Në Zvicër ekzistojnë mbi 300 mijë bunkerë për mbrojtje civile

Zvicra vazhdon të mbetet një nga shtetet më të përgatitura në botë për situata emergjente dhe kriza të mundshme. Që nga periudha e Luftës së Ftohtë, autoritetet zvicerane kanë ndërtuar një rrjet të gjerë bunkerësh dhe strehimoresh për mbrojtjen civile, duke krijuar një sistem të organizuar që edhe sot konsiderohet model për shumë vende, përcjell albinfo.ch.

Sipas të dhënave, në Zvicër ekzistojnë mbi 300 mijë bunkerë, të shpërndarë në qytete dhe zona rurale, me kapacitet të mjaftueshëm për të strehuar pothuajse të gjithë popullsinë në rast rreziku. Kjo e bën Zvicrën një nga vendet e rralla ku kapaciteti i strehimoreve tejkalon numrin e banorëve.

Një element i veçantë i këtij sistemi është fakti se shumë bunkerë nuk janë të vendosur vetëm në struktura të veçanta, por janë të integruar edhe në ndërtesa të zakonshme, si shtëpi private, shkolla, spitale dhe parkingje nëntokësore. Kjo vjen si rezultat i legjislacionit zviceran për mbrojtjen civile, i cili kërkon që ndërtesat e reja të pajisen me hapësira të posaçme strehimi, në mënyrë që qytetarët të kenë qasje të menjëhershme në rast krizash, katastrofash natyrore apo konfliktesh.

Pjesa më e madhe e këtyre bunkerëve janë të ndërtuar sipas standardeve të larta të sigurisë, të pajisur me dyer të fortifikuara, sisteme filtrimi të ajrit, rezerva të ujit dhe furnizime ushqimore, duke u mundësuar qytetarëve të qëndrojnë të mbrojtur për një periudhë të caktuar kohe.

Ky sistem i zhvilluar i strehimit emergjent reflekton traditën zvicerane të përgatitjes dhe organizimit, duke e mbajtur mbrojtjen civile si një shtyllë të rëndësishme të politikës së sigurisë kombëtare.

‘Rame Lahaj International Opera Festival’ rikthehet me edicionin e gjashtë në Prishtinë këtë korrik

Edicioni i gjashtë i ‘Rame Lahaj International Opera Festival’ (RLIOF) rikthehet këtë muaj korrik, duke e shndërruar Prishtinën dhe disa qytete të Kosovës në hapësira të rëndësishme kulturore, ku muzika, kujtesa dhe emocionet bashkohen në një rrëfim artistik të veçantë, transmeton albinfo.ch.!

Këtë vit, festivali vjen me një program të pasur dhe të larmishëm, që ndërthur artin pamor, muzikën urbane, interpretimet nostalgjike të ikonave të muzikës shqiptare, si dhe fuqinë e skenës operistike. Organizatorët theksojnë se çdo ngjarje e planifikuar synon të krijojë një përvojë unike për publikun, duke sjellë interpretime që komunikojnë drejtpërdrejt përmes ndjeshmërisë dhe intensitetit artistik.

RLIOF mbetet një nga ngjarjet më të rëndësishme kulturore në vend, duke ofruar jo vetëm koncerte dhe shfaqje, por edhe mundësi zhvillimi profesional përmes masterclass-eve me emra të njohur ndërkombëtarë.

Organizatorët ftojnë publikun që gjatë gjithë muajit korrik t’i bashkohet këtij rrugëtimi kulturor, për të përjetuar nga afër performancat dhe për të njohur artistët që do ta bëjnë këtë edicion të paharrueshëm./Albinfo.ch

Programi i Festivalit RLIOF 2025

4 korrik – Koncerti i bendit Minatori

4 korrik – Ekspozita e Fadil Berishës

5-6 korrik – Masterclass i fotografisë me Fadil Berishën

10 korrik – “Open Mic” Karaoke

14 korrikNexhmije Pagarusha – Prishtinë

16 korrikNexhmije Pagarusha – Ferizaj

18 korrikNexhmije Pagarusha – Istog

18-23 korrik – Masterclass me Jean Bernard Thomas

20 korrikYoung Classics

22 korrikEnsemble Evening

24 korrikNew Generation

26 korrikOpera Night

28 korrik – Konferenca për shtyp e RLIOF

29 korrik – Gala Night “Rame Lahaj & Friends

 

Facebook

Teleferikët në Fribourg tërheqin gjithnjë e më shumë vizitorë gjatë verës

Teleferikët në rajonin e Fribourg po njohin një rritje të ndjeshme të interesit, veçanërisht gjatë sezonit veror. Për herë të parë, numri i përgjithshëm i vizitorëve në të gjitha resortet ka kaluar shifrën prej 400 mijë vizitorësh gjatë verës së vitit 2025, duke shënuar një rritje prej 150% në më pak se dhjetë vjet.

