Archives

Zjarr i madh në zonën industriale të Prishtinës, qytetarëve u kërkohet të shmangin zonën

Posted on by Alb

Një zjarr i fuqishëm ka përfshirë sonte një ndërtesë të një kompanie në zonën industriale të Prishtinës, duke shkaktuar dëme të konsiderueshme materiale.

Zëdhënësi i Policisë së Kosovës, Agron Borovci, njoftoi se incidenti ndodhi rreth orës 20:00 dhe, megjithëse flakët kanë shkaktuar dëme të mëdha, fatmirësisht nuk ka persona të lënduar.

“Menjëherë pas pranimit të informatës, policia ka dalë në vendin e ngjarjes. Zjarrfikësit janë duke punuar me intensitet për ta lokalizuar zjarrin. Sipas vlerësimeve fillestare, dëmet janë të mëdha, ndërsa nuk raportohet për të lënduar,” deklaroi Borovci për Insajderin.

Ai shtoi se hetimet janë duke vazhduar për të përcaktuar shkaqet e zjarrit dhe rrethanat që lidhen me rastin. Ndërkohë, qytetarëve u bëhet thirrje që të mos kalojnë në zonë, për të siguruar qarkullimin e lirë të zjarrfikësve dhe për të ruajtur sigurinë e tyre.

“Policia kërkon nga qytetarët që të shmangin lëvizjet përreth vendit të ngjarjes derisa ekipet emergjente janë në aksion,” theksoi Borovci.

Migros, Coop e të tjerë: Shpejt mund të mos na duhet më të fusim numrat kur peshojmë perimet e frutat

Posted on by Alb

Në ditët e sotme në Zvicër, çdo perime dhe frut ka një numër unik në raft, të cilin duhet ta fusim kur peshojmë për të marrë etiketën e çmimit. Por kjo mund të ndryshojë së shpejti falë një inovacioni të ri që po përdoret tashmë në Zvicër.

Kompania amerikane Mettler Toledo, prodhuesi më i madh botëror i sistemeve të peshimit, ka lançuar një peshore të re për tregtarët me emrin Freshway AI. Siç tregon emri, kjo përdor inteligjencën artificiale (AI).

Pesha me AI tashmë përdoret në supermarketin Halk Pazari në Cyrih-Oerlikon. Numrat e vendosur në raft janë bërë të tepërt. “Mjafton ta vendosësh produktin në peshore,” thotë shitësi, teksa një klient mbetet i habitur me një shalqi në dorë. Në ekran shfaqet njoftimi: “Produkti është njohur automatikisht.”

Si funksionon peshorja me inteligjencë artificiale?

Ekrani shfaq menjëherë rezultatin korrekt: në peshore është një shalqi. Kamera inteligjente e ka identifikuar produktin. Pas konfirmimit të klientit me gisht, printohet etiketa me çmimin bazuar në peshën e produktit.

Ann Spence, drejtore marketingu e Mettler Toledo në Columbus, Ohio, thotë se kjo peshore do të revolucionarizojë përvojën e blerjes. Duke eliminuar nevojën për futjen e numrit, procesi bëhet më i shpejtë dhe më i thjeshtë. “Softueri ynë i AI ka një shkallë saktësie mbi 99 për qind në njohjen e produkteve.”

Përfitimet nuk janë vetëm për konsumatorët, por edhe për dyqanet. AI ndihmon në luftën kundër vjedhjeve, pasi tani nuk mund të fusësh numrin e një produkti më të lirë në vend të atij real për të kursyer para.

Gjithashtu, peshorja ndihmon dyqanet që futen nga punonjësit në kasë. Kërkimi i produktit në ekran bëhet i tepërt, duke shpejtuar procesin e skanimit me 47 për qind. Njohja e produktit zgjat vetëm 60 milisekonda dhe funksionon edhe me qeset e ndryshme të perimeve e frutave.

Skepticizmi i dyqaneve të mëdha zvicerane

Megjithatë, disa zinxhirë të mëdhenj tregtarë në Zvicër janë të rezervuar ndaj teknologjisë së re. Migros thotë se aktualisht nuk ka plane për teste ose përdorim të peshorave të reja. Ata njohin përparësitë, por shqetësohen për dallimin e produkteve të ngjashme, si llojet e ndryshme të mollëve apo dallimin midis produkteve bio dhe konvencionale.

Denner, Manor dhe Volg po ashtu tregojnë rezerva, duke thënë se sistemet aktuale i plotësojnë mirë nevojat e tyre.

Në supermarketet gjermane Aldi dhe Lidl, peshimi i perimeve dhe frutave do të vazhdojë të bëhet nga punonjësit në kasë, megjithëse Lidl i ndjek me vëmendje zhvillimet teknologjike dhe bën teste të rregullta.

Studimi që sfidon perceptimet e vjetruara për emigrantët në Zvicër

Posted on by Alb

Një studim i ri i realizuar nga Instituti Federal Zviceran i Teknologjisë në Lausanne (EPFL) dhe Universiteti i Gjenevës hedh dritë mbi emigracionin ndërkombëtar në Zvicër që nga viti 1966 deri sot. Studimi, i publikuar në revistën “International Migration”, tregon se perceptimi publik i emigrantëve është i bazuar kryesisht në imazhin e viteve 1990, kur shumë azilkërkues nga Ballkani, kryesisht myslimanë, kërkonin të qëndronin përgjithmonë në vend.

Sipas autorit kryesor të studimit, Mathias Lerch, shumica e emigrantëve aktualë vijnë për arsimin apo për mundësi karriere, dhe gjysma e tyre largohen pas 5-10 vitesh, shpesh me familje të reja. Rreth 60 për qind e personave me leje qëndrimi B ose C kanë diplomë universitare, ndërsa 40 për qind e tjerët punojnë në sektorë si shërbimet, kujdesi shëndetësor, hoteleria dhe ndërtimi, transmeton albinfo.ch.

Studimi nënvizon se, për të siguruar rritje ekonomike të qëndrueshme, Zvicra duhet të shfrytëzojë potencialin e rekrutimit të punëtorëve të huaj, pasi numri i të diplomuarve vendas nuk mjafton për të mbuluar mungesat në tregun e punës, sidomos në sektorin e shërbimeve.

Shkencëtari Ardian Jusufi zbulon se një lloj i “ketrave fluturues” mund të përdoren në robotikë

Posted on by albinfo.ch

Revistat shkencore botërore kanë publikuar dje, më 2 korrik, lajmin për një zbulim të rëndësishëm, bartës i të cilit është një ekip shkencëtarësh të kryesuar nga Prof. Dr. Ardian Jusufi, transmeton albinfo.ch. Studiuesit në Empa dhe Institutin Max Planck për Sisteme Inteligjente kanë hetuar fizikën e luspave me gjemba të ketrave fluturues afrikanë me bisht gjembaç për herë të parë, duke përdorur modele matematikore dhe fizike. Gjetjet e tyre një ditë mund të mundësojnë robotë dhe dronë të shkathët e me efikasitet energjetik, shkruan empa.ch.

Por kush është studiuesi pas këtij projekti kaq të veçantë? Prof. Dr. Ardian Jusufi ka mbaruar studimet bazë në U.C. Berkeley, Universitetin e Harvardit dhe Universitetin e Kembrixhit në Mbretërinë e Bashkuar.

Pasi ka shërbyer për herë të parë si lektor në Universitetin e Teknologjisë në Sydney nga viti 2016, Ardiani ishte emëruar si udhëheqës i pavarur i Grupit Kërkimor Max Planck [~ profesor i asociuar] në vitin 2018, ku ka shërbyer si studiues në Shkollën Ndërkombëtare të Kërkimit Max Planck IMPRS-IS dhe profesor i asociuar i Qendrës ETH për Sistemet e Mësimit deri në vitin 2023. Ai është aktualisht udhëheqës i grupit kërkimor në Departamentin e Shkencave Inxhinierike të Laboratorëve Federalë Zviceranë për Shkencën dhe Teknologjinë e Materialeve.

Ardiani është profesor nderi i asociuar i Universitetit Macquarie. Për më tepër, ai është profesor i asociuar i universitetit ETH dhe i Institutit të Universitetit të Cyrihut për Neuroinformatikë INI, si dhe i Institutit Paleontologjik. Prof. Dr. Ardian Jusufi e pozicionon kërkimin e tij shumë ndërdisiplinor në robotikën inxhinierike, shkencën e materialeve dhe biomekanikën. Ai është një pionier në hetimin biorobik të lëvizjes së fuqishme të robotëve, të mbështetur nga zbulimet e tij të bishtave si shtojca kontrolli, që mundësojnë refuzimin e shpejtë të çrregullimeve dhe tranzicionet multimodale. Hulumtimi i tij është paraqitur në revista kryesore, duke përfshirë PNAS dhe Nature (të dyja artikuj kryesorë), Nature Communications bio, si dhe Soft Robotics, Advanced Engineering Materials dhe Current Biology.

Tani të kthehemi tek zbulimi më i ri, i cili ka bërë bujë në qarqet shkencore botërore. Ketrat afrikane me bisht gjembaç përdorin bishtat e tyre me luspa për të lëvizur në mënyrë të sigurt nëpër lëvoren e lëmuar të drurëve në pyjet tropikale ku jetojnë, transmeton albinfo.ch. Studiuesit në Empa dhe Institutin Max Planck për Sisteme Inteligjente kanë hetuar fizikën e luspave me gjemba për herë të parë duke përdorur modele matematikore dhe fizike, përcjell albinfo.ch. Gjetjet e tyre një ditë mund të mundësojnë robotë dhe dronë të shkathët e me efikasitet energjetik.

