Hekurudhat Federale Zvicerane (SBB) kanë përmirësuar strategjitë e tyre për menaxhimin e vonesave në linjën e re të ngarkuar mes Olten dhe Bern. Sipas konceptit të ri, trenat që kanë vonesa të mëdha do të ndalojnë më shpesh në stacion dhe do të presin për trenin e ardhshëm të planifikuar – zakonisht brenda gjysmë ore – në vend që të përpiqen të rikuperojnë vonesën.

Për shembull, në rast bllokimi të linjës së re me shpejtësi të lartë mes Olten dhe Bern, trenat nga Luzern, Bazel, dhe Zurich drejt Bern do të devijohen përmes linjës së vjetër kryesore përmes Langenthal dhe Burgdorf, duke shkaktuar një vonesë rreth 10 minutash në mbërritje në Bern.

Trenat që udhëtojnë drejt Zvicrës Perëndimore tani do të presin 20 minuta shtesë në Bern para se të vazhdojnë udhëtimin sipas orarit. Pasagjerët e këtyre trenave do të përjetojnë vonesa të mëtejshme. Për të tjerët që nisen nga Bern, një tren zëvendësues do të jetë në dispozicion dhe do të niset në kohë, duke garantuar që linjat nga Bern dhe Zvicra Perëndimore të vazhdojnë sipas orarit, pa ndikuar në rajone të tjera.

Përfitimet e konceptit “izolues”

Sipas SBB, sistemi i ri është përfitim për pasagjerët që nuk janë në trenin me vonesë. Falë trenave zëvendësues, të gjithë pasagjerët mund të kenë lidhje në kohë. Kjo strategji njihet si “izolimi i vonesës”, duke parandaluar që vonesat individuale të përhapen në rrjetin hekurudhor, veçanërisht në pika të ngarkuara si mes Zurich dhe Winterthur, apo mes Lausanne dhe Gjenevës.

Përmirësim i saktësisë

Sipas SBB, në vitin e fundit 94.1% e trenave të pasagjerëve kanë mbërritur në kohë, një rritje prej 0.9 pikë përqindjeje krahasuar me vitin 2024. Një tren konsiderohet në kohë nëse mbërrin me vonesë më pak se tre minuta.

Ndryshimi i intervaleve të shërbimit

Në disa raste, pas pritjes për intervalin e ardhshëm të shërbimit, trenat mund të operojnë në linjë tjetër se më parë, duke u transformuar nga Intercity në Interregio ose anasjelltas. Ky ndryshim mund të zgjasë edhe më shumë kohën e udhëtimit. Ky “shkëputje e intervaleve të shërbimit” është pjesë e planeve të menaxhimit të vonesave që nga ndryshimi i orarit një vit më parë.

SBB thekson se planet për trajtimin e vonesave azhurnohen vazhdimisht, dhe disa shërbime të ndërprera mund të anulohen plotësisht, duke detyruar pasagjerët të përdorin trenin e ardhshëm.

Sipas testit të platformës Connect për vitin 2026, Sunrise, Swisscom dhe Salt ofrojnë abonime të ndryshme të përshtatura për çdo përdorues celular.

Përdoruesit e lehtë: Sunrise Swiss Connect Lite (34.90 CHF/muaj) ofron thirrje dhe mesazhe pa limit në Zvicër, plus 6 GB të dhëna dhe 100 MB të dhëna për udhëtime të shkurtra në Evropë.

Përdoruesit mesatarë: Salt Swiss Max (nga 20 CHF/muaj) përfshin thirrje dhe internet pa limit në Zvicër dhe 1 GB të dhëna në 30 vende evropiane. Sunrise Swiss Connect Neighbours është ideal për ata që udhëtojnë shpesh në rajon.

Përdoruesit intensivë dhe udhëtarët: Sunrise Swiss Connect Europe+, Swisscom Blue Mobile M/L dhe Salt Travel Max ofrojnë të dhëna pa limit, thirrje dhe mbulim të gjerë në Evropë dhe disa vende jashtë saj, me shpejtësi deri në 2 Gbps.