Sipas operatorëve të teleferikëve në Fribourg, edhe sezoni dimëror paraqet shifra inkurajuese. “Pavarësisht kushteve të paparashikueshme të motit, kemi arritur afro 275 mijë vizitorë, që përputhet me mesataren e pesë sezoneve të fundit dimërore”, thuhet në një deklaratë të publikuar të mërkurën.

Disa destinacione, si Charmey dhe Lac Noir, janë veçuar për performancë të lartë, duke arritur ndër rezultatet më të mira në historinë e tyre. Ky zhvillim konsiderohet si dëshmi e suksesit të strategjisë së turizmit katër-sezonal.

Megjithatë, operatorët e teleferikëve shprehin shqetësim se investimet e tyre po pengohen nga “zbatimi kufizues i kuadrit ligjor që rregullon aktivitetet turistike”.

Kosova po tërheq turistë nga e gjithë bota: 32 mijë vizitorë vetëm në shkurt

Kosova po tërheq gjithnjë e më shumë turistë të huaj. Të dhënat e Agjencisë së Statistikave të Kosovës (ASK) tregojnë se gjatë muajit shkurt 2026, vendin e vizituan 32,228 vizitorë nga jashtë. Kjo shënon një rritje prej 16.1% krahasuar me shkurtin e vitit 2025, kur numri i turistëve të huaj ishte 27,769.

Turistët më së shumti kanë ardhur nga Shqipëria, Gjermania, Turqia dhe Zvicra, duke konfirmuar interesin e shtuar për vendin.

Numri i përgjithshëm i vizitorëve që qëndruan në hotele në shkurt ishte 56,644, ku 24,416 ishin vendas dhe 32,228 të huaj. Në krahasim me të njëjtën periudhë të vitit të kaluar (51,795 vizitorë), kjo përfaqëson një rritje prej 9.4%.

Gjithashtu, net-qëndrimet në hotele arritën 112,367, prej të cilave 60,513 (53.8%) i përkisnin turistëve të huaj, ndërsa 51,854 (46.1%) vizitorëve vendorë.

Ambasada e Shqipërisë në Zvicër shpërndan mesazhin për Samitin e Diasporës: Ftesë për bashkim dhe angazhim global

Ambasada e Shqipërisë në Zvicër ka ripostuar një mesazh të Kryeministrit shqiptar Edi Rama në rrjetet sociale, lidhur me organizimin e Samitit të Diasporës që do të mbahet më 13, 14 dhe 15 prill.

Në postimin e tij, Kryeministri Rama ka ndarë një video mirëseardhjeje për këtë ngjarje të rëndësishme, duke i ftuar bashkatdhetarët që jetojnë jashtë vendit të bëhen pjesë e samitit. Ai e ka shoqëruar mesazhin me një përshëndetje dhe urimin për një ditë të mbarë.

Ripostimi nga Ambasada në Zvicër vjen në kuadër të promovimit të këtij aktiviteti, i cili synon të forcojë lidhjet mes Shqipërisë dhe diasporës shqiptare në botë, si dhe të nxisë bashkëpunimin në fusha të ndryshme zhvillimi.

VIDEO:

Kompania e shqiptarit Albon Rexhepi kontribuon në kthimin e astronautëve të Artemis 2

Misioni Artemis II i NASA-s, i nisur më 1 prill, shënon fluturimin e parë me astronautë drejt Hënës pas mbi 50 vitesh. Një rol kyç në sigurimin e kthimit të sigurt të ekuipazhit ka pasur kompania Dewerton Inc, udhëhequr nga Albon Rexhepi, shqiptar nga Çegrani i Gostivarit.

Albon Rexhepi shpjegon rëndësinë e teknologjisë së kompanisë së tij:

“Produktet tona duhet të jenë jashtëzakonisht precize sepse kanë lidhje direkte me jetën e astronautëve. Çdo komponent që ne prodhojmë për NASA-n kalon vite testimesh dhe investimesh para se të instalohet në anijen kozmike Orion. Pjesët tona ndihmojnë në matjen dhe navigimin e anijes, duke siguruar që rruga dhe kthimi në Tokë të jenë të sakta. Astronautët pritet të kthehen pranë Oqeanit Paqësor në Kaliforni brenda pak ditësh,” tha Rexhepi, raporton alsat përcjell albinfo.ch.