Ketrat me bisht gjembaç janë ndër gjitarët më pak të studiuar. Këta brejtës të natës, të cilët arrijnë gjatësi trupore nga gjashtë deri në 45 centimetra, në varësi të specieve, jetojnë në pyjet tropikale të Afrikës Perëndimore. Me ndihmën e membranës midis gjymtyrëve të tyre, ata rrëshqasin midis majave të pemëve, ngjashëm me ketrat fluturues, me të cilët ketrat me bisht gjembaç nuk janë të lidhur ngushtë.

Kështu duket bishti me “gjemba” i ketrit fluturues afrikan

Ketrat me bisht gjembash quhen kështu falë një strukture unike trupore. Në pjesën e poshtme të bishtit të tyre, ato kanë disa luspa me gjemba. Biologët dyshojnë se këto luspa i ndihmojnë ketrat të lëvizin dhe të kapen pas lëvores së pemëve, por se si funksionojnë saktësisht luspat nuk është hetuar ende. Studiuesit nga grupi kërkimor i Empa-s “Soft Kinetics”, i bazuar më parë në Institutin Max Planck për Sisteme Inteligjente, tani kanë publikuar studimin e parë mbi këtë temë në revistën ndërdisiplinore të Shoqërisë Mbretërore, “Interface”.

Për këtë studim, studiuesit, të udhëhequr nga Ardian Jusufi, kanë huazuar ekzemplarë të ketrave të rrallë me bisht gjembash nga koleksionet e historisë natyrore, i kanë matur dhe i kanë skanuar në 3D, përcjell albinfo.ch. Bazuar në këto të dhëna, ata kanë demonstruar se si gjembat e bishtit ndihmojnë ketrin të ruajë pozicionin e tij në mënyrë të sigurt, të qëndrueshme dhe me efikasitet energjetik, madje edhe në lëvoren e lëmuar të pemëve.

Për ta bërë këtë, studiuesit përdorën si modele matematikore ashtu edhe modele fizike, kopje të “ketrave” me luspa dhe kthetra bishti të printuara në 3D. “Lëvizja e kafshëve është shumë komplekse. Vetëm simulimet shpesh nuk janë të mjaftueshme për ta kuptuar atë”, shpjegon Jusufi, kreu i grupit kërkimor “Kinetika e butë”. “Kjo është arsyeja pse po zhvillojmë modele të trupit në lëvizje”.

Jusufi ka përdorur më parë modele të tilla për të studiuar sjelljen e ngjitjes dhe uljes së gekonëve tropikalë, duke zbuluar kështu bazën fizike për reflekset e kafshëve.

Për ketrat me bisht gjembaç, studiuesit në fillim provuan me një model statik. Në hapin tjetër, grupi kërkimor i Jusufit tani synon të prezantojë lëvizjen për të kuptuar se si bishti me gjemba mund t’i ndihmojë ketrat të ulen. “Ne e dimë nga speciet e tjera të kafshëve që jetojnë në pemë se mund të ndodhin ngjarje të paparashikuara”, thotë Jusufi. “Nëse ketri rrëshqet drejt një peme, por papritur vëren një grabitqar atje, ai duhet të devijojë në një pemë tjetër gjatë fluturimit. Ne dyshojmë se bishti me gjemba ndihmon në thithjen e energjisë së një uljeje të tillë emergjente dhe mbron ketrin nga rënia”. Në planin afatgjatë, Jusufi planifikon të vëzhgojë kafshët në mjedisin e tyre natyror në një studim në terren dhe t’i filmojë ato duke u ulur, ashtu siç bëri më parë me gekon, një element i rëndësishëm ndërtimi në modelin e lëvizjes së tyre.

Kuptimi i saktë i fizikës prapa lëvizjes së kafshëve i ndihmon edhe njerëzit. Gjetjet nga ky studim një ditë mund të përfshihen në robotikë. Robotët dhe dronët e vegjël, të lëvizshëm dhe autonomë janë të kërkuar në shumë fusha, si bujqësia, monitorimi mjedisor dhe ndihma në fatkeqësi. Për të zhvilluar robotë që lëvizin në mënyrë të sigurt dhe me efikasitet energjetik në mjedise komplekse e të paparashikueshme, për shembull në majat e pemëve, studiuesit e robotikës shpesh frymëzohen nga mbretëria e kafshëve, duke adoptuar struktura morfologjike dhe sjellje që evolucioni i ka rafinuar gjatë miliona viteve. Disiplina që merret me këtë quhet bionikë.

Por para se të mund të “kopjohet” diçka nga natyra, së pari duhet të kuptohet. “Lëvizja e kafshëve kërkon ndërveprimin e proceseve të ndryshme dhe shpesh kuptohet dobët”, thotë Jusufi. “Roli i bishtit, në veçanti, është i paeksploruar në shumë lloje shtazore”. Qëllimi i kërkimit të tij bazë është të kuptojë më mirë sistemin muskuloskeletor. Të përdorur si modele të animuara të trupit, robotët kanë për qëllim të shërbejnë si instrumente për të simuluar lëvizjen, për të “simuluar” proceset biologjike në bashkëveprim me një terren kompleks. Kjo bën të mundur shmangien gjithnjë e më shumë të testimit në kafshë.

Për këtë zbulim, në Royal Society Interface ka shkruar edhe Science Magazine, journali më i njohur shkencor në mbarë globin, thotë Ardian Jusufi për albinfo.ch.

https://www.science.org/content/article/these-squirrels-scaly-tails-help-them-climb-slippery-trees

Njoftimi për shtyp nga Empa Dübendorf:

https://www.empa.ch/web/s604/scaly-tailed-flying-squirrels

(Fotot: Empa.ch)

 

 

Verë e nxehtë në Zvicër

Posted on by BR

Na pret një verë e nxehtë, ky është parashikimi nga MétéoSuisse.

Vala aktuale e të nxehtit pritet të ulet deri në fund të javës, por parashikuesit thonë se parashikimi sugjeron që temperaturat do të qëndrojnë mbi normalen edhe gjatë gushtit.

Kjo do të thotë se kjo verë pritet të jetë një nga më të nxehtat e regjistruara ndonjëherë. Pesë verat më të nxehta kanë qenë të gjitha në këtë shekull.

Disa kanë filluar të bëjnë pyetje nëse ky vend duhet të jetë më i adaptueshëm për t’u përballur me verat e nxehta, transmeton albinfo.ch.

Moti i nxehtë sjell gjithashtu stuhi të forta. Ka paralajmërime qeveritare në pjesët qendrore të vendit për të pritur shira të rrëmbyeshëm dhe erëra të forta.

Miliona fëmijë pa vaksina, ekspertët paralajmërojnë pasoja fatale

Posted on by Alb

Rreth 15.7 milionë fëmijë në botë nuk kishin marrë asnjë vaksinë rutinë deri në vitin 2023, sipas një studimi global të publikuar në The Lancet. Sipas ekspertëve, rënia e vaksinimeve që nga pandemia COVID-19 dhe përhapja e dezinformatave po rrezikojnë jetët e mijëra fëmijëve.

Vaksinat kundër sëmundjeve si fruthi, poliomieliti dhe tuberkulozi kanë shpëtuar rreth 154 milionë jetë gjatë 50 viteve të fundit, por ndërprerjet në shërbimet shëndetësore, shkurtimet në financime globale dhe mosbesimi ndaj vaksinave po sjellin prapakthim. Vetëm për vaksinën kundër fruthit, mbulimi ra në 100 vende mes viteve 2010-2019, duke shkaktuar shpërthime të sëmundjes në Europë dhe SHBA, ku vitin e fundit u shënuan 17 viktima.

Studimi paralajmëron se nëse kjo prirje vazhdon, do të ketë më shumë shtrime spitalore, dëmtime të përhershme dhe vdekje nga sëmundje të parandalueshme. Shumica e fëmijëve të pavaksinuar jetojnë në Afrikën nën-Sahariane dhe Azinë Jugore, por edhe në BE dhe Mbretërinë e Bashkuar ka mbi 165 mijë fëmijë pa vaksina.

Ekspertët kërkojnë investime urgjente në fushata vaksinimi, për të shmangur pasoja globale në shëndetin publik dhe kolaps të sistemit shëndetësor në vendet më të prekura.

 

Të shqetësuar për të ardhmen, prodhuesit zviceranë të verës kërkojnë masa mbrojtêse

Posted on by Alb

Shqetësimi po rritet në industrinë zvicerane të verës. Prodhuesit kanë frikë se nuk do të arrijnë ta shesin prodhimin e tyre këtë vjeshtë. Arsyeja është se konsumi i verës po bie ndjeshëm në vend, ndërsa bodrumet janë plot. Për këtë arsye, aktorët e industrisë po kërkojnë masa proteksioniste nga Këshilli Federal.

“Këtë vit do të kemi një korrje të shkëlqyer, por jemi në një situatë krize,” u shpreh Willy Cretegny, president i Shoqatës Zvicerane të Prodhuesve dhe Kantinierëve të Pavarur të Verës, në edicionin informativ të orës 12:45 të enjten.

Popullsia zvicerane vazhdon të pijë më pak verë. Konsumi ra me 8 për qind vitin e kaluar krahasuar me 2023, duke bërë që rezervat të mos shiten. Shumë prodhues nuk kanë më hapësirë për të vinifikuar korrjen e vitit 2025.

Pjesë e prodhimit do të degradohet?

