futbollit zviceran. Me përvojën e fituar në nivelet më të larta të futbollit evropian, ai vazhdon të jetë lideri kryesor i ekipit si në fushë ashtu edhe jashtë saj.

Xhaka theksoi se brenda grupit ekziston një mentalitet fitues dhe një dëshirë e madhe për të arritur suksese të reja me fanellën e Zvicrës. Sipas tij, ekipi nuk kënaqet vetëm me pjesëmarrjen në turne të mëdhenj, por synon të jetë konkurrues ndaj çdo kundërshtari.

Kapiteni zviceran vlerësoi gjithashtu frymën e grupit dhe bashkëpunimin mes lojtarëve, duke theksuar se skuadra ka krijuar një identitet të fortë gjatë viteve të fundit. Ai beson se kombinimi i përvojës me talentet e reja mund ta ndihmojë Zvicrën të vazhdojë paraqitjet e mira në arenën ndërkombëtare.

Me mbi 130 paraqitje për kombëtaren, Xhaka mbetet një nga lojtarët më të rëndësishëm dhe më me ndikim në historinë e futbollit zviceran, ndërsa roli i tij si kapiten vazhdon të jetë kyç për ambiciet e ekipit.

Problemet e kompanive të udhëtimit pasi filloi lufta në Iran

Posted on by BR

Një avion pasagjerësh që fluturon me 500 nyje shpejtësi (575 milje në orë) dhe një tanker nafte që lëviz ngadalë me 15 nyje, e përshkojnë rrugën nga Gjiri Persik drejt Evropës përkatësisht në disa orë ose në disa javë.

Ky kontrast fsheh një lidhje thelbësore. Mbyllja pothuajse e plotë e Ngushticës së Hormuzit ka bllokuar si karburantin e avionëve, ashtu edhe naftën bruto nga e cila ai prodhohet, duke bërë që çmimet të rriten me shpejtësi.

Që nga fillimi i konfliktit me Iranin, kostoja e furnizimit të avionëve me karburant është rritur ndjeshëm. Kjo ka shkaktuar tashmë viktimën e parë në industri. Spirit Airlines, një kompani amerikane me kosto të ulët që ndodhej nën mbrojtje falimentimi, ndaloi operimet më 2 maj.

Financat e saj, të dobësuara nga konkurrenca gjithnjë e më e fortë nga kompanitë e mëdha ajrore, nuk e përballuan dot rritjen e kostove të karburantit.

Kompani të tjera ajrore kanë rritur çmimet e biletave, kanë shtuar tarifa shtesë për karburantin dhe kanë anuluar fluturime që nuk do të ishin më fitimprurëse, shkruan Monitor, transmeton albinfo.ch.

Mes kompanive që kanë shkurtuar fluturimet janë Lufthansa dhe Air France-KLM në Evropë; United Airlines  dhe Delta Air Lines në SHBA; si dhe Vietjet Air dhe AirAsia në Azinë Juglindore. Në gjysmën e dytë të prillit, numri global i fluturimeve të planifikuara për majin ra me 13 mijë, sipas kompanisë së të dhënave Cirium.

Megjithatë, ndërsa afrohet sezoni veror, numri i fluturimeve pritet ende të rritet me 3% deri në 6% krahasuar me vitin e kaluar, sipas Goldman Sachs. Kjo nuk përputhet me disponueshmërinë e karburantit të avionëve.

Kërkesa mesatare në vitin 2025 ishte rreth 7.8 milionë fuçi në ditë, sipas Société Générale. Nga kjo sasi, 2 milionë fuçi tregtoheshin ndërkombëtarisht, ndërsa 360 mijë kalonin përmes Ngushticës së Hormuzit.

Mungesa e furnizimeve për rafineritë aziatike që mbështeten te nafta e Gjirit për prodhimin e karburantit të avionëve mund të krijojë një mungesë shtesë prej 800 mijë fuçish në ditë në maj, thotë banka. Në total, kjo përfaqëson rreth 15% të kërkesës globale.

