Vjenë: Startup-i austriako-shqiptar siguron 3.6 milionë dollarë investim për platformën e dizajnit me AI

Startup-i austriako-shqiptar Synaps, i fokusuar në dizajnin dhe arkitekturën me inteligjencë artificiale, ka siguruar një investim prej 3.6 milionë dollarësh në fazën pre-seed, duke synuar të ndërtojë një platformë të re që mund të sfidojë gjigantët e industrisë si AutoCAD, transmeton Albinfo.at.

Synaps, me seli në Vjenë dhe i themeluar nga tre sipërmarrës me origjinë shqiptare, u lansua në version beta në nëntor të vitit 2025 në Tiranë, në një event ku morën pjesë arkitektë të njohur ndërkombëtarisht dhe kryeministri i Shqipërisë, Edi Rama.

Vetëm pesë muaj pas këtij lansimi, kompania ka njoftuar se ka arritur 60 mijë përdorues, rreth 1,500 përdorues aktivë çdo ditë dhe qindra klientë që paguajnë, edhe pse produkti ndodhet ende në fazën beta.

Investimi prej 3.6 milionë dollarësh është siguruar nga akseleratori dhe fondi amerikan Plug and Play, si dhe nga fondi Fil Rouge Capital me bazë në Zagreb. Sipas kompanisë, qëllimi i këtij financimi është përshpejtimi i zhvillimit të platformës dhe përgatitja për lansimin e versionit të parë të plotë.

CEO i Synaps, Brendon Ahmeti, ka theksuar se strategjia e kompanisë ka qenë të dëshmojë rezultate reale dhe të fitojë besueshmëri në treg, duke ndërtuar një produkt të orientuar plotësisht drejt inteligjencës artificiale.

Synaps e përshkruan veten si një kombinim mes platformës Figma dhe qasjeve të reja të dizajnit me përshkrime në gjuhë natyrore, duke e quajtur këtë metodë “vibe designing”. Produkti kryesor bazohet në teknologjinë Vecy AI, e cila gjeneron plane arkitekturore në formë vektoriale dhe synon të reduktojë ndjeshëm numrin e komandave teknike, duke e përshpejtuar procesin e vizatimit krahasuar me mjetet tradicionale.

Kompania pretendon se motori i renderimit për outpute 2D, 3D dhe video mund të jetë deri në 1000 herë më i shpejtë se zgjidhjet aktuale në treg, varësisht nga kompleksiteti i projektit, megjithëse këto të dhëna nuk janë verifikuar në mënyrë të pavarur.

Synaps synon të sfidojë tregun e dominuar nga Autodesk, ku AutoCAD zotëron rreth 39% të tregut global të software-ve CAD. Sipas kompanisë, platformat ekzistuese janë ndërtuar për një epokë para bashkëpunimit dhe para inteligjencës artificiale, ndërsa Synaps synon të sjellë një ambient të vetëm pune, bashkëpunim në kohë reale dhe dizajn të udhëhequr nga inpute të thjeshta.

Rritja e Synaps është mbështetur edhe nga prania në rrjete sociale, ku kompania ka arritur mbi 10 milionë shikime në YouTube, Instagram dhe LinkedIn. Ndërkohë, ekipi është zgjeruar nga 4 në 17 persona dhe është hapur edhe një zyrë në San Francisko, duke intensifikuar praninë në tregun amerikan.

Sipas Synaps, disa nga zyrat më të mëdha arkitekturore në botë kanë testuar platformën, ndërsa kompania ka marrë komente edhe nga emra të njohur të arkitekturës globale.

Versioni i parë i plotë i platformës pritet të lançohet në verën e vitit 2026, ndërsa kompania synon të arrijë deri në 300 mijë përdorues deri në fund të vitit. Synaps parashikon gjithashtu një raund të ri investimi në fund të vitit 2026, në fazën seed, me fokus zgjerimin në SHBA dhe zhvillimin e mëtejshëm të produktit.

Synaps synon një treg shumë më të gjerë se vetëm firmat arkitekturore, duke vlerësuar se në botë ka rreth 200 milionë profesionistë që merren me vizatim teknik dhe që shpenzojnë pjesën më të madhe të kohës në procese vizatimi dhe renderimi – procese që kjo platformë synon t’i transformojë përmes inteligjencës artificiale./Albinfo.at

Përse ishte pezulluar procedura penale ndaj Klinikës së Zemrës në Cyrih

Një raport i publikuar të martën (5 maj) ka konfirmuar mangësi serioze në departamentin e kirurgjisë kardiake të Spitalit Universitar të Cyrihut midis viteve 2016 dhe 2020.

Raporti zbuloi një shkallë të lartë vdekshmërie deri në 74 vdekje, si dhe disa vdekje të papritura dhe procedura problematike, transmeton albinfo.ch.

Sipas një raporti të ri në media, përpjekjet e mëparshme për të filluar procedura penale kundër klinikës kardiake ishin ndërprerë. Gazeta Neue Zürcher Zeitung shkruan se Gjykata e Lartë e Cyrihut ka ndaluar procedurat penale kundër klinikës kardiake të Spitalit Universitar të Cyrihut (USZ).

Zyra e prokurorit publik kishte nisur një hetim paraprak në verën e vitit 2020 “lidhur me veprat e mundshme penale nga Francesco Maisano”, siç raporton gazeta.

Procedurat thuhet se u pezulluan së bashku me një ankesë të paraqitur nga grupi i avokatisë së pacientëve.

Megjithatë, sjellja e keqe e rëndë në klinikën kardiake, e cila tani është vërtetuar, mund të ketë pasoja ligjore për ata që janë përgjegjës.

Sipas raportit, çështja nëse autoritetet e zbatimit të ligjit kanë mbetur joaktive në këtë çështje – dhe si mund të shpjegohet kjo – ka qenë një temë diskutimi në politikën e Cyrihut për njëfarë kohe. Për më tepër, politikanët dhe vëzhguesit kritikë kanë vënë prej kohësh në pikëpyetje se si zyra e prokurorit publik nuk mund të kishte njoftuar kurrë hapjen e një hetimi penal.

Sukses i madh për Riola Xhemailin: Kampione e Holandës me PSV Eindhoven

Futbollistja me rrënjë shqiptare ng Kosova, Riola Xhemaili, feston suksesin më të madh në historinë e klubit të PSV Eindhoven.

Me një fitore 2-0 kundër ADO Den Haag, Eindhovenit nuk mund t`ia marrë askush më vendin e parë, transmeton albinfo.ch. Me një javë të mbetur deri në fund të kampionatit, skuadra e  Riolës është tashmë kampione holandeze.

Sulmuesja e kombëtares së Zvicrës, Riola Xhemaili e vendosi PSV në rrugën e duhur në fillim të ndeshjes. Ajo shënoi golin e saj të 13-të të sezonit në minutën e 3-të për ta bërë rezultatin 1-0.

Me numrin e golave ​​të shënuar këtë sezon, 23-vjeçarja është aktualisht e katërta në listën e golashënueseve më të mira.

Të shtunën e ardhshme, Xhemaili mund të bëhet fituese e dyfishtë: PSV do të përballet me Twente-n, kampionët e rrëzuar nga froni, në finalen e kupës.

Përplasje mes protestuesve dhe policisë në protestën e PD-së në Tiranë

Partia Demokratike ka mbajtur këtë mbrëmje protestën kombëtare, e cila është e disata për këtë vit që nga fillimi i serisë së protestave kundër qeverisë së kryeministrit Edi Rama.

Tubimi ka nisur rreth orës 19:30 në sheshin para Kryeministrisë, në bulevardin “Dëshmorët e Kombit” dhe zgjati mbi 2 orë, njofton rtsh.

22:00-Gjatë përplasjes mes policisë dhe protestuesve këta të fundit kanë hedhur molotov, lëndë piroteknike dhe sendeve të forta. Nga sulmi i protestuesve u lënduan tre punonjës policie të Forcës Kombëtare të Sigurisë, të cilët u dërguan për mjekim në Spitalin Ushtarak, jashtë rrezikut për jetën.