Në fund të qershorit, grupi Schenk, prodhuesi më i madh i verës në Zvicër, u dërgoi një letër furnitorëve të tij në Vaud dhe Gjenevë duke u bërë të ditur se nuk mund të angazhohej për të marrë të gjithë korrjen AOC të vitit 2025. “Ne e rezervojmë të drejtën që një pjesë e saj të degradohet në ‘vin de pays’ dhe verë tavoline, dhe nuk garantojmë vlerësimin e saj,” shkruan grupi me bazë në Rolle, në bregun vaudois.

“Vera në shumicë, ajo për shpërndarje masive dhe tregti, nga disa prodhues nuk është marrë as në 2023 dhe 2024, dhe ka pasiguri të madhe për 2025. Në përgjithësi, situata në vreshta është dramatike,” tha Basile Monachon, prodhues vere në Rivaz dhe president i degës Lavaux të Federatës Vaudoise të Prodhuesve të Verës, transmeton albinfo.ch.

Konkurrenca e huaj, më e lirë

Për prodhuesit zviceranë të verës, problemi lidhet edhe me konkurrencën e huaj. Ata nuk mund të konkurrojnë me verërat franceze, italiane, spanjolle apo kiliane, të cilat prodhohen me kosto shumë më të ulëta.

Së fundmi janë ndërmarrë dy iniciativa për të përmbysur këtë tendencë. Në fund të qershorit, Shoqata Zvicerane e Prodhuesve të Pavarur të Verës i dërgoi një letër të hapur Zyrës Federale të Bujqësisë dhe ministrit mbikëqyrës Guy Parmelin, duke paralajmëruar për rrezikun e falimentimeve dhe mbylljeve të kantinave.

Iniciativa e dytë vjen nga Sébastien Badoux, prodhues vere në Lavaux, i cili nisi një peticion me të njëjtin qëllim, për të ushtruar presion mbi Këshillin Federal.

Në këtë kontekst, njoftimi i së mërkurës për një marrëveshje të tregtisë së lirë me vendet e Mercosur-it (zona e tregtisë së lirë në Amerikën e Jugut) pritet të ketë pasoja negative, edhe pse konkurrenca europiane mbetet sfida kryesore për prodhuesit zviceranë. E kontaktuar nga RTS, Zyra Federale e Bujqësisë nuk ka reaguar ende.

Vjedhin super vetura luksoze në Zvicër, i dërgojnë me shpejtësi në Francë

Posted on by BR

Është një valë krimi me shpejtësi të lartë që përshkon Vaudin dhe Gjenevën.

Për javë të tëra, makinat luksoze të vjedhura, të rrëmbyera nga koncesionarët në Zvicrën gjermanishtfolëse, kanë vrapuar drejt Francës natën, duke arritur shpejtësi prej gati 200 km/orë.

Policia ka nisur ndjekje dramatike, madje edhe përtej kufijve.

Një ndjekje përfundoi me një përplasje të zjarrtë dhe arrestime pranë Bursins, transmeton albinfo.ch.

Shoferët janë shpesh të mitur dhe kryesisht shtetas francezë.

Mendohet se janë rekrutuar nga bandat mafioze. Qëllimi i tyre është të nxjerrin makinat nga Zvicra sa më shpejt të jetë e mundur.

Koncesionarët dhe pronarët e makinave të nivelit të lartë po paralajmërohen të mbajnë çelësat e tyre të sigurt. Ato shpesh merren gjatë ditës dhe pastaj makina vidhet natën.

Demhasaj pranë transferimit te Rizespor pas një sezoni mbresëlënës në Zvicër

Posted on by Alb

Klubi turk Rizespor ka shfaqur interes serioz për sulmuesin kosovar Shkëlqim Demhasaj, pas paraqitjeve të tij të shkëlqyera me Neuchâtel Xamax. 28-vjeçari realizoi 16 gola dhe dha 10 asistime në sezonin e fundit në Zvicër, duke tërhequr vëmendjen e trajnerit İlhan Palut, i cili po këmbëngul për transferimin e tij.

Sipas mediave që thirren në burime pranë klubit, bisedimet tashmë janë në fazën përfundimtare, ndërsa Rizespor po punon për ta finalizuar marrëveshjen sa më shpejt. Demhasaj ka katër paraqitje me Kombëtaren e Kosovës gjatë viteve 2018-2019, por pa arritur të shënojë gol, përcjell albinfo.ch.

Ai ka luajtur më parë për Luzern, Winterthur, Grasshoppers, Schaffhausen dhe Neuchâtel Xamax, ndërsa vlera e kartonit të tij në Transfermarkt është rreth 400 mijë euro.

Tragjedi në Gjermani: Siriani sulmon katër persona me sëpatë në tren

Posted on by Alb

Një ngjarje e rëndë ka ndodhur në Bavarinë e Poshtme të Gjermanisë, ku një 20-vjeçar sirian dyshohet se ka sulmuar katër pasagjerë me një mjet të rrezikshëm, që sipas mediave gjermane besohet të ketë qenë sëpatë.

Policia njoftoi se autori u arrestua menjëherë pas incidentit që ndodhi në Strabkirchen, në rrethin Straubing-Bogen. Pas sulmit, disa pasagjerë të trenit të cilët ishin nisur drejt Vjenës, kanë aktivizuar frenën emergjente, duke bërë që treni me rreth 500 pasagjerë të ndalet në shina, raporton Bild transmeton albinfo.ch.

Thuhet se disa pasagjerë e kanë rrethuar autorin deri në mbërritjen e policisë. Ai është plagosur rëndë gjatë incidentit dhe është dërguar me helikopter në spital.

Për shkak të ngjarjes, linja hekurudhore mbeti e mbyllur për disa orë, ndërsa në vendngjarje u angazhuan dhjetëra zjarrfikës, policë dhe ekipe të shërbimeve emergjente.

 

Centrali bërthamor zviceran është ndaluar për shkak të nxehtësisë

Posted on by erezzaademi

Të dy reaktorët në termocentralin bërthamor Beznau në Zvicër janë mbyllur për shkak të nxehtësisë.

Axpo kishte pezulluar tashmë funksionimin e njësisë së parë të martën.

Temperaturat e larta në lumin Aare, i cili furnizon termocentralin në Döttingen me ujë ftohës, e kishin detyruar kompaninë e energjisë elektrike të përgjysmonte prodhimin e dy reaktorëve dhe më pas të ndalte bllokun 1 të martën pasdite. Blloku 2 u ndal të mërkurën, transmeton albinfo.ch.

Këto masa janë në përputhje me direktivat e lëshuara nga Zyra Federale Zvicerane e Energjisë (SFOE). Ato janë marrë në marrëveshje me Komisionin Federal Zviceran të Energjisë Elektrike (ElCom), Institutin Federal Zviceran për Sigurinë Bërthamore (ENSI) dhe operatorin zviceran të rrjetit elektrik Swissgrid, sipas Axpo.

Axpo shton se mbyllja e përkohshme e termocentralit Beznau nuk përbën kërcënim për sigurinë e furnizimit me energji elektrike ose sigurinë e reaktorëve të Beznau.

Mbrojtja e florës dhe faunës

Qëllimi është të mbrohet flora dhe fauna e lumit, i cili aktualisht po vuan nga vala e të nxehtit. Funksionimi i vazhdueshëm i termocentralit do ta përkeqësonte situatën edhe më shumë. Uji i nxjerrë nga Aare për të ftohur reaktorët shkarkohet përsëri në lumë pak i ngrohur, edhe pse lumi është tashmë mbi 25 gradë Celsius.

Ndryshe nga Gösgen dhe Leibstadt, Beznau nuk ka kullë ftohëse.

Inflacioni zviceran rimëkëmbet në qershor

Posted on by erezzaademi

Çmimet e konsumit u rritën përsëri në qershor në Zvicër, pasi ranë për pak kohë në territor negativ muajin e kaluar.

Në qershor, inflacioni u rrit me 0.1 për qind nga viti në vit dhe me 0.2 për qind krahasuar me muajin e kaluar, njoftoi Zyra Federale e Statistikave (FSO) në një njoftim për shtyp të enjten.

Këto shifra janë në skajin e sipërm të diapazonit të parashikimit. Ekonomistët e anketuar nga AWP parashikonin inflacion midis -0.1 për qind dhe +0.1 për qind nga viti në vit, dhe midis 0.0 për qind dhe +0.2 për qind nga muaji në muaj.

Ndërsa çmimet e produkteve vendase u rritën me 0.7 për qind krahasuar me qershorin 2024, ato të produkteve të importuara ranë me 1.9 për qind. Kjo rënie shpjegohet me uljen e çmimeve të naftës dhe vlerësimin e frangës, veçanërisht kundrejt dollarit, gjë që i bën mallrat e importuara më pak të shtrenjta.

Ndër kategoritë e produkteve, rëniet më të mëdha u panë në qiranë e makinave (-19 për qind nga viti në vit), transportin ajror (-11.2 për qind) dhe benzinën (-9.7 për qind).

Nga ana tjetër, qiratë, zëri kryesor i shpenzimeve për zviceranët, u rritën me 2.6 për qind nga viti në vit. Disa produkte ushqimore gjithashtu panë rritje të çmimeve, veçanërisht frutat dhe perimet (+10.7 për qind), qepët dhe preshët (+11.9 për qind) dhe frutat me bërthamë (+6.7 për qind), transmeton albinfo.ch.