Duke iu përgjigjur skepticizmit mbi vizitat në Hënë, Rexhepi thekson:

“Në Artemis II astronautët do të bëjnë vetëm një xhiro rreth Hënës, ndërsa ulja reale do të ndodhë në Artemis IV. Ky projekt përfshin shumë kompani, dhe do të ishte e pamundur që gjithë kjo të ishte një gënjeshtër.”

Ai u dha një mesazh frymëzues të gjithë të rinjve:

“Arritja e ëndrrave kërkon shumë punë dhe mësim. Pa këto, është e vështirë të arrish objektivat e tua. Por me përkushtim dhe këmbëngulje, askush nuk mund të të ndalojë.”

Aktualisht katër astronautë po testojnë sistemet e anijes Orion rreth Hënës dhe pritet të kthehen në Tokë pas një misioni prej rreth 10 ditësh, me ulje të planifikuar në Oqeanin Paqësor rreth 10–11 prillit.

167 km/orë në vend të 50 km/orë – 5 vjet burg dhe dëbim për kosovarin

Gjykata Administrative e Düsseldorf-it ka mbështetur dëbimin e të ashtuquajturit “raser i Moers-it”. Kosovari 28-vjeçar nga Duisburgu duhet të dëbohet në Kosovë pasi të vuajë dënimin e tij me pesë vjet burg, transmeton albinfo.ch. Gjykata e hodhi poshtë ankesën e tij kundër urdhrit të dëbimit të lëshuar nga qyteti i Duisburgut.

28 vjeçari ishte dënuar në vitin 2023 për një garë të paligjshme rrugore fatale. Të dielën e Pashkëve 2019, ai kishte kaluar me shpejtësi nëpër Moers me një makinë sportive me 612 kuaj fuqi – me 167 km/orë në një zonë 50 km/orë. Atëbotë 21-vjeçari  u përplas me makinën e një 43-vjeçareje, nënë e dy fëmijëve. Gruaja vdiq 40 orë pas përplasjes.

Gjykata sheh “interes veçanërisht bindës për dëbim”

Gjyqtari Dennis Weishaupt e justifikoi vendimin duke përmendur një “interes veçanërisht bindës për dëbim” për shkak të dënimit. Për ta përkeqësuar edhe më shumë situatën, kosovari nuk kishte patentë shoferi në kohën e aksidentit dhe iku nga vendi i ngjarjes pa e ndihmuar gruan e plagosur rëndë.

Kosovarit të dënur  iu diagnostikua tipare personaliteti narcisiste dhe antisociale, përcjell albinfo.ch. Këta faktorë luajtën një rol në vlerësimin e gjykatës.

Edhe më tutje mund të paraqitet ankesë kundër vendimit. Gjykata e Lartë Administrative për Landin e Rhine-Westfalisë Veriore do të vendosë më pas për ankesën.

Inteligjenca artificiale dhe njohja e fytyrës: Ndihmë për policinë apo rrezik për privatësinë?

Pas trazirave që shpërthyen gjatë një demonstrate pro-palestineze në Bernë në muajin tetor, është rihapur debati mbi përdorimin e inteligjencës artificiale (AI) nga policia, veçanërisht për njohjen e fytyrës.

Policia kantonale e Bernës publikoi fotografi dhe video të 31 personave të dyshuar, pa i mjegulluar fytyrat, duke kërkuar ndihmën e qytetarëve për identifikimin e tyre. Pas kësaj, disa individë privatë përdorën mjete të inteligjencës artificiale për njohjen e fytyrës dhe publikuan rezultatet në rrjetet sociale.

Policia nuk lejohet, qytetarët po

Këtu qëndron paradoksi: ndërsa qytetarët privatë mund të përdorin këto teknologji, policia aktualisht nuk ka të drejtë ligjore të përdorë mjete automatike të njohjes së fytyrës. Megjithatë, autoritetet mund të përdorin informacionet dhe denoncimet që vijnë nga qytetarët në kuadër të hetimeve.

AI si mjet për luftimin e krimit

Sipas politikanit zviceran Reto Nause, inteligjenca artificiale mund të bëhet një mjet shumë efikas në luftën kundër krimeve serioze. Ai thekson se përdorimi i saj mund të ndihmojë në identifikimin dhe dënimin e autorëve të dhunës gjatë protestave.

Për këtë arsye, ai propozon që përdorimi i AI-së të rregullohet dhe të lejohet me ligj në kushte të caktuara. Aktualisht, disa iniciativa politike janë në shqyrtim për të mundësuar përdorimin e këtyre teknologjive nga organet hetimore.

Shembuj nga jashtë

Në disa vende, teknologjia e njohjes së fytyrës ka dhënë rezultate konkrete. Një rast i njohur është arrestimi i një ish-terroristeje të RAF-it në Gjermani pas 30 vitesh në arrati. Interesant është fakti se identifikimi nuk u bë nga autoritetet, por nga gazetarë që përdorën softuerë të njohjes së fytyrës.