21:15-Policia ka hedhur ujë në drejtim të kreut të PD-së, Sali Berisha, në protestën që po mbahet në Bulevardin “Dëshmorët e Kombit.” Teksa protestuesit kishin nisur marshimin drejt Ministrisë së Brendshme, forca të shumta policie u kanë hedhur gaz lotsjellës dhe ujë. Ashtu siç shihet edhe në video, autoboti me ujë është drejtuar nga kreu i PD-së Berisha ndërsa disa protestues janë afruar me çadra për ta mbrojtur.

21:09-Kreu i grupit parlamentar të Partisë Demokratike, Gazment Bardhi, ka reaguar ashpër ndaj ndërhyrjes së policisë gjatë protestës së opozitës në Bulevardin “Dëshmorët e Kombit”, duke akuzuar qeverinë për pengim të të drejtës kushtetuese për protestë.

“Edhe bulevardin e ka marrë Belinda dhe Edi Rama. Policia po zbaton urdhra të paligjshëm.”Ai shtoi një sërë pyetjesh drejtuar forcave të policisë: Në çfarë vendi të botës del policia për të penguar një protestë paqësore? Si zbatoni urdhra të paligjshëm? Nga kush i merrni urdhrat? Pse provokoni dhe bllokoni rrugën? A keni ligj ju apo zbatoni vetëm urdhra të paligjshëm? Shkoni dhe arrestoni Belinda Ballukun dhe Edi Ramën, ata që kanë vjedhur shqiptarët, jo qytetarët që protestojnë kundër korrupsionit”, theksoi Bardhi.

21:00-Deputeti demokrat Flamur Noka, i pranishëm në protestën e opozitës, është përfshirë në një përplasje me Policinë e Shtetit, duke i kërkuar që të mos ndalojë marshimin drejt Ministrisë së Brendshme. Gjatë protestës, ai deklaroi se e drejta e protestës është një e drejtë kushtetuese dhe akuzoi urdhër-dhënësit e policisë, ndërsa efektivët i cilësoi si “viktima të politikës”.

“E drejta e protestës është e drejtë kushtetuese. Në paligjshmëri janë urdhër-dhënësit e tyre, këta policët e thjeshtë janë viktima të bandës së pushtetit. Asgjë nuk e ndal marshimin tonë“, tha ai.

20:50-Në një lidhje të drejtpërdrejt, gazetarja e RTSH-së thekson se Policia nuk i lejon protestuesit të vazhdojnë marshimin drejt Ministrisë së Brendshme. “Nuk dihet sa do të rezistojnë demokratët. Ndërkohë, protestuesit po vazhdojnë të shpërndahen pasi makina e policisë është afër tyre. Ndërsa kreu i PD është në krye të protestuesve, pavarësisht përballjes me policinë” tha ajo.

20:30-Protestuesit e udhëhequr nga kreu i Partisë Demokratike kanë qëndruar për rreth 1 orë para Kryeministrisë ku është denoncuar me megafon nga demokratët, keqqeverisja e kryeministrit Edi Rama.

Më pas protestuesit kanë marshuar përgjatë Bulevardit ‘Dëshmorët e Kombit’ ku janë përballuar me policinë dhe janë ndeshur në gazin lotsjellës dhe botet e ujit. Nga ana e tyre protestuesit kanë lëshuar molotov në drejtim të Policisë.

 

Policia thotë se kërcënimi ndaj Kurtit ka ardhur nga Serbia

Policia e Kosovës ka njoftuar se ka bërë identifikimin e kërcënimit të publikuar ndaj kryeministrit në detyrë Albin Kurti në rrjetet sociale. Sipas saj, postimi është bërë nga territori i Serbisë, konkretisht nga qyteti i Kralevës.

Në njoftimin e saj, Policia thotë se menjëherë pasi mori informacionin për kërcënim ndaj Kurtit nga profili “Severna Brigada” (Brigada e Veriut), organizatë e shpallur terroriste nga institucionet e Kosovës, hetimet janë zhvilluar në koordinim me Prokurorinë Speciale dhe me mbështetjen e Drejtorisë për Hetimin e Krimeve Kibernetike.

Autoritetet kanë bërë të ditur se kërcënimi është publikuar përmes llogarisë së Facebookut “facebook.com/severna.brigada.2025”, ndërsa nga hetimet është konstatuar se postimi është realizuar nga Serbia, gjegjësisht nga Kraleva.

“Me këtë rast janë identifikuar IP-adresa e përdorur dhe të dhënat personale të përdorura gjatë regjistrimit”, thuhet në njoftimin e Policisë.

Sipas autoriteteve, analizat e kryera nga njësitë kompetente kanë siguruar edhe të dhëna shtesë që pritet të ndihmojnë në hetimet e mëtejshme lidhur me rastin.

Burgdorf: Vdes një person i goditur nga treni, policia arreston disa të dyshuar

Në Burgdorf, Kantoni i Bernës, një burrë ka rënë mbi shinat e trenit pranë stacionit të trenit të enjten në mbrëmje dhe vdiq në vendngjarje nga plagët e marra. Rrethanat e ngjarjes janë nën hetime, transmeton lbinfo.ch. Aktualisht, nuk mund të përjashtohet as ndërhyrja e palës së tretë dhe as një aksident.

Në lidhje me këtë, një grup burrash janë ndaluar përkohësisht, pasi roli i tyre është aktualisht i paqartë, njoftoi të premten Policia e Kantonit të Bernës. Sipas gjetjeve fillestare, një grup burrash ishin në platformën 2/3 kur njëri prej tyre, për arsye ende nën hetim, ra mbi shinat, shkruan sda.ch. Aksidenti u raportua pak para orës 20:30 të mbrëmjes.

Pavarësisht një frenimi të menjëhershëm emergjent, burri u godit nga një tren që po vinte dhe u plagos rëndë. Ekipet e ndihmës së shpejtë ndërmorën menjëherë masa shpëtimi, por i përmenduri vdiq në vendngjarje, shtoi policia. Ka pista konkrete në lidhje me identitetin e viktimës, por identifikimi zyrtar është ende në pritje.

Policia kantonale e Bernës, nën drejtimin e prokurorisë publike rajonale Emmental-Oberaargau, ka nisur një hetim dhe po kërkon dëshmitarë.

Sipas një deklarate, përveç policisë kantonale të Bernës, u angazhuan, veç tjersh edhe një ekip ambulance ajrore Rega, specialistë nga Instituti i Mjekësisë Ligjore në Universitetin e Bernës dhe ekipi i kujdesit kantonal të Bernës për të mbështetur të prekurit.

Organizata terroriste “Brigada e Veriut” kërcënon me jetë Albin Kurtin

Kryeministri në detyrë Albin Kurti është kërcënuar sot me jetë nga organizata e shpallur terroriste “Brigada e Veriut” (“Severna brigada”).

Gjatë ditës së premte, më 08.05.2026, kjo organizatë ka publikuar në rrjetet sociale një postim kërcënues ndaj Kurtit.“Sa të lindë agimi mbi Kosovë, Albin Kurti do të jetë i vdekur”- thuhet në mesazhin drejtuar kryeministrit në detyrë.

I pyetur lidhur me këtë mesazh, kryeministri Kurti është shprehur se këto kërcënime janë dëshmi e re se është një organizatë terroriste dhe nuk ka vend në Republikën e Kosovës. “Ne i kemi shpallur ata organizatë terroriste më 29 qershor të vitit 2023 dhe këto kërcënime që i bëjnë ata janë veçse dëshmia më e re që janë ashtu siç i kemi shpallur dhe se nuk kanë vend në Republikën e Kosovës.

Të gjithë pjesëtarët e të ashtuquajturave ‘Brigadë veriore’ janë kriminelë, janë terroristë, të cilët kanë bërë zullum në Kosovë në të kaluarën, por koha e tyre në Republikën tonë ka kaluar. Fatkeqësisht, ata janë të lirë dhe vazhdojnë që të kenë ndikim në Beograd” – tha Kurti për media.

Një postim i njëjtë me mesazhe kërcënues ndaj Kurtit nga kjo organizatë është bërë në vitin 2025.

Më 29 qershor 2023 organizata “Severna brigada” është shpallur organizatë terroriste nga Qeveria e Kosovës.