Inflacioni është përsëri në zonën që Banka Kombëtare Zvicerane (SNB) e konsideron si stabilitet çmimesh, pra një indeks çmimesh të konsumit (IÇK) midis 0 dhe 2 për qind. Për të mbrojtur këtë objektiv, në mesin e qershorit ajo uli normën e saj bazë me 25 pikë bazë në 0 për qind, duke inkurajuar kështu kompanitë dhe individët të konsumojnë në vend që të kursejnë, shkruan swissinfo.

Qiratë rëndojnë

Në maj, inflacioni ra në territor negativ, duke u vendosur në -0.1 për qind nga viti në vit për herë të parë që nga marsi i vitit 2021.

Shumica e ekonomistëve parashikojnë inflacion midis 0.1 dhe 0.3 për qind këtë vit dhe midis 0.2 dhe 0.9 për qind në vitin 2026.

“Duke përjashtuar qiratë, inflacioni zviceran do të ishte negativ në -0.5 për qind nga viti në vit, duke reflektuar një situatë deflacioni në pothuajse të gjitha mallrat dhe shërbimet e tjera”, vuri në dukje Arthur Jurus, drejtor investimesh në Oddo BHF Zvicër.

“Rritja e qirave po pengon rënien e IÇK-së, duke i bërë kostot e strehimit burimin kryesor të inflacionit në Zvicër dhe duke rritur frikën se presionet inflacioniste do të vazhdojnë derisa kriza e strehimit të zgjidhet”, shtoi ai.

Mbyllja e shkollave sjellë kaos hekurudhor: Çfarë ndodh kur Gjermania goditet nga nxehtësia ekstreme?

Posted on by erezzaademi

Gjermania sapo është goditur nga një valë të nxehti ndëshkuese dhe rekord që pati një ndikim të madh në mënyrën se si funksionon vendi. Me më shumë nxehtësi ekstreme që pritet të vijë, ja çfarë mund të pritet në të ardhmen.

Temperaturat u rritën në të gjithë Gjermaninë këtë javë, duke arritur gati 40 gradë Celsius në një numër qytetesh si Frankfurti, Leipzigu dhe Kitzingeni. Efektet e valës së të nxehtit u ndjenë pothuajse në çdo aspekt të jetës në vend, duke ofruar një pamje të presioneve që do të shtohen mbi ekonominë më të madhe të Evropës ndërsa temperaturat ekstreme bëhen më të zakonshme.

Ekziston një konsensus shkencor se ngrohja globale e shkaktuar nga njeriu lidhet me valë të nxehti më të shpeshta, më intensive dhe më të gjata, me pasoja potencialisht të rënda për shëndetin e njerëzve.

Me shkencëtarët që parashikojnë se valët e të nxehtit të verës do të bëhen më të nxehta dhe më të shpeshta, nuk do të jetë hera e fundit që vendi preket. Ja çfarë ndodh kur nxehtësia ekstreme godet Gjermaninë.

Shëndeti, siguria dhe jeta e përditshme

Për shumicën e njerëzve, efektet më të menjëhershme të valës së fundit të të nxehtit u panë në jetën e përditshme.

Në North Rhine-Westfalen dhe disa shtete të tjera, shkollat u mbyllën herët, me Ministrinë e Arsimit që lëshoi direktiva emergjente për të ndërprerë mësimet deri në mesditë. Aktivitetet e pasdites, përfshirë sportet dhe kujdesin pas shkolle, u anuluan në shumë zona.

“Shumë shkolla në Gjermani nuk janë të përgatitura për këto temperatura ekstreme. Mungojnë hije, ventilim dhe sisteme moderne klimatike. Mësimdhënia në mbi 30 gradë Celsius është e paarsyeshme për fëmijët dhe mësuesit dhe mund të bëhet rrezik për shëndetin”, tha Heinz-Peter Meidinger i Shoqatës së Mësuesve Gjermanë, transmeton albinfo.ch.

Valët e nxehtësisë janë veçanërisht të rrezikshme për të moshuarit, njerëzit me sëmundje kronike dhe ata që punojnë jashtë. Spitalet dhe institucionet e kujdesit, tashmë të rënduara nga mungesa e stafit, luftuan për të mbajtur të sigurta popullatat më të cenueshme.

Një njoftim për shtyp i sindikatës së mjekëve të Marburger Bund, i lëshuar të enjten, paralajmëroi: “Nxehtësia prek më të cenueshmit. Të moshuarit, të sëmurët kronikë dhe ata që kanë nevojë për kujdes janë veçanërisht në rrezik.”

Në Berlin, zyrtarët hapën stacione metroje dhe kisha si strehimore ftohëse për të pastrehët dhe të cenueshmit.

Edhe vendet e punës u prekën. Konfederata e Sindikatave Gjermane (DGB) rinovoi thirrjet për një “ligj për ndërprerjen e ngrohjes”, duke propozuar që punonjësve t’u lejohet të zvogëlojnë orët dhe të bëjnë ndërprerje të detyrueshme për t’u ftohur kur temperaturat tejkalojnë pragje të caktuara.

Sipas Ministrisë së Çështjeve Sociale të Gjermanisë, numri i ditëve të pushimit mjekësor për shkak të nxehtësisë është rritur vazhdimisht vitet e fundit, duke arritur në gati 93 mijë në vitin 2023, një rritje prej 12 për qind krahasuar me rekordin e mëparshëm në vitin 2018.

Zjarri, uji dhe infrastruktura

Zjarret shpërthyen në Gjermaninë lindore dhe veriore, me zjarrfikësit që luftuan me flakët e mëdha në rrethin Elbe-Elster të Brandenburgut dhe pranë Dresdenit në Saksoni.

Në Saksoninë e Poshtme, flakët kërcënuan periferitë e Lüneburgut.

Shërbimi Meteorologjik Gjerman (DWD) lëshoi nivelin më të lartë të paralajmërimit për rrezik zjarri në disa rajone dhe autoritetet lokale ndaluan barbekytë dhe flakët e hapura në parqe e pyje.

Infrastruktura energjetike e Gjermanisë arriti ta përballonte valën e të nxehtit, ndryshe nga Italia ku rrjetet elektrike në disa qytete nuk ishin në gjendje të përballonin kërkesën në rritje të krijuar nga përdorimi i kondicionerëve.

Operatorët në Gjermani mbetën në gatishmëri të lartë, pasi temperaturat e larta dihet se ulin efikasitetin e termocentraleve me qymyr dhe gaz. Panelet diellore gjithashtu mund të prodhojnë më pak kur mbinxehen.

Trafiku hekurudhor u ndërpre në Gjermaninë veriore për shkak të zjarreve në argjinaturë. Deutsche Bahn raportoi vonesa në linjat midis Berlinit dhe zonës së Ruhr/Hanoverit, si dhe midis Hamburgut dhe Berlinit.

Dyzet e tetë pasagjerë u desh të shpëtoheshin nga shërbimet e emergjencës nga një tren në Elsfleth të Gjermanisë veriore, kur një defekt teknik bëri që treni të ndalonte dhe prishi kondicionimin, duke e bërë temperaturën rrezikshëm të lartë.

Deutsche Bahn njoftoi gjithashtu se shumë nga linjat e tyre të autobusëve u prekën për shkak të pamjaftueshmërisë së kondicionimit dhe rreziqeve të tjera të shkaktuara nga nxehtësia.

Në disa vende, asfalti në autostrada u përkul nga nxehtësia. Një pjesë e autostradës A5, për shembull, duhej të riparohej të enjten pasi u shqye midis Zwingenbergut dhe Bensheim në drejtim të Heidelbergut.

Në Berlin, sasia e ujit të pijshëm që duhej të furnizohej në rrjet u rrit ndjeshëm. Në një ditë mesatare, Berlini konsumon rreth 600 mijë metra kub ujë. Të mërkurën qyteti konsumoi 880 mijë metra kub dhe 820 mijë metra kub të martën.

Ndikimet afatgjata

Fundi i valës së të nxehtit solli lehtësim të menjëhershëm që nga mëngjesi i së enjtes, por ndërsa temperaturat ranë, ndikimet mund të ndihen për një kohë të gjatë.

Sipas Allianz Research, vala e të nxehtit e korrikut do të bëjë që Gjermania të humbasë 0.1 për qind të rritjes së PBB-së në vitin 2025, ndërsa Evropa në tërësi mund të humbasë deri në 0.5 për qind. Këto humbje lidhen me uljen e produktivitetit, ndikimet shëndetësore dhe ndërprerjet në sektorë të ndryshëm, përfshirë bujqësinë dhe industrinë.

Agjencia Evropiane e Mjedisit (EEA) ka vlerësuar se ngjarjet ekstreme të lidhura me klimën i kushtuan Evropës mbi 45 miliardë euro vetëm në vitin 2023, me valët e të nxehtit, përmbytjet, stuhitë dhe thatësirat që shkaktuan dëmet më të mëdha.

Gjermania, Italia, Franca dhe Spanja patën humbjet më të larta monetare midis vendeve evropiane, sipas EEA, me vetëm një pjesë të vogël të dëmeve të siguruara.

Valët e të nxehtit janë gjithashtu vrasëse. Një raport i fundit nga Guardian zbuloi se moti i nxehtë vret rreth gjysmë milioni njerëz çdo vit, më shumë se numri mesatar i vdekjeve nga luftërat ose terrorizmi, por më pak se ai nga makinat ose ndotja e ajrit.

Një reagim i heshtur

Duke pasur parasysh ashpërsinë e valës së të nxehtit, reagimi politik dhe publik në Gjermani ka qenë çuditërisht i heshtur.