Rreziqet dhe gabimet

Megjithatë, përdorimi i inteligjencës artificiale nuk është pa rrezik. Përveç shqetësimeve për privatësinë dhe mbrojtjen e të dhënave, ekziston edhe mundësia e gabimeve.

Një rast i tillë ndodhi në SHBA, ku një grua u arrestua gabimisht për mashtrim bankar për shkak të identifikimit të pasaktë nga një sistem njohjeje të fytyrës. Ajo kaloi disa muaj në burg para se të vërtetohej pafajësia e saj.

Debati për të drejtat themelore

Përdorimi i AI-së nga policia ngre pyetje serioze për të drejtat themelore. Disa politikanë paralajmërojnë se vendime të tilla nuk duhet të lihen në dorë të teknologjisë, por të gjykohen nga njerëzit dhe institucionet ligjore.

Edhe ministri zviceran i drejtësisë, Beat Jans, ka theksuar dilemat: nga njëra anë, teknologjia ndihmon në luftimin e krimit, por nga ana tjetër mund të ndikojë në lirinë e shprehjes dhe pjesëmarrjes në protesta, nëse qytetarët ndihen të monitoruar vazhdimisht.

Ende pa përgjigje të qarta

Nuk dihet ende nëse përdorimi i AI-së nga qytetarët ka ndihmuar konkretisht në identifikimin e të dyshuarve në rastin e Bernës. Policia thekson se nuk ka kontroll mbi mënyrën se si përdoren materialet e publikuara nga palë të treta.

Mbi 2,100 kosovarë morën shtetësinë zvicerane në 2025, të katërtit për nga numri

Sipas të dhënave të Zyrës së Imigracionit të Zvicrës (SEM), gjatë vitit 2025, 2,106 kosovarë fituan shtetësinë zvicerane, duke u renditur të katërtit për nga numri mes të gjithë natyralizimeve.

Në total, 41,269 shtetas të huaj u bënë zviceranë, shifër e ngjashme me vitin 2024, por më e ulët krahasuar me 46,711 natyralizimet e vitit 2006. Media zvicerane Thelocal.ch raporton se që nga ajo kohë, numri ka luhatur rreth 40,000, shumë më i lartë se 11,208 natyralizimet e vitit 1992.

Nga vijnë qytetarët e rinj?

Gati gjysma e qytetarëve të rinj vijnë nga Gjermania, Italia, Franca, Portugalia dhe Kosova. Numri më i madh u regjistrua nga:

Gjermania – 8,980 (22%)

Italia – 4,220

Franca – 3,914

Kosova – 2,106

Portugalia – 1,840

Turqia – 1,404

Maqedonia e Veriut – 1,307

Spanja – 1,280

Serbia – 1,096

Mbretëria e Bashkuar – 927

Rreth 19% e natyralizimeve ishin qytetarë nga jashtë Evropës, dhe 18.5% e tyre përfituan nga procedura e thjeshtuar e natyralizimit.

Kantonet me më shumë natyralizime

Kantoni i Cyrihut kryeson me mbi një të katërtën e totalit (11,100), ku 3,756 qytetarë u natyralizuan në qytetin e Cyrihut. Pason kantoni i Vaud me 5,459 dhe kryeqyteti Berna me 3,578. Kantoni më i vogël, Appenzell-Innerrhoden, regjistroi vetëm 14 natyralizime.

Edhe një shtet i BE-së ndalon rrjetet sociale për fëmijët nën 15 vjeç

Greqia do të ndalojë aksesin në rrjetet sociale për fëmijët nën moshën 15 vjeç, duke filluar nga viti i ardhshëm. Kryeministri Kyriakos Mitsotakis njoftoi se kjo masë synon të luftojë varësinë nga aplikacionet digjitale, e cila sipas tij dëmton zhvillimin dhe lirinë e të miturve.

Në një video të publikuar të mërkurën në platformën TikTok, Mitsotakis e cilësoi vendimin si “të vështirë, por të domosdoshëm”. Ai bëri të ditur se ligji përkatës do të miratohet gjatë verës, ndërsa ndalimi do të hyjë në fuqi më 1 janar 2027.

Sipas tij, Greqia do të jetë ndër vendet e para në botë që ndërmarrin një hap të tillë. Kryeministri shtoi gjithashtu se po ushtron presion ndaj European Union për të ndjekur një qasje të ngjashme në nivel evropian.

“Truri nuk pushon kurrë”

Duke iu drejtuar drejtpërdrejt të rinjve, Mitsotakis pranoi se vendimi mund të shkaktojë pakënaqësi, por theksoi se qëllimi nuk është largimi nga teknologjia, por mbrojtja nga varësia.