Zvicër: Kostoja e strehimit, një barrë e rëndë për klasën e mesme

55.2 për qind e qytetarëve zviceranë i përkasin grupit me të ardhura të mesme, një shifër që ka mbetur e qëndrueshme për 25 vjet. Megjithatë, një anketë e kryer nga Zyra Federale e Statistikave (BFS) e realizur për vitin 2023/2024 zbulon pabarazi të konsiderueshme brenda këtij grupi, transmeton albinfo.ch.

10.5 për qind e klasës së mesme të ulët kanë kosto strehimi që tejkalojnë 40 përqind të të ardhurave të tyre, krahasuar me 3.5 përqind në klasën e mesme të lartë, shkruan srf.ch. 25 për qind e klasës së mesme të ulët nuk mund të përballojnë një shpenzim të papritur prej 2,500 frangash zvicerane, krahasuar me 10.9 për qind në klasën e mesme të lartë.

11.1 përqind e klasës së mesme të ulët dhe 3.1 përqind e klasës së mesme të lartë heqin dorë nga pushimet për shkak të kufizimeve financiare.

Iniciativa 10 Milionëshe në “pat pozicion”

Nëse iniciativa popullore e Partisë Popullore Zvicerane (SVP) “Jo 10 Milionë Zvicër” do të ishte hedhur në votim në fund të prillit, 47 për qind e qytetarëve me të drejtë vote do të kishin votuar pro. 47 për qind të tjerë do ta kishin refuzuar propozimin dhe 6 për qind ishin ende të pavendosur.

Kjo del sipas anketës së parë të kryer nga GFS Bern në emër të Korporatës Zvicerane të Transmetimeve (SRG).

GFS raporton se iniciativa po hyn në fushatë me një ngërç (pat pozicion) virtual.

“Formimi i opinionit në lidhje me iniciativën është tashmë i avancuar mirë.” Rreth 80 për qind e qytetarëve me të drejtë vote që kanë vendosur të votojnë kanë një qëndrim të qartë dhe qëllimet e tyre të shprehura të votimit përputhen po aq fort me vlerësimet e tyre të argumenteve, shkruan më tej GFS.

Votimi për këtë iniciativë do të bëhet më 14 qershor.

Qeveria gjermane: Prania e Bundeswehr-it në Kosovë, e domosdoshme

Bundeswehri do të vazhdojë misionet e veta në Kosovë dhe në Bosnjë-Hercegovinë për një vit tjetër. Bundestagu debatoi të enjten propozimet e qeverisë gjermane në lidhje me praninë e sigurisë të udhëhequr nga NATO në Kosovë (KFOR) dhe operacionin e sigurisë të udhëhequr nga BE në Bosnjë dhe Hercegovinë (EUFOR ALTHEA) dhe ia referoi propozimet komisioneve për shqyrtim të mëtejshëm, trnsmeton albinfo.ch.

Numri i ushtarëve të vendosur do të mbetet konstant.

Ashtu si dhe më parë, deri në 400 ushtarë do të qëndrojnë  në Kosovë. Ata do të mbështesin “zhvillimin e një Republike të qëndrueshme, demokratike, shumëetnike dhe paqësore të Kosovës”, thuhet në njoftimin për media të Parlamendtit Gjermn (Bundestag).

Fokusi është në ndërtimin e Forcës së Sigurisë së Kosovës si një “organizatë sigurie e kontrolluar demokratikisht, shumëetnike dhe aktorë të tjerë brenda kornizës së reformës së sektorit të sigurisë në përgatitje për integrim të mëtejshëm në strukturat euroatlantike”, përcjell albinfo.ch.

Numri i ushtarëve të vendosur në Bosnjë dhe Hercegovinë mbetet gjithashtu konstant në 50. Edhe këtu, trajnimi – në këtë rast, i forcave të armatosura boshnjake – është objektivi kryesor. Misioni qendror i EUFOR ALTHEA mbetet mbështetja e Bosnjës dhe Hercegovinës në ruajtjen e një mjedisi të sigurt dhe të qëndrueshëm, shkruan qeveria gjermane. Ky mision rrjedh nga Marrëveshja e Paqes e Dejtonit të vitit 1995.

Fluturimi i SWISS devijohet për në Kazakistan, njëri nga pilotët kishte probleme shëndetësore

Një aeroplan i Swiss International Air Lines (SWISS) që bëri një ndalesë të paplanifikuar në Kazakistan të mërkurën e kaluar mbërriti përsëri në Cyrih të premten në mëngjes me 221 pasagjerë në bord. Avioni u detyrua të ulej në vendin e Azisë Qendrore për shkak të një emergjence mjekësore që përfshinte bashkëpilotin.

Aeroplani Airbus A350 u ul në Aeroportin e Cyrihut në orën 6:45 të mëngjesit, tha linja ajrore në një deklaratë të premten. Fluturimi origjinal ishte në rrugë nga kryeqyteti i Koresë së Jugut, Seul, për në Cyrih të mërkurën, kur u detyrua të devijonte në qytetin kazak të Almaty për shkak të një emergjence mjekësore që përfshinte bashkëpilotin.

Tre mjekë në bord ofruan ndihmën e parë, por këshilluan që avioni të ulej në mënyrë që bashkëpilotit t’i jepej trajtimi i duhur mjekësor, tha SWISS. Pas uljes në Almaty, bashkëpilotit u dërgua në spital, transmeton albinfo.ch.

Të gjithë pasagjerët në fluturimin e kthimit të së premtes kishin qenë në shërbimin origjinal. Gjashtë udhëtarë zgjodhën të vazhdonin udhëtimin e tyre nga Almaty me mjete të tjera. Ata që mbërritën në Cyrih u rirezervuan në linja të mëtejshme për të arritur në destinacionet e tyre përfundimtare.

Sipas SWISS, bashkëpiloti mbetet në Almaty, por thuhet se është në gjendje të mirë shëndetësore. Një anëtar tjetër i ekuipazhit ka qëndruar me të. Kompania ajrore u kërkoi falje pasagjerëve për ndërprerjen dhe theksoi se shëndeti i kolegut të saj kishte përparësinë më të lartë.

Dhjetë raste të fruthit në Kosovë, interesimi për vaksinim në rritje

Nga 16 prill deri sot në Kosovë janë konfirmuar dhjetë raste të fruthit telsa raportohet se nga përhapja e sëmundjes ngjitëse, është shtuar interesimi i prindërve për të vaksinuar fëmijët kundër fruthit.

Nga muaji prill, në Qendrat e Mjekësisë Familjare në Prishtinë janë vaksinuar mbi 200 fëmijë ndërsa në Klinikën Infektive të QKUK-së momentalisht po trajtohen katër pacientë.

Sipas drejtoreshës së kësaj klinike, Vera Berisha, gjendja shëndetësore e tyre ka qenë relativisht e rëndë, ndërsa që njëri prej tyre kishte komplikime të rënda në mushkëri. Pacientët e tjerë janë përcjellë edhe nga oftamologu.

Berisha bëri të ditur për KosovaPress se pacientët që po trajtohen janë të moshës njëvjeçare.

Ajo u bën thirrje prindërve që të mos hezitojnë t’i vaksinojnë fëmijët, pasi sipas saj rreziku i sëmundjes është i madh.

“Tash për tash në Klinikën Infektive janë katër pacientë, të cilët duhet të përcillen së paku edhe gjatë këtij uikendi. Njëri prej tyre vazhdon të trajtohet pasi që është kthyer nga mjekimi intensiv i Klinikës së Pediatrisë, për shkak të një përkeqësimi, të një komplikimi mjaft të rëndë, por tash është në gjendje stabile. Shumicën i kemi pasur të lindur në vitin 2025. Gjendja shëndetësore e të gjithëve ka qenë relativisht e rëndë, ndërkohë që një prej tyre, ka fituar edhe komplikime të rënda në mushkëri si pneumotoraks. Gjendja e të tjerëve është përcjellë edhe prej lëmive të tjera: oftalmologu duke menaxhuar edhe pjesën e syve. 3:10 Ka prej tyre që hezitojnë t’i vaksinojnë fëmijët e tyre duke rënë pre e dezinformatave të ndryshme.. Apeli ynë është që prindërit mos hezitojnë t’i vaksinojnë fëmijët. Vaksina nuk është e dëmshme, por rreziku prej sëmundjes është i madh”, tha Berisha.