“Është e habitshme se sa indiferent duket të jetë koalicioni zi-kuq ndaj çështjeve ekologjike,” shkroi komentatori politik dhe gazetari i Spiegel, Jonas Schaible. Nuk ka as vetëdije të dukshme për krizën, as plan veprimi, madje as premtime boshe, shtoi ai.

Që kur erdhi në pushtet, Kancelari Friedrich Merz i Demokratëve të Krishterë (CDU) dhe Ministri i Financave Lars Klingbeil i Social Demokratëve (SPD) kanë dhënë përparësi lehtësimit ekonomik për industrinë dhe bujqësinë ndaj veprimeve klimatike, ndërsa propozimet për një plan veprimi kombëtar për ngrohjen ose rregullore më të rrepta mjedisore kanë ngecur.

Programi legjislativ i koalicionit është kritikuar gjithashtu për mbështetjen e masave anti-mjedisore, përfshirë subvencionimin e gazit, refuzimin për të futur kufizim shpejtësie në Autobahn dhe lejimin që kreditë ndërkombëtare të karbonit të llogariten drejt objektivave të Gjermanisë për emetimet.

Sipas një sondazhi të fundit të Forsa, vetëm 7 për qind e gjermanëve tani e konsiderojnë ndryshimin e klimës një nga tre çështjet kryesore të vendit, një rënie e ndjeshme në krahasim me vitet e kaluara.

Kontrollorët e trafikut ajror në Francë, në grevë: SWISS anulon 21 fluturime

Posted on by erezzaademi

Për shkak të një greve të kontrollorëve të trafikut ajror në Francë, SWISS anuloi 11 fluturime për në Nisë, Marsejë dhe Paris të enjten.

Dhjetë fluturime të tjera do të anulohen të premten, me Montpellier që do të shtohet si destinacion.

Megjithatë, kompania mund të operojë fluturime individuale, siç shkruhet në një deklaratë.

Për shkak të grevës, SWISS duhej të rirezervonte gati 3,000 pasagjerë të saj, gjë që ishte në gjendje ta bënte në shumë raste. Kompania ajrore vendosi avionë më të mëdhenj në dy fluturime vajtje-ardhje midis Cyrihut dhe Nicës, të cilat u zhvilluan të enjten në mëngjes. Swiss rirezervoi pasagjerët lidhës me një fluturim nga Cyrihu të enjten ose të premten përmes rrugëve alternative jashtë vendit.

Për më tepër, greva e kontrollorëve të trafikut ajror shkaktoi vonesa deri në një orë për fluturimet nga Zvicra që shkonin në jugperëndim ose perëndim dhe që duhej të kalonin nëpër hapësirën ajrore franceze, siç shpjegoi drejtori i operacioneve të Swiss, Oliver Buchhofer, në një konferencë për media në Cyrih, transmeton albinfo.ch.

Arsyeja për këtë janë dritaret e ngushta kohore në të cilat kontrolli i trafikut ajror duhet të trajtojë fluturimet, shkruan SRF. Buchhofer tha se qëllimi është që të gjithë avionët të kthehen në Cyrih deri në orën 11:30 të mbrëmjes.

Mësojmë Shqip në Diasporë me “Metodë praktike për mësimin e gjuhës shqipe”

Posted on by albinfo.ch

Gjuha përbën themelin e identitetit të një kombi. Për këtë ajo duhet ruajtur e përcjellë ndër breza si një trashëgimi e çmuar, që na lidh me historinë, me kulturën dhe me traditat tona. Kjo bëhet edhe më e domosdoshme sidomos në kushtet aktuale të globalizimit, i cili krahas përfitimeve në komunikim dhe bashkëpunim ndërkulturor, ka edhe ndikime negative sa i përket ruajtjes së gjuhëve amtare.

Këto ndikime, ndër të tjera, kanë të bëjnë me dominimin e gjuhëve të mëdha, humbjen e motivimit për mësimin e gjuhëve amtare, si dhe mungesën e përdorimit në platforma teknologjike. Në këtë kontekst, mësimi dhe ruajtja e gjuhës shqipe nga shqiptarë të lindur e të rritur jashtë atdheut është aspekti më i rëndësishëm për të mbajtur të fortë lidhjen me vendin e tyre, si dhe për të krijuar ura komunikimi me bashkatdhetarët kudo që janë. Ky libër, (“Metodë praktike për mësimin e gjuhës shqipe”)  i hartuar posaçërisht për shqiptarët e diasporës, është një përpjekje për të mbështetur këtë mision të rëndësishëm.

Libri “Metodë praktike për mësimin e gjuhës shqipe” mund të punohet në mënyrë vetjake ose me mësues. Ai është konceptuar në shtatë module, të cilat përqendrohen në katër aftësi bazë: të flasim, të shkruajmë, të lexojmë dhe të dëgjojmë. Pjesë e çdo moduli është edhe gramatika, si themeli mbi të cilin ndërtohet njohja e qëndrueshme e një gjuhe. Shpjegimet e koncepteve gramatikore nuk mbeten thjesht në nivel teorik, por shoqërohen edhe me shembuj konkretë dhe ushtrime të larmishme, të cilat përfshijnë detyra, si: plotësimi i vendeve bosh, lidhja e fjalëve me njëra-tjetrën apo formimi i fjalive. Duke ndërtuar një bazë të qëndrueshme të gramatikës shqipe, përdoruesit e këtij libri mund të fitojnë dhe të zhvillojnë aftësitë e domosdoshme të zotërimit të gjuhës në të folur dhe në të shkruar. Në fund të çdo moduli jepet edhe “Çelësi i ushtrimeve gramatikore”, çka i lejon nxënësit të kontrollojnë dhe korrigjojnë punën e tyre, duke nxitur të mësuarit e pavarur.

Moduli i parë është konceptuar si një modul hyrës, prandaj edhe ndryshon për nga përmbajtja dhe struktura me modulet e tjera. Ai përbëhet nga rubrikat: të dëgjojmë dhe të recitojmë, të lexojmë dhe të flasim, si dhe një temë mësimore gramatikore, ku trajtohen shkurtimisht teksti, fjalia dhe fjala. Tekstet e përfshira në secilin modul janë zgjedhur me kujdes, në mënyrë që të pasqyrojnë thellësinë dhe identitetin e kulturës sonë në kohë e hapësirë. Duke lexuar për figura, si: Skënderbeu, Nënë Tereza a Kadare, për visare kulturore, si: Gjirokastra, Prizreni a Manastiri, lexuesit do të njihen më mirë me trashëgiminë e tyre kombëtare, do të ndihen më afër me atdheun dhe do ta shohin gjuhën shqipe jo thjesht si një mjet komunikimi, por edhe si një urë që i lidh me rrënjët shqiptare. Për më tepër, ndërthurja e tradicionales dhe historikes me tema bashkëkohore si inteligjenca artificiale apo figura të kohëve të sotme si Dua Lipa, Granit Xhaka, Mira Murati e Rita Ora krijon një dialog të natyrshëm të së shkuarës me të tashmen.

Gjuha është dhurata më e çmuar që mund t’u trashëgojmë fëmijëve tanë, prandaj le të shërbejë ky libër edhe si një thirrje për të gjithë prindërit shqiptarë në diasporë që ta ruajnë gjuhën shqipe, të flasin shqip në familje dhe ta përcjellin atë te fëmijët e tyre. Vetëm kështu gjuha jonë do të vazhdojë të lulëzojë edhe jashtë kufijve të atdheut.

“Mësojmë Shqip në Diasporë”, metoda më e re dhe bashkëkohore për mësimin e shqipes në diasporë.

Së shpejti në çdo librari në Kosovë e Shqipëri. Gjithashtu, do të jetë pranë çdo ambasade të Kosovës në diasporë.

Autorë: Elona Gjata, Hysni Ndreu, Irida Hoti

Redaktor shkencor: Prof. As. Dr. Albert Riska

Redaktore didaktike: Prof. Dr. Mimoza Gjokutaj

Korrektore gjuhësore: Marsela Grabocka

Dizajni: Liridon Zekaj

Shtypi: Iliri Print, Prishtinë

Ky libër u botua me mbështetjen e MKRS, Prishtinë

 

 

Evropë: Nëntë të vdekur nga temperaturat e larta

Posted on by erezzaademi

Të paktën nëntë persona kanë vdekur këtë javë si pasojë e temperaturave të larta në Evropë, teksa një valë e të nxehtit vazhdon të prekë kontinentin.

Në Itali, temperaturat përvëluese deri në 38 gradë Celsius i detyruan zyrtarët të lëshojnë alarme të kuqe në 17 qytete të mëdha, përfshirë Milanon dhe Romën, ndërsa disa rajone ndaluan punën në natyrë në pasdite, transmeton albinfo.ch.

Si pasojë e të nxehtit tashmë ka vdekur edhe një punëtor. Raportimet lokale thonë se Brahim Ait El Hajjam, 47 vjeç, u rrëzua ndërsa derdhte beton në një parking makinash në periferi të Bolonjës, e cila ishte gjithashtu nën alarm të kuq.

Dy burra mbi 60 vjeç vdiqën në plazhet e Sardenjës, raportoi agjencia e lajmeve ANSA, dhe në kryeqytetin e Sicilisë, Palermo, një grua 53-vjeçare vdiq të hënën pasi thuhet se i ra të fikët ndërsa ecte përgjatë një rruge. Mediat lokale thanë se ajo kishte probleme me zemrën.