“Shkenca është e qartë: kur një fëmijë kalon orë të tëra para ekranit, truri i tij nuk pushon,” deklaroi ai. Ai siguroi gjithashtu prindërit se kjo masë është vetëm një mjet ndihmës dhe nuk zëvendëson rolin e tyre në edukimin e fëmijëve.

Shembulli i Australisë

Australia ishte vendi i parë që ndërmori një hap të tillë ligjor, duke miratuar një ligj që hyri në fuqi në fund të vitit 2025. Ky ligj detyron platformat që të sigurojnë se përdoruesit janë të paktën 16 vjeç dhe të fshijnë llogaritë e përdoruesve nën këtë moshë.

Platformat kryesore si Facebook, Instagram, X, Snapchat, TikTok dhe Twitch kanë respektuar legjislacionin e ri, përndryshe përballen me gjoba që mund të arrijnë deri në 26 milionë franga zvicerane.

Ndërkohë, edhe vende të tjera si France, Denmark dhe Spain po shqyrtojnë masa të ngjashme për të mbrojtur të rinjtë nga efektet negative të algoritmeve të rrjeteve sociale.

Ambasada japoneze vlerëson makiaton e Kosovës: “Pse është kaq e shijshme kudo?”

Ambasada e Japonisë në Kosovë ka tërhequr vëmendjen e publikut me një reagim të veçantë për makiaton kosovare, duke pyetur me kureshtje: “Pse makiato është kaq i mirë kudo në Kosovë?”

Ky reflektim i ambasadës pasqyron përvojën e shumë vizitorëve të huaj, që e vlerësojnë makiaton si një nga përvojat më të veçanta gjatë qëndrimit në Kosovë.

Në reagimin e saj, ambasada ka nxjerrë në pah jo vetëm cilësinë e makiatos, por edhe rolin e saj si pjesë e përvojës kulturore dhe sociale të Kosovës. Kjo vlerësim nga një institucion ndërkombëtar si Ambasada e Japonisë thekson rëndësinë e traditës së kafesë për turizmin dhe imazhin e vendit.

Vrasja në Austri- arrestohet edhe shitësi i armës

Zhvillime të reja kanë dalë në dritë për rastin e Zoja O., nënës së vrarë të katër fëmijëve, e cila u qëllua dhe u ther brutalisht nga ish-bashkëshorti i saj.

Siç ka mësuar oe24, një tjetër shqiptar – ish-i dënuar për raste delikte, i cili dyshohet se ia ka shitur armën e zjarrit të dyshuarit për vrasje, është arrestuar, transmeton albinfo.at.

Gjatë ditës së sotme mediat austriake kanë raportuar për rezultatet paraprake të autopsisë së kryer ndaj Zoja O. (38), e cila u vra në qytetin Sooß, komuna e Baden, në Austrinë e Ulët. Rezultatet e autopsisë kanë treguar se, viktima kishte tre plagë me armë zjarri dhe më shumë se 40 plagë me thikë. Këto të fundit iu shkaktuan me goditje tepër të forta duke përdorur një kaçavidë, të cilën ish-bashkëshorti e kishte sjellë me vete së bashku me pistoletën.

Pistoleta u ble për 900 euro nga një ish-i dënuar.

Pistoleta me të cilën David O. – i mbrojtur nga avokati Manfred Arbacher-Stöger – qëlloi (ish)gruan e tij, është një Beretta 9 mm, të cilën 47-vjeçari e bleu nga një bashkatdhetar në Wiener Neustadt për 900 euro. Tregtari i armëve (44), i cili dyshohet se i ofroi vrasësit të dyshuar më vonë tre pistoleta të tjera në takimin e tyre – përfshirë një Zastava dhe një pistoletë belge – nuk është i panjohur me ligjin. Ai është një shkelës i dhunshëm i përsëritur që kreu 16 vjet burg në Stein dhe madje iu desh të vuante dy vjet të tjera për sjelljen e tij të dyshuar të pahijshme pas hekurave. Ai ka qenë i lirë vetëm për një vit e gjysmë – dhe menjëherë është përfshirë përsëri në aktivitete të paligjshme.

Sipas mediave austriake, i arrestuari për shitjen e armëve është A.M. i njohur për policinë e Austrisë i cili në vitin 2007 kishte qëlluar dhe plagosur një puntor të sigurimit në një diskotekë në Baden, përcjell albinfo.at

Shitësi i armes i arrestuar të martën do të duhet të përgjigjet përsëri për rolin e tij si bashkëpunëtor në vrasje ose tentativë vrasjeje. Ai dyshohet se e dinte saktësisht se çfarë kishte ndërmend të bënte blerësi me armët dhe se kishte qenë “plotësisht indiferent” ndaj faktit se shitja e armës do të çonte në një vrasje të një gruaje./Albinfo.ch/

Zvicra rritet, Evropa tkurret – por të dyja janë të pakënaqura

Sipas analizës së publikuar nga Swissinfo, ndryshimet demografike po transformojnë Evropën dhe Zvicrën, por pa sjellë përfitime të qarta apo vizione të qëndrueshme për të ardhmen.