Xhevrije Canolli nga njësia e imunizimit në QKMF në Prishtinë pohon se të gjitha rastet e konfirmuara janë fëmijë të pavaksinuar.

Ajo bëri të ditur se janë identifikuar të gjithë fëmijët e pavaksinuar në rrethinën e Prishtinës dhe janë kontaktuar prindërit që t’i vaksinojnë me vaksinën kundër fruthit. Edhe nga ekipi mobil po vazhdon vaksinimi në shkolla.

Ajo tha se ka rritje të interesimit të prindërve për vaksinim, ku vetëm gjatë prillit pas përhapjes janë vaksinuar mbi 200 fëmijë, ndërkohë në periudhën janar-prill janë vaksinuar mbi 680 fëmijë nga mosha një deri pesë vjeçare, transmeton albinfo.ch.

“Të gjitha rastet e konfirmuara kanë qenë fëmijë të pavaksinuar. Mosvaksinimi ka ndikuar drejtpërdrejt në përhapjen e kësaj sëmundjeje ngjitëse. Vaksinimi është mënyra e vetme më e sigurt dhe efektive në parandalimin e përhapjes së mëtejme të fruthit në vendin tonë. Ne kemi identifikuar të gjithë fëmijët e pavaksinuar dhe jemi duke i kontaktuar prindërit e tyre në mënyrë që të vaksinohen sa më shpejt që është e mundur në Qendrat e Mjekësisë Familjare. Po ashtu, nga ekipi mobil po bëhet vaksinimi i klasave të gjashta dhe të para. Mbrojtja e plotë kundër fruthit 100 për qind arrihet me marrjen e dy dozave. 2:09 Gjatë katërmujorit të parë janë vaksinuar në repart 686 fëmijë kundër fruthit. Vetëm në prill janë vaksinuar 215, pra me paraqitjen e këtyre rasteve të fruthit, kemi pasur një rritje të interesimit të prindërve për vaksinim. Nga kjo sëmundje janë të rrezikuar fëmijët e pavaksinuar, gratë shtatzëna, personat me imunitet të dobësuar”, tha ajo.

Instituti Kombëtar i Shëndetësisë Publike i Kosovës (IKSHPK), në një përgjigje për KosovaPress, njoftoi se ata që refuzojnë vaksinimin e fëmijëve kundër fruthit në vend janë pakicë, të cilët ndikohen nga dezinformatat pa asnjë bazë shkencore.

IKSHPK thekson se vaksinat janë të obliguara me ligj dhe prindërit nuk mund t’i regjistrojnë fëmijët e tyre në institucione parashkollore apo shkollore pa vërtetuar vaksinimin.

“Ata që refuzojnë vaksinimin e fëmijëve kundër Fruthit janë pakicë, sepse shumica e prindërve, siç tregojnë edhe statistikat e vaksinimit në Kosovë, i vaksinojnë fëmijët e tyre. Këta që hezitojnë apo refuzojnë ndikohen nga dezinformatat dhe konspiracionet që nuk kanë asnjë bazë shkencore dhe i dëmtojnë përpjekjet për vaksinim. Vaksinat që janë pjesë e kalendarit të rregullt të vaksinimit në Kosovë ( që i përmban 13 vaksina) janë të obliguara me ligj, sikur që prindërit me rastin e regjistrimit të fëmijëve në institucione parashkollore dhe shkollore, bazuar në dy udhëzime administrative të Ministrisë së Arsimit, duhet të vërtetojnë se fëmijët e tyre i kanë marrë vaksinat. Nëse prindërit nuk u përmbahen në tërësi këtyre obligimeve, ata në një formë po i vetësanksionojnë fëmijët e tyre, duke i ekspozuar para rrezikut për shëndetin e tyre”, thuhet në përgjigjen e IKSHPK-së.

Fruthi është një sëmundje shumë ngjitëse virale që prek kryesisht fëmijët, por mund të paraqitet edhe tek të rriturit. Ai shkaktohet nga virusi i fruthit dhe përhapet shumë lehtë përmes ajrit kur një person i infektuar kollitet ose teshtin.

Simptomat kryesore janë temperaturë e lartë, kollë dhe rrjedhje hundësh, sy të skuqur dhe të irrituar dhe puçrra të kuqe në lëkurë që përhapen në gjithë trupin.

Në disa raste, fruthi mund të shkaktojë komplikime serioze si infeksione të mushkërive ose probleme të tjera shëndetësore, andaj vaksinimi është mënyra më efektive e mbrojtjes.

Pse u shty shpallja e aktgjykimit për ish-krerët e UÇK-së në Gjykatën Speciale?

Teksa disa në Kosovë shprehën pakënaqësi me vendimin e panelit gjyqësor të Dhomave të Specializuara në Hagë për ta shtyrë për të paktën dy muaj shpalljen e aktgjykimit ndaj ish-krerëve të Ushtrisë Çlirimtare të Kosovës (UÇK) në gjyqin për krime lufte dhe krime kundër njerëzimit – ekspertë të drejtësisë ndërkombëtare thonë se shtyrja është e zakonshme për një çështje të kësaj shkalle.

Në Kosovë ndiejnë se një proces gjyqësor – i cili nisi para gjashtë vjetëve me arrestimin dhe mbajtjen në paraburgim të ish-presidentit Hashim Thaçi, ish-kryeparlamentarëve Kadri Veseli e Jakup Krasniqi, si dhe ish-deputetit Rexhep Selimi – po zvarritet “panevojshëm” dhe po “zbeh” besimin e tyre në drejtësi.

Aktgjykimi pritej të shpallej në mesin e këtij muaji, rreth tre muaj pas përfundimit të gjyqit në shkurt. Dhe, vendimi për shtyrjen e tij përtej 20 korrikut, u cilësua si “i paarsyeshëm”.

Gjykata – e cila formalisht është pjesë e sistemit gjyqësor të Kosovës por përbëhet nga gjyqtarë dhe prokurorë ndërkombëtarë – u arsyetua se shtyrja erdhi për shkak të “kompleksitetit të rastit” pa dhënë më shumë shpjegime.

Kompleksiteti i çështjes

Dy ekspertë të huaj të drejtësisë ndërkombëtare – Mathias Holvoet dhe Iva Vukushiq – thonë për Radion Evropa e Lirë se janë disa faktorë që e kanë shtyrë panelin gjyqësor ta shtyjë shpalljen e aktgjykimit edhe për të paktën dy muaj: numri i të pandehurve, volumi i provave dhe numri i lartë i dëshmitarëve.

“Një arsye e zakonshme është sasia e provave, e cila mund të arrijë në dhjetëra mijëra materiale, numri i madh i faqeve dhe vështirësia e argumenteve (kompleksiteti juridik, që kërkon shumë hulumtim dhe diskutim nga hartuesit e aktgjykimit)”, thotë Vukushiq, historiania nga Universiteti i Utrehtit në Holandë dhe njohësja e proceseve gjyqësore për krimet e kryera në ish-Jugosllavi.

Vukushiq – me prejardhje nga Kroacia e cila e ka studiuar thellësisht procesin e Tribunalit të Hagës – thekson se numri i të akuzuarve gjithashtu e rrit ngarkesën e punës së panelit gjyqësor.

Që të gjithë të pandehurit i kanë ekipet e veta mbrojtëse dhe kjo, sipas Vukushiqit, shton sasinë e punës për gjykatësit, sepse “secili mund të paraqesë argumente të ndryshme ose, ndonjëherë, edhe të përpiqet të zhvendosë fajin te dikush tjetër”.

Thaci, Veseli, Krasniqi dhe Selimi, akuzohen për vepra si vrasje, torturim dhe përndjekje, gjoja të kryera gjatë viteve 1998-’99 gjatë luftës për pavarësimin e Kosovës nga Serbia.

Që të katërtit i kanë mohuar këto akuza dhe janë deklaruar të pafajshëm për akuzat që përfshijnë rreth 155 viktima.

Prokurorët kanë kërkuar që ata të shpallen fajtorë dhe secili të dënohet me nga 45 vjet burgim për krimet e pretenduara.