Gjatë verës së vitit 2022 në Evropë, më e nxehta e regjistruar ndonjëherë, 61 mijë njerëz vdiqën për shkak të nxehtësisë, zbuloi një studim, raporton Skynews.

Në Spanjë, temperaturat e ashpra janë rritur edhe më shumë, duke arritur në 46 gradë Celsius në Huelva të shtunën dhe 37.9 gradë në Barcelonë dje, ku zyrtarët po hetojnë gjithashtu nëse vdekja e një pastruesi rrugësh në fundjavë ishte e lidhur me nxehtësinë.

Autoritetet raportuan gjithashtu vdekje të lidhura me valën e të nxehtit në Extremadura dhe Cordoba.

Ministri i Energjisë i Francës raportoi dy vdekje nga të nxehtit dhe 300 të tjerë u dërguan në spital.

Kryeqyteti i saj mund të përjetojë përsëri nxehtësi deri në 40 gradë sot dhe maja e Kullës Eiffel mbetet e mbyllur, ashtu si edhe qindra shkolla.

Ndërkohë, në Gjermani, zjarrfikësit u përballën me disa zjarre pyjore në shtetet lindore të Brandenburgut dhe Saksonisë mes temperaturave deri në 40 gradë në disa zona.

Kosovë: Shteti i lë pa shtesa fëmijët pa përkujdesje prindërore

Posted on by erezzaademi

Në Kosovë, shteti ndan shtesa për fëmijët, por jo për të gjithë. Disa prej më të pambrojturve, fëmijët pa përkujdesje prindërore, janë lënë jashtë kësaj skeme.

Megjithatë, gjatë mbledhjes së informacioneve për këtë temë, është vënë re se disa institucione tashmë kanë ndërmarrë nisma për ta ndryshuar këtë situatë.

Që nga viti 2021, Qeveria e Kosovës ka nisur ndarjen e shtesave mujore për fëmijë dhe, aktualisht, përfitues të tyre janë mbi 400 mijë.

Prej korrikut të vitit të kaluar, vlera e kësaj shtese është 20 euro për fëmijët në familjet me dy fëmijë dhe 30 euro për ata në familjet me tre ose më shumë.

Të përjashtuar nga kjo skemë janë së paku 28 fëmijë pa përkujdesje prindërore, të moshës 0 deri në 16 vjeç, që jetojnë në SOS Fshatrat e Fëmijëve.

Në këtë organizatë të përkujdesjes sociale thonë se janë në kontakt të vazhdueshëm me institucionet, në përpjekje për të gjetur zgjidhje.

“Ekziston gatishmëri dhe mirëkuptim nga ana e Qeverisë që edhe këta fëmijë të përfshihen në skemat mbështetëse”, thotë Berat Kryeziu nga Zyra për Informim e SOS Fshatrave të Fëmijëve për Radion Evropa e Lirë.

Përveç tyre, shtesa nuk marrin as fëmijët e strehuar në familje jashtë farefisit, thonë në Koalicionin e OJQ-ve për Mbrojtjen e Fëmijëve – KOMF.

Drejtoresha Donjeta Kelmendi thotë se ka kërkuar disa herë nga Qeveria e Kosovës krijimin e mundësive që edhe kjo kategori e pambrojtur të përfitojë nga mbështetja financiare.

“Kanë thënë disa herë se do ta rregullojnë, por nuk e kanë rregulluar”, thotë ajo.

Radio Evropa e Lirë pyeti Zyrën e Kryeministrit dhe ministritë përgjegjëse, atë të Drejtësisë dhe të Financave, për numrin e fëmijëve pa kujdes prindëror në Kosovë, arsyet e mospërfshirjes së tyre në skemën e shtesave dhe mundësinë e përfshirjes së tyre në të ardhmen, por prej asnjërit institucion nuk mori përgjigje që nga java e kaluar.

Më 2 korrik, Ministria e Financave doli me një njoftim publik ku tha se ka miratuar udhëzuesin për zbatimin e shtesave për fëmijë dhe lehona.

Në udhëzuesin e përditësuar thuhet se, në rastet kur fëmija është në strehim rezidencial, atëherë aplikimi për shtesa bëhet nga punonjësi i autorizuar nga entiteti, i cili hap një llogari bankare për fëmijën ku depozitohen mjetet e shtesave.

Të kontaktuar nga REL pas këtij njoftimi, zyrtarët e SOS Fshatrave thonë se nuk kanë asnjë shkresë zyrtare.

Pse nuk përfitojnë fëmijët pa përkujdesje prindërore?

Arsyeja kryesore përse fëmijët pa përkujdesje prindërore nuk marrin shtesa duket se lidhet me mënyrën se si funksionon procesi i aplikimit.

Aplikimi bëhet përmes platformës digjitale të Qeverisë së Kosovës, e-Kosova, dhe duhet të kryhet nga nëna e fëmijës.

Nëna duhet të ofrojë disa të dhëna, si numrin e saj personal dhe të fëmijës, emrin dhe mbiemrin, numrin e telefonit, vendbanimin, emailin dhe numrin e llogarisë së saj bankare.

Në rastet kur nëna ka vdekur ose nuk jeton me fëmijën, kërkesën për përfitim mund ta bëjë babai.

“Procesi aktual i aplikimit për shtesa parasheh që aplikimi të bëhet nga prindi, çka në rastin e fëmijëve nën kujdesin e SOS Fshatrave përbën një sfidë teknike. Ajo mbetet pengesë për përfitimin e shtesave”, thotë Kryeziu.

Ai shton se pritshmëritë janë që brenda një periudhe të shkurtër të arrihet një marrëveshje konkrete, e cila do t’i hapte rrugë përfshirjes së këtyre fëmijëve në skemë.

“Besojmë se së shpejti kjo çështje do të marrë një drejtim pozitiv”, thekson Kryeziu, pa ofruar më shumë detaje.

Cila mund të jetë zgjidhja?

Vebi Mujku nga Instituti për Zhvillimin e Politikave Sociale thotë se çdo fëmijë pa përkujdesje prindërore ka kujdestar ligjor që mund ta përfaqësojë ligjërisht dhe ta bëjë aplikimin për shtesa në emër të tij.

Mujku, ish-drejtor i Qendrës për Punë Sociale në Prishtinë, sugjeron që paratë të transferohen në një llogari bankare të hapur në emër të fëmijës, ndërsa përdorimi i tyre të mundësohet kur ai të arrijë moshën madhore, për të mbështetur arsimin apo integrimin në jetën e pavarur.

“Zgjidhja është shumë e lehtë. Secili fëmijë ka një certifikatë të lindjes dhe mjetet mund të paguhen në mënyrë retroaktive që nga data e lindjes e deri më sot. Edhe pse shuma është simbolike, ajo i takon fëmijës dhe duhet të jetë në llogarinë e tij”, thotë Mujku për Radion Evropa e Lirë.

Gabim teknik apo diskriminim?

Për Mujkun, mospërfshirja e këtyre fëmijëve në skemë nuk është vetëm gabim teknik, por rrezikon të shndërrohet në diskriminim të hapur.

Ai thekson se fëmijët që jetojnë në SOS Fshatra apo në strehim familjar marrin shërbime bazike, por mungesa e trajtimit të barabartë në skemën e shtesave bie ndesh me parimet e të drejtave të fëmijëve.

“Unë shpresoj që kjo ka ndodhur pa qëllim, sepse nëse është e qëllimshme, atëherë dikush duhet të japë llogari”, thotë Mujku.

Të njëjtin qëndrim ndan edhe Donjeta Kelmendi nga Koalicioni i OJQ-ve për Mbrojtjen e Fëmijëve – KOMF, e cila thotë se fëmijët pa përkujdesje prindërore janë realisht të diskriminuar në këtë proces.

Radio Evropa e Lirë pyeti Institucionin e Avokatit të Popullit nëse ky përjashtim përbën shkelje të të drejtave të njeriut.

Në përgjigjen e marrë thuhet se ky institucion do ta hetojë këtë çështje dhe do t’u drejtohet institucioneve përkatëse për më shumë informata.

“Vetëm pas përfundimit të hetimeve do të mund të dalim me konstatime specifike, mirëpo aktualisht këto të dhëna paraprake tregojnë se mospagesa e shtesave rrezikon të cenojë të drejtën e këtyre fëmijëve për trajtim të barabartë, të garantuar nga Ligji për Mbrojtjen e Fëmijëve, përveç tjerash”, thuhet në përgjigjen e Institucionit të Avokatit të Popullit.

Ministria e Drejtësisë nuk dha përgjigje lidhur me numrin e përgjithshëm të fëmijëve pa përkujdesje prindërore, përkatësisht të atyre jashtë skemës së shtesave.

Sipas të dhënave të vitit 2023, të siguruara nga kjo ministri, në Kosovë kanë qenë gjithsej 529 persona nën moshën 18 vjeç pa kujdes prindëror dhe të braktisur.

Grupi zviceran nis referendumin kundër taksimit individual

Posted on by erezzaademi

Futja e taksimit individual të bashkëshortëve në Zvicër do të krijonte pabarazi të reja, thotë një grup i të gjitha partive që po nis një referendum.

Referendumi u nis kundër kundërpropozimit indirekt ndaj një iniciative popullore, të cilën grupi e etiketon si mashtrim.

Taksimi individual nuk do të çonte në barazi më të madhe, argumenton grupi. Në vend të kësaj, do të penalizonte familjet, pasi çiftet e martuara me vetëm një të ardhur ose me të ardhura shumë të ndryshme do të tatoheshin dukshëm më shumë sesa çiftet me dy të ardhura të ngjashme. Familjet, beqarët dhe klasa e mesme do të ishin më të prekurit, ndërsa ata me të ardhura të dyfishta do të përfitonin në vend të tyre, transmeton albinfo.ch.