Në Zvicër, rritja e popullsisë lidhet kryesisht me migracionin, duke sjellë zhvillim ekonomik dhe rritje të fuqisë punëtore. Megjithatë, kjo rritje shoqërohet edhe me shqetësime për mbipopullim, presion mbi banesat dhe infrastrukturën, transmeton albinfo.ch.

Në anën tjetër, shumë vende evropiane po përballen me plakjen e popullsisë dhe rënie të lindshmërisë, çka sjell mungesë të fuqisë punëtore dhe sfida për sistemet sociale.

Megjithatë, pavarësisht këtyre dallimeve, pakënaqësia është e përbashkët:

Në Zvicër, debatet fokusohen te kufizimi i rritjes së popullsisë

Në Evropë, shqetësimi kryesor mbetet rënia demografike dhe pasojat ekonomike

Ekspertët theksojnë se transformimi demografik nuk ka “fitues të qartë”, pasi të dyja situatat sjellin sfida të mëdha për politikat publike dhe të ardhmen e shoqërive.

Media publike zvicerane me humbje prej 2.9 milionë frangash në 2025

Radiotelevizioni publik i Zvicrës, SRG SSR, ka regjistruar humbje prej 2.9 milionë frangash zvicerane gjatë vitit 2025.

Sipas raportit të publikuar, rezultatet negative lidhen kryesisht me rënien e të ardhurave nga tarifat e radiotelevizionit dhe reklamat, si dhe me rritjen e kostove operative.

Kompania thekson se ndryshimet në mënyrën se si konsumohen mediat, veçanërisht kalimi drejt platformave digjitale, po ndikojnë ndjeshëm në modelin tradicional të të ardhurave.

Përveç kësaj, presioni financiar është shtuar edhe nga rritja e shpenzimeve, duke e bërë më të vështirë ruajtjen e stabilitetit ekonomik në sektorin e mediave publike.

Ky zhvillim vjen në një kohë kur mediat tradicionale në shumë vende të Evropës po përballen me sfida të ngjashme, për shkak të konkurrencës nga platformat online dhe ndryshimeve në tregun e reklamave.

Shqipëria ka humbur rreth 40 për qind të popullsisë për 35 vjet

Shqipëria ka humbur rreth 40 për qind të popullsisë gjatë tre dekadave e gjysmë tranzicioni, ndërsa emigracioni vijon të mbetet një nga sfidat më të mëdha për zhvillimin ekonomik të vendit. Kjo theksohet në raportin e fundit të Banka EVropiane për Rindërtim dhe Zhvillim (BERZH) për periudhën 2025–2026, me titull “Një botë e vjetër, por më e guximshme”.

Sipas raportit, rënia e popullsisë në Shqipëri është nxitur kryesisht nga dy faktorë: fertiliteti i ulët dhe emigracioni i lartë neto. Edhe pse vendi përfitoi nga një rritje e popullsisë në moshë pune deri në vitin 2023, efektet e plakjes tashmë po reflektohen ndjeshëm në ekonomi.

BERZH vlerëson se kostoja e plakjes së popullsisë arrin në 0.28 pikë përqindje, duke çuar në një rënie prej 0.53 pikë përqindje krahasuar me përfitimet demografike të periudhës 2000–2023. Ky zhvillim po krijon një boshllëk të ndjeshëm, i cili po përkthehet në ngadalësim ekonomik.

Parashikimet për të ardhmen mbeten shqetësuese. Për periudhën 2024–2050, ndikimi negativ i faktorëve demografikë pritet të thellohet në –0.3 deri –0.4 pikë përqindje në vit, duke e renditur Shqipërinë ndër ekonomitë më të ekspozuara në rajonin e BERZH. Edhe pas vitit 2050, tendenca pritet të mbetet negative, duke reflektuar plakjen e vazhdueshme të popullsisë dhe tkurrjen e forcës së punës.

Ekspertët theksojnë se mungesa e fuqisë punëtore, rritja e numrit të të moshuarve dhe dobësimi i bazës së kontribuuesve në skemat sociale po e vendosin ekonominë shqiptare nën presion të vazhdueshëm, transmeton albinfo.ch.