Mbi 130 dëshmitarë dëshmuan në këtë gjyq, ndërsa u pranuam me shkrim 160 deklarata të dëshmitarëve të tjerë.

Mathias Holvoet, ligjërues i së drejtës penale ndërkombëtare në Universitetin e Amsterdamit, thotë se ky rast gjyqësor është “kompleks, nuk ka dyshim për këtë”, prandaj edhe vjen një shtyrje e tillë.

“Mendoj se është kompleks, para së gjithash, sepse keni të bëni me katër të pandehur. Pra, nuk është vetëm një për të cilin duhet të merret vendimi, janë katër. Pra, kjo e bën të ndërlikuar”, vë në pah Holvoet.

Çfarë reagimesh kishte?

Reagime kishte nga partia më e madhe opozitare në vend e deri të kryeministri në detyrë.

Partia Demokratike e Kosovës (PDK) – ndër themeluesit e të cilës ishte ish-presidenti Thaçi – tha se shtyrja ishte “goditje tjetër ndaj besimit tonë në drejtësi dhe një padrejtësi e shtuar ndaj ish-krerëve të UÇK-së”.

Ajo e quajti atë “dënim i heshtur ndaj tyre përmes vonesave të përsëritura” në një reagim më 6 maj.

Kryeministri në detyrë, Albin Kurti – i cili është kritik i kamotshëm i gjykatës – tha se ajo nuk është transparente me Kosovë.

“Qeveria e Kosovës nuk ka qasje në dinamikat dhe zhvillimet që bëhen në Gjykatën Speciale, e cila nuk karakterizohet nga transparenca për vendit tonë në shërbim të së cilit thuhet se është. Edhe një herë theksoj se Kosova ka nevojë për gjykatë normale, jo për gjykata speciale”, u tha Kurti gazetarëve më 7 maj.

Organizata e Veteranëve të Luftës UÇK-së e kritikoi gjithashtu vendimin, duke thënë më 6 maj se ai “thellon një padrejtësi të papranueshme dhe gërryen besueshmërinë e çdo institucioni që pretendon se mbron sundimin e ligjit”.

Holvoet thotë se, pavarësisht reagimeve në Kosovë, shtyrja e shpalljes së aktgjykimit për këtë rast nuk është e pajustifikueshme, duke e ditur kompleksitetin e çështjes.

“Kur krahasohet me gjykata të tjera, për shembull, Gjykata Ndërkombëtare Penale, aty kur mbyllet gjyqi, ndonjëherë zgjat shumë më tepër shpallja e aktgjykimit. Pra, nga kjo perspektivë, nuk mendoj se është e pajustifikuar që ata zgjasin më shumë”, thekson Holvoet.

Por, sipas tij, në këtë rast është shumë e rëndësishme mënyra se si dhe kur Gjykata Speciale njofton për një shtyrje të tillë.

Gjykata kishte njoftuar në shkurt, pas mbylljes së çështjes më 18 shkurt, se gjykatësit do t’i fillonin kuvendimet për të marrë vendimin e gjykimit brenda 90 ditësh, pa e cekur një datë fikse. Ajo gjithashtu kishte paralajmëruar se shpallja e vendimit do të mundë të shtyhej për 60 ditë.

Për këtë shtyrje dymuajshe ajo njoftoi më 6 maj, pak para se të mbusheshin tre muaj nga mbyllja e çështjes.

Rregullorja e procedurës dhe e provave e gjykatës thotë se vendimi i gjykimit shqiptohet brenda 90 ditësh pas mbylljes së çështjes gjyqësore dhe se mund të ketë një zgjatje jo më të gjatë se 60 ditë, përveçse kur është patjetër e nevojshme.

Çfarë pritet tash?

Gjykata në njoftimin e saj tha se 20 korriku nuk nënkupton se aktgjykimi do të shpallet atë ditë, dhe paralajmëroi se mund të ketë shtyrje tjetër nëse është patjetër e nevojshme.

Holvoet thotë se një shtyrje tjetër mund të sinjalizojë mospajtime mes tre gjyqtarëve që duhet të vendosin për aktgjykimin, edhe pse nuk kërkohet njëzëshmëri.

“Nëse vazhdon të shtyhet, atëherë mendoj se ka vërtet mosmarrëveshje mbi çështjet themelore. Mbi përgjegjësinë, sigurisht, dhe pastaj edhe mbi dënimin. Sepse, atëherë ndoshta nuk ka më të bëjë me kompleksitetin, por ndoshta me mosmarrëveshje midis gjyqtarëve”, thekson ai.

Gjykimi ndaj ish-krerëve të UÇK-së ka hasur në kundërshtime të shumta në Kosovë, pasi është parë si e njëanshme, pasi që në të nuk përfshihen krimet e kryera nga serbët në territorin e Kosovës.

Prej atëherë, nëpër Kosovë janë vendosur pankarte e pllakate të mëdha me mesazhin “Liria ka emër” dhe fotografi të ish-krerëve të UÇK-së.

Gjithashtu ka pasur protesta kundër këtij procesi në Hagë, në Prishtinë dhe në qytete të tjera.

Mijëra qytetarë morën pjesë në protestën “Drejtësi, jo politikë” në Ditën e Pavarësisë së Kosovës më 17 Shkurt këtë vit në Prishtinë, në përkrahje të Thaçit, Veselit, Selimit dhe Krasniqit./REL

Si dëshiron e djathta ekstreme e Zvicrës të kompensojë për më pak emigrantë

Nëse propozimi për të ulur imigracionin pranohet nga votuesit zviceranë, ndryshimi demografik pasues do të ndikojë në mungesën e fuqisë punëtore në vend dhe rezervat e fondit të pensioneve. Por nxitësit e këtij veprimi thonë se këto pasoja mund të shmangen.

Nëse referendumi mbi iniciativën ‘Jo 10 milionëve’ – që do të mbahet më 14 qershor – miratohet, pasojat për ekonominë e Zvicrës dhe të ardhmen e vendit do të jenë të mëdha.

Kjo për shkak se synon të frenojë numrin e të huajve që vendosen në Zvicër sapo popullsia e vendit të jetë afër arritjes së shifrës prej 10 milionësh nga 9.1 milionë që është aktualisht.

Ndërsa brezi i “baby boomer” po arrin gradualisht në pension dhe shkalla e ulët e lindjeve në Zvicër po pengon rritjen e mëtejshme të popullsisë, një pyetje urgjente është se si të kompensohet humbja e fuqisë punëtore dhe, rrjedhimisht, kontributet më të ulëta në fondin e sigurimeve shoqërore dhe pensioneve të Zvicrës.

Shtetasit e huaj aktualisht përbëjnë gati 35 përqind të fuqisë punëtore të vendit.

Ekspertët thonë se kjo mungesë personeli do të rezultojë në produktivitet më të ulët, duke ndikuar në zhvillimin ekonomik dhe, rrjedhimisht, edhe në prosperitetin e vendit.

Por kjo nuk është e gjitha: Të huajt që janë të punësuar me fitim në Zvicër paguajnë taksa, të cilat mbushin arkën e tyre komunale, kantonale dhe federale.

Ata gjithashtu po paguajnë në skemën e detyrueshme të sigurimeve shoqërore, që do të thotë se kanë pasur një efekt pozitiv në pensionet shtetërore.

Sipas një studimi të kryer nga Universitetet e Cyrihut dhe St. Gallen, emigrantët paguajnë proporcionalisht më shumë në skemat shtetërore të pensioneve, sigurimit të paaftësisë dhe papunësisë sesa marrin në përfitime.

Në vitin 2023, “personat e lindur jashtë vendit paguan më shumë se 40 përqind të totalit të kontributeve, ndërsa morën më pak se 30 përqind të përfitimeve”, zbuloi studimi.

Nga ana tjetër, “personat e lindur në Zvicër paguan më pak se 60 përqind të kontributeve, por morën më shumë se 70 përqind të përfitimeve”.

Sekretariati Shtetëror për Çështjet Ekonomike (SECO) i Zvicrës ka përcaktuar se sa më shumë punëtorë të huaj kontribuojnë në sistemin e mirëqenies.