 

 

 

 

 

Çfarë ndryshon në Zvicër nga 1 qershori? Hyn në fuqi një sërë rregullash të reja

Posted on by BR

Autoritetet federale kanë miratuar një sërë masash të reja që synojnë modernizimin e administratës dhe rritjen e fleksibilitetit në disa sektorë kyç, transmeton albinfo.ch.

Ushtria kalon në sistem digjital

Një nga ndryshimet më të rëndësishme është heqja e librezës së shërbimit ushtarak në format letre. Nga 1 qershori, të gjitha të dhënat për personat që shërbejnë në ushtri ose mbrojtje civile do të ruhen në mënyrë digjitale. Dokumentet ekzistuese në letër do të mbeten të vlefshme si dëshmi për periudhat e mëparshme dhe duhet të ruhen deri në përfundimin e detyrimit ushtarak.

Më shumë kompetenca për autoritetet e azilit

Ndryshimet në ligjin për azilin i japin kompetenca më të gjera Sekretariatit Shtetëror për Migracionin (SEM) dhe personelit të angazhuar në qendrat federale të azilit. Këto përfshijnë kontrollin e personave dhe sendeve, vendosjen e masave disiplinore dhe ndalimin e përkohshëm deri në dy orë në raste rreziku të menjëhershëm.

Kontrollet kufitare mund të rikthehen në raste emergjente

Më 12 qershor hyjnë në fuqi edhe rregullat e reja të hapësirës Schengen. Qeveria federale do të ketë të drejtën të rikthejë përkohësisht kontrollet kufitare ose të vendosë kufizime hyrjeje në aeroporte gjatë emergjencave shëndetësore, siç janë pandemitë.

Ndryshime në ushtri

Një tjetër reformë lidhet me numrin e efektivëve të ushtrisë. Në vend të një kufiri fiks, do të vendoset objektivi minimal prej të paktën 100 mijë personash të detyruar për shërbim ushtarak. Sipas autoriteteve, kjo do të garantojë që ushtria të mbetet funksionale dhe e gatshme në çdo kohë.

Më shumë transparencë në kontratat kolektive të punës

Nga 1 qershori hyjnë në fuqi edhe rregulla të reja që lejojnë punëdhënësit dhe punëmarrësit të kenë qasje falas në bilancet financiare të komisioneve paritetike të kontratave kolektive të punës. Qëllimi është rritja e transparencës mbi përdorimin e fondeve, pa ndryshuar drejtpërdrejt pagat apo kushtet e punës.

A duhet të përgatitet Zvicra për një thatësirë të rëndë këtë verë?

Posted on by BR

Pas një prej pranverave më të thata të regjistruara ndonjëherë, ekspertët paralajmërojnë se Zvicra po hyn në verë me rezerva uji më të ulëta se zakonisht dhe me rrezik të shtuar për thatësirë.

Sipas MeteoSwiss, vendi nuk ndodhet në pozicionin më të mirë për të përballuar muajt më të nxehtë të vitit, transmeton albinfo.ch.

Muaji prill ishte ndër më të thatët që nga fillimi i matjeve meteorologjike, ndërsa nivelet e lumenjve, liqeneve dhe rezervuarëve malorë janë më të ulëta se mesatarja sezonale. Në disa rajone të Alpeve dhe të Plateau-së zvicerane tashmë janë lëshuar paralajmërime për thatësirë.

Ekspertët theksojnë se situata mund të përkeqësohet shpejt nëse gjatë qershorit dhe korrikut mungojnë reshjet e rregullta. Sipas tyre, vetëm dy ose tre javë pa shi, të kombinuara me temperatura të larta, mund të krijojnë probleme serioze për bujqësinë, furnizimin me ujë dhe prodhimin e energjisë hidrike.

Ndryshimet klimatike po e bëjnë Zvicrën gjithnjë e më të ndjeshme ndaj periudhave të thata. Shkrirja e akullnajave dhe reduktimi i borës në male po zvogëlojnë rezervat natyrore të ujit që tradicionalisht ndihmonin vendin gjatë verës.