Taksimi individual do të ishte gjithashtu një “përbindësh i madh burokratik” për shkak të barrës shtesë administrative prej 1.7 milion CHF, për shkak të më shumë deklaratave tatimore që do të përpunoheshin, shton grupi.

Në sesionin e verës, parlamenti rekomandoi një votë pro për iniciativën popullore “Për Taksa të Drejta”, e cila propozon një kalim në taksimin individual për të gjithë taksapaguesit, dhe hartoi një kundërpropozim indirekt në nivel legjislativ, që merr përmbajtjen e amendamentit të propozuar kushtetues.

Konferenca e Drejtorëve të Financave Kantonale (CDF) u shpreh kundër si iniciativës popullore mbi taksimin individual ashtu edhe kundërpropozimit, duke preferuar taksimin e përbashkët të çifteve të martuara, shkruan swissinfo.

Për të zgjidhur penalizimin tatimor të çifteve të martuara, kundërshtarët propozojnë një zgjidhje tjetër: “Po për taksat federale të drejta edhe për çiftet e martuara, jo më diskriminim martesor!”.

Ky amendament kushtetues i propozuar, i cili ka të bëjë vetëm me taksimin e drejtpërdrejtë federal, parashikon në mënyrë të qartë akumulimin e të ardhurave të bashkëshortëve në deklaratën tatimore.

Kreditë për shtëpi në Vjenë konsumojnë 53% të të ardhurave

Posted on by erezzaademi

Blerja e një shtëpie mbetet e papërballueshme për shumë familje. Sipas llogaritjeve të publikuara të mërkurën nga portali i krahasimit durchblicker, një çift mesatar me të ardhura të dyfishta do të duhej të shpenzonte 53 për qind të të ardhurave të tyre neto në qershor për të shlyer një kredi për një apartament të sapo ndërtuar prej 90 m² në Vjenë, shumë mbi raportin prej 40 për qind të shërbimit të borxhit që konsiderohet i qëndrueshëm nga Autoriteti i Tregut Financiar (FMA). Bankat kanë përdorur pak përjashtimet nga ky rregull.

“Me uljen e normave të interesit të BQE-së që po mbaron, çmimet e larta të pronave mbeten pengesa kryesore për përballueshmërinë,” tha drejtori menaxhues i durchblicker, Martin Spona, në një njoftim për shtyp. Megjithatë, ka pasur një përmirësim të lehtë: në mesataren e vitit 2024, e njëjta familje do të duhej të shpenzonte 61 për qind të të ardhurave të saj për pagesat e kredisë.

Kritika ndaj FMA-së

Rregullat për lëshimin e kredive hipotekare u bënë sërish një çështje politike kohët e fundit. Megjithëse Rregullorja KIM (Rregullorja e Masave të Institucioneve të Kreditit) skadoi zyrtarisht në fund të qershorit dhe nuk është më ligjërisht e detyrueshme, FMA u ka kërkuar bankave të vazhdojnë të ndjekin udhëzimet e saj në parim, transmeton albinfo.at.

Kjo shkaktoi kritika si nga bankat ashtu edhe nga politikanët. Të mërkurën, Reinhard Langthaler, sekretari i përgjithshëm i krahut të biznesit të Partisë së Lirisë, akuzoi FMA-në se po ndjek një “axhendë anti-rritje” që pengon një rimëkëmbje shumë të nevojshme në sektorin e ndërtimit.

Banka Kombëtare Austriake: Rregullorja KIM nuk është faktori kufizues

Rregullorja KIM kishte kërkuar një kontribut minimal të kapitalit prej 20 për qind, një raport maksimal të shërbimit të borxhit prej 40 për qind dhe një afat maksimal të kredisë prej 35 vjetësh. Megjithatë, bankave u lejohej të bënin përjashtime për deri në 20 për qind të kredive të tyre. Pavarësisht kritikave se rregullat ishin shumë të rrepta, bankat e përdorën pak këtë fleksibilitet, sipas Bankës Kombëtare Austriake (OeNB) në raportin e saj të fundit të stabilitetit financiar, shkruan theinternational.

Në gjysmën e dytë të vitit 2024, 87 për qind e kredive të reja përmbushën kriteret e KIM në të gjitha bankat. Rreth 60 për qind e bankave përdorën më pak se gjysmën e përjashtimeve të tyre të lejuara. “Rreth 600 milionë euro nga vëllimi i përjashtimeve në dispozicion mbetën të papërdorura, duke treguar se Rregullorja KIM nuk ishte faktori kufizues për huadhënien ndaj familjeve”, përfundoi OeNB.

Më shumë kredi me norma interesi fikse

Durchblicker këshillon huamarrësit të zgjedhin kredi me norma interesi fikse. Shumica e huamarrësve tashmë po e bëjnë këtë, sipas të dhënave të OeNB. Në prill, bankat lëshuan 1.577 miliardë euro në kredi të reja, 88 për qind e të cilave ishin me norma fikse dhe 12 për qind me norma variabile. Kjo shënon një trend të qartë: në vitin 2020 dhe 2021, kreditë me normë fikse përbënin pak më shumë se 60 për qind për tremujor, ndërsa që nga mesi i vitit 2023 kjo pjesë ka tejkaluar vazhdimisht 75 %.

Mbi pozitën e gruas shqiptare, dhunën në familje dhe diversitetin

Posted on by albinfo.ch

Me organizim nga Kuvendi Shqiptar në Zvicër, më 20 qershor është mbajtur në Cyrih një debat publik mbi dhunën në familje dhe një ligjëratë mbi martesën dhe etnicitetin ndër shqiptarët e Zvicrës. Ligjëratën e ka mbajtur  doktorantja Bubulinë Syla nga Kosova, e cila ndodhet në Zvicër, ku po punon temën e saj të doktoratës, në Universitetin e Cyrihut.

Në debat kanë marrë pjesë: Arbnora Aliu, ligjëruese për didaktikë gjithëpërfshirëse dhe heterogjenitet në Shkollën e Lartë Profesionale të Zvicrës Veriperëndimore (FHNW), Kaltërina Latifi, eseiste dhe studiuese e letërsisë, docente private në Institutin e Gjermanistikës, Universiteti i Bernës dhe Hamit Zeqiri, udhëheqës i Qendrës së Kompetencës për Migracion, Lucern.

Aktivitetin e ka hapur kryetari i KSHZ, Orhan Spahiu ndërsa debatin, me mjaft kompetencë dhe njohje të thellë të problematikes që trajtonte, e ka drejtuar Gzim Hasanaj  nga KSHZ.

I pranishëm ishte edhe ambasadori i Republikës së Kosovës në Bernë, Shkëlqesia e Tij, Mentor Latifi.

Frymën e debatit e kanë përcaktuar qëndrimet e Kaltërina Latifit, e njohur nga shkrimet dhe esetë e mprehta që ajo boton në mediat zvicerane, kryesisht në “Das Magazine” të gazetës Tages Anzeiger. Ajo trajton pabarazinë e gruas në shoqërinë shqiptare dhe ballkanike, por edhe tema të tjera identitare mbi shqiptarët në Zvicër, integrimin e tyre në vendin e ri etj. Latifi edhe kësaj radhe ka mbrojtur qëndrimin e saj të njohur mbi problemet që kultura shqiptare dhe ballkanike ka me barazinë e gruas, mbi maçoizmin e burrave nga kjo kulturë etj. Një pjesë e mirë e debatit është zhvilluar rreth një artikulli të zonjës Latifi, mbi të njëjtën temë, i cili kishte ngjallur reagime, pos tjerash edhe nga 90 gra, të cilat i ishin drejtuar me shkrim gazetës ku artikulli ishte botuar. Autorja edhe në këtë debat është shprehur se problemi i prekur, patriarkalizmi, dhuna ndaj gruas etj., nga ajo ekziston sot e gjithë ditën në shoqërinë dhe kulturën shqiptare. Së këndejmi, më shumë se reagimi ndaj konstatimit të saj, kësaj shoqërie i nevojitet ngritja kundër një mentaliteti të tillë. Shkurt, shoqërisë shqiptare i nevojitet një “revolucion” nëse dëshiron të tejkalojë gjendjen në të cilën ndodhet, sa i përket të drejtave që ajo “i rezervon” gruas.

E përballur me vërejtjet e Hamit Zeqirit që të mos përgjithësohen gjërat, pasi, sipas tij, gruaja në shoqërinë tonë ka shënuar arritje të konsiderueshme, Latifi ka thënë  se edhe zhvillimet pozitive nga aspekti formal juridik, që janë evidente, nuk e kanë përmirësuar dukshëm pozitën e gruas në shoqërinë shqiptare. Për më tepër, kjo gjendje që po stagnon në Kosovë, Shqipëri etj., reflektohet edhe ndër shqiptarët që jetojnë në vende të përparuara, si në Zvicër e gjetiu. Edhe këtu, roli i gruas identifikohet në radhë të parë me martesën e saj, pasjen e burrit dhe të fëmijëve, gjë që tregon për një mentalitet të prapambetur dhe jo të përshtatur me atë në vendin ku jetojmë.

Zeqiri ka vënë në pah se, sidomos nga përfundimi i luftës, viti 1999 e tutje, shoqëria shqiptare ka pasur një zhvillim të hovshëm sa i takon vendit dhe rolit të gruas në këtë shoqëri. Prandaj, ka thënë ai, çështja e pozitës së gruas shqiptare duhet të shikohet me më shumë diferencim sepse ajo nuk është aq bardh-zi por ka një diversitet më të madh.