Për ata që kërkojnë çmime të ulëta, ofruesit si Wingo, Yallo dhe Coop Mobile mund të ofrojnë tarifa shumë të përballueshme duke përdorur rrjetet e operatorëve kryesorë.

Përfundim: Zgjedhja varet nga mënyra e përdorimit: Sunrise kryeson për shumicën e profileve, Swisscom shquhet për mbulim dhe shpejtësi të lartë, ndërsa Salt ofron oferta promocionale konkurruese.

Fondacioni Bruno Manser, i njohur për mbrojtjen e mjedisit, është përfshirë prej tetë vitesh në një betejë ligjore me familjen e një politikani të mëparshëm malajzian, e akuzuar për pasuri të fituar në mënyrë të paligjshme. Paditë e tilla, të njohura si SLAPP (Strategic Lawsuit Against Public Participation), nuk kanë si qëllim të fitojnë në gjykatë, por të frikësojnë dhe pengojnë palën e paditur.

Zëvendësdrejtoresha e fondacionit, Johanna Michel, tha se dy vitet e para të proceseve ligjore kushtuan rreth gjysmë milioni franga për avokatë dhe sollën stres psikologjik. Avokatja Anina Dalbert nga Public Eye kërkon që Zvicra të miratojë ligje që lehtësojnë procedurat për paditë abuzive.

Ndërkohë, organizata Greenpeace Switzerland konfirmon se paditë SLAPP ndikojnë në aktivitetet e tyre, duke i detyruar të jenë më të kujdesshëm në publikime. Në Zvicër, një koalicion organizatash kundër SLAPP po përpiqet t’i fusë këto çështje në agjendën politike kombëtare.

Ushtria e Zvicra po përballet me vonesa dhe rrezik për tejkalim të kostove në projektin e modernizimit të sistemit të saj të telekomunikacionit, sipas Zyra Federale e Auditimit.

Projekti, me një kosto totale prej rreth 1.92 miliardë frangash dhe përfundim të parashikuar në vitin 2035, ka dy komponentë kryesorë: zëvendësimin e rrjetit ushtarak të integruar (RITM) dhe modernizimin e sistemit të komunikimit mobil.

Kontrata për RITM iu dha kompanisë Ruag MRO, por vonesat në nënshkrimin e kontratës kanë sjellë rritje të kostove. Pjesa e dytë e projektit, me furnizues Elbit Systems, po përballet me vonesa për shkak të problemeve të cilësisë dhe furnizimit.

Autoritetet kanë nisur rivlerësimin e nevojave për pajisje radio-komunikimi dhe nuk mund të japin ende një afat të saktë për përfundimin e projektit.

Varfëria në kantonin Vaud ka shënuar rënie gjatë viteve 2012–2022, duke zbritur nga 5% në 3.9% të popullsisë, sipas raportit më të fundit social të publikuar dhe prezantuar në Lausanne nga Rebecca Ruiz.

Raporti thekson se ndihmat financiare shtetërore kanë një rol vendimtar, duke ulur varfërinë me rreth dy të tretat. Pa këto përfitime, norma do të arrinte mbi 11%.

Gjatë kësaj periudhe është shënuar edhe rritje e standardit të jetesës me 4.5%, veçanërisht te të moshuarit dhe familjet me fëmijë, ndërsa një rënie e lehtë është vërejtur vetëm te personat e vetëm nën 65 vjeç.

Megjithatë, rreth 30 mijë persona vazhdojnë të jetojnë nën kufirin minimal të jetesës. Raporti vlerëson se sistemi i mbrojtjes sociale mbetet kyç për uljen e varfërisë dhe përmirësimin e mirëqenies në kanton.

Ndërsa pagat zvicerane rriten me moshën, ky trend ndryshon ndjeshëm nga një sektor në tjetrin, zbulon një studim i ri qeveritar.

Pagat janë rritur vazhdimisht në Zvicër gjatë 15 viteve të fundit.

Në vitin 2024 (viti i fundit për të cilin ka të dhëna zyrtare), paga mesatare bruto mujore për një pozicion me kohë të plotë ishte 7,024 franga, krahasuar me 6,788 në vitin 2022.