Autoritetet federale tashmë kanë vendosur një sistem kombëtar monitorimi dhe paralajmërimi për thatësirën, me qëllim që kantonet, komunat dhe qytetarët të mund të përgatiten më herët për mungesat e mundshme të ujit.

Megjithatë, meteorologët theksojnë se një thatësirë e rëndë nuk është ende e pashmangshme. Reshjet e rregullta gjatë verës mund të jenë të mjaftueshme për të shmangur një skenar të ngjashëm me verat ekstreme të viteve 2003, 2018 apo 2022.

Emocion prekës në Zvicër: Një zemër gjigante në qiell për Zvicrën pas humbjes në finale

Posted on by BR

Pavarësisht humbjes së dhimbshme ndaj Finlandës në finalen e Kampionatit Botëror të Hokejit, kombëtarja e Zvicrës mori një falënderim të veçantë nga tifozët dhe vendi i saj.

Të dielën vonë në mbrëmje, një avion i kompanisë ajrore zvicerane Swiss vizatoi një zemër gjigante në qiellin e natës mbi Cyrih, si shenjë mirënjohjeje për kombëtaren që luftoi deri në sekondat e fundit në finalen botërore, shkruan Blick, transmeton albinfo.ch.

Gjesti simbolik u bë menjëherë viral në rrjetet sociale dhe u interpretua si një mesazh mbështetjeje për lojtarët zviceranë, të cilët edhe pse nuk arritën të fitojnë titullin, fituan respektin dhe zemrat e tifozëve me paraqitjet e tyre gjatë turneut.

Finalja kundër Finlandës u vendos vetëm pas vazhdimeve, duke i mohuar Zvicrës ëndrrën e titullit botëror. Megjithatë, performanca e skuadrës gjatë kampionatit u vlerësua gjerësisht si një nga sukseset më të mëdha të hokejit zviceran në vitet e fundit.

Zemra e vizatuar në qiellin e Cyrihut u kthye në simbol të krenarisë kombëtare dhe të mbështetjes për ekipin, duke treguar se për shumë zviceranë, kombëtarja mbetet “kampione e zemrave”, pavarësisht rezultatit në finale.

Efektet anësore të barnave kundër obezitetit

Posted on by BR

Trajtimet kundër obezitetit me GLP-1, të cilat së shpejti do të rimbursohen në Francë, po ngrenë pyetje gjithnjë e më të mëdha në lidhje me efektet e tyre anësore.

Megjithatë, autoritetet shëndetësore besojnë se përfitimet i tejkalojnë rreziqet kur përshkruhen saktë.

Fillimisht të zhvilluara për të trajtuar diabetin përpara se të përdoren për të nxitur humbjen e peshës, ilaçet GLP-1 si semaglutidi (Ozempic, Wegovy) dhe tirzepatidi (Mounjaro, Zepbound) po studiohen me saktësi gjithnjë e më të madhe.

Një studim i botuar në “Nature Medicine” në vitin 2025, hartëzoi rreziqet kryesore që lidhen me ilaçet GLP-1, bazuar në një grup prej më shumë se 200 000 ish-ushtarësh amerikanë të trajtuar për diabet.

Ky studim, ndonëse nuk është në gjendje të përcaktojë drejtpërdrejt marrëdhënie shkak-pasojë, vëren një “rrezik më të lartë të çrregullimeve gastrointestinale, hipotensionit, sinkopës, çrregullimeve artritike, nefrolitiazës, nefritit intersticial dhe pankreatitit” tek pacientët që marrin terapi GLP-1.

Problemet më të shpeshta deri më tani janë të përzierat dhe të vjellat, shkruan ATSH, transmeton albinfo.ch.

Ndonëse shpesh të lehta, ato mund të bëhen të padurueshme, duke bërë që shumë pacientë të ndërpresin trajtimin.

Janë raportuar edhe komplikime më serioze, por të rralla: bllokime të zorrëve ose gastropareza, një gjendje në të cilën stomaku nuk zbrazet dhe mban ushqim të patretur për disa orë.