Raporti paralajmëron se, në mungesë të rritjes së produktivitetit, investimeve në teknologji dhe zhvillimit të kapitalit njerëzor, emigracioni masiv do të vazhdojë të frenojë rritjen ekonomike për të paktën edhe tre dekadat e ardhshme.

Një tjetër tregues shqetësues është edhe largimi i trurit: rreth 23 për qind e qytetarëve të arsimuar shqiptarë kanë emigruar, duke dobësuar më tej potencialin zhvillimor të vendit.

Në këtë kontekst, ekspertët kërkojnë politika më të forta për të frenuar emigracionin dhe për të nxitur kthimin e kapitalit njerëzor, si një domosdoshmëri për të garantuar rritje të qëndrueshme ekonomike në të ardhmen.

Mungesë alarmante e mjekëve në Zvicër: prezantohen zgjidhjet e para

Zvicra po përballet me një mungesë serioze të mjekëve, veçanërisht në fusha si mjekësia familjare, pediatria dhe psikiatria.

Ekspertët paralajmërojnë se nëse vazhdohet me të njëjtin ritëm, sistemi shëndetësor mund të përballet me mungesë të shërbimeve bazë, shkruan SRF, transmeton albinfo.ch.

Një nga arsyet kryesore është numri i kufizuar i vendeve për studime në mjekësi, si dhe fakti që gjenerata e re e mjekëve preferon të punojë me orar të reduktuar dhe në praktika grupore, në vend të punës intensive si më parë.

Zgjidhjet që po diskutohen

Për të përballuar këtë krizë, autoritetet dhe institucionet kanë nisur disa masa konkrete:

Rritja e vendeve për studime dhe specializime në mjekësi

Në Universitetin e Cyrihut, planifikohet rritja e vendeve nga 430 në 700 deri në vitin 2030

Reformimi i testit të pranimit (Numerus Clausus) për të përzgjedhur kandidatët më të përshtatshëm

Forcimi i sistemit të kujdesit bazë shëndetësor në nivel kombëtar

Varësia nga mjekët e huaj

Aktualisht, Zvicra po mbështetet gjithnjë e më shumë në mjekë nga jashtë. Në vitin 2024, rreth 41% e mjekëve kishin diplomë të huaj, çka tregon varësi të madhe nga vendet e tjera.

Megjithatë, kjo situatë krijon sfida edhe për vendet që humbin profesionistët e tyre shëndetësorë.

Perspektiva

Ekspertët theksojnë se pa reforma të thella dhe investime në edukim dhe kushte pune, mungesa e mjekëve do të vazhdojë të rritet në vitet e ardhshme.

Dyfishohen viktimat nga ortekët në Evropë: mbi 130 të vdekur këtë dimër

Numri i viktimave nga ortekët në Evropë është dyfishuar këtë dimër, duke arritur në 136 persona të vdekur në Alpe dhe zona të tjera malore.

Sipas të dhënave nga shërbimet evropiane të paralajmërimit për ortekë, ky numër është pothuajse dy herë më i lartë krahasuar me dimrin e kaluar, kur u regjistruan rreth 70 viktima.

Italia është vendi më i goditur, me 38 viktima, e ndjekur nga Franca me 32 dhe Austria me 30 të vdekur, transmeton albinfo.ch.

Ky është një nga sezonet më tragjike në vitet e fundit, ndërsa për të gjetur një bilanc më të rëndë duhet të kthehemi në dimrin 2017/2018, kur u regjistruan 147 viktima.

Ekspertët theksojnë se kushtet e paqëndrueshme të dëborës dhe shtresat e dobëta kanë rritur ndjeshëm rrezikun e ortekëve në të gjithë rajonin alpin.

Greva e autobusëve në Winterthur anulohet

Në Winterthur, një grevë e re e autobusëve është shmangur pas një marrëveshjeje për përmirësimin e kushteve të punës për shoferët dhe stafin e autobusëve të Stadtbus Winterthur, përcjell albinfo.ch.

Një delegacion i drejtuesve të kompanisë, së bashku me përfaqësues të stafin të shoferëve dhe sindikatës VPOD, ranë dakord për ndryshime që do të lehtësojnë punën dhe do të ofrojnë kushte më të mira pune.

Sindikata kishte ngritur shqetësime për shërbimet e gjata, pushimet e shkurtra, oraret e çrregullta dhe mundësinë e orëve negative, duke theksuar se 260 punonjësit e autobusëve punonin në kufijtë e kapaciteteve të tyre.