Një nga faktorët që ndikojnë në paga (përveç pozicionit dhe përvojës profesionale) është mosha e punonjësit.

Kjo është ajo që del nga Anketa e re e Strukturës së të Ardhurave Zvicerane, e publikuar nga Zyra Federale e Statistikave.

Variacione të konsiderueshme sektoriale

Studimi zbulon dallime të rëndësishme: paga mesatare mujore varion nga 5,570 franga për punonjësit nën 30 vjeç, në 7,288 franga për personat e moshës 30 deri në 49 vjeç.

Por ata që fitojnë më shumë janë ata të moshës 50 vjeç e lart: paga e tyre mesatare është afër 8,000 frangave në muaj në vitet që çojnë në dalje në pension.

Siç është rasti me pagat në përgjithësi, boshllëqet midis grupmoshave mund të ndryshojnë ndjeshëm në varësi të profesionit.

Në përgjithësi, sa më e lartë të jetë paga, aq më e madhe është ndryshimi dhe anasjelltas.

Për drejtorët ekzekutivë të kompanive, menaxherët e lartë dhe drejtues të tjerë të lartë nën 30 vjeç, paga mujore është 6,505 franga, krahasuar me 10,277 franga për ata të moshës 30-49 vjeç – domethënë, një rritje e madhe prej 58 përqind.

Ky trend është gjithashtu i dukshëm në sektorët në fundin e poshtëm të shkallës së pagave, por në një shkallë shumë më të vogël.

Për ata që punojnë në sektorin e shitjes me pakicë, për shembull, rritja është minimale, transmeton albinfo.ch.

Nga një pagë mesatare prej 4,712 frangash për ata nën 30 vjeç, paga rritet në 5,058 franga për grupmoshën tjetër – një rritje prej mezi 7 përqind.

Një tjetër gjetje: gratë ende paguhen më pak se burrat

Vazhdon të ketë hendeqe të konsiderueshme në paga midis burrave dhe grave.

Në vitin 2024, kjo diferencë ishte mesatarisht 8.4 përqind, megjithëse ndonjëherë arrinte deri në 25 përqind, varësisht nga sektori ekonomik.

Megjithatë, hendeku nuk kompensohet nga mosha e një punonjësi.

Përkundrazi, studimi zbuloi se mosha shpesh e përkeqëson këtë pabarazi.

Është shumë e zakonshme që gratë mbi 50 vjeç të paguhen më pak se kolegët e tyre meshkuj të moshës 30 deri në 49 vjeç në të njëjtin profesion.

Paga mesatare për gratë është 7,135 franga në muaj në të gjitha profesionet, krahasuar me 7,471 franga për homologët e tyre meshkuj.

Në Zvicër, rreth 1.7 milion njerëz vuajnë nga çrregullimet e gjumit, një problem që rëndon jo vetëm në shëndet, por edhe në financat e vendit. Sipas një studimi evropian të cituar nga Rete Sonno Svizzera, kostoja totale që lidhet me pesë çrregullimet më të zakonshme arrin në 15 miliardë franga në vit. Pjesa më e madhe i atribuohet apnesë së gjumit, e cila vetëm gjeneron 8.6 miliardë në shpenzime, ndërsa pagjumësia përfaqëson 4.2.

Konfederata është vendi evropian me koston më të lartë për frymë për këto çrregullime, të cilat prekin kryesisht gratë dhe të moshuarit, por gjithnjë e më shumë edhe të rinjtë. Gjumi i pamjaftueshëm ose me cilësi të dobët rrit gjithashtu rrezikun e sëmundjeve kardiovaskulare, diabetit, depresionit dhe demencës, të cilat janë përgjegjëse për 80% të kostove shëndetësore, shkruan RSI, transmeton albinfo.ch.

Rrjeti Zviceran i Gjumit, pra, bën thirrje për intensifikimin e ndërgjegjësimit, përmirësimin e identifikimit të hershëm të çrregullimeve dhe forcimin e koordinimit midis parandalimit, diagnozës dhe trajtimit.