Kohët e fundit, një lloj tjetër çrregullimi ka tërhequr vëmendjen e studiuesve dhe autoriteteve shëndetësore: dëmtimi i nervit optik, i njohur si NAION (neuropatia optike anteriore jo-arteritike), i cili mund të çojë në verbëri, mund të lidhet me marrjen e GLP-1, veçanërisht semaglutidës.

Megjithatë, studimet ndryshojnë. Disa arrijnë në përfundimin se GLP-1 luan një rol, ndërsa të tjerët nuk gjejnë ndonjë rrezik të veçantë. Këto raste mbeten të jashtëzakonshme, duke prekur vetëm një pacient në disa mijëra.

Agjencia Evropiane e Barnave ka pohuar që nga viti 2025 se rreziku i NAION ekziston, por mbetet “shumë i rrallë”. Në Shtetet e Bashkuara, janë ngritur padi të shumta kundër prodhuesve të GLP-1, kryesisht për gastroparezë dhe, në një masë më të vogël, për probleme me shikimin.

Në Francë, procedurat ligjore pritet të fillojnë në muajt e ardhshëm. Rreziqe të tjera, të dyshuara fillimisht, të tilla si një rritje e mendimeve vetëvrasëse, tani duket se përjashtohen kryesisht si efekte anësore të GLP-1.

Shumë specialistë në përgjithësi besojnë se këto ilaçe nuk paraqesin një profil veçanërisht të lartë rreziku për një ilaç dhe se përfitimet e tyre të papara për humbjen e peshës i tejkalojnë rreziqet kur përshkruhen në mënyrë të përshtatshme.

Në këtë drejtim, Agjencia Kombëtare Franceze për Sigurinë e Barnave dhe Produkteve Shëndetësore (ANSM) arriti në përfundimin në fillim të vitit 2026, pasi analizoi të dhënat e farmakovigjilencës dyvjeçare, se këto ilaçe kanë një “raport të favorshëm përfitim-rrezik kur përdoren për indikacionet e autorizimit të tyre të marketingut (MA), për trajtimin e diabetit dhe obezitetit”.

Në Francë, ANSM bëri thirrje posaçërisht për vigjilencë në lidhje me një çështje ende të pakuptuar mirë: mangësitë ushqyese, siç është anemia, e cila mund të lidhet me humbjen tepër të shpejtë të peshës.

Forum leximi dhe diskutimi për plakjen në Zvicër dhe Shqipëri

Posted on by albinfo.ch

Një projekt kërkimor pjesëmarrës i realizuar nga Berner Fachhochschule (BFH) po sjell në qendër të vëmendjes përvojat e të moshuarve në Zvicër dhe Shqipëri. Në kuadër të projektit “Storylink”, organizohet një forum leximi dhe diskutimi me temën “Plakja në Zvicër dhe në Shqipëri”, ku pjesëmarrësit do të kenë mundësinë të ndajnë mendime, përvoja dhe këndvështrime mbi procesin e plakjes në dy kontekste kulturore të ndryshme.

Projekti bazohet në intervista individuale dhe punëtori me të moshuar nga të dy vendet, përmes të cilave janë mbledhur histori personale, kujtime dhe përvoja të lidhura me plakjen dhe kujdesin shëndetësor. Këto rrëfime janë përpunuar më pas nga autore të ndryshme në tregime biografike dhe letrare.

Organizatorët theksojnë se përmes leximit të përbashkët dhe diskutimeve krijohen mundësi për njohje të reja dhe për një mirëkuptim më të thellë ndërkulturor.

Gjatë forumit do të trajtohen tema si:

plakja dhe sfidat e saj,

familja dhe solidariteti ndërbrezor,

kujdesi dhe mbështetja për të moshuarit,

përvojat personale të pjesëmarrësve.

Kontributet dhe reflektimet e pjesëmarrësve do të mblidhen në mënyrë anonime dhe do të shërbejnë për zhvillimin e mëtejshëm të projektit, duke pasuruar atë me perspektiva dhe zëra të rinj.