Sa i përket sigurimit të paaftësisë, shtetasit e huaj paguan 26.5 përqind në skemë, duke marrë vetëm 14.9 përqind të përfitimeve në këmbim.

E gjithë kjo tregon se nëse më pak emigrantë lejohen të punojnë në Zvicër, vendi do të përballet me një enigmë të madhe.

Por duket se Partia Popullore Zvicerane (SVP) e krahut të djathtë, e cila udhëhoqi këtë masë, ka disa ide.

Më shumë fëmijë

Shkalla e lindjeve në Zvicër ka rënë në një nivel rekord të ulët në disa vitet e fundit; aktualisht, ajo është 1.29 fëmijë për grua.

Kjo nuk është aspak e mjaftueshme për të kompensuar humbjen e fuqisë punëtore të huaj.

Por Domenik Ledergerber, një nga nxitësit e këtij veprimi, është optimist se ky përmbysje e trendit është në të ardhmen e Zvicrës – edhe pse kjo shkon kundër shumicës së parashikimeve, raporton thelocal, transmeton albinfo.ch.

“Unë e vë në dyshim fuqimisht idenë se popullsia thjesht do të vazhdojë të plaket siç bën sot,” tha ai. “Shpresoj që shkalla e lindjeve do të rritet në Zvicër nëse kufizojmë imigracionin.”

Dalja në pension më vonë

Sipas Ledergerber, “nëse popullsia vazhdon të plaket, do të na duhet të rrisim moshën e daljes në pension”.

Por në një referendum kombëtar në vitin 2024, 74.7 përqind e votuesve zviceranë hodhën poshtë një ofertë që synonte rritjen graduale të moshës së daljes në pension nga 65 në 66 vjeç. Pra, sugjerimi i Ledergerber shpërfill vullnetin e popullit zviceran.

Ai gjithashtu zemëron kundërshtarët e iniciativës, përfshirë deputetin Adrian Wüthrich.

“Pa punëtorë të huaj, presioni për të rritur moshën e daljes në pension do të rritet automatikisht”, tha ai, duke shtuar se një votë ‘po’ do të çonte “në dalje në pension në moshën 67 vjeç, ose edhe më të vjetër”.

Besimi i konsumatorëve zviceranë rritet, por mbetet i dobët

Besimi i konsumatorëve zviceranë u rrit ndjeshëm në prill, por pritjet ekonomike mbeten të kujdesshme dhe pasiguria në punë është rritur për shkak të çmimeve vazhdimisht të larta.

Në prill, indeksi i përgjithshëm i besimit të konsumatorëve i llogaritur nga Sekretariati Shtetëror për Çështjet Ekonomike (SECO) qëndroi në -40.0 pikë, 2.9 pikë më shumë nga -42.9 në mars, kur besimi ishte përkeqësuar ndjeshëm nga -30.4 në shkurt. Në bazë vjetore, indeksi u përmirësua me 2.4 pikë, por mbeti nën mesataren prej -37.5 të periudhës 2023-2026.

Një vështrim më i afërt tregon një përmirësim të dukshëm në perceptimet e perspektivës së përgjithshme ekonomike. Nën-indeksi për zhvillimin e pritur ekonomik u rrit nga -67.9 në -58.0 muaj, megjithëse mbetet shumë nën mesataren e tij shumëvjeçare prej -33.6.

Pikëpamjet për financat personale gjithashtu u përmirësuan pak, por mbetën qartësisht negative. Nën-indeksi për situatën financiare gjatë muajve të fundit u rrit nga -41.3 në -40.1, ndërsa pritjet për muajt në vijim u rritën nga -32.3 në -31.1, raporton swissinfo. Momenti ende konsiderohet shumë i pafavorshëm për blerjet e mëdha, me indeksin përkatës praktikisht të pandryshuar në -29.7, transmeton albinfo.ch.

Shqetësimet për sigurinë e punës mbeten gjithashtu të theksuara. Nën-indeksi përkatës u përmirësua pak nga -60.6 në -59.7, por është ende shumë poshtë mesatares tre-vjeçare prej -31.6.

Të anketuarit vazhdojnë të raportojnë presion të lartë të çmimeve. Nën-indeksi mbi trendet e çmimeve të kaluara u rrit ndjeshëm, nga 113.5 në 120.8. Pritjet për zhvillimet e çmimeve u lehtësuan pak si gjatë dymbëdhjetë muajve të ardhshëm (nga 121.4 në 117.8) ashtu edhe gjatë pesë viteve të ardhshme (nga 109.9 në 99.9), megjithëse të dyja mbeten në nivele të larta.

Anketa e besimit të konsumatorit është kryer që nga viti 1972, fillimisht tremujore dhe tani mujore. Të anketuarit u përgjigjen 14 pyetjeve duke përdorur një shkallë me pesë pikë që varion nga “shumë më mirë” në “dukshëm më keq”. Nën-indekset individuale llogariten si mesatare aritmetike të shumëzuara me 100, dhe indeksi i përgjithshëm i ndjenjës së konsumatorit rrjedh nga katër komponentë kryesorë: zhvillimi i pritur ekonomik, financat personale të kohëve të fundit dhe të pritura, dhe gatishmëria për të bërë blerje të mëdha.

Lufta me Iranin pritet të ndikojë negativisht në turizmin zviceran

Lufta në Lindjen e Mesme do të çojë në një “rënie të moderuar” të qëndrimeve në hotele gjatë natës këtë vit, paralajmëron Turizmi i Zvicrës.

Megjithatë, organizata promovuese e industrisë pret një kërkesë të qëndrueshme gjatë periudhës së verës.

Ngadalësimi i dukshëm i regjistruar nga industria zvicerane e hoteleve në mars (-5.2% nga viti në vit), muaji i parë i plotë që u shënua nga shpërthimi i luftës, nuk i atribuohet vetëm luftës, por më tepër efekteve kalendarike, tha Turizmi i Zvicrës.

Ndër këto efekte është fakti që pushimet dimërore përfunduan në shkurt në të gjitha rajonet e këtij viti, ndërsa në disa rajone të mëdha, veçanërisht në Gjermani, ato u zgjatën deri në mars të vitit të kaluar.

Megjithatë, shumë aktorë të industrisë janë të sigurt për verën, duke parashikuar një kërkesë të qëndrueshme, veçanërisht nga klientët vendas dhe ata nga vendet fqinje, në përputhje me trendin drejt “nearshoring” – preferenca për destinacione më të afërta dhe më të arritshme, transmeton albinfo.ch.

Sa i përket rimëkëmbjes “të habitshme” të vizitorëve nga Shtetet e Gjirit (+7.9%), kjo është gjithashtu për shkak të një efekti kalendarik, pasi në mars të vitit 2025 ra Ramazani, një periudhë gjatë së cilës pak njerëz udhëtojnë, shkruan swissinfo.

Lufta në Lindjen e Mesme do të lërë në mënyrë të pashmangshme gjurmët e saj. Për vitin 2026, organizata parashikon një rënie prej 2-3% të qëndrimeve me netë, duke e përshkruar situatën aktuale si një “përshtatje” që nuk ka krahasim me pandeminë. “Atëherë, kërkesa ra kudo, ndërsa sot bëhet fjalë për shtyrje në tregje të caktuara.”

Vetëm institucionet që varen nga tregjet përkatëse ka të ngjarë të ndiejnë pasojat, por industria në tërësi duhet të përballojë mirë.

Mjekët kërkojnë para para operacionit, një praktikë shpesh e dyshimtë në Zvicër

Disa mjekë kërkojnë deri në 12,000 franga në para të gatshme para një operacioni, ndonjëherë pa i motivuar këto shpenzime, zbulon një anketë e SRF-së. Qendra e Pacientëve në Cyrih, e cila ka rreth dyzet raste, është e shqetësuar. Rasti po merr një kthesë politike.

Për shkak të një cisti të dhimbshëm, Jeannine H. konsultohet me gjinekologun e saj. Rezulton se ajo ka nevojë për një operacion. “Gjinekologu im më tha se meqenëse ishte një procedurë ambulatore, ai nuk po fitonte mjaftueshëm.”