Arbnora Aliu ka folur për një ballafaqim të shpeshtë të gruas shqiptare me dhunën në ambientin ku jeton, pra në shoqërinë shqiptare. Ky është një realitet dhe nuk kemi përse ta fshehim ose zbukurojmë. Kjo dhe është arsyeja që pllakatet që institucionet ose organizatat zvicerane i shpërndajnë kundër dhunës mbi gratë, përkthehen edhe në gjuhën shqipe. Ajo ka theksuar po ashtu se shoqërisë shqiptare i duhet një shkëputje e qartë nga mentaliteti patriarkal që vazhdon ta karakterizojë dhe, për ta arritur këtë, na nevojitet në radhë të parë emancipimi i burrit.

Ndërsa në ligjëratën e saj mbi martesën dhe etnicitetin ndër shqiptarët e Zvicrës, doktorantja Bubulinë Syla ka sjellë para publikut gjetjet që ajo ka bërë gjatë realizimit të temës së doktoratës, që do ta mbrojë në Cyrih.

Ajo ka prezantuar tipe dhe mënyra se si perceptohet martesa në shtresa dhe kontekste të ndryshme të shqiptarëve që jetojnë në Zvicër. Identifikimi i fortë me vendin e prejardhjes, përjashtimi i një lidhjeje martesore me persona jashtë rrethit shqiptar, vazhdojnë të jenë përcaktues për një pjesë të konsiderueshme të prindërve në raport me jetën martesore të fëmijëve të tyre. Kjo shpesh çon edhe në konflikte, kur vajza ose djali nuk u pranojnë me vullnet të lirë vendime ose pretendime të tilla të prindërve të tyre. Edhe sjellja në Zvicër e “dhëndrit” ose “nuses” nga Kosova, Maqedonia ose Shqipëria përbën burim mospajtimesh dhe konfliktesh në familjet shqiptare në Zvicër. Kjo ndodh veç tjerash për faktin se nusja nga Kosova dhe dhëndri nga Zvicra kanë formim të ndryshëm kulturor e mental, sjellje, zakone dhe mentalitet të ndryshëm dhe e gjithë kjo prish ekuilibrat e formuar në shoqëritë dhe familjet përkatëse, ka konstatuar veç tjerash Bubulinë Syla në ligjëratën e saj.

Albinfo.ch ishte partner medial i aktivitetit.

Fotot: Genti Mersinaj

Perceptimi zviceran për emigrantët është “i vjetëruar”

Posted on by erezzaademi

Sipas një studimi të ri, emigranti tipik në Zvicër është i ri, i arsimuar mirë dhe nga një vend fqinj.

Një ekip kërkimor nga Instituti Federal Zviceran i Teknologjisë në Lozanë (EPFL) dhe Universiteti i Gjenevës ka dashur të vizatojë një portret gjithëpërfshirës të migrimit ndërkombëtar nga viti 1966 deri në ditët e sotme me këtë studim.

Hulumtuesit analizuan grupe të dhënash që përmbajnë miliona të dhëna nga regjistrimet e popullsisë, regjistrat e popullsisë dhe sistemi qendror i informacionit për migracionin i Zvicrës. Studimi u botua në revistën International Migration.

Perceptimi publik i emigrantëve karakterizohet ende nga imazhi i viteve 1990, kur shumë azilkërkues, kryesisht myslimanë, erdhën në Zvicër nga Ballkani me qëllimin për të qëndruar përgjithmonë.

Ky imazh nuk korrespondon më me realitetin e sotëm. “Shumica e emigrantëve vijnë këtu për të bërë një praktikë ose për të përfituar nga një mundësi karriere, por gjysma largohen nga vendi pas pesë deri në dhjetë vjetësh, shpesh me një familje të re”, shpjegon Mathias Lerch nga EPFL, autori kryesor i studimit, transmeton albinfo.ch.

Potenciali i rekrutimit

Studimi tregon se rreth 60 për qind e njerëzve me një leje B ose C kanë një diplomë universitare. 40 për qind e mbetur kanë një nivel të mesëm ose më të ulët arsimimi dhe punojnë kryesisht në sektorin e shërbimeve, për shembull në kujdesin shëndetësor, ushqim apo ndërtim.

“Nëse Zvicra dëshiron të sigurojë rritje të qëndrueshme ekonomike në të ardhmen, ajo duhet të shfrytëzojë potencialin e ri të rekrutimit”, tha Lerch. Për shembull, numri i njerëzve që diplomohen nga universiteti në Zvicër nuk është i mjaftueshëm për të mbuluar plotësisht mungesën e fuqisë punëtore të kualifikuar.

Në të njëjtën kohë, kërkesa për punë në sektorin e shërbimeve është në rritje.

Këta emigrantë përfitojnë më së shumti nga “AMS” në Austri

Posted on by erezzaademi

Shifrat nga Shërbimi Publik i Punësimit (AMS) tregojnë se 364,419 persona janë aktualisht të papunë, 43 për qind e të cilëve janë të huaj.

Ekspertët në të gjitha institucionet bien dakord se ndryshe nga frikërat fillestare, ekonomia e Austrisë ka të ngjarë të kapërcejë recesionin më të gjatë në periudhën e pasluftës këtë vit dhe të paktën të mos tkurret më tej.

Rrezja e parë e shpresës për ekonominë vendase

Wifo dhe Instituti për Studime të Avancuara kohët e fundit kanë rishikuar parashikimet e tyre lart. Instituti i kërkimit ekonomik pret stanjacion, që do të thotë një barazim rentabiliteti për këtë vit, ndërsa IHS pret një rritje të lehtë prej 0.1 për qind. Në vitin 2026, rritja ka të ngjarë të arrijë 1.2 për qind sipas Wifo dhe 1.0 për qind sipas IHS.

Numri i të papunëve rritet me shpejtësi

Megjithatë, kjo rreze e vogël shprese nuk ka qenë ende në gjendje të nxisë tregun vendas të punës. Përkundrazi, për shkak të recesionit që ka zgjatur tashmë dy vjet, shifrat e papunësisë vazhdojnë të rriten ndjeshëm. Sipas Shërbimit Publik të Punësimit, 364,419 persona ishin të papunë në qershor, një rritje prej 26,368 personash ose 7.8 për qind krahasuar me një vit më parë, raporton Heute.

Numri më i madh i kërkuesve të punës, me 52,879 persona (+10.6 për qind), janë në shitje me pakicë, të ndjekur nga akomodimi dhe shërbimi ushqimor (35,733, +7.2 për qind) dhe industria. Në qershor, 31,716 persona ishin të papunë në industri, 13.2 për qind më shumë se një vit më parë.

57 për qind e të papunëve në Vjenë janë të huaj

Statistikat tregojnë gjithashtu se 158,064 persona ose 43.4 për qind nga 364,419 të papunë dhe pjesëmarrës në trajnim nuk kanë shtetësi austriake dhe për këtë arsye janë të listuar si të huaj në bazën e të dhënave të AMS. Përqindja më e lartë e të huajve ndër të papunët në qershor ishte në Vjenë, me 56.5 për qind. Këtu, pothuajse 88,200 nga gjithsej 156,026 të papunë nuk kishin pasaportë austriake.

Përqindje të larta edhe në Vorarlberg dhe Salzburg

Përqindja e të huajve, përfshirë pjesëmarrësit në trajnime, ishte gjithashtu jashtëzakonisht e lartë në Vorarlberg me 42.4 për qind, e ndjekur nga Salzburgu (40.2 për qind), Austria e Epërme (37.7 për qind), Tiroli (37.6 për qind) dhe Styria (35.7 për qind). Austria e Poshtme shënonte 27.4 për qind, Karinthia 25.2 për qind dhe Burgenland 23.3 për qind.

Austriakët përpara sirianëve, turqve dhe rumunëve

Baza e të dhënave e tregut të punës gjithashtu ofron informacion mbi origjinën e saktë të të papunëve. Sipas saj, 206,355 ishin austriakë. Të dytët në tabelën e kombësisë, ashtu si në muajt e mëparshëm, ishin sirianët. 24,560 ishin listuar së fundmi si kërkues pune në AMS, një rënie prej 4.3 për qind krahasuar me vitin e kaluar. Pas tyre vinin personat nga Turqia (13,617, +5.4 për qind).

Vendet e tjera kryesore në renditje i zinin rumunët (12,559, +11.6 për qind), serbët (11,412, +4.1 për qind) dhe afganët (9,741, +7.8 për qind). Ukrainasit kishin pësuar një rritje të jashtëzakonshme prej 53.5 për qind, duke arritur në 8,901 persona.

Pothuajse 80 për qind e sirianëve të papunë jetojnë në Vjenë

Ajo që bie në sy është se Vjena duket të jetë një magnet për të papunët. Sipas të dhënave, 79.3 për qind e sirianëve të regjistruar në AMS jetojnë në kryeqytetin federal. Përqindja për polakët është 77, për serbët 73.9, për somalezët 68.2, për iranianët 67.3, ndërsa për afganët dhe irakianët rreth 64 për qind secili. Banorët e Federatës Ruse përbëjnë 58.4 për qind, ukrainasit 57.6, maqedonasit 51.1, italianët 50.4, sllovakët 48 dhe turqit 47.4 për qind.

Nga të papunët me shtetësi austriake, 32.9 për qind jetojnë në Vjenë.