Forumi është i hapur për të gjithë të interesuarit që dëshirojnë të diskutojnë mbi temat e plakjes, kujdesit dhe përvojave ndërkulturore. Pjesëmarrja nuk kërkon regjistrim paraprak.

Detajet e aktivitetit:
PBZ Pestalozzi-Bibliothek Hardau
E premte, 5 qershor 2026
Ora 18:00 – 20:00

Për informacione shtesë, të interesuarit mund të kontaktojnë Dr. Mirelinda Shalën, bashkëpunëtore e projektit, në adresën elektronike: [email protected].

Më shumë informata: https://www.bfh.ch/de/forschung/referenzprojekte/storylink/

albinfo.ch

Lexoni po ashtu:

Një projekt mbi “plakjen e shëndetshme” të komunitetit shqiptar të Zvicrës

Prishtina propozon taksë 10 euro për makinat që vijnë nga komunat e tjera

Posted on by Alb

Komuna e Prishtinës ka hedhur për konsultim publik një draft-rregullore të re që parashikon tarifa të rrepta për jorezidentët. Sipas propozimit, çdo veturë me targa të qyteteve të tjera që hyn në qendër të kryeqytetit do të paguajë një taksë prej 10 eurosh.

Gjithashtu, parashihet edhe një taksë akomodimi prej 1 euro për çdo natë që qytetarët kalojnë në hotelet e Prishtinës. Ndryshimet prekin edhe bizneset, ku salloneve të floktarisë dhe moteleve pritet t’u rritet taksa vjetore.

Propozimi ka nxitur reagime të ashpra nga qytetarët dhe analistët, të cilët e shohin si masë diskriminuese dhe izoluese, ndërsa një pjesë e banorëve të Prishtinës e mbështesin si zgjidhje për kaosin në trafik. Konsultimet zgjasin deri më 24 qershor.

Kryediplomati shqiptar në Prishtinë: Kosova është prioritet absolut, kush e prek-prek Shqipërinë

Posted on by Alb

Ministri i Jashtëm i Shqipërisë, Ferit Hoxha, ka zhvilluar një vizitë zyrtare në Kosovë, ku është pritur në takime të ndara nga krerët e institucioneve dhe liderët politikë. Gjatë konferencës me homologun e tij, Glauk Konjufca, Hoxha riaktualizoi deklaratën e kryeministrit Edi Rama, duke prerë se “kush prek Kosovën, prek Shqipërinë”.

​Hoxha theksoi se siguria e rajonit dhe e Evropës lidhet drejtpërdrejt me sigurinë e Kosovës, ndërsa dënoi sulmet në Banjskë dhe në kanalin e Ibër-Lepencit, duke kërkuar llogaridhënie të plotë.

​Nga ana tjetër, Glauk Konjufca e vlerësoi takimin si vëllazëror dhe u shpreh optimist se Shqipëria do të anëtarësohet në BE brenda 2-3 viteve. Ai sqaroi gjithashtu se mbledhja e përbashkët e dy qeverive është shtyrë për shkak të zgjedhjeve.

Gjatë qëndrimit në Prishtinë, Hoxha u takua edhe me ushtruesen e detyrës së presidentes Albulena Haxhiu, kryeministrin në detyrë Albin Kurti dhe kryetarin e PDK-së, Bedri Hamza, të cilët vlerësuan lart koordinimin strategjik mes dy shteteve.

Aleanca për Shqiptarët e Ziadin Selës ndryshon emrin, tani quhet “Lidhja Shqiptare”

Posted on by Alb

Aleanca për Shqiptarët e udhëhequr nga Ziadin Sela ka vendosur zyrtarisht të ndryshojë emrin e saj. Nga sot, partia do të njihet me emrin “Lidhja Shqiptare”.

Ky vendim u mor në Kongresin e pestë të partisë, ku Ziadin Sela u rizgjodh sërish kryetar me 713 vota pro.