Në fillim të marsit, shoferët kishin ndërprerë punën për disa orë gjatë trafikimit të mëngjesit, ku vetëm një e treta e 64 autobusëve ishte në shërbim. Falë marrëveshjes së re, një grevë e tillë nuk do të ndodhë më./Albinfo.ch

Autopsia zbardh detajet e vrasjes së ish-bashkëshortes në Austri, plagët me thikë shkaktuan vdekjen

Detaje të reja janë bërë të ditura nga krimi i rëndë që ndodhi të dielën në Austria, ku një 47-vjeçar nga Kosova, D.O, vrau ish-bashkëshorten e tij, Zoja Oroshi, 39 vjeçe, transmeton albinfo.ch.

Rezultatet paraprake të autopsisë tregojnë se viktima kishte tre plagë nga arma e zjarrit dhe plagë të shumta me thikë, të cilat shkaktuan vdekjen e saj. Plagët me thikë besohet të jenë shkaktuar nga një kaçavidë.

47-vjeçari nga Prizren, me banim në Austri, kishte qëlluar gjithashtu me një pistoletë nëntë milimetrash ndaj ish-bashkëshortes së tij, por të shtënat nuk rezultuan fatale. Pistoleta u konfiskua pasi dyshohet se ishte e paligjshme.

Ish-çifti, i cili kishte katër fëmijë të mitur, kishte pasur një grindje para krimit. Ngjarja ndodhi rreth orës 18:30 të Pashkëve dhe viktima u gjet në kopshtin e një ndërtese banimi. Burri kontaktoi vetë policinë dhe u arrestua, duke pranuar vrasjen e gruas.

Familjarët e viktimës thanë se nuk prisnin një ngjarje të tillë, pasi Zoja dhe ish-bashkëshorti i saj ishin të divorcuar prej shtatë vitesh dhe viktima nuk kishte përmendur probleme të mëparshme me të./Albinfo.ch

“Turizmi i karburantit” në drejtim të kundërt, gjermanët mbushin rezervuarët në Zvicër

Ndërsa çmimet e karburantit në Germany arrijnë nivele rekord, shumë qytetarë gjermanë po zgjedhin të furnizohen në stacionet zvicerane pranë kufirit, ku një litër kushton rreth 30 cent më pak. Një shembull është stacioni i Kreuzlingen, i cili po përballet me një rritje të dukshme të klientëve nga Gjermania, përcjell albinfo.ch.

Sipas Daniel Grossheutschi, blerësi kryesor i një distributori të karburantit në lindje të Zvicrës, numri i klientëve gjermanë është dy deri në tre herë më i lartë se më parë.

Nga ana tjetër, situata shihet e kundërt në Ticino, ku çmimet më të ulëta të karburantit në Italy nxisin shumë zviceranë të kalojnë kufirin për të furnizuar automjetet e tyre./Albinfo.ch

Zvicër: Ideja që kompanitë të paguajnë për sëmundjet e punonjësve diskutohen në Parlament

Christian Dandrès, deputet nga Partia Socialdemokrate, ka paraqitur një mocion në Parlament që propozon që punëdhënësit të kontribuojnë në shpenzimet e sigurimit shëndetësor të detyrueshëm për punonjësit e tyre, përcjell albinfo.ch.

Propozimi i tij bazohet në të dhëna që tregojnë një rritje të rreziqeve fizike dhe psikologjike të shkaktuara nga stresi në vendin e punës. Dandrès kërkon gjithashtu që kompanitë të mbulojnë kostot e certifikatave mjekësore që kërkojnë nga punonjësit e sëmurë.

Ekspertët konfirmojnë se disa kushte pune mund të rrisin nivelin e stresit, por theksojnë se është e vështirë të përcaktohet saktësisht sa sëmundje shkaktohen drejtpërdrejt nga puna. /Albinfo.ch

Rrezikohet prodhimi i “Aroma” në Zvicër, nis peticioni për të shpëtuar vendet e punës

Aromat, një element i përhershëm në tryezat zvicerane për gjenerata, po përballet me rrezikun e zhvendosjes jashtë vendit. Ky produkt i njohur është pjesë e identitetit kombëtar, por “zvicrania” e tij po dobësohet gradualisht, përcjell albinfo.ch.

Megjithëse prodhuesi i tij, Knorr, është në pronësi të multinacionales britanike Unilever, Aromat është prodhuar gjithmonë në Thayngen, kantoni Schaffhausen.

Tani, shqetësimet janë rritur për shkak të bashkimit të propozuar mes divizionit ushqimor të Unilever dhe kompanisë amerikane McCormick. Ky hap mund të çojë në zhvendosjen e prodhimit jashtë Zvicrës dhe humbjen e vendeve të punës për 180 punonjësit në Thayngen.

Për këtë arsye, është nisur një peticion me emrin “Aromat i përket Zvicrës”, me qëllimin për të mbledhur 10,000 nënshkrime që të ndalohet largimi i këtij produkti ikonë jashtë vendit. /Albinfo.ch