Më në fund, mjeku i kërkon atij të paguajë 1200 franga përveç faturës normale. Jeannine H. kapet në befasi dhe i kërkon asaj të dërgojë një faturë që mund ta dërgojë në fondin e saj të sigurimeve shëndetësore. Përgjigja e tij: “Sillni paratë në një zarf gjatë kontrollit pasues.”

Jeannine H. mendon se e ka keqkuptuar: “U shokova shumë kur e dëgjova këtë në Cyrih, Zvicër.”

40 raste të regjistruara

Që nga fundi i vitit të kaluar, Qendra e Pacientëve në Cyrih ka mbledhur raste ku mjekët kërkojnë para nga pacientët, përveç faturave që paguan fondi i sigurimeve shëndetësore. Për shembull, kërkohen para për të marrë një takim më të shpejtë kirurgjikal. Por kjo nuk regjistrohet gjithmonë me shkrim.

Më shumë se dyzet raste janë identifikuar nga Qendra e Pacientëve në një kohë relativisht të shkurtër. Këto zbulojnë një trend shqetësues: “Shumë kërkesa për para bëhen pa një deklaratë të përfitimeve shtesë ose pa faturë”, shpjegon Drejtori Mario Fasshauer.

Dhe ndonjëherë kërkohen shuma të mëdha: “Po flasim këtu për shuma midis 8,000 dhe 12,000 frangave në para të gatshme”, thotë Mario Fasshauer.

Një praktikë ligjore vetëm për përfitime shtesë

Mjekët që kërkojnë para shtesë për trajtim të mbuluar nga fondi i sigurimeve shëndetësore, a është e pranueshme kjo? “Po, nëse ofrojnë një shërbim shtesë në këmbim”, thotë Franziska Sprecher, profesoreshë e drejtësisë në Universitetin e Bernës. Për shembull, në rastin e trajtimit më të shpejtë për raste jo urgjente ose kujdes më të plotë se normalja. Por edhe për shërbime që fondet nuk i paguajnë, siç janë ndërhyrjet thjesht estetike. Në këto raste, kërkesat për para të gatshme janë në parim të pranueshme, shpjegon eksperti ligjor.

Nëse kërkohen para shtesë, kjo duhet të shpjegohet qartë. “Informacioni mjekësor përfshin edhe informacionin ekonomik”, shpjegon Franziska Sprecher. Dhe një faturë është gjithashtu një prej tyre.

Mjeku beson se çmimi është shumë i ulët

Në rastin e operacionit të kistit të Jeannine H., mjeku e justifikon kërkesën e tij për para me faktin se tarifat bazë të sigurimit nuk i mbulojnë shpenzimet e tij. Përveç kësaj, ai do ta kishte trajtuar pacientin shpejt dhe gjatë një dite pushimi, transmeton albinfo.ch.

Për operacionet që duhet të kryhen urgjentisht dhe për këtë arsye shpejt, ky justifikim nuk zbatohet, thotë eksperti ligjor.

Mjeku i ngarkoi Jeannine H. një tarifë gjysmë-private, si për një operacion spitalor në spital, ndërsa operacioni u krye në bazë ambulatore.

Ndalimi i “korsive të shpejta” në Cyrih

Tema ka të bëjë edhe me botën politike. Në kantonin e Cyrihut, një mocion iu dërgua Këshillit të Shtetit nga Këshilli i Madh, i cili kërkon që të ndalohen kostot shtesë të profesionit mjekësor për trajtime më të shpejta.

Drejtoresha e Shëndetësisë në Cyrih, Natalie Rickli, kundërshtoi përsëri paraqitjen e ndërhyrjes në vitin 2024. Ajo nuk donte një ligj të ri për shkak të “disa deleve me luspa”.

Mario Fasshauer, nga Qendra e Pacientëve në Cyrih, beson se fenomeni i pagesave me para në dorë duhet të shqyrtohet më nga afër: “Është çështje transparence në sistemin shëndetësor”.

Pronarët nuk janë informuar mjaftueshëm për efektet e Covid-it: Në Zvicër, kafshimet e qenve po shtohen

Që nga viti 2019, kafshimet e qenve janë rritur në të gjitha kantonet, veçanërisht në Neuchâtel, e cila është rritur me 50%. Në diskutim është një rritje e adoptimeve gjatë dhe pas pandemisë Covid, zgjedhja e racave të papërshtatshme dhe fermave jashtë vendit që ndonjëherë nuk janë shumë të respektueshme për kafshët.

Shërbimet e konsumatorëve për çështjet veterinare të kantoneve janë formale: kafshimet e qenve po rriten. Kantoni i Neuchâtel është veçanërisht i prekur, me një rritje prej 50% të kafshimeve të qenieve njerëzore. Pierre-François Gobat, veterineri kantonal i Neuchâtel, ia atribuon këtë rritje disa faktorëve.

Efekti i Covid, importet nga jashtë dhe racat e papërshtatshme

“Gjatë periudhave të gjysmë-izolimit, për të thyer izolimin, njerëzit merrnin një qen pa menduar shumë për nevojat e tij, ose se si do ta edukonin atë,” shpjegon François Gobat për RTS.

Blerja e këlyshëve në ferma jashtë vendit, jo gjithmonë respektuese për kafshët, është gjithashtu një burim problemesh. “Këlyshët janë pak të socializuar atje, kështu që potencialisht të rrezikshëm më pas,” thotë veterineri kantonal, transmeton albinfo.ch.

Zgjedhja e dobët e racave dhe mungesa e njohurive rreth nevojave të tyre specifike luajnë gjithashtu një rol. Raste gjithnjë e më të shpeshta, sipas François Gobat.

“Fatkeqësisht, disa njerëz zgjedhin një qen në lidhje me dëshirat e tyre dhe jo aq shumë në lidhje me nevojat e kafshës. Për shembull, nëse adoptoni një husky dhe jetoni në një apartament pa qenë në gjendje ta nxirrni jashtë, nevojat e qenit nuk do të respektohen. Ky qen duhet të vrapojë dhe të jetë jashtë.”

Së fundmi, që nga Covid, numri i qenve është rritur ndjeshëm. Statistikisht, rritja e numrit të kafshimeve shpjegohet gjithashtu në këtë mënyrë. “Në kantonin tonë, janë më shumë se 10,000 qen më shumë se 10,000 që kishim para Covid.”

Edukoni gjithashtu pronarët

Për të ndaluar fenomenin, kantonet po mbështeten në arsim. Neuchâtel ka rifutur kurse për pronarët e qenve.

“Duhet të jesh i informuar mirë përpara se të zgjedhësh një qen, thjesht. Pastaj, është e nevojshme ta edukosh siç duhet dhe ta socializosh në mënyrë që të jetë në gjendje të jetojë në shoqëri. Ka çfarë mund të bëjmë për sa i përket shërbimeve veterinare, por pronarët kanë një përgjegjësi të madhe në faktin që qeni i tyre është përshtatur mirë me jetën në shoqëri”, përfundon François Gobat.

Rritja e presionit financiar godet klasën e mesme zvicerane

Shumica e njerëzve në Zvicër konsiderohen si klasë e mesme, megjithatë pasiguria financiare është e zakonshme: afërsisht një në katër persona në klasën e mesme të ulët nuk mund të përballonte një faturë të papritur prej 2,500 CHF, sipas Zyrës Federale të Statistikave (FSO).

Gjetjet bazohen në anketën e buxhetit familjar të FSO-së dhe një anketë mbi të ardhurat dhe kushtet e jetesës. Duke përdorur nivelet e të ardhurave të rregulluara për përbërjen e familjes dhe kostot e strehimit, FSO e ndan popullsinë në disa grupe të ardhurash. Në vitin 2024, rreth 4.9 milionë njerëz në Zvicër ranë në kategorinë me të ardhura mesatare.

Ky grup përfshin, për shembull, të rritur beqarë që fitojnë të ardhura bruto mujore midis 4,228 CHF dhe 9,061 CHF. Çiftet me dy fëmijë nën moshën 14 vjeç klasifikohen gjithashtu si të ardhura mesatare me të ardhura bruto mujore të kombinuara midis 8,800 CHF dhe 19,028 CHF.