Në fjalimin e tij, Sela reagoi ndaj atyre që sipas tij e kanë tradhtuar besimin brenda partisë, duke theksuar se nuk do të varen më nga vendimet gjyqësore apo “vulat” politike, raporton alsat transmeton albinfo.ch.

Ai gjithashtu e përjashtoi mundësinë që partia të bëhet pjesë e qeverisë aktuale.

Sela foli edhe për çështjet etnike, duke thënë se ato nuk mund të mbyllen apo të injorohen nga askush. Sipas tij, gjuha shqipe duhet të mbrohet vazhdimisht derisa të trajtohet plotësisht e barabartë.

Ai propozoi gjithashtu që parimi i Badenterit, që përdoret në Kuvend, të vlejë edhe në Gjykatën Kushtetuese, për të siguruar që ligjet të mos rrëzohen lehtë.

Në fund, Sela kërkoi ndryshime kushtetuese dhe ritheksoi se partia e tij mbështet integrimin e vendit në Bashkimin Evropian.

Tensione në Zvërnec, Rama paralajmëron deklaratë për projektin mes protestave dhe hetimeve

Posted on by Alb

Pas incidentit të dhunshëm të ndodhur një ditë më parë në zonën e Zvërnec, është hequr të dielën teli me gjemba që ishte vendosur në rrethimin e kantierit ku po zhvillohen punime.

Sipas raportimeve, vendimi vjen pas protestës së qytetarëve kundër ndërtimeve në këtë zonë, të cilët kanë ngritur pretendime për probleme në çështjet e pronësisë dhe përdorimit të tokës.

Ngjarja e një dite më parë u shoqërua me tensione, ku një qytetar u përplas me punonjës të sigurisë private që ruanin kantierin. Sipas policisë, ai është dhunuar dhe tërhequr me forcë, duke pësuar dëmtime të lehta trupore.

Në lidhje me incidentin ka reaguar edhe Ministri i Punëve të Brendshme, Besfort Lamallari, i cili e ka cilësuar të papranueshme sjelljen e rojeve private, por ka kritikuar edhe mungesën e reagimit të menjëhershëm të policisë së pranishme në vendngjarje.

Ndërkohë, Policia e Shtetit ka arrestuar një nga rojet private të përfshirë në përplasje, i identifikuar si Gerald Biba, i cili akuzohet për “Heqje të paligjshme të lirisë” dhe “Plagosje të lehtë me dashje”. Sipas autoriteteve, ai dyshohet se ka goditur me grusht një qytetar dhe më pas, së bashku me dy persona të tjerë të proceduar, e ka tërhequr me forcë.

Reagime për ngjarjen ka pasur edhe nga institucionet, të cilat kanë bërë me dije se po shqyrtohen rrethanat e plota dhe përgjegjësitë e mundshme.

Në anën tjetër, situata në terren mbetet nën vëzhgim, ndërsa pritet që kryeministri Edi Rama të dalë nesër me një deklaratë publike për projektin në Zvërnec dhe zhvillimet e fundit që kanë shkaktuar debat në opinionin publik.

Sot përfundon afati për regjistrimin e votuesve me nevoja të veçanta

Posted on by Alb

Komisioni Qendror i Zgjedhjeve (KQZ) ka njoftuar se sot është dita e fundit për regjistrimin e qytetarëve me nevoja të veçanta që dëshirojnë të marrin pjesë në votimet e ardhshme.

Sipas KQZ-së, personat që për shkak të aftësisë së kufizuar ose arsyeve të tjera nuk mund të shkojnë fizikisht në vendvotime, kanë mundësinë të votojnë me ndihmën e ekipeve mobile të institucionit.

Regjistrimi mund të bëhet përmes platformës zyrtare online të KQZ-së ose duke u paraqitur në zyrat e Komisioneve Komunale të Zgjedhjeve.

KQZ ka bërë thirrje që qytetarët e interesuar ta shfrytëzojnë këtë afat, në mënyrë që të sigurohet pjesëmarrja e tyre në procesin zgjedhor.