Të dhënat tregojnë se tendosja financiare është veçanërisht e mprehtë në mesin e klasës së mesme të ulët, e cila përbën rreth një të katërtën e popullsisë me banim të përhershëm, ose afërsisht 2.3 milionë njerëz, shkruan swissinfo, transmeton albinfo.ch.

Ky grup përfshin të rritur beqarë që fitojnë më pak se 6,041 CHF në muaj, si dhe çifte me dy fëmijë të vegjël, të ardhurat e të cilëve të kombinuara janë nën 12,685 CHF.

Sipas FSO-së, 10.5% e njerëzve në këtë grup të ardhurash – rreth 240,000 individë – shpenzuan më shumë se 40% të të ardhurave të tyre familjare për kostot e strehimit. 320,000 të tjerë raportuan se e kishin të vështirë ose shumë të vështirë të siguronin jetesën në fund të muajit.

Presioni financiar reflektohet edhe në zgjedhjet e stilit të jetesës. Gati 260,000 njerëz në klasën e mesme të ulët thanë se kishin hequr dorë nga pushimet për arsye financiare.

Autorët e dhunës në familje në Zvicër së shpejti do të monitorohen 24 orë në ditë

Zvicra po planifikon të shtojë luftën e saj kundër dhunës në familje duke futur monitorim elektronik në kohë reale dhe 24 orë në ditë të autorëve të krimeve, raportuan 24 houres dhe Tribune de Genève. Kantoni Vaud do të nisë një projekt pilot në gjysmën e dytë të vitit 2026.

Në një takim në Bernë të enjten, anëtarët e shoqatës së Monitorimit Elektronik (EM), e cila bashkon të 26 kantonet përveç Valais dhe Ticino, konfirmuan planet për të futur një sistem aktiv deri në vitin 2027. Pothuajse gjysma e kantoneve do të nisin testet në muajt e ardhshëm. Aktualisht, monitorimi në shumicën e kantoneve është pasiv, me kontrolle të kryera pas një incidenti.

Presidenti i shoqatës, Vassilis Venizelos, po udhëheq këtë iniciativë.

“Në terma konkretë, ajo që është planifikuar është krijimi i një njësie qendrore që do të sigurojë në çdo kohë që të respektohen perimetrat e ndalimit të përcaktuar nga gjykatat”, shpjegoi ministri i qeverisë së Vaud.

Falë sistemit të gjeolokacionit të një byzylyku ​​elektronik, çdo ndërhyrje në një zonë të ndaluar do të shkaktojë menjëherë një alarm. Një qendër do të kontaktojë më pas autorin e krimit për ta urdhëruar të largohet nga afërsia. “Nëse nuk i bindet, policia ndërhyn,” u tha Venizelos gazetave.

Sistemi aktual përfundimisht do të zhvillohet në të ashtuquajturin mbikëqyrje “dinamike”, me një pajisje që mbahet gjithashtu nga viktima për të matur vazhdimisht distancën midis dy individëve.

“Kjo pajisje bën të mundur gjurmimin e lëvizjeve të autorëve dhe viktimave në kohë reale dhe monitorimin e tyre njëkohësisht,” tha ai. “Nuk ka dyshim për imponimin e këtij lloji pajisjeje ndaj një viktime. Nëse dikush nuk ndihet rehat me idenë, ajo nuk do të propozohet. Qëllimi është gjithashtu të shkohet përtej kufijve kantonalë dhe të ofrohet mbrojtje e vazhdueshme në të gjithë Zvicrën.”

Kantoni Vaud do të prezantojë një projekt pilot në gjysmën e dytë të vitit 2026 me gjashtë deri në dymbëdhjetë byzylykë elektronikë. Faza e testimit do të mundësojë kryerjen e një vlerësimi si të mbikëqyrjes aktive ashtu edhe të asaj dinamike, raporton RTS, transmeton albinfo.ch.

“Qëllimi është që mjeti të zbatohet në të gjithë sektorin në vitin 2027,” tha Venizelos. Megjithatë, projekti do të kërkojë trajnim të veçantë për oficerët e policisë dhe futjen e protokolleve të ndërhyrjes së harmonizuar.

Shoqata EM ka zhvilluar një “kuti mjetesh” për kantonet. “Qëllimi ynë është të paraqesim një projekt konkret deri në pranverën e vitit 2027”, tha zyrtari i Vaud. Lozana mund të presë këtë strukturë të ardhshme falë një mjedisi ekzistues në La Grangette.

Kostoja e sistemit mbetet relativisht minimale. Në Cyrih, një projekt pilot kushtoi 60,000 CHF gjatë tetëmbëdhjetë muajve. Në kantonin Vaud, monitorimi i gjashtë deri në dymbëdhjetë byzylykëve do të kushtonte midis 7,500 dhe 15,000 CHF në vit.

Venizelos thotë se “kostoja e mosveprimit është shumë më e lartë”. Dhuna në familje vlerësohet të gjenerojë kosto të drejtpërdrejta prej gati 300 milionë CHF në vit në Zvicër. Në kantonin Vaud, policia ndërhyn tre deri në pesë herë në ditë për raste të tilla.

Megjithatë, Venizelos këmbëngul se byzylyku ​​nuk është një zgjidhje “magjike”. Teknologjia duhet të formojë një pjesë integrale të një strategjie gjithëpërfshirëse që përfshin parandalimin, edukimin, mbështetjen për viktimat dhe ndjekjen e autorëve.

Kosovë: KEDS-i dënohet sërish për parregullsi në njehsorë, me 35 mijë euro

KEDS-i është dënuar sërish nga Ministria e Industrisë, Ndërmarrësisë, Tregtisë dhe Inovacionit në Kosovë pas parregullsive të konstatuara në njehsorët elektrik, kësaj here me 35 mijë euro.

Sipas njoftimit, Agjencia e Metrologjisë së Kosovës pas verifikimit laboratorik të 16 njehsorëve elektrikë të konsumatorëve që kanë paraqitur ankesa, janë konstatuar një sërë parregullsish për çka është shqiptuar edhe dënimi, teksa sipas rezultateve të verifikimit, në 6 raste është konstatuar se njehsorët elektrikë kishin afat të skaduar të verifikimit, ndërsa në 6 raste të tjera janë evidentuar devijime në orë dhe datë.

Po ashtu, në një rast është konstatuar heqje e miratimit të tipit të njehsorit elektrik, ndërsa 3 njehsorë të tjerë vazhdojnë të jenë në procedurë të verifikimit laboratorik.

“Bazuar në këto gjetje, Inspektorati Qendror i Mbikëqyrjes së Tregut (IQMT) ka shqiptuar gjobë ndaj KEDS-it në vlerë prej 35 mijë eurosh”, thuhet në njoftimin e ministrisë, transmeton albinfo.ch.

Ndryshe, kjo është gjoba e katërt ndaj KEDS-it, pasi fillimisht është dënuar me 6 mijë euro për dy njehsorë me afat të skaduar, e më pas edhe me 30.000 euro për gjashtë njehsorë me afat të skaduar të vlefshmërisë dhe me 90 mijë euro për herë të tretë.

Mbi 21 mijë kërkesa për regjistrim të votuesve jashtë Kosovës

Komisioni Qendror i Zgjedhjeve në Kosovë ka njoftuar se deri të premten paradite ka pranuar 21 mijë e 378 kërkesa për regjistrim të votuesve jashtë Kosovës për votim në zgjedhjet e 7 qershorit.

Sipas njoftimit, prej këtyre kërkesave janë aprovuar 9 mijë e 149, ndërsa 1 e 37 të tjera janë refuzuar dhe 11 mijë e 187 janë në pritje për shqyrtim.

“Nga 9,149 aplikime të aprovuara, 2,284 shtetas të Kosovës janë regjistruar për të votuar fizikisht në përfaqësi diplomatike, 239 janë regjistruar për të dërguar pakon me fletëvotim në kutinë postare të KQZ-në në Kosovë dhe 6,626 janë regjistruar për të dërguar pakon me fletëvotim në kutinë postare jashtë Kosovës”, thuhet në njoftim, transmeton albinfo.ch.

Periudha e aplikimit për regjistrim të votuesve jashtë Kosovës ka filluar më 6 dhe përfundon më 17